Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Lesser Exposition 5 चूळनिद्देस 5

Chapter: 1234567891011121314151617181920212223

1. Ajitamāṇavapucchāniddesa

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary. There is no free English translation of this book, so it is shown in Pāli only.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457458459460461462463464465466467468469470 · Show pronunciation

  1. 1

    चूळनिद्देस

    Cūḷaniddesa

  2. 2

    पारायनवग्गनिद्देस

    Pārāyanavagganiddesa

  3. 3

    पुच्छानिद्देस

    Pucchāniddesa

  4. 4

    1। अजितमाणवपुच्छानिद्देस

    1. Ajitamāṇavapucchāniddesa

  5. 5

    <ब्>केनस्सु निवुतो लोको,</ब्>

    <b>Kenassu nivuto loko,</b>

    (Pāli only)

  6. 6

    (इच्चायस्मा अजितो)

    (iccāyasmā ajito)

    (Pāli only)

  7. 7

    <ब्>केनस्सु नप्पकासति;</ब्>

    <b>Kenassu nappakāsati;</b>

    (Pāli only)

  8. 8

    <ब्>किस्साभिलेपनं ब्रूसि</ब्>,

    <b>Kissābhilepanaṁ brūsi</b>,

    (Pāli only)

  9. 9

    <ब्>किंसु तस्स महब्भयं। </ब्>

    <b>Kiṁsu tassa mahabbhayaṁ. </b>

    (Pāli only)

  10. 10

    <ब्>केनस्सु निवुतो लोको</ब्>ति।

    <b>Kenassu nivuto loko</b>ti.

    (Pāli only)

  11. 11

    <ब्>लोको</ब्>ति निरयलोको तिरच्छानलोको पेत्तिविसयलोको मनुस्सलोको देवलोको खन्धलोको धातुलोको आयतनलोको अयं लोको परो लोको ब्रह्मलोको देवलोको—

    <b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ loko paro loko brahmaloko devaloko—

    (Pāli only)

  12. 12

    अयं वुच्चति लोको।

    ayaṁ vuccati loko.

    (Pāli only)

  13. 13

    अयं लोको केन आवुतो निवुतो ओवुतो पिहितो पटिच्छन्नो पटिकुज्जितोति—

    Ayaṁ loko kena āvuto nivuto ovuto pihito paṭicchanno paṭikujjitoti—

    (Pāli only)

  14. 14

    केनस्सु निवुतो लोको?

    kenassu nivuto loko?

    (Pāli only)

  15. 15

    <ब्>इच्चायस्मा अजितो</ब्>ति।

    <b>Iccāyasmā ajito</b>ti.

    (Pāli only)

  16. 16

    <ब्>इच्चा</ब्>ति पदसन्धि पदसंसग्गो पदपारिपूरी अक्खरसमवायो ब्यञ्जनसिलिट्ठता पदानुपुब्बतापेतं इच्चाति।

    <b>Iccā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ iccāti.

    (Pāli only)

  17. 17

    <ब्>आयस्मा</ब्>ति पियवचनं गरुवचनं सगारवसप्पतिस्साधिवचनमेतं आयस्माति।

    <b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ āyasmāti.

    (Pāli only)

  18. 18

    <ब्>अजितो</ब्>ति तस्स ब्राह्मणस्स नामं सङ्खा समञ्ञा पञ्ञत्ति वोहारो नामं नामकम्मं नामधेय्यं निरुत्ति ब्यञ्जनं अभिलापोति—

    <b>Ajito</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—

    (Pāli only)

  19. 19

    इच्चायस्मा अजितो।

    iccāyasmā ajito.

    (Pāli only)

  20. 20

    <ब्>केनस्सु नप्पकासती</ब्>ति केन लोको नप्पकासति नप्पभासति न तपति न विरोचति न ञायति न पञ्ञायतीति—

    <b>Kenassu nappakāsatī</b>ti kena loko nappakāsati nappabhāsati na tapati na virocati na ñāyati na paññāyatīti—

    (Pāli only)

  21. 21

    केनस्सु नप्पकासति।

    kenassu nappakāsati.

    (Pāli only)

  22. 22

    <ब्>किस्साभिलेपनं ब्रूसी</ब्>ति किं लोकस्स लेपनं लग्गनं बन्धनं उपक्किलेसो।

    <b>Kissābhilepanaṁ brūsī</b>ti kiṁ lokassa lepanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso.

    (Pāli only)

  23. 23

    केन लोको लित्तो संलित्तो उपलित्तो किलिट्ठो सङ्किलिट्ठो मक्खितो संसट्ठो लग्गो लग्गितो पलिबुद्धो, ब्रूसि आचिक्खसि देसेसि पञ्ञपेसि पट्ठपेसि विवरसि विभजसि उत्तानीकरोसि पकासेसीति—

    Kena loko litto saṁlitto upalitto kiliṭṭho saṅkiliṭṭho makkhito saṁsaṭṭho laggo laggito palibuddho, brūsi ācikkhasi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivarasi vibhajasi uttānīkarosi pakāsesīti—

    (Pāli only)

  24. 24

    किस्साभिलेपनं ब्रूसि।

    kissābhilepanaṁ brūsi.

    (Pāli only)

  25. 25

    <ब्>किंसु तस्स महब्भयन्</ब्>ति किं लोकस्स भयं महब्भयं पीळनं घट्टनं उपद्दवो उपसग्गोति—

    <b>Kiṁsu tassa mahabbhayan</b>ti kiṁ lokassa bhayaṁ mahabbhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggoti—

    (Pāli only)

  26. 26

    किंसु तस्स महब्भयं।

    kiṁsu tassa mahabbhayaṁ.

    (Pāli only)

  27. 27

    तेनाह सो ब्राह्मणो—

    Tenāha so brāhmaṇo—

    (Pāli only)

  28. 28

    “केनस्सु निवुतो लोको,

    “Kenassu nivuto loko,

    (Pāli only)

  29. 29

    (इच्चायस्मा अजितो)

    (iccāyasmā ajito)

    (Pāli only)

  30. 30

    केनस्सु नप्पकासति;

    Kenassu nappakāsati;

    (Pāli only)

  31. 31

    किस्साभिलेपनं ब्रूसि,

    Kissābhilepanaṁ brūsi,

    (Pāli only)

  32. 32

    किंसु तस्स महब्भयन्”ति।

    Kiṁsu tassa mahabbhayan”ti.

    (Pāli only)

  33. 33

    <ब्>अविज्जाय निवुतो लोको,</ब्>

    <b>Avijjāya nivuto loko,</b>

    (Pāli only)

  34. 34

    (अजिताति भगवा)

    (ajitāti bhagavā)

    (Pāli only)

  35. 35

    <ब्>वेविच्छा पमादा नप्पकासति;</ब्>

    <b>Vevicchā pamādā nappakāsati;</b>

    (Pāli only)

  36. 36

    <ब्>जप्पाभिलेपनं ब्रूमि,</ब्>

    <b>Jappābhilepanaṁ brūmi,</b>

    (Pāli only)

  37. 37

    <ब्>दुक्खमस्स महब्भयं। </ब्>

    <b>Dukkhamassa mahabbhayaṁ. </b>

    (Pāli only)

  38. 38

    <ब्>अविज्जाय निवुतो लोको</ब्>ति।

    <b>Avijjāya nivuto loko</b>ti.

    (Pāli only)

  39. 39

    <ब्>अविज्जा</ब्>ति दुक्खे अञ्ञाणं दुक्खसमुदये अञ्ञाणं दुक्खनिरोधे अञ्ञाणं दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय अञ्ञाणं, पुब्बन्ते अञ्ञाणं अपरन्ते अञ्ञाणं पुब्बन्तापरन्ते अञ्ञाणं, इदप्पच्चयतापटिच्चसमुप्पन्नेसु धम्मेसु अञ्ञाणं, यं एवरूपं अञ्ञाणं अदस्सनं अनभिसमयो अननुबोधो असम्बोधो अप्पटिवेधो असङ्गाहना अपरियोगाहना असमपेक्खना अपच्चवेक्खणा अपच्चवेक्खणकम्मं दुम्मेज्झं बाल्यं असम्पजञ्ञं मोहो पमोहो सम्मोहो अविज्जा अविज्जोघो अविज्जायोगो अविज्जानुसयो अविज्जापरियुट्ठानं अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं, अयं वुच्चति—

    <b>Avijjā</b>ti dukkhe aññāṇaṁ dukkhasamudaye aññāṇaṁ dukkhanirodhe aññāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ aparante aññāṇaṁ pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ, yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccavekkhaṇakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ, ayaṁ vuccati—

    (Pāli only)

  40. 40

    अविज्जा।

    avijjā.

    (Pāli only)

  41. 41

    <ब्>लोको</ब्>ति निरयलोको तिरच्छानलोको पेत्तिविसयलोको मनुस्सलोको देवलोको खन्धलोको धातुलोको आयतनलोको अयं लोको परो लोको ब्रह्मलोको देवलोको—

    <b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ loko paro loko brahmaloko devaloko—

    (Pāli only)

  42. 42

    अयं वुच्चति लोको।

    ayaṁ vuccati loko.

    (Pāli only)

  43. 43

    अयं लोको इमाय अविज्जाय आवुतो निवुतो ओवुतो पिहितो पटिच्छन्नो पटिकुज्जितोति—

    Ayaṁ loko imāya avijjāya āvuto nivuto ovuto pihito paṭicchanno paṭikujjitoti—

    (Pāli only)

  44. 44

    अविज्जाय निवुतो लोको।

    avijjāya nivuto loko.

    (Pāli only)

  45. 45

    <ब्>अजिता</ब्>ति भगवा तं ब्राह्मणं नामेन आलपति।

    <b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.

    (Pāli only)

  46. 46

    <ब्>भगवा</ब्>ति गारवाधिवचनं।

    <b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ.

    (Pāli only)

  47. 47

    अपि च, भग्गरागोति भगवा;

    Api ca, bhaggarāgoti bhagavā;

    (Pāli only)

  48. 48

    भग्गदोसोति भगवा;

    bhaggadosoti bhagavā;

    (Pāli only)

  49. 49

    भग्गमोहोति भगवा;

    bhaggamohoti bhagavā;

    (Pāli only)

  50. 50

    भग्गमानोति भगवा;

    bhaggamānoti bhagavā;

    (Pāli only)

  51. 51

    भग्गदिट्ठीति भगवा;

    bhaggadiṭṭhīti bhagavā;

    (Pāli only)

  52. 52

    भग्गकण्डकोति भगवा;

    bhaggakaṇḍakoti bhagavā;

    (Pāli only)

  53. 53

    भग्गकिलेसोति भगवा;

    bhaggakilesoti bhagavā;

    (Pāli only)

  54. 54

    भजि विभजि पविभजि धम्मरतनन्ति भगवा;

    bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā;

    (Pāli only)

  55. 55

    भवानं अन्तकरोति भगवा;

    bhavānaṁ antakaroti bhagavā;

    (Pāli only)

  56. 56

    भावितकायो भावितसीलो भावितचित्तो भावितपञ्ञोति भगवा;

    bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā;

    (Pāli only)

  57. 57

    भजि वा भगवा अरञ्ञवनपत्थानि पन्तानि सेनासनानि अप्पसद्दानि अप्पनिग्घोसानि विजनवातानि मनुस्सराहस्सेय्यकानि पटिसल्लानसारुप्पानीति भगवा;

    bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā;

    (Pāli only)

  58. 58

    भागी वा भगवा चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारानन्ति भगवा;

    bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā;

    (Pāli only)

  59. 59

    भागी वा भगवा अत्थरसस्स धम्मरसस्स विमुत्तिरसस्स अधिसीलस्स अधिचित्तस्स अधिपञ्ञायाति भगवा;

    bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā;

    (Pāli only)

  60. 60

    भागी वा भगवा चतुन्नं झानानं चतुन्नं अप्पमञ्ञानं चतुन्नं अरूपसमापत्तीनन्ति भगवा;

    bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā;

    (Pāli only)

  61. 61

    भागी वा भगवा अट्ठन्नं विमोक्खानं अट्ठन्नं अभिभायतनानं नवन्नं अनुपुब्बसमापत्तीनन्ति भगवा;

    bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbasamāpattīnanti bhagavā;

    (Pāli only)

  62. 62

    भागी वा भगवा दसन्नं सञ्ञाभावनानं कसिणसमापत्तीनं आनापानस्सतिसमाधिस्स असुभसमापत्तियाति भगवा;

    bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā;

    (Pāli only)

  63. 63

    भागी वा भगवा चतुन्नं सतिपट्ठानानं चतुन्नं सम्मप्पधानानं चतुन्नं इद्धिपादानं पञ्चन्नं इन्द्रियानं पञ्चन्नं बलानं सत्तन्नं बोज्झङ्गानं अरियस्स अट्ठङ्गिकस्स मग्गस्साति भगवा;

    bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā;

    (Pāli only)

  64. 64

    भागी वा भगवा दसन्नं तथागतबलानं चतुन्नं वेसारज्जानं चतुन्नं पटिसम्भिदानं छन्नं अभिञ्ञानं छन्नं बुद्धधम्मानन्ति भगवा;

    bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā;

    (Pāli only)

  65. 65

    भगवाति नेतं नामं मातरा कतं न पितरा कतं न भातरा कतं न भगिनिया कतं न मित्तामच्चेहि कतं न ञातिसालोहितेहि कतं न समणब्राह्मणेहि कतं न देवताहि कतं।

    bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ.

    (Pāli only)

  66. 66

    विमोक्खन्तिकमेतं बुद्धानं भगवन्तानं बोधिया मूले सह सब्बञ्ञुतञाणस्स पटिलाभा सच्छिका पञ्ञत्ति, यदिदं भगवाति—

    Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—

    (Pāli only)

  67. 67

    अजिताति भगवा।

    ajitāti bhagavā.

    (Pāli only)

  68. 68

    <ब्>वेविच्छा पमादा नप्पकासती</ब्>ति।

    <b>Vevicchā pamādā nappakāsatī</b>ti.

    (Pāli only)

  69. 69

    <ब्>वेविच्छं</ब्> वुच्चति पञ्च मच्छरियानि—

    <b>Vevicchaṁ</b> vuccati pañca macchariyāni—

    (Pāli only)

  70. 70

    आवासमच्छरियं, कुलमच्छरियं, लाभमच्छरियं, वण्णमच्छरियं, धम्ममच्छरियं।

    āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

    (Pāli only)

  71. 71

    यं एवरूपं मच्छेरं मच्छरायना मच्छरायितत्तं वेविच्छं कदरियं कटुकञ्चुकता अग्गहितत्तं चित्तस्स—

    Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—

    (Pāli only)

  72. 72

    इदं वुच्चति मच्छरियं।

    idaṁ vuccati macchariyaṁ.

    (Pāli only)

  73. 73

    अपि च खन्धमच्छरियम्पि मच्छरियं, धातुमच्छरियम्पि मच्छरियं, आयतनमच्छरियम्पि मच्छरियं, गाहो वुच्चति मच्छरियं।

    Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ, gāho vuccati macchariyaṁ.

    (Pāli only)

  74. 74

    <ब्>पमादो</ब्> वत्तब्बो—

    <b>Pamādo</b> vattabbo—

    (Pāli only)

  75. 75

    कायदुच्चरिते वा वचीदुच्चरिते वा मनोदुच्चरिते वा पञ्चसु कामगुणेसु वा चित्तस्स वोसग्गो वोसग्गानुप्पदानं कुसलानं धम्मानं भावनाय असक्कच्चकिरियता असातच्चकिरियता अनट्ठितकिरियता ओलीनवुत्तिता निक्खित्तच्छन्दता निक्खित्तधुरता अनासेवना अभावना अबहुलीकम्मं अनधिट्ठानं अननुयोगो पमादो।

    kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu kāmaguṇesu vā cittassa vosaggo vosaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo.

    (Pāli only)

  76. 76

    यो एवरूपो पमादो पमज्जना पमज्जितत्तं—

    Yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—

    (Pāli only)

  77. 77

    अयं वुच्चति पमादो।

    ayaṁ vuccati pamādo.

    (Pāli only)

  78. 78

    <ब्>वेविच्छा पमादा नप्पकासती</ब्>ति इमिना च मच्छरियेन इमिना च पमादेन लोको नप्पकासति नप्पभासति न तपति न विरोचति न ञायति न पञ्ञायतीति—

    <b>Vevicchā pamādā nappakāsatī</b>ti iminā ca macchariyena iminā ca pamādena loko nappakāsati nappabhāsati na tapati na virocati na ñāyati na paññāyatīti—

    (Pāli only)

  79. 79

    वेविच्छा पमादा नप्पकासति।

    vevicchā pamādā nappakāsati.

    (Pāli only)

  80. 80

    <ब्>जप्पाभिलेपनं ब्रूमी</ब्>ति जप्पा वुच्चति तण्हा।

    <b>Jappābhilepanaṁ brūmī</b>ti jappā vuccati taṇhā.

    (Pāli only)

  81. 81

    यो रागो सारागो अनुनयो अनुरोधो नन्दी नन्दिरागो चित्तस्स सारागो इच्छा मुच्छा अज्झोसानं गेधो पलिगेधो सङ्गो पङ्को एजा माया जनिका सञ्जननी सिब्बिनी जालिनी सरिता विसत्तिका सुत्तं विसटा आयूहनी दुतिया पणिधि भवनेत्ति वनं वनथो सन्थवो सिनेहो अपेक्खा पटिबन्धु आसा आसीसना आसीसितत्तं रूपासा सद्दासा गन्धासा रसासा फोट्ठब्बासा लाभासा धनासा पुत्तासा जीवितासा जप्पा पजप्पा अभिजप्पा जप्पना जप्पितत्तं लोलुप्पं लोलुप्पायना लोलुप्पायितत्तं पुच्छञ्जिकता साधुकम्यता अधम्मरागो विसमलोभो निकन्ति निकामना पत्थना पिहना सम्पत्थना कामतण्हा भवतण्हा विभवतण्हा रूपतण्हा अरूपतण्हा निरोधतण्हा रूपतण्हा सद्दतण्हा गन्धतण्हा रसतण्हा फोट्ठब्बतण्हा धम्मतण्हा ओघो योगो गन्थो उपादानं आवरणं नीवरणं छदनं बन्धनं उपक्किलेसो अनुसयो परियुट्ठानं लता वेविच्छं दुक्खमूलं दुक्खनिदानं दुक्खप्पभवो मारपासो मारबळिसं मारामिसं मारविसयो मारनिवासो मारगोचरो मारबन्धनं तण्हानदी तण्हाजालं तण्हागद्दुलं तण्हासमुद्दो अभिज्झा लोभो अकुसलमूलं—

    Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhanī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsīsanā āsīsitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ bandhanaṁ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ mārāmisaṁ māravisayo māranivāso māragocaro mārabandhanaṁ taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ—

    (Pāli only)

  82. 82

    अयं वुच्चति जप्पा।

    ayaṁ vuccati jappā.

    (Pāli only)

  83. 83

    लोकस्स लेपनं लग्गनं बन्धनं उपक्किलेसो इमाय जप्पाय लोको लित्तो संलित्तो उपलित्तो किलिट्ठो सङ्किलिट्ठो मक्खितो संसट्ठो लग्गो लग्गितो पलिबुद्धोति ब्रूमि आचिक्खामि देसेमि पञ्ञपेमि पट्ठपेमि विवरामि विभजामि उत्तानीकरोमि पकासेमीति—

    Lokassa lepanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso imāya jappāya loko litto saṁlitto upalitto kiliṭṭho saṅkiliṭṭho makkhito saṁsaṭṭho laggo laggito palibuddhoti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—

    (Pāli only)

  84. 84

    जप्पाभिलेपनं ब्रूमि।

    jappābhilepanaṁ brūmi.

    (Pāli only)

  85. 85

    <ब्>दुक्खमस्स महब्भयन्</ब्>ति।

    <b>Dukkhamassa mahabbhayan</b>ti.

    (Pāli only)

  86. 86

    <ब्>दुक्खन्</ब्>ति जातिदुक्खं जरादुक्खं ब्याधिदुक्खं मरणदुक्खं सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासदुक्खं नेरयिकं दुक्खं तिरच्छानयोनिकं दुक्खं पेत्तिविसयिकं दुक्खं मानुसिकं दुक्खं गब्भोक्कन्तिमूलकं दुक्खं गब्भट्ठितिमूलकं दुक्खं गब्भवुट्ठानमूलकं दुक्खं जातस्सूपनिबन्धकं दुक्खं जातस्स पराधेय्यकं दुक्खं अत्तूपक्कमं दुक्खं परूपक्कमं दुक्खं सङ्खारदुक्खं विपरिणामदुक्खं चक्खुरोगो सोतरोगो घानरोगो जिव्हारोगो कायरोगो सीसरोगो कण्णरोगो मुखरोगो दन्तरोगो कासो सासो पिनासो डाहो जरो कुच्छिरोगो मुच्छा पक्खन्दिका सूला विसूचिका कुट्ठं गण्डो किलासो सोसो अपमारो दद्दु कण्डु कच्छु रखसा वितच्छिका लोहितपित्तं मधुमेहो अंसा पिळका भगन्दला पित्तसमुट्ठाना आबाधा सेम्हसमुट्ठाना आबाधा वातसमुट्ठाना आबाधा सन्निपातिका आबाधा उतुपरिणामजा आबाधा विसमपरिहारजा आबाधा ओपक्कमिका आबाधा कम्मविपाकजा आबाधा सीतं उण्हं जिघच्छा पिपासा उच्चारो पस्सावो डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सं दुक्खं मातुमरणं दुक्खं पितुमरणं दुक्खं भातुमरणं दुक्खं भगिनिमरणं दुक्खं पुत्तमरणं दुक्खं धीतुमरणं दुक्खं ञातिब्यसनं दुक्खं रोगब्यसनं दुक्खं भोगब्यसनं दुक्खं सीलब्यसनं दुक्खं दिट्ठिब्यसनं दुक्खं येसं धम्मानं आदितो समुदागमनं पञ्ञायति।

    <b>Dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ nerayikaṁ dukkhaṁ tiracchānayonikaṁ dukkhaṁ pettivisayikaṁ dukkhaṁ mānusikaṁ dukkhaṁ gabbhokkantimūlakaṁ dukkhaṁ gabbhaṭṭhitimūlakaṁ dukkhaṁ gabbhavuṭṭhānamūlakaṁ dukkhaṁ jātassūpanibandhakaṁ dukkhaṁ jātassa parādheyyakaṁ dukkhaṁ attūpakkamaṁ dukkhaṁ parūpakkamaṁ dukkhaṁ saṅkhāradukkhaṁ vipariṇāmadukkhaṁ cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassaṁ dukkhaṁ mātumaraṇaṁ dukkhaṁ pitumaraṇaṁ dukkhaṁ bhātumaraṇaṁ dukkhaṁ bhaginimaraṇaṁ dukkhaṁ puttamaraṇaṁ dukkhaṁ dhītumaraṇaṁ dukkhaṁ ñātibyasanaṁ dukkhaṁ rogabyasanaṁ dukkhaṁ bhogabyasanaṁ dukkhaṁ sīlabyasanaṁ dukkhaṁ diṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ yesaṁ dhammānaṁ ādito samudāgamanaṁ paññāyati.

    (Pāli only)

  87. 87

    अत्थङ्गमतो निरोधो पञ्ञायति।

    Atthaṅgamato nirodho paññāyati.

    (Pāli only)

  88. 88

    कम्मसन्निस्सितो विपाको, विपाकसन्निस्सितं कम्मं, नामसन्निस्सितं रूपं रूपसन्निस्सितं नामं, जातिया अनुगतं जराय अनुसटं ब्याधिना अभिभूतं मरणेन अब्भाहतं दुक्खे पतिट्ठितं अताणं अलेणं असरणं असरणीभूतं—

    Kammasannissito vipāko, vipākasannissitaṁ kammaṁ, nāmasannissitaṁ rūpaṁ rūpasannissitaṁ nāmaṁ, jātiyā anugataṁ jarāya anusaṭaṁ byādhinā abhibhūtaṁ maraṇena abbhāhataṁ dukkhe patiṭṭhitaṁ atāṇaṁ aleṇaṁ asaraṇaṁ asaraṇībhūtaṁ—

    (Pāli only)

  89. 89

    इदं वुच्चति दुक्खं।

    idaṁ vuccati dukkhaṁ.

    (Pāli only)

  90. 90

    इदं दुक्खं लोकस्स भयं महाभयं पीळनं घट्टनं उपद्दवो उपसग्गोति—

    Idaṁ dukkhaṁ lokassa bhayaṁ mahābhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggoti—

    (Pāli only)

  91. 91

    दुक्खमस्स महब्भयं।

    dukkhamassa mahabbhayaṁ.

    (Pāli only)

  92. 92

    तेनाह भगवा—

    Tenāha bhagavā—

    (Pāli only)

  93. 93

    “अविज्जाय निवुतो लोको,

    “Avijjāya nivuto loko,

    (Pāli only)

  94. 94

    (अजिताति भगवा)

    (ajitāti bhagavā)

    (Pāli only)

  95. 95

    वेविच्छा पमादा नप्पकासति;

    Vevicchā pamādā nappakāsati;

    (Pāli only)

  96. 96

    जप्पाभिलेपनं ब्रूमि,

    Jappābhilepanaṁ brūmi,

    (Pāli only)

  97. 97

    दुक्खमस्स महब्भयन्”ति।

    Dukkhamassa mahabbhayan”ti.

    (Pāli only)

  98. 98

    <ब्>सवन्ति सब्बधि सोता,</ब्>

    <b>Savanti sabbadhi sotā,</b>

    (Pāli only)

  99. 99

    (इच्चायस्मा अजितो)

    (iccāyasmā ajito)

    (Pāli only)

  100. 100

    <ब्>सोतानं किं निवारणं;</ब्>

    <b>Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;</b>

    (Pāli only)

  101. 101

    <ब्>सोतानं संवरं ब्रूहि,</ब्>

    <b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,</b>

    (Pāli only)

  102. 102

    <ब्>केन सोता पिधिय्यरे। </ब्>

    <b>Kena sotā pidhiyyare. </b>

    (Pāli only)

  103. 103

    <ब्>सवन्ति सब्बधि सोता</ब्>ति।

    <b>Savanti sabbadhi sotā</b>ti.

    (Pāli only)

  104. 104

    <ब्>सोता</ब्>ति तण्हासोतो दिट्ठिसोतो किलेससोतो दुच्चरितसोतो अविज्जासोतो।

    <b>Sotā</b>ti taṇhāsoto diṭṭhisoto kilesasoto duccaritasoto avijjāsoto.

    (Pāli only)

  105. 105

    <ब्>सब्बधी</ब्>ति सब्बेसु आयतनेसु।

    <b>Sabbadhī</b>ti sabbesu āyatanesu.

    (Pāli only)

  106. 106

    <ब्>सवन्ती</ब्>ति सवन्ति आसवन्ति सन्दन्ति पवत्तन्ति।

    <b>Savantī</b>ti savanti āsavanti sandanti pavattanti.

    (Pāli only)

  107. 107

    चक्खुतो रूपे सवन्ति आसवन्ति सन्दन्ति पवत्तन्ति।

    Cakkhuto rūpe savanti āsavanti sandanti pavattanti.

    (Pāli only)

  108. 108

    सोततो सद्दे सवन्ति …

    Sotato sadde savanti …

    (Pāli only)

  109. 109

    घानतो गन्धे सवन्ति …

    ghānato gandhe savanti …

    (Pāli only)

  110. 110

    जिव्हातो रसे सवन्ति …

    jivhāto rase savanti …

    (Pāli only)

  111. 111

    कायतो फोट्ठब्बे सवन्ति …

    kāyato phoṭṭhabbe savanti …

    (Pāli only)

  112. 112

    मनतो धम्मे सवन्ति आसवन्ति सन्दन्ति पवत्तन्ति।

    manato dhamme savanti āsavanti sandanti pavattanti.

    (Pāli only)

  113. 113

    चक्खुतो रूपतण्हा सवन्ति आसवन्ति सन्दन्ति पवत्तन्ति।

    Cakkhuto rūpataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattanti.

    (Pāli only)

  114. 114

    सोततो सद्दतण्हा सवन्ति आसवन्ति सन्दन्ति पवत्तन्ति।

    Sotato saddataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattanti.

    (Pāli only)

  115. 115

    घानतो गन्धतण्हा सवन्ति …

    Ghānato gandhataṇhā savanti …

    (Pāli only)

  116. 116

    जिव्हातो रसतण्हा सवन्ति …

    jivhāto rasataṇhā savanti …

    (Pāli only)

  117. 117

    कायतो फोट्ठब्बतण्हा सवन्ति …

    kāyato phoṭṭhabbataṇhā savanti …

    (Pāli only)

  118. 118

    मनतो धम्मतण्हा सवन्ति आसवन्ति सन्दन्ति पवत्तन्तीति—

    manato dhammataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattantīti—

    (Pāli only)

  119. 119

    सवन्ति सब्बधि सोता।

    savanti sabbadhi sotā.

    (Pāli only)

  120. 120

    <ब्>इच्चायस्मा अजितो</ब्>ति।

    <b>Iccāyasmā ajito</b>ti.

    (Pāli only)

  121. 121

    <ब्>इच्चा</ब्>ति पदसन्धि …पे… पदानुपुब्बतापेतं इच्चाति …पे…

    <b>Iccā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ iccāti …pe…

    (Pāli only)

  122. 122

    इच्चायस्मा अजितो।

    iccāyasmā ajito.

    (Pāli only)

  123. 123

    <ब्>सोतानं किं निवारणन्</ब्>ति सोतानं किं आवरणं नीवरणं संवरणं रक्खनं गोपनन्ति—

    <b>Sotānaṁ kiṁ nivāraṇan</b>ti sotānaṁ kiṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopananti—

    (Pāli only)

  124. 124

    सोतानं किं निवारणं।

    sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ.

    (Pāli only)

  125. 125

    <ब्>सोतानं संवरं ब्रूही</ब्>ति सोतानं आवरणं नीवरणं संवरणं रक्खनं गोपनं ब्रूहि आचिक्ख देसेहि पञ्ञपेहि पट्ठपेहि विवराहि विभजाहि उत्तानीकरोहि पकासेहीति—

    <b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhī</b>ti sotānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopanaṁ brūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—

    (Pāli only)

  126. 126

    सोतानं संवरं ब्रूहि।

    sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi.

    (Pāli only)

  127. 127

    <ब्>केन सोता पिधिय्यरे</ब्>ति केन सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्तीति—

    <b>Kena sotā pidhiyyare</b>ti kena sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattantīti—

    (Pāli only)

  128. 128

    केन सोता पिधिय्यरे।

    kena sotā pidhiyyare.

    (Pāli only)

  129. 129

    तेनाह सो ब्राह्मणो—

    Tenāha so brāhmaṇo—

    (Pāli only)

  130. 130

    “सवन्ति सब्बधि सोता,

    “Savanti sabbadhi sotā,

    (Pāli only)

  131. 131

    (इच्चायस्मा अजितो)

    (iccāyasmā ajito)

    (Pāli only)

  132. 132

    सोतानं किं निवारणं;

    Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;

    (Pāli only)

  133. 133

    सोतानं संवरं ब्रूहि,

    Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,

    (Pāli only)

  134. 134

    केन सोता पिधिय्यरे”।

    Kena sotā pidhiyyare”.

    (Pāli only)

  135. 135

    <ब्>यानि सोतानि लोकस्मिं,</ब्>

    <b>Yāni sotāni lokasmiṁ,</b>

    (Pāli only)

  136. 136

    (अजिताति भगवा)

    (ajitāti bhagavā)

    (Pāli only)

  137. 137

    <ब्>सति तेसं निवारणं;</ब्>

    <b>Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;</b>

    (Pāli only)

  138. 138

    <ब्>सोतानं संवरं ब्रूमि,</ब्>

    <b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,</b>

    (Pāli only)

  139. 139

    <ब्>पञ्ञायेते पिधिय्यरे। </ब्>

    <b>Paññāyete pidhiyyare. </b>

    (Pāli only)

  140. 140

    <ब्>यानि सोतानि लोकस्मिन्</ब्>ति यानि एतानि सोतानि मया कित्तितानि पकित्तितानि आचिक्खितानि देसितानि पञ्ञपितानि पट्ठपितानि विवरितानि विभजितानि उत्तानीकतानि पकासितानि, सेय्यथिदं—

    <b>Yāni sotāni lokasmin</b>ti yāni etāni sotāni mayā kittitāni pakittitāni ācikkhitāni desitāni paññapitāni paṭṭhapitāni vivaritāni vibhajitāni uttānīkatāni pakāsitāni, seyyathidaṁ—

    (Pāli only)

  141. 141

    तण्हासोतो दिट्ठिसोतो किलेससोतो दुच्चरितसोतो अविज्जासोतो।

    taṇhāsoto diṭṭhisoto kilesasoto duccaritasoto avijjāsoto.

    (Pāli only)

  142. 142

    <ब्>लोकस्मिन्</ब्>ति अपायलोके मनुस्सलोके देवलोके खन्धलोके धातुलोके आयतनलोकेति—

    <b>Lokasmin</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi—

    (Pāli only)

  143. 143

    यानि सोतानि लोकस्मिं।

    yāni sotāni lokasmiṁ.

    (Pāli only)

  144. 144

    <ब्>अजिता</ब्>ति भगवा तं ब्राह्मणं नामेन आलपति।

    <b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.

    (Pāli only)

  145. 145

    <ब्>सति तेसं निवारणन्</ब्>ति।

    <b>Sati tesaṁ nivāraṇan</b>ti.

    (Pāli only)

  146. 146

    <ब्>सती</ब्>ति या सति अनुस्सति पटिस्सति सति सरणता धारणता अपिलापनता असम्मुस्सनता, सति सतिन्द्रियं सतिबलं सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो एकायनमग्गो—

    <b>Satī</b>ti yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā, sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo—

    (Pāli only)

  147. 147

    अयं वुच्चति सति।

    ayaṁ vuccati sati.

    (Pāli only)

  148. 148

    <ब्>निवारणन्</ब्>ति आवरणं नीवरणं संवरणं रक्खनं गोपनन्ति—

    <b>Nivāraṇan</b>ti āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopananti—

    (Pāli only)

  149. 149

    सति तेसं निवारणं।

    sati tesaṁ nivāraṇaṁ.

    (Pāli only)

  150. 150

    <ब्>सोतानं संवरं ब्रूमी</ब्>ति सोतानं आवरणं नीवरणं संवरणं रक्खनं गोपनं ब्रूमि आचिक्खामि …पे… उत्तानीकरोमि पकासेमीति—

    <b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmī</b>ti sotānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopanaṁ brūmi ācikkhāmi …pe… uttānīkaromi pakāsemīti—

    (Pāli only)

  151. 151

    सोतानं संवरं ब्रूमि।

    sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi.

    (Pāli only)

  152. 152

    <ब्>पञ्ञायेते पिधिय्यरे</ब्>ति।

    <b>Paññāyete pidhiyyare</b>ti.

    (Pāli only)

  153. 153

    <ब्>पञ्ञा</ब्>ति या पञ्ञा पजानना …पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि।

    <b>Paññā</b>ti yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.

    (Pāli only)

  154. 154

    पञ्ञायेते पिधिय्यरेति—

    Paññāyete pidhiyyareti—

    (Pāli only)

  155. 155

    पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  156. 156

    “सब्बे सङ्खारा अनिच्चा”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  157. 157

    “सब्बे सङ्खारा दुक्खा”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  158. 158

    “सब्बे सङ्खारा अनत्ता”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “Sabbe saṅkhārā anattā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  159. 159

    “अविज्जापच्चया सङ्खारा”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “Avijjāpaccayā saṅkhārā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  160. 160

    “सङ्खारपच्चया विञ्ञाणन्”ति …

    “Saṅkhārapaccayā viññāṇan”ti …

    (Pāli only)

  161. 161

    “विञ्ञाणपच्चया नामरूपन्”ति …

    “viññāṇapaccayā nāmarūpan”ti …

    (Pāli only)

  162. 162

    “नामरूपपच्चया सळायतनन्”ति …

    “nāmarūpapaccayā saḷāyatanan”ti …

    (Pāli only)

  163. 163

    “सळायतनपच्चया फस्सो”ति …

    “saḷāyatanapaccayā phasso”ti …

    (Pāli only)

  164. 164

    “फस्सपच्चया वेदना”ति …

    “phassapaccayā vedanā”ti …

    (Pāli only)

  165. 165

    “वेदनापच्चया तण्हा”ति …

    “vedanāpaccayā taṇhā”ti …

    (Pāli only)

  166. 166

    “तण्हापच्चया उपादानन्”ति …

    “taṇhāpaccayā upādānan”ti …

    (Pāli only)

  167. 167

    “उपादानपच्चया भवो”ति …

    “upādānapaccayā bhavo”ti …

    (Pāli only)

  168. 168

    “भवपच्चया जाती”ति …

    “bhavapaccayā jātī”ti …

    (Pāli only)

  169. 169

    “जातिपच्चया जरामरणन्”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “jātipaccayā jarāmaraṇan”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  170. 170

    “अविज्जानिरोधा सङ्खारनिरोधो”ति …

    “Avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti …

    (Pāli only)

  171. 171

    “सङ्खारनिरोधा विञ्ञाणनिरोधो”ति …

    “saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho”ti …

    (Pāli only)

  172. 172

    “विञ्ञाणनिरोधा नामरूपनिरोधो”ति …

    “viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho”ti …

    (Pāli only)

  173. 173

    “नामरूपनिरोधा सळायतननिरोधो”ति …

    “nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho”ti …

    (Pāli only)

  174. 174

    “सळायतननिरोधा फस्सनिरोधो”ति …

    “saḷāyatananirodhā phassanirodho”ti …

    (Pāli only)

  175. 175

    “फस्सनिरोधा वेदनानिरोधो”ति …

    “phassanirodhā vedanānirodho”ti …

    (Pāli only)

  176. 176

    “वेदनानिरोधा तण्हानिरोधो”ति …

    “vedanānirodhā taṇhānirodho”ti …

    (Pāli only)

  177. 177

    “तण्हानिरोधा उपादाननिरोधो”ति …

    “taṇhānirodhā upādānanirodho”ti …

    (Pāli only)

  178. 178

    “उपादाननिरोधा भवनिरोधो”ति …

    “upādānanirodhā bhavanirodho”ti …

    (Pāli only)

  179. 179

    “भवनिरोधा जातिनिरोधो”ति …

    “bhavanirodhā jātinirodho”ti …

    (Pāli only)

  180. 180

    “जातिनिरोधा जरामरणनिरोधो”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  181. 181

    “इदं दुक्खन्”ति …

    “Idaṁ dukkhan”ti …

    (Pāli only)

  182. 182

    “अयं दुक्खसमुदयो”ति …

    “ayaṁ dukkhasamudayo”ti …

    (Pāli only)

  183. 183

    “अयं दुक्खनिरोधो”ति …

    “ayaṁ dukkhanirodho”ti …

    (Pāli only)

  184. 184

    “अयं दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  185. 185

    “इमे धम्मा आसवा”ति …

    “Ime dhammā āsavā”ti …

    (Pāli only)

  186. 186

    “अयं आसवसमुदयो”ति …

    “ayaṁ āsavasamudayo”ti …

    (Pāli only)

  187. 187

    “अयं आसवनिरोधो”ति …

    “ayaṁ āsavanirodho”ti …

    (Pāli only)

  188. 188

    “अयं आसवनिरोधगामिनी पटिपदा”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  189. 189

    “इमे धम्मा अभिञ्ञेय्या”ति …

    “Ime dhammā abhiññeyyā”ti …

    (Pāli only)

  190. 190

    “इमे धम्मा परिञ्ञेय्या”ति …

    “ime dhammā pariññeyyā”ti …

    (Pāli only)

  191. 191

    “इमे धम्मा पहातब्बा”ति …

    “ime dhammā pahātabbā”ti …

    (Pāli only)

  192. 192

    “इमे धम्मा भावेतब्बा”ति …

    “ime dhammā bhāvetabbā”ti …

    (Pāli only)

  193. 193

    “इमे धम्मा सच्छिकातब्बा”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    “ime dhammā sacchikātabbā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  194. 194

    छन्नं फस्सायतनानं समुदयञ्च अत्थङ्गमञ्च अस्सादञ्च आदीनवञ्च निस्सरणञ्च जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्ति।

    Channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.

    (Pāli only)

  195. 195

    पञ्चन्नं उपादानक्खन्धानं समुदयञ्च अत्थङ्गमञ्च अस्सादञ्च आदीनवञ्च निस्सरणञ्च जानतो पस्सतो …

    Pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato …

    (Pāli only)

  196. 196

    चतुन्नं महाभूतानं समुदयञ्च अत्थङ्गमञ्च अस्सादञ्च आदीनवञ्च निस्सरणञ्च जानतो पस्सतो …

    catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato …

    (Pāli only)

  197. 197

    “यं किञ्चि समुदयधम्मं सब्बं तं निरोधधम्मन्”ति जानतो पस्सतो पञ्ञायेते सोता पिधीयन्ति पच्छिज्जन्ति न सवन्ति न आसवन्ति न सन्दन्ति नप्पवत्तन्तीति—

    “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattantīti—

    (Pāli only)

  198. 198

    पञ्ञायेते पिधिय्यरे।

    paññāyete pidhiyyare.

    (Pāli only)

  199. 199

    तेनाह भगवा—

    Tenāha bhagavā—

    (Pāli only)

  200. 200

    “यानि सोतानि लोकस्मिं,

    “Yāni sotāni lokasmiṁ,

    (Pāli only)

  201. 201

    (अजिताति भगवा)

    (ajitāti bhagavā)

    (Pāli only)

  202. 202

    सति तेसं निवारणं;

    Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;

    (Pāli only)

  203. 203

    सोतानं संवरं ब्रूमि,

    Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,

    (Pāli only)

  204. 204

    पञ्ञायेते पिधिय्यरे”ति।

    Paññāyete pidhiyyare”ti.

    (Pāli only)

  205. 205

    <ब्>पञ्ञा चेव सति चापि,</ब्>

    <b>Paññā ceva sati cāpi,</b>

    (Pāli only)

  206. 206

    (इच्चायस्मा अजितो)

    (iccāyasmā ajito)

    (Pāli only)

  207. 207

    <ब्>नामरूपञ्च मारिस;</ब्>

    <b>Nāmarūpañca mārisa;</b>

    (Pāli only)

  208. 208

    <ब्>एतं मे पुट्ठो पब्रूहि,</ब्>

    <b>Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,</b>

    (Pāli only)

  209. 209

    <ब्>कत्थेतं उपरुज्झति। </ब्>

    <b>Katthetaṁ uparujjhati. </b>

    (Pāli only)

  210. 210

    <ब्>पञ्ञा चेव सति चापी</ब्>ति।

    <b>Paññā ceva sati cāpī</b>ti.

    (Pāli only)

  211. 211

    <ब्>पञ्ञा</ब्>ति या पञ्ञा पजानना विचयो पविचयो धम्मविचयो सल्लक्खणा उपलक्खणा पच्चुपलक्खणा पण्डिच्चं कोसल्लं नेपुञ्ञं वेभब्या चिन्ता उपपरिक्खा भूरी मेधा परिणायिका विपस्सना सम्पजञ्ञं पतोदो पञ्ञा पञ्ञिन्द्रियं पञ्ञाबलं पञ्ञासत्थं पञ्ञापासादो पञ्ञाआलोको पञ्ञाओभासो पञ्ञापज्जोतो पञ्ञारतनं अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि।

    <b>Paññā</b>ti yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.

    (Pāli only)

  212. 212

    <ब्>सती</ब्>ति या सति अनुस्सति …पे…

    <b>Satī</b>ti yā sati anussati …pe…

    (Pāli only)

  213. 213

    सम्मासतीति—

    sammāsatīti—

    (Pāli only)

  214. 214

    पञ्ञा चेव सति चापि, इच्चायस्मा अजितो।

    paññā ceva sati cāpi, iccāyasmā ajito.

    (Pāli only)

  215. 215

    <ब्>नामरूपञ्च मारिसा</ब्>ति।

    <b>Nāmarūpañca mārisā</b>ti.

    (Pāli only)

  216. 216

    <ब्>नामन्</ब्>ति चत्तारो अरूपिनो खन्धा।

    <b>Nāman</b>ti cattāro arūpino khandhā.

    (Pāli only)

  217. 217

    <ब्>रूपन्</ब्>ति चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं।

    <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ.

    (Pāli only)

  218. 218

    <ब्>मारिसा</ब्>ति पियवचनं गरुवचनं सगारवसप्पतिस्साधिवचनमेतं मारिसाति—

    <b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—

    (Pāli only)

  219. 219

    नामरूपञ्च मारिस।

    nāmarūpañca mārisa.

    (Pāli only)

  220. 220

    <ब्>एतं मे पुट्ठो पब्रूही</ब्>ति।

    <b>Etaṁ me puṭṭho pabrūhī</b>ti.

    (Pāli only)

  221. 221

    <ब्>एतं मे</ब्>ति यं पुच्छामि यं याचामि यं अज्झेसामि यं पसादेमि।

    <b>Etaṁ me</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.

    (Pāli only)

  222. 222

    <ब्>पुट्ठो</ब्>ति पुच्छितो याचितो अज्झेसितो पसादितो।

    <b>Puṭṭho</b>ti pucchito yācito ajjhesito pasādito.

    (Pāli only)

  223. 223

    <ब्>पब्रूही</ब्>ति ब्रूहि आचिक्खाहि देसेहि पञ्ञपेहि पट्ठपेहि विवराहि विभजाहि उत्तानीकरोहि पकासेहीति—

    <b>Pabrūhī</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—

    (Pāli only)

  224. 224

    एतं मे पुट्ठो पब्रूहि।

    etaṁ me puṭṭho pabrūhi.

    (Pāli only)

  225. 225

    <ब्>कत्थेतं उपरुज्झती</ब्>ति।

    <b>Katthetaṁ uparujjhatī</b>ti.

    (Pāli only)

  226. 226

    कत्थेतं निरुज्झति वूपसम्मति अत्थं गच्छति पटिप्पस्सम्भतीति—

    Katthetaṁ nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti—

    (Pāli only)

  227. 227

    कत्थेतं उपरुज्झति।

    katthetaṁ uparujjhati.

    (Pāli only)

  228. 228

    तेनाह सो ब्राह्मणो—

    Tenāha so brāhmaṇo—

    (Pāli only)

  229. 229

    “पञ्ञा चेव सति चापि,

    “Paññā ceva sati cāpi,

    (Pāli only)

  230. 230

    (इच्चायस्मा अजितो)

    (iccāyasmā ajito)

    (Pāli only)

  231. 231

    नामरूपञ्च मारिस;

    Nāmarūpañca mārisa;

    (Pāli only)

  232. 232

    एतं मे पुट्ठो पब्रूहि,

    Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,

    (Pāli only)

  233. 233

    कत्थेतं उपरुज्झती”ति।

    Katthetaṁ uparujjhatī”ti.

    (Pāli only)

  234. 234

    <ब्>यमेतं पञ्हं अपुच्छि,</ब्>

    <b>Yametaṁ pañhaṁ apucchi,</b>

    (Pāli only)

  235. 235

    <ब्>अजित तं वदामि ते;</ब्>

    <b>ajita taṁ vadāmi te;</b>

    (Pāli only)

  236. 236

    <ब्>यत्थ नामञ्च रूपञ्च,</ब्>

    <b>Yattha nāmañca rūpañca,</b>

    (Pāli only)

  237. 237

    <ब्>असेसं उपरुज्झति;</ब्>

    <b>asesaṁ uparujjhati;</b>

    (Pāli only)

  238. 238

    <ब्>विञ्ञाणस्स निरोधेन,</ब्>

    <b>Viññāṇassa nirodhena,</b>

    (Pāli only)

  239. 239

    <ब्>एत्थेतं उपरुज्झति। </ब्>

    <b>etthetaṁ uparujjhati. </b>

    (Pāli only)

  240. 240

    <ब्>यमेतं पञ्हं अपुच्छी</ब्>ति।

    <b>Yametaṁ pañhaṁ apucchī</b>ti.

    (Pāli only)

  241. 241

    <ब्>यमेतन्</ब्>ति पञ्ञञ्च सतिञ्च नामरूपञ्च।

    <b>Yametan</b>ti paññañca satiñca nāmarūpañca.

    (Pāli only)

  242. 242

    <ब्>अपुच्छी</ब्>ति अपुच्छसि याचसि अज्झेससि पसादेसीति—

    <b>Apucchī</b>ti apucchasi yācasi ajjhesasi pasādesīti—

    (Pāli only)

  243. 243

    यमेतं पञ्हं अपुच्छि।

    yametaṁ pañhaṁ apucchi.

    (Pāli only)

  244. 244

    <ब्>अजित तं वदामि ते</ब्>ति।

    <b>Ajita taṁ vadāmi te</b>ti.

    (Pāli only)

  245. 245

    <ब्>अजिता</ब्>ति भगवा तं ब्राह्मणं नामेन आलपति।

    <b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.

    (Pāli only)

  246. 246

    <ब्>तन्</ब्>ति पञ्ञञ्च सतिञ्च नामरूपञ्च।

    <b>Tan</b>ti paññañca satiñca nāmarūpañca.

    (Pāli only)

  247. 247

    <ब्>वदामी</ब्>ति वदामि आचिक्खामि देसेमि पञ्ञपेमि पट्ठपेमि विवरामि विभजामि उत्तानीकरोमि पकासेमीति—

    <b>Vadāmī</b>ti vadāmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—

    (Pāli only)

  248. 248

    अजित तं वदामि ते।

    ajita taṁ vadāmi te.

    (Pāli only)

  249. 249

    <ब्>यत्थ नामञ्च रूपञ्च, असेसं उपरुज्झती</ब्>ति <ब्>नामन्</ब्>ति चत्तारो अरूपिनो खन्धा।

    <b>Yattha nāmañca rūpañca, asesaṁ uparujjhatī</b>ti <b>nāman</b>ti cattāro arūpino khandhā.

    (Pāli only)

  250. 250

    <ब्>रूपन्</ब्>ति चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं।

    <b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ.

    (Pāli only)

  251. 251

    <ब्>असेसन्</ब्>ति सब्बेन सब्बं सब्बथा सब्बं असेसं निस्सेसं परियादियनवचनमेतं असेसन्ति।

    <b>Asesan</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ asesanti.

    (Pāli only)

  252. 252

    <ब्>उपरुज्झती</ब्>ति निरुज्झति वूपसम्मति अत्थं गच्छति पटिप्पस्सम्भतीति।

    <b>Uparujjhatī</b>ti nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti.

    (Pāli only)

  253. 253

    यत्थ नामञ्च रूपञ्च असेसं उपरुज्झति।

    Yattha nāmañca rūpañca asesaṁ uparujjhati.

    (Pāli only)

  254. 254

    <ब्>विञ्ञाणस्स निरोधेन, एत्थेतं उपरुज्झती</ब्>ति सोतापत्तिमग्गञाणेन अभिसङ्खारविञ्ञाणस्स निरोधेन सत्त भवे ठपेत्वा अनमतग्गे संसारे ये उप्पज्जेय्युं नामञ्च रूपञ्च, एत्थेते निरुज्झन्ति वूपसम्मन्ति अत्थं गच्छन्ति पटिप्पस्सम्भन्ति।

    <b>Viññāṇassa nirodhena, etthetaṁ uparujjhatī</b>ti sotāpattimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena satta bhave ṭhapetvā anamatagge saṁsāre ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.

    (Pāli only)

  255. 255

    सकदागामिमग्गञाणेन अभिसङ्खारविञ्ञाणस्स निरोधेन द्वे भवे ठपेत्वा पञ्चसु भवेसु ये उप्पज्जेय्युं नामञ्च रूपञ्च, एत्थेते निरुज्झन्ति वूपसम्मन्ति अत्थं गच्छन्ति पटिप्पस्सम्भन्ति।

    Sakadāgāmimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena dve bhave ṭhapetvā pañcasu bhavesu ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.

    (Pāli only)

  256. 256

    अनागामिमग्गञाणेन अभिसङ्खारविञ्ञाणस्स निरोधेन एकं भवं ठपेत्वा रूपधातुया वा अरूपधातुया वा ये उप्पज्जेय्युं नामञ्च रूपञ्च, एत्थेते निरुज्झन्ति वूपसम्मन्ति अत्थं गच्छन्ति पटिप्पस्सम्भन्ति।

    Anāgāmimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena ekaṁ bhavaṁ ṭhapetvā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.

    (Pāli only)

  257. 257

    अरहत्तमग्गञाणेन अभिसङ्खारविञ्ञाणस्स निरोधेन ये उप्पज्जेय्युं नामञ्च रूपञ्च, एत्थेते निरुज्झन्ति वूपसम्मन्ति अत्थं गच्छन्ति पटिप्पस्सम्भन्ति।

    Arahattamaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.

    (Pāli only)

  258. 258

    अरहतो अनुपादिसेसाय निब्बानधातुया परिनिब्बायन्तस्स चरिमविञ्ञाणस्स निरोधेन पञ्ञा च सति च नामञ्च रूपञ्च, एत्थेते निरुज्झन्ति वूपसम्मन्ति अत्थं गच्छन्ति पटिप्पस्सम्भन्तीति—

    Arahato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa carimaviññāṇassa nirodhena paññā ca sati ca nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhantīti—

    (Pāli only)

  259. 259

    विञ्ञाणस्स निरोधेन, एत्थेतं उपरुज्झति।

    viññāṇassa nirodhena, etthetaṁ uparujjhati.

    (Pāli only)

  260. 260

    तेनाह भगवा—

    Tenāha bhagavā—

    (Pāli only)

  261. 261

    “यमेतं पञ्हं अपुच्छि,

    “Yametaṁ pañhaṁ apucchi,

    (Pāli only)

  262. 262

    अजित तं वदामि ते;

    ajita taṁ vadāmi te;

    (Pāli only)

  263. 263

    यत्थ नामञ्च रूपञ्च,

    Yattha nāmañca rūpañca,

    (Pāli only)

  264. 264

    असेसं उपरुज्झति;

    asesaṁ uparujjhati;

    (Pāli only)

  265. 265

    विञ्ञाणस्स निरोधेन,

    Viññāṇassa nirodhena,

    (Pāli only)

  266. 266

    एत्थेतं उपरुज्झती”ति।

    etthetaṁ uparujjhatī”ti.

    (Pāli only)

  267. 267

    <ब्>ये च सङ्खातधम्मासे,</ब्>

    <b>Ye ca saṅkhātadhammāse,</b>

    (Pāli only)

  268. 268

    <ब्>ये च सेखा पुथू इध;</ब्>

    <b>ye ca sekhā puthū idha;</b>

    (Pāli only)

  269. 269

    <ब्>तेसं मे निपको इरियं,</ब्>

    <b>Tesaṁ me nipako iriyaṁ,</b>

    (Pāli only)

  270. 270

    <ब्>पुट्ठो पब्रूहि मारिस। </ब्>

    <b>puṭṭho pabrūhi mārisa. </b>

    (Pāli only)

  271. 271

    <ब्>ये च सङ्खातधम्मासे</ब्>ति सङ्खातधम्मा वुच्चन्ति अरहन्तो खीणासवा।

    <b>Ye ca saṅkhātadhammāse</b>ti saṅkhātadhammā vuccanti arahanto khīṇāsavā.

    (Pāli only)

  272. 272

    किङ्कारणा सङ्खातधम्मा वुच्चन्ति अरहन्तो खीणासवा?

    Kiṅkāraṇā saṅkhātadhammā vuccanti arahanto khīṇāsavā?

    (Pāli only)

  273. 273

    ते सङ्खातधम्मा ञातधम्मा तुलितधम्मा तीरितधम्मा विभूतधम्मा विभावितधम्मा।

    Te saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.

    (Pāli only)

  274. 274

    “सब्बे सङ्खारा अनिच्चा”ति सङ्खातधम्मा ञातधम्मा तुलितधम्मा तीरितधम्मा विभूतधम्मा विभावितधम्मा।

    “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.

    (Pāli only)

  275. 275

    “सब्बे सङ्खारा दुक्खा”ति सङ्खातधम्मा …पे…

    “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti saṅkhātadhammā …pe…

    (Pāli only)

  276. 276

    “सब्बे धम्मा अनत्ता”ति सङ्खातधम्मा …

    “sabbe dhammā anattā”ti saṅkhātadhammā …

    (Pāli only)

  277. 277

    “अविज्जापच्चया सङ्खारा”ति सङ्खातधम्मा …

    “avijjāpaccayā saṅkhārā”ti saṅkhātadhammā …

    (Pāli only)

  278. 278

    “यं किञ्चि समुदयधम्मं सब्बं तं निरोधधम्मन्”ति सङ्खातधम्मा ञातधम्मा तुलितधम्मा तीरितधम्मा विभूतधम्मा विभावितधम्मा।

    “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.

    (Pāli only)

  279. 279

    अथ वा तेसं खन्धा सङ्खाता धातुयो सङ्खाता आयतनानि सङ्खाता गतियो सङ्खाता उपपत्तियो सङ्खाता पटिसन्धि सङ्खाता भवा सङ्खाता संसारा सङ्खाता वट्टा सङ्खाता।

    Atha vā tesaṁ khandhā saṅkhātā dhātuyo saṅkhātā āyatanāni saṅkhātā gatiyo saṅkhātā upapattiyo saṅkhātā paṭisandhi saṅkhātā bhavā saṅkhātā saṁsārā saṅkhātā vaṭṭā saṅkhātā.

    (Pāli only)

  280. 280

    अथ वा ते खन्धपरियन्ते ठिता धातुपरियन्ते ठिता आयतनपरियन्ते ठिता गतिपरियन्ते ठिता उपपत्तिपरियन्ते ठिता पटिसन्धिपरियन्ते ठिता भवपरियन्ते ठिता संसारपरियन्ते ठिता वट्टपरियन्ते ठिता अन्तिमे भवे ठिता अन्तिमे समुस्सये ठिता अन्तिमदेहधरा अरहन्तो।

    Atha vā te khandhapariyante ṭhitā dhātupariyante ṭhitā āyatanapariyante ṭhitā gatipariyante ṭhitā upapattipariyante ṭhitā paṭisandhipariyante ṭhitā bhavapariyante ṭhitā saṁsārapariyante ṭhitā vaṭṭapariyante ṭhitā antime bhave ṭhitā antime samussaye ṭhitā antimadehadharā arahanto.

    (Pāli only)

  281. 281

    तेसं चायं पच्छिमको,

    Tesaṁ cāyaṁ pacchimako,

    (Pāli only)

  282. 282

    चरिमोयं समुस्सयो;

    Carimoyaṁ samussayo;

    (Pāli only)

  283. 283

    जातिमरणसंसारो,

    Jātimaraṇasaṁsāro,

    (Pāli only)

  284. 284

    नत्थि नेसं पुनब्भवोति।

    Natthi nesaṁ punabbhavoti.

    (Pāli only)

  285. 285

    तङ्कारणा सङ्खातधम्मा वुच्चन्ति अरहन्तो खीणासवाति।

    Taṅkāraṇā saṅkhātadhammā vuccanti arahanto khīṇāsavāti.

    (Pāli only)

  286. 286

    <ब्>ये च सङ्खातधम्मासे, ये च सेखा पुथू इधा</ब्>ति।

    <b>Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekhā puthū idhā</b>ti.

    (Pāli only)

  287. 287

    <ब्>सेखा</ब्>ति किङ्कारणा वुच्चन्ति सेखा?

    <b>Sekhā</b>ti kiṅkāraṇā vuccanti sekhā?

    (Pāli only)

  288. 288

    सिक्खन्तीति सेखा।

    Sikkhantīti sekhā.

    (Pāli only)

  289. 289

    किञ्च सिक्खन्ति?

    Kiñca sikkhanti?

    (Pāli only)

  290. 290

    अधिसीलम्पि सिक्खन्ति, अधिचित्तम्पि सिक्खन्ति, अधिपञ्ञम्पि सिक्खन्ति।

    Adhisīlampi sikkhanti, adhicittampi sikkhanti, adhipaññampi sikkhanti.

    (Pāli only)

  291. 291

    कतमा अधिसीलसिक्खा?

    Katamā adhisīlasikkhā?

    (Pāli only)

  292. 292

    इध भिक्खु सीलवा होति पातिमोक्खसंवरसंवुतो विहरति आचारगोचरसम्पन्नो अणुमत्तेसु वज्जेसु भयदस्सावी, समादाय सिक्खति सिक्खापदेसु।

    Idha bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

    (Pāli only)

  293. 293

    खुद्दको सीलक्खन्धो महन्तो सीलक्खन्धो सीलं पतिट्ठा आदि चरणं संयमो संवरो मुखं पमुखं कुसलानं धम्मानं समापत्तिया—

    Khuddako sīlakkhandho mahanto sīlakkhandho sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mukhaṁ pamukhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

    (Pāli only)

  294. 294

    अयं अधिसीलसिक्खा।

    ayaṁ adhisīlasikkhā.

    (Pāli only)

  295. 295

    कतमा अधिचित्तसिक्खा?

    Katamā adhicittasikkhā?

    (Pāli only)

  296. 296

    इध भिक्खु विविच्चेव कामेहि …पे… पठमं झानं …

    Idha bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ …

    (Pāli only)

  297. 297

    दुतियं झानं …

    dutiyaṁ jhānaṁ …

    (Pāli only)

  298. 298

    ततियं झानं …

    tatiyaṁ jhānaṁ …

    (Pāli only)

  299. 299

    चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति—

    catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—

    (Pāli only)

  300. 300

    अयं अधिचित्तसिक्खा।

    ayaṁ adhicittasikkhā.

    (Pāli only)

  301. 301

    कतमा अधिपञ्ञासिक्खा?

    Katamā adhipaññāsikkhā?

    (Pāli only)

  302. 302

    इध भिक्खु पञ्ञवा होति उदयत्थगामिनिया पञ्ञाय समन्नागतो अरियाय निब्बेधिकाय सम्मा दुक्खक्खयगामिनिया।

    Idha bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

    (Pāli only)

  303. 303

    सो “इदं दुक्खन्”ति यथाभूतं पजानाति, “अयं दुक्खसमुदयो”ति …पे…

    So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti …pe…

    (Pāli only)

  304. 304

    “अयं दुक्खनिरोधो”ति …

    “ayaṁ dukkhanirodho”ti …

    (Pāli only)

  305. 305

    “अयं दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा”ति यथाभूतं पजानाति।

    “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.

    (Pāli only)

  306. 306

    “इमे आसवा”ति …पे…

    “Ime āsavā”ti …pe…

    (Pāli only)

  307. 307

    “अयं आसवसमुदयो”ति …

    “ayaṁ āsavasamudayo”ti …

    (Pāli only)

  308. 308

    “अयं आसवनिरोधो”ति …

    “ayaṁ āsavanirodho”ti …

    (Pāli only)

  309. 309

    “अयं आसवनिरोधगामिनी पटिपदा”ति यथाभूतं पजानाति।

    “ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.

    (Pāli only)

  310. 310

    “अयं अधिपञ्ञासिक्खा” …

    “Ayaṁ adhipaññāsikkhā” …

    (Pāli only)

  311. 311

    इमा तिस्सो सिक्खायो आवज्जन्ता सिक्खन्ति जानन्ता सिक्खन्ति पस्सन्ता सिक्खन्ति चित्तं अधिट्ठहन्ता सिक्खन्ति सद्धाय अधिमुच्चन्ता सिक्खन्ति वीरियं पग्गण्हन्ता सिक्खन्ति सतिं उपट्ठपेन्ता सिक्खन्ति चित्तं समादहन्ता सिक्खन्ति पञ्ञाय पजानन्ता सिक्खन्ति अभिञ्ञेय्यं अभिजानन्ता सिक्खन्ति परिञ्ञेय्यं परिजानन्ता सिक्खन्ति पहातब्बं पजहन्ता सिक्खन्ति भावेतब्बं भावेन्ता सिक्खन्ति सच्छिकातब्बं सच्छिकरोन्ता सिक्खन्ति आचरन्ति समाचरन्ति समादाय वत्तन्ति।

    imā tisso sikkhāyo āvajjantā sikkhanti jānantā sikkhanti passantā sikkhanti cittaṁ adhiṭṭhahantā sikkhanti saddhāya adhimuccantā sikkhanti vīriyaṁ paggaṇhantā sikkhanti satiṁ upaṭṭhapentā sikkhanti cittaṁ samādahantā sikkhanti paññāya pajānantā sikkhanti abhiññeyyaṁ abhijānantā sikkhanti pariññeyyaṁ parijānantā sikkhanti pahātabbaṁ pajahantā sikkhanti bhāvetabbaṁ bhāventā sikkhanti sacchikātabbaṁ sacchikarontā sikkhanti ācaranti samācaranti samādāya vattanti.

    (Pāli only)

  312. 312

    तङ्कारणा वुच्चन्ति—

    Taṅkāraṇā vuccanti—

    (Pāli only)

  313. 313

    सेखा।

    sekhā.

    (Pāli only)

  314. 314

    <ब्>पुथू</ब्>ति बहुका।

    <b>Puthū</b>ti bahukā.

    (Pāli only)

  315. 315

    एते सेखा सोतापन्ना च पटिपन्ना च सकदागामिनो च पटिपन्ना च अनागामिनो च पटिपन्ना च अरहन्तो च पटिपन्ना च।

    Ete sekhā sotāpannā ca paṭipannā ca sakadāgāmino ca paṭipannā ca anāgāmino ca paṭipannā ca arahanto ca paṭipannā ca.

    (Pāli only)

  316. 316

    <ब्>इधा</ब्>ति इमिस्सा दिट्ठिया इमिस्सा खन्तिया इमिस्सा रुचिया इमस्मिं आदाये इमस्मिं धम्मे इमस्मिं विनये इमस्मिं धम्मविनये इमस्मिं पावचने इमस्मिं ब्रह्मचरिये इमस्मिं सत्थुसासने इमस्मिं अत्तभावे इमस्मिं मनुस्सलोकेति—

    <b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloketi—

    (Pāli only)

  317. 317

    ये च सेखा पुथू इध।

    ye ca sekhā puthū idha.

    (Pāli only)

  318. 318

    <ब्>तेसं मे निपको इरियं, पुट्ठो पब्रूहि मारिसा</ब्>ति त्वम्पि निपको पण्डितो पञ्ञवा बुद्धिमा ञाणी मेधावी।

    <b>Tesaṁ me nipako iriyaṁ, puṭṭho pabrūhi mārisā</b>ti tvampi nipako paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī medhāvī.

    (Pāli only)

  319. 319

    तेसं सङ्खातधम्मानञ्च सेक्खानञ्च इरियं चरियं वुत्तिं पवत्तिं आचरं गोचरं विहारं पटिपदं।

    Tesaṁ saṅkhātadhammānañca sekkhānañca iriyaṁ cariyaṁ vuttiṁ pavattiṁ ācaraṁ gocaraṁ vihāraṁ paṭipadaṁ.

    (Pāli only)

  320. 320

    <ब्>पुट्ठो</ब्>ति पुच्छितो याचितो अज्झेसितो पसादितो।

    <b>Puṭṭho</b>ti pucchito yācito ajjhesito pasādito.

    (Pāli only)

  321. 321

    <ब्>पब्रूही</ब्>ति ब्रूहि आचिक्खाहि देसेहि पञ्ञपेहि पट्ठपेहि विवराहि विभजाहि उत्तानीकरोहि पकासेहि।

    <b>Pabrūhī</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.

    (Pāli only)

  322. 322

    <ब्>मारिसा</ब्>ति पियवचनं गरुवचनं सगारवसप्पतिस्साधिवचनमेतं मारिसाति—

    <b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—

    (Pāli only)

  323. 323

    तेसं मे निपको इरियं, पुट्ठो पब्रूहि मारिस।

    tesaṁ me nipako iriyaṁ, puṭṭho pabrūhi mārisa.

    (Pāli only)

  324. 324

    तेनाह सो ब्राह्मणो—

    Tenāha so brāhmaṇo—

    (Pāli only)

  325. 325

    “ये च सङ्खातधम्मासे,

    “Ye ca saṅkhātadhammāse,

    (Pāli only)

  326. 326

    ये च सेखा पुथू इध;

    ye ca sekhā puthū idha;

    (Pāli only)

  327. 327

    तेसं मे निपको इरियं,

    Tesaṁ me nipako iriyaṁ,

    (Pāli only)

  328. 328

    पुट्ठो पब्रूहि मारिसा”ति।

    puṭṭho pabrūhi mārisā”ti.

    (Pāli only)

  329. 329

    <ब्>कामेसु नाभिगिज्झेय्य,</ब्>

    <b>Kāmesu nābhigijjheyya,</b>

    (Pāli only)

  330. 330

    <ब्>मनसानाविलो सिया;</ब्>

    <b>manasānāvilo siyā;</b>

    (Pāli only)

  331. 331

    <ब्>कुसलो सब्बधम्मानं,</ब्>

    <b>Kusalo sabbadhammānaṁ,</b>

    (Pāli only)

  332. 332

    <ब्>सतो भिक्खु परिब्बजे। </ब्>

    <b>sato bhikkhu paribbaje. </b>

    (Pāli only)

  333. 333

    <ब्>कामेसु नाभिगिज्झेय्या</ब्>ति।

    <b>Kāmesu nābhigijjheyyā</b>ti.

    (Pāli only)

  334. 334

    <ब्>कामा</ब्>ति उद्दानतो द्वे कामा—

    <b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—

    (Pāli only)

  335. 335

    वत्थुकामा च किलेसकामा च।

    vatthukāmā ca kilesakāmā ca.

    (Pāli only)

  336. 336

    कतमे वत्थुकामा?

    Katame vatthukāmā?

    (Pāli only)

  337. 337

    मनापिका रूपा मनापिका सद्दा मनापिका गन्धा मनापिका रसा मनापिका फोट्ठब्बा, अत्थरणा पावुरणा दासिदासा अजेळका कुक्कुटसूकरा हत्थिगवास्सवळवा खेत्तं वत्थु हिरञ्ञं सुवण्णं गामनिगमराजधानियो रट्ठञ्च जनपदो च कोसो च कोट्ठागारञ्च—

    Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā, attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca—

    (Pāli only)

  338. 338

    यं किञ्चि रजनीयवत्थु वत्थुकामा।

    yaṁ kiñci rajanīyavatthu vatthukāmā.

    (Pāli only)

  339. 339

    अपि च अतीता कामा अनागता कामा पच्चुप्पन्ना कामा अज्झत्ता कामा बहिद्धा कामा अज्झत्तबहिद्धा कामा, हीना कामा मज्झिमा कामा पणीता कामा, आपायिका कामा मानुसिका कामा दिब्बा कामा, पच्चुपट्ठिता कामा, निम्मिता कामा परनिम्मिता कामा, परिग्गहिता कामा अपरिग्गहिता कामा, ममायिता कामा अममायिता कामा, सब्बेपि कामावचरा धम्मा, सब्बेपि रूपावचरा धम्मा, सब्बेपि अरूपावचरा धम्मा, तण्हावत्थुका तण्हारम्मणा, कामनीयट्ठेन रजनीयट्ठेन मदनीयट्ठेन रमणीयट्ठेन कामा।

    Api ca atītā kāmā anāgatā kāmā paccuppannā kāmā ajjhattā kāmā bahiddhā kāmā ajjhattabahiddhā kāmā, hīnā kāmā majjhimā kāmā paṇītā kāmā, āpāyikā kāmā mānusikā kāmā dibbā kāmā, paccupaṭṭhitā kāmā, nimmitā kāmā paranimmitā kāmā, pariggahitā kāmā apariggahitā kāmā, mamāyitā kāmā amamāyitā kāmā, sabbepi kāmāvacarā dhammā, sabbepi rūpāvacarā dhammā, sabbepi arūpāvacarā dhammā, taṇhāvatthukā taṇhārammaṇā, kāmanīyaṭṭhena rajanīyaṭṭhena madanīyaṭṭhena ramaṇīyaṭṭhena kāmā.

    (Pāli only)

  340. 340

    इमे वुच्चन्ति वत्थुकामा।

    Ime vuccanti vatthukāmā.

    (Pāli only)

  341. 341

    कतमे किलेसकामा?

    Katame kilesakāmā?

    (Pāli only)

  342. 342

    छन्दो कामो रागो कामो छन्दरागो कामो सङ्कप्पो कामो रागो कामो सङ्कप्परागो कामो, यो कामेसु कामच्छन्दो कामरागो कामनन्दी कामतण्हा कामसिनेहो कामपिपासा कामपरिळाहो कामगेधो काममुच्छा कामज्झोसानं कामोघो कामयोगो कामुपादानं कामच्छन्दनीवरणं—

    Chando kāmo rāgo kāmo chandarāgo kāmo saṅkappo kāmo rāgo kāmo saṅkapparāgo kāmo, yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmagedho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ—

    (Pāli only)

  343. 343

    अद्दसं काम ते मूलं,

    Addasaṁ kāma te mūlaṁ,

    (Pāli only)

  344. 344

    सङ्कप्पा काम जायसि;

    saṅkappā kāma jāyasi;

    (Pāli only)

  345. 345

    न तं सङ्कप्पयिस्सामि,

    Na taṁ saṅkappayissāmi,

    (Pāli only)

  346. 346

    एवं काम न हेहिसीति।

    evaṁ kāma na hehisīti.

    (Pāli only)

  347. 347

    इमे वुच्चन्ति किलेसकामा।

    Ime vuccanti kilesakāmā.

    (Pāli only)

  348. 348

    <ब्>गेधो</ब्> वुच्चति तण्हा, यो रागो सारागो …पे… अभिज्झा लोभो अकुसलमूलं।

    <b>Gedho</b> vuccati taṇhā, yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.

    (Pāli only)

  349. 349

    <ब्>कामेसु नाभिगिज्झेय्या</ब्>ति किलेसकामेन वत्थुकामेसु नाभिगिज्झेय्य न पलिगिज्झेय्य न पलिबुन्धेय्य अगिद्धो अस्स अगधितो अमुच्छितो अनज्झोसन्नो वीतगेधो विगतगेधो चत्तगेधो वन्तगेधो मुत्तगेधो पहीनगेधो पटिनिस्सट्ठगेधो वीतरागो विगतरागो चत्तरागो वन्तरागो मुत्तरागो पहीनरागो पटिनिस्सट्ठरागो निच्छातो निब्बुतो सीतिभूतो सुखप्पटिसंवेदी ब्रह्मभूतेन अत्तना विहरेय्याति—

    <b>Kāmesu nābhigijjheyyā</b>ti kilesakāmena vatthukāmesu nābhigijjheyya na paligijjheyya na palibundheyya agiddho assa agadhito amucchito anajjhosanno vītagedho vigatagedho cattagedho vantagedho muttagedho pahīnagedho paṭinissaṭṭhagedho vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā vihareyyāti—

    (Pāli only)

  350. 350

    कामेसु नाभिगिज्झेय्य।

    kāmesu nābhigijjheyya.

    (Pāli only)

  351. 351

    <ब्>मनसानाविलो सिया</ब्>ति।

    <b>Manasānāvilo siyā</b>ti.

    (Pāli only)

  352. 352

    <ब्>मनो</ब्>ति यं चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विञ्ञाणं विञ्ञाणक्खन्धो तज्जा मनोविञ्ञाणधातु।

    <b>Mano</b>ti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.

    (Pāli only)

  353. 353

    कायदुच्चरितेन चित्तं आविलं होति लुळितं एरितं घट्टितं चलितं भन्तं अवूपसन्तं।

    Kāyaduccaritena cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.

    (Pāli only)

  354. 354

    वचीदुच्चरितेन …पे…

    Vacīduccaritena …pe…

    (Pāli only)

  355. 355

    मनोदुच्चरितेन …

    manoduccaritena …

    (Pāli only)

  356. 356

    रागेन …

    rāgena …

    (Pāli only)

  357. 357

    दोसेन …

    dosena …

    (Pāli only)

  358. 358

    मोहेन …

    mohena …

    (Pāli only)

  359. 359

    कोधेन …

    kodhena …

    (Pāli only)

  360. 360

    उपनाहेन …

    upanāhena …

    (Pāli only)

  361. 361

    मक्खेन …

    makkhena …

    (Pāli only)

  362. 362

    पळासेन …

    paḷāsena …

    (Pāli only)

  363. 363

    इस्साय …

    issāya …

    (Pāli only)

  364. 364

    मच्छरियेन …

    macchariyena …

    (Pāli only)

  365. 365

    मायाय …

    māyāya …

    (Pāli only)

  366. 366

    साठेय्येन …

    sāṭheyyena …

    (Pāli only)

  367. 367

    थम्भेन …

    thambhena …

    (Pāli only)

  368. 368

    सारम्भेन …

    sārambhena …

    (Pāli only)

  369. 369

    मानेन …

    mānena …

    (Pāli only)

  370. 370

    अतिमानेन …

    atimānena …

    (Pāli only)

  371. 371

    मदेन …

    madena …

    (Pāli only)

  372. 372

    पमादेन …

    pamādena …

    (Pāli only)

  373. 373

    सब्बकिलेसेहि …

    sabbakilesehi …

    (Pāli only)

  374. 374

    सब्बदुच्चरितेहि …

    sabbaduccaritehi …

    (Pāli only)

  375. 375

    सब्बडाहेहि …

    sabbaḍāhehi …

    (Pāli only)

  376. 376

    सब्बपरिळाहेहि …

    sabbapariḷāhehi …

    (Pāli only)

  377. 377

    सब्बसन्तापेहि …

    sabbasantāpehi …

    (Pāli only)

  378. 378

    सब्बाकुसलाभिसङ्खारेहि चित्तं आविलं होति लुळितं एरितं घट्टितं चलितं भन्तं अवूपसन्तं।

    sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.

    (Pāli only)

  379. 379

    <ब्>मनसानाविलो सिया</ब्>ति चित्तेन अनाविलो सिया—

    <b>Manasānāvilo siyā</b>ti cittena anāvilo siyā—

    (Pāli only)

  380. 380

    अलुळितो अनेरितो अघट्टितो अचलितो अभन्तो वूपसन्तो आविलकरे किलेसे जहेय्य पजहेय्य विनोदेय्य ब्यन्तीकरेय्य अनभावं गमेय्य, आविलकरेहि किलेसेहि च आरतो विरतो पटिविरतो निक्खन्तो निस्सटो विप्पमुत्तो विसञ्ञुत्तो विमरियादिकतेन चेतसा विहरेय्याति—

    aluḷito anerito aghaṭṭito acalito abhanto vūpasanto āvilakare kilese jaheyya pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyya, āvilakarehi kilesehi ca ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—

    (Pāli only)

  381. 381

    मनसानाविलो सिया।

    manasānāvilo siyā.

    (Pāli only)

  382. 382

    <ब्>कुसलो सब्बधम्मानन्</ब्>ति “सब्बे सङ्खारा अनिच्चा”ति कुसलो सब्बधम्मानं,

    <b>Kusalo sabbadhammānan</b>ti “sabbe saṅkhārā aniccā”ti kusalo sabbadhammānaṁ,

    (Pāli only)

  383. 383

    “सब्बे सङ्खारा दुक्खा”ति कुसलो सब्बधम्मानं,

    “sabbe saṅkhārā dukkhā”ti kusalo sabbadhammānaṁ,

    (Pāli only)

  384. 384

    “सब्बे धम्मा अनत्ता”ति कुसलो सब्बधम्मानं, “अविज्जापच्चया सङ्खारा”ति कुसलो सब्बधम्मानं …पे…

    “sabbe dhammā anattā”ti kusalo sabbadhammānaṁ, “avijjāpaccayā saṅkhārā”ti kusalo sabbadhammānaṁ …pe…

    (Pāli only)

  385. 385

    “यं किञ्चि समुदयधम्मं सब्बं तं निरोधधम्मन्”ति कुसलो सब्बधम्मानं।

    “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti kusalo sabbadhammānaṁ.

    (Pāli only)

  386. 386

    एवम्पि कुसलो सब्बधम्मानं।

    Evampi kusalo sabbadhammānaṁ.

    (Pāli only)

  387. 387

    अथ वा अनिच्चतो कुसलो सब्बधम्मानं, दुक्खतो …पे…

    Atha vā aniccato kusalo sabbadhammānaṁ, dukkhato …pe…

    (Pāli only)

  388. 388

    रोगतो …

    rogato …

    (Pāli only)

  389. 389

    गण्डतो …

    gaṇḍato …

    (Pāli only)

  390. 390

    सल्लतो …

    sallato …

    (Pāli only)

  391. 391

    अघतो …

    aghato …

    (Pāli only)

  392. 392

    आबाधतो …

    ābādhato …

    (Pāli only)

  393. 393

    परतो …

    parato …

    (Pāli only)

  394. 394

    पलोकतो …

    palokato …

    (Pāli only)

  395. 395

    ईतितो …

    ītito …

    (Pāli only)

  396. 396

    उपद्दवतो …

    upaddavato …

    (Pāli only)

  397. 397

    भयतो …

    bhayato …

    (Pāli only)

  398. 398

    उपसग्गतो …

    upasaggato …

    (Pāli only)

  399. 399

    चलतो …

    calato …

    (Pāli only)

  400. 400

    पभङ्गुतो …

    pabhaṅguto …

    (Pāli only)

  401. 401

    अद्धुवतो …

    addhuvato …

    (Pāli only)

  402. 402

    अताणतो …

    atāṇato …

    (Pāli only)

  403. 403

    अलेणतो …

    aleṇato …

    (Pāli only)

  404. 404

    असरणतो …

    asaraṇato …

    (Pāli only)

  405. 405

    असरणीभूततो …

    asaraṇībhūtato …

    (Pāli only)

  406. 406

    रित्ततो …

    rittato …

    (Pāli only)

  407. 407

    तुच्छतो …

    tucchato …

    (Pāli only)

  408. 408

    सुञ्ञतो …

    suññato …

    (Pāli only)

  409. 409

    अनत्ततो …

    anattato …

    (Pāli only)

  410. 410

    आदीनवतो …

    ādīnavato …

    (Pāli only)

  411. 411

    विपरिणामधम्मतो …

    vipariṇāmadhammato …

    (Pāli only)

  412. 412

    असारकतो …

    asārakato …

    (Pāli only)

  413. 413

    अघमूलतो …

    aghamūlato …

    (Pāli only)

  414. 414

    वधकतो …

    vadhakato …

    (Pāli only)

  415. 415

    विभवतो …

    vibhavato …

    (Pāli only)

  416. 416

    सासवतो …

    sāsavato …

    (Pāli only)

  417. 417

    सङ्खततो …

    saṅkhatato …

    (Pāli only)

  418. 418

    मारामिसतो …

    mārāmisato …

    (Pāli only)

  419. 419

    जातिधम्मतो …

    jātidhammato …

    (Pāli only)

  420. 420

    जराधम्मतो …

    jarādhammato …

    (Pāli only)

  421. 421

    ब्याधिधम्मतो …

    byādhidhammato …

    (Pāli only)

  422. 422

    मरणधम्मतो …

    maraṇadhammato …

    (Pāli only)

  423. 423

    सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासधम्मतो …

    sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato …

    (Pāli only)

  424. 424

    सङ्किलेसिकधम्मतो …

    saṅkilesikadhammato …

    (Pāli only)

  425. 425

    समुदयतो …

    samudayato …

    (Pāli only)

  426. 426

    अत्थङ्गमतो …

    atthaṅgamato …

    (Pāli only)

  427. 427

    अस्सादतो …

    assādato …

    (Pāli only)

  428. 428

    आदीनवतो …

    ādīnavato …

    (Pāli only)

  429. 429

    निस्सरणतो कुसलो सब्बधम्मानं।

    nissaraṇato kusalo sabbadhammānaṁ.

    (Pāli only)

  430. 430

    एवम्पि कुसलो सब्बधम्मानं।

    Evampi kusalo sabbadhammānaṁ.

    (Pāli only)

  431. 431

    अथ वा खन्धकुसलो धातुकुसलो आयतनकुसलो पटिच्चसमुप्पादकुसलो सतिपट्ठानकुसलो सम्मप्पधानकुसलो इद्धिपादकुसलो इन्द्रियकुसलो बलकुसलो बोज्झङ्गकुसलो मग्गकुसलो फलकुसलो निब्बानकुसलो।

    Atha vā khandhakusalo dhātukusalo āyatanakusalo paṭiccasamuppādakusalo satipaṭṭhānakusalo sammappadhānakusalo iddhipādakusalo indriyakusalo balakusalo bojjhaṅgakusalo maggakusalo phalakusalo nibbānakusalo.

    (Pāli only)

  432. 432

    एवम्पि कुसलो सब्बधम्मानं।

    Evampi kusalo sabbadhammānaṁ.

    (Pāli only)

  433. 433

    अथ वा <ब्>सब्बधम्मा</ब्> वुच्चन्ति द्वादसायतनानि—

    Atha vā <b>sabbadhammā</b> vuccanti dvādasāyatanāni—

    (Pāli only)

  434. 434

    चक्खु चेव रूपा च, सोतञ्च सद्दा च, घानञ्च गन्धा च, जिव्हा च रसा च, कायो च फोट्ठब्बा च, मनो च धम्मा च।

    cakkhu ceva rūpā ca, sotañca saddā ca, ghānañca gandhā ca, jivhā ca rasā ca, kāyo ca phoṭṭhabbā ca, mano ca dhammā ca.

    (Pāli only)

  435. 435

    यतो च अज्झत्तिकबाहिरेसु आयतनेसु छन्दरागो पहीनो होति उच्छिन्नमूलो तालावत्थुकतो अनभावङ्कतो आयतिं अनुप्पादधम्मो, एत्तावतापि कुसलो सब्बधम्मानन्ति—

    Yato ca ajjhattikabāhiresu āyatanesu chandarāgo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo, ettāvatāpi kusalo sabbadhammānanti—

    (Pāli only)

  436. 436

    कुसलो सब्बधम्मानं।

    kusalo sabbadhammānaṁ.

    (Pāli only)

  437. 437

    <ब्>सतो भिक्खु परिब्बजे</ब्>ति।

    <b>Sato bhikkhu paribbaje</b>ti.

    (Pāli only)

  438. 438

    <ब्>सतो</ब्>ति चतूहि कारणेहि सतो—

    <b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—

    (Pāli only)

  439. 439

    काये कायानुपस्सनासतिपट्ठानं भावेन्तो सतो,

    kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,

    (Pāli only)

  440. 440

    वेदनासु वेदनानुपस्सनासतिपट्ठानं भावेन्तो सतो, चित्ते चित्तानुपस्सनासतिपट्ठानं भावेन्तो सतो, धम्मेसु धम्मानुपस्सनासतिपट्ठानं भावेन्तो सतो।

    vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato, citte cittānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato, dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato.

    (Pāli only)

  441. 441

    अपरेहिपि चतूहि कारणेहि सतो—

    Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—

    (Pāli only)

  442. 442

    असतिपरिवज्जनाय सतो, सतिकरणीयानं धम्मानं कतत्ता सतो, सतिपरिबन्धानं धम्मानं हतत्ता सतो, सतिनिमित्तानं धम्मानं असम्मुट्ठत्ता सतो।

    asatiparivajjanāya sato, satikaraṇīyānaṁ dhammānaṁ katattā sato, satiparibandhānaṁ dhammānaṁ hatattā sato, satinimittānaṁ dhammānaṁ asammuṭṭhattā sato.

    (Pāli only)

  443. 443

    अपरेहिपि चतूहि कारणेहि सतो—

    Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—

    (Pāli only)

  444. 444

    सतिया समन्नागतत्ता सतो, सतिया वसितत्ता सतो, सतिया पागुञ्ञेन समन्नागतत्ता सतो, सतिया अपच्चोरोहणताय सतो।

    satiyā samannāgatattā sato, satiyā vasitattā sato, satiyā pāguññena samannāgatattā sato, satiyā apaccorohaṇatāya sato.

    (Pāli only)

  445. 445

    अपरेहिपि चतूहि कारणेहि सतो—

    Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—

    (Pāli only)

  446. 446

    सतिया समन्नागतत्ता सतो, सन्तत्ता सतो, समितत्ता सतो, सन्तधम्मसमन्नागतत्ता सतो।

    satiyā samannāgatattā sato, santattā sato, samitattā sato, santadhammasamannāgatattā sato.

    (Pāli only)

  447. 447

    बुद्धानुस्सतिया सतो, धम्मानुस्सतिया सतो, सङ्घानुस्सतिया सतो, सीलानुस्सतिया सतो, चागानुस्सतिया सतो, देवतानुस्सतिया सतो, आनापानस्सतिया सतो, मरणस्सतिया सतो, कायगतासतिया सतो, उपसमानुस्सतिया सतो।

    Buddhānussatiyā sato, dhammānussatiyā sato, saṅghānussatiyā sato, sīlānussatiyā sato, cāgānussatiyā sato, devatānussatiyā sato, ānāpānassatiyā sato, maraṇassatiyā sato, kāyagatāsatiyā sato, upasamānussatiyā sato.

    (Pāli only)

  448. 448

    या सति अनुस्सति …पे… सम्मासति सतिसम्बोज्झङ्गो एकायनमग्गो, अयं वुच्चति सति।

    Yā sati anussati …pe… sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo, ayaṁ vuccati sati.

    (Pāli only)

  449. 449

    इमाय सतिया उपेतो होति समुपेतो उपागतो समुपागतो उपपन्नो समुपपन्नो समन्नागतो, सो वुच्चति सतो।

    Imāya satiyā upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati sato.

    (Pāli only)

  450. 450

    <ब्>भिक्खू</ब्>ति सत्तन्नं धम्मानं भिन्नत्ता भिक्खु—

    <b>Bhikkhū</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bhinnattā bhikkhu—

    (Pāli only)

  451. 451

    सक्कायदिट्ठि भिन्ना होति, विचिकिच्छा भिन्ना होति, सीलब्बतपरामासो भिन्नो होति, रागो भिन्नो होति, दोसो भिन्नो होति, मोहो भिन्नो होति, मानो भिन्नो होति।

    sakkāyadiṭṭhi bhinnā hoti, vicikicchā bhinnā hoti, sīlabbataparāmāso bhinno hoti, rāgo bhinno hoti, doso bhinno hoti, moho bhinno hoti, māno bhinno hoti.

    (Pāli only)

  452. 452

    भिन्ना होन्ति पापका अकुसला धम्मा सङ्किलेसिका पोनोभविका सदरा दुक्खविपाका आयतिं जातिजरामरणिया।

    Bhinnā honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.

    (Pāli only)

  453. 453

    पज्जेन कतेन अत्तना,

    Pajjena katena attanā,

    (Pāli only)

  454. 454

    (सभियाति भगवा)

    (sabhiyāti bhagavā)

    (Pāli only)

  455. 455

    परिनिब्बानगतो वितिण्णकङ्खो;

    Parinibbānagato vitiṇṇakaṅkho;

    (Pāli only)

  456. 456

    विभवञ्च भवञ्च विप्पहाय,

    Vibhavañca bhavañca vippahāya,

    (Pāli only)

  457. 457

    वुसितवा खीणपुनब्भवो स भिक्खूति।

    Vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhūti.

    (Pāli only)

  458. 458

    <ब्>सतो भिक्खु परिब्बजे</ब्>ति सतो भिक्खु परिब्बजे, सतो गच्छेय्य, सतो तिट्ठेय्य, सतो निसीदेय्य, सतो सेय्यं कप्पेय्य, सतो अभिक्कमेय्य, सतो पटिक्कमेय्य, सतो आलोकेय्य, सतो विलोकेय्य, सतो समिञ्जेय्य, सतो पसारेय्य, सतो सङ्घाटिपत्तचीवरं धारेय्य, सतो चरेय्य विहरेय्य इरियेय्य वत्तेय्य पालेय्य यपेय्य यापेय्याति—

    <b>Sato bhikkhu paribbaje</b>ti sato bhikkhu paribbaje, sato gaccheyya, sato tiṭṭheyya, sato nisīdeyya, sato seyyaṁ kappeyya, sato abhikkameyya, sato paṭikkameyya, sato ālokeyya, sato vilokeyya, sato samiñjeyya, sato pasāreyya, sato saṅghāṭipattacīvaraṁ dhāreyya, sato careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti—

    (Pāli only)

  459. 459

    सतो भिक्खु परिब्बजे।

    sato bhikkhu paribbaje.

    (Pāli only)

  460. 460

    तेनाह भगवा—

    Tenāha bhagavā—

    (Pāli only)

  461. 461

    “कामेसु नाभिगिज्झेय्य,

    “Kāmesu nābhigijjheyya,

    (Pāli only)

  462. 462

    मनसानाविलो सिया;

    manasānāvilo siyā;

    (Pāli only)

  463. 463

    कुसलो सब्बधम्मानं,

    Kusalo sabbadhammānaṁ,

    (Pāli only)

  464. 464

    सतो भिक्खु परिब्बजे”ति।

    sato bhikkhu paribbaje”ti.

    (Pāli only)

  465. 465

    सह गाथापरियोसाना ये ते ब्राह्मणेन सद्धिं एकच्छन्दा एकपयोगा एकाधिप्पाया एकवासनवासिता, तेसं अनेकपाणसहस्सानं विरजं वीतमलं धम्मचक्खुं उदपादि—

    Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṁ anekapāṇasahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—

    (Pāli only)

  466. 466

    “यं किञ्चि समुदयधम्मं सब्बं तं निरोधधम्मन्”ति।

    “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.

    (Pāli only)

  467. 467

    तस्स ब्राह्मणस्स अनुपादाय आसवेहि चित्तं विमुच्चि।

    Tassa brāhmaṇassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci.

    (Pāli only)

  468. 468

    सह अरहत्तप्पत्ता अजिनजटावाकचीरतिदण्डकमण्डलुकेसा च मस्सू च अन्तरहिता, भण्डुकासायवत्थवसनो सङ्घाटिपत्तचीवरधरो अन्वत्थपटिपत्तिया पञ्जलिको भगवन्तं नमस्समानो निसिन्नो होति—

    Saha arahattappattā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massū ca antarahitā, bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anvatthapaṭipattiyā pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno nisinno hoti—

    (Pāli only)

  469. 469

    “सत्था मे भन्ते भगवा, सावकोहमस्मी”ति।

    “satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmī”ti.

    (Pāli only)

  470. 470

    अजितमाणवपुच्छानिद्देसो पठमो।

    Ajitamāṇavapucchāniddeso paṭhamo.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.