Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Search Scripture Search

The Basket of Instructions 6 पेटकोपदेस 6

Chapter: 123456789

6. Suttatthasamuccayabhūmi

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary. There is no free English translation of this book, so it is shown in Pāli only.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415 · Hide pronunciation

1. 1

   पेटकोपदेसpe·ṭa·ko·pa·de·sa

   Peṭakopadesa

2. 2

   6। सुत्तत्थसमुच्चयभूमिsut·tat·tha·sa·muc·ca·ya·bhū·mi

   6. Suttatthasamuccayabhūmi

3. 3

   बुद्धानंbud·dhā·naṃ भगवन्तानंbha·ga·van·tā·naṃ सासनंsā·sa·naṃ तिविधेनti·vi·dhe·na सङ्गहंsaṅ·ga·haṃ गच्छति,gac·cha·ti खन्धेसुkhan·dhe·su धातूसुdhā·tū·su आयतनेसुā·ya·ta·ne·su च।ca

   Buddhānaṁ bhagavantānaṁ sāsanaṁ tividhena saṅgahaṁ gacchati, khandhesu dhātūsu āyatanesu ca.

   (Pāli only)

4. 4

   तत्थtat·tha <ब्>पञ्चक्खन्धा</ब्>b रूपक्खन्धोrū·pak·khan·dho यावyā·va विञ्ञाणक्खन्धो।viñ·ñā·ṇak·khan·dho

   Tattha <b>pañcakkhandhā</b> rūpakkhandho yāva viññāṇakkhandho.

   (Pāli only)

5. 5

   दसda·sa रूपआयतनानिrū·pa·ā·ya·ta·nā·ni चक्खुcak·khu रूपाrū·pā चca यावyā·va कायोkā·yo फोट्ठब्बाphoṭ·ṭhab·bā च,ca अयंa·yaṃ रूपक्खन्धो।rū·pak·khan·dho

   Dasa rūpaāyatanāni cakkhu rūpā ca yāva kāyo phoṭṭhabbā ca, ayaṁ rūpakkhandho.

   (Pāli only)

6. 6

   तत्थtat·tha छcha वेदनाकायाve·da·nā·kā·yā वेदनाक्खन्धोve·da·nāk·khan·dho चक्खुसम्फस्सजाcak·khu·sam·phas·sa·jā वेदनाve·da·nā यावyā·va मनोसम्फस्सजाma·no·sam·phas·sa·jā वेदना,ve·da·nā अयंa·yaṃ वेदनाक्खन्धो।ve·da·nāk·khan·dho

   Tattha cha vedanākāyā vedanākkhandho cakkhusamphassajā vedanā yāva manosamphassajā vedanā, ayaṁ vedanākkhandho.

   (Pāli only)

7. 7

   तत्थtat·tha छcha सञ्ञाकायाsañ·ñā·kā·yā सञ्ञाक्खन्धो,sañ·ñāk·khan·dho रूपसञ्ञाrū·pa·sañ·ñā यावyā·va धम्मसञ्ञाdham·ma·sañ·ñā इमेi·me छcha सञ्ञाकाया,sañ·ñā·kā·yā अयंa·yaṃ सञ्ञाक्खन्धो।sañ·ñāk·khan·dho

   Tattha cha saññākāyā saññākkhandho, rūpasaññā yāva dhammasaññā ime cha saññākāyā, ayaṁ saññākkhandho.

   (Pāli only)

8. 8

   तत्थtat·tha छcha चेतनाकायाce·ta·nā·kā·yā सङ्खारक्खन्धो,saṅ·khā·rak·khan·dho रूपसञ्चेतनाrū·pa·sañ·ce·ta·nā यावyā·va धम्मसञ्चेतनाdham·ma·sañ·ce·ta·nā इमेi·me छcha चेतनाकाया,ce·ta·nā·kā·yā अयंa·yaṃ सङ्खारक्खन्धो।saṅ·khā·rak·khan·dho

   Tattha cha cetanākāyā saṅkhārakkhandho, rūpasañcetanā yāva dhammasañcetanā ime cha cetanākāyā, ayaṁ saṅkhārakkhandho.

   (Pāli only)

9. 9

   तत्थtat·tha छcha विञ्ञाणकायाviñ·ñā·ṇa·kā·yā विञ्ञाणक्खन्धो,viñ·ñā·ṇak·khan·dho चक्खुविञ्ञाणंcak·khu·viñ·ñā·ṇaṃ यावyā·va मनोविञ्ञाणंma·no·viñ·ñā·ṇaṃ इमेi·me छcha विञ्ञाणकाया,viñ·ñā·ṇa·kā·yā अयंa·yaṃ विञ्ञाणक्खन्धो।viñ·ñā·ṇak·khan·dho

   Tattha cha viññāṇakāyā viññāṇakkhandho, cakkhuviññāṇaṁ yāva manoviññāṇaṁ ime cha viññāṇakāyā, ayaṁ viññāṇakkhandho.

   (Pāli only)

10. 10

    इमेi·me पञ्चक्खन्धा।pañ·cak·khan·dhā

    Ime pañcakkhandhā.

    (Pāli only)

11. 11

    तेसंte·saṃ काkā परिञ्ञा?pa·riñ·ñā

    Tesaṁ kā pariññā?

    (Pāli only)

12. 12

    अनिच्चंa·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ सञ्ञाsañ·ñā अनत्तातिa·nat·tā·ti एसाe·sā एतेसंe·te·saṃ परिञ्ञा।pa·riñ·ñā

    Aniccaṁ dukkhaṁ saññā anattāti esā etesaṁ pariññā.

    (Pāli only)

13. 13

    तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo खन्धत्थो?khan·dhat·tho

    Tattha katamo khandhattho?

    (Pāli only)

14. 14

    समूहत्थोsa·mū·hat·tho खन्धत्थो,khan·dhat·tho पुञ्जत्थोpuñ·jat·tho खन्धत्थो,khan·dhat·tho रासत्थोrā·sat·tho खन्धत्थो।khan·dhat·tho

    Samūhattho khandhattho, puñjattho khandhattho, rāsattho khandhattho.

    (Pāli only)

15. 15

    तंtaṃ यथाya·thā दब्बक्खन्धोdab·bak·khan·dho वनक्खन्धोva·nak·khan·dho दारुक्खन्धोdā·ruk·khan·dho अग्गिक्खन्धोag·gik·khan·dho उदकक्खन्धोu·da·kak·khan·dho वायुक्खन्धोvā·yuk·khan·dho इतिi·ti एवंe·vaṃ खन्धेसुkhan·dhe·su सब्बसङ्गहोवsab·ba·saṅ·ga·ho·va एवंe·vaṃ खन्धत्थो।khan·dhat·tho

    Taṁ yathā dabbakkhandho vanakkhandho dārukkhandho aggikkhandho udakakkhandho vāyukkhandho iti evaṁ khandhesu sabbasaṅgahova evaṁ khandhattho.

    (Pāli only)

16. 16

    तत्थtat·tha <ब्>अट्ठारसb धातुयो</ब्>dhā·tu·yo चक्खुधातुcak·khu·dhā·tu रूपधातुrū·pa·dhā·tu चक्खुविञ्ञाणधातुcak·khu·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu …पे…pe

    Tattha <b>aṭṭhārasa dhātuyo</b> cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu …pe…

    (Pāli only)

17. 17

    मनोधातुma·no·dhā·tu धम्मधातुdham·ma·dhā·tu मनोविञ्ञाणधातु।ma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu

    manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu.

    (Pāli only)

18. 18

    एतायोe·tā·yo अट्ठारसaṭ·ṭhā·ra·sa धातुयो।dhā·tu·yo

    Etāyo aṭṭhārasa dhātuyo.

    (Pāli only)

19. 19

    तासंtā·saṃ परिञ्ञाpa·riñ·ñā अनिच्चंa·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ सञ्ञाsañ·ñā अनत्तातिa·nat·tā·ti एसाe·sā एतासंe·tā·saṃ परिञ्ञा।pa·riñ·ñā

    Tāsaṁ pariññā aniccaṁ dukkhaṁ saññā anattāti esā etāsaṁ pariññā.

    (Pāli only)

20. 20

    तत्थtat·tha कोko धातुअत्थो?dhā·tu·at·tho

    Tattha ko dhātuattho?

    (Pāli only)

21. 21

    वुच्चतेvuc·ca·te अवयवत्थोa·va·ya·vat·tho धातुअत्थो।dhā·tu·at·tho

    Vuccate avayavattho dhātuattho.

    (Pāli only)

22. 22

    अवयवोतिa·va·ya·vo·ti चक्खुcak·khu नोno पसादोpa·sā·do चक्खुधातु।cak·khu·dhā·tu

    Avayavoti cakkhu no pasādo cakkhudhātu.

    (Pāli only)

23. 23

    एवंe·vaṃ पञ्चसुpañ·ca·su धातूसुdhā·tū·su पुनpu·na रागववच्छेदत्थोrā·ga·va·vac·che·dat·tho धातुअत्थो।dhā·tu·at·tho

    Evaṁ pañcasu dhātūsu puna rāgavavacchedattho dhātuattho.

    (Pāli only)

24. 24

    ववच्छिन्नाva·vac·chin·nā हिhi चक्खुधातु।cak·khu·dhā·tu

    Vavacchinnā hi cakkhudhātu.

    (Pāli only)

25. 25

    एवंe·vaṃ पञ्चसुpañ·ca·su पुनराहpu·na·rā·ha एकन्तिपकत्यत्थेनe·kan·ti·pa·kat·yat·the·na धातुअत्थोतिdhā·tu·at·tho·ti वुच्चते।vuc·ca·te

    Evaṁ pañcasu punarāha ekantipakatyatthena dhātuatthoti vuccate.

    (Pāli only)

26. 26

    तंtaṃ यथा,ya·thā पकतियाpa·ka·ti·yā अयंa·yaṃ पुरिसोpu·ri·so पित्तिकोpit·ti·ko सेम्हिकोsem·hi·ko वातिकोvā·ti·ko सन्निपातिकोतिsan·ni·pā·ti·ko·ti एवंe·vaṃ पकतिचक्खुधातुpa·ka·ti·cak·khu·dhā·tu दसन्नंda·san·naṃ पियाpi·yā चca सब्बेसुsab·be·su इन्द्रियेसुin·dri·ye·su …पे…pe

    Taṁ yathā, pakatiyā ayaṁ puriso pittiko semhiko vātiko sannipātikoti evaṁ pakaticakkhudhātu dasannaṁ piyā ca sabbesu indriyesu …pe…

    (Pāli only)

27. 27

    विसभागत्थोvi·sa·bhā·gat·tho धातुअत्थो।dhā·tu·at·tho

    visabhāgattho dhātuattho.

    (Pāli only)

28. 28

    तत्थtat·tha <ब्>द्वादसायतनानि</ब्>b कतमानि?ka·ta·mā·ni

    Tattha <b>dvādasāyatanāni</b> katamāni?

    (Pāli only)

29. 29

    छcha अज्झत्तिकानिaj·jhat·ti·kā·ni छcha बाहिरानि।bā·hi·rā·ni

    Cha ajjhattikāni cha bāhirāni.

    (Pāli only)

30. 30

    चक्खायतनंcak·khā·ya·ta·naṃ यावyā·va मनायतनन्तिma·nā·ya·ta·nan·ti अज्झत्तिकं,aj·jhat·ti·kaṃ रूपायतनंrū·pā·ya·ta·naṃ यावyā·va धम्मायतनन्तिdham·mā·ya·ta·nan·ti बाहिरं।bā·hi·raṃ

    Cakkhāyatanaṁ yāva manāyatananti ajjhattikaṁ, rūpāyatanaṁ yāva dhammāyatananti bāhiraṁ.

    (Pāli only)

31. 31

    एतानिe·tā·ni द्वादसdvā·da·sa आयतनानि।ā·ya·ta·nā·ni

    Etāni dvādasa āyatanāni.

    (Pāli only)

32. 32

    एतेसंe·te·saṃ काkā परिञ्ञा?pa·riñ·ñā

    Etesaṁ kā pariññā?

    (Pāli only)

33. 33

    अनिच्चंa·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ सञ्ञाsañ·ñā अनत्ताति,a·nat·tā·ti एसाe·sā एतेसंe·te·saṃ परिञ्ञा।pa·riñ·ñā

    Aniccaṁ dukkhaṁ saññā anattāti, esā etesaṁ pariññā.

    (Pāli only)

34. 34

    अपिa·pi चca द्विधाdvi·dhā परिञ्ञाpa·riñ·ñā ञातपरिञ्ञाñā·ta·pa·riñ·ñā चca पहानपरिञ्ञाpa·hā·na·pa·riñ·ñā च।ca

    Api ca dvidhā pariññā ñātapariññā ca pahānapariññā ca.

    (Pāli only)

35. 35

    तत्थtat·tha ञातपरिञ्ञाñā·ta·pa·riñ·ñā नामnā·ma अनिच्चंa·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ सञ्ञाsañ·ñā अनत्ताति,a·nat·tā·ti एसाe·sā ञातपरिञ्ञा।ñā·ta·pa·riñ·ñā

    Tattha ñātapariññā nāma aniccaṁ dukkhaṁ saññā anattāti, esā ñātapariññā.

    (Pāli only)

36. 36

    पहानपरिञ्ञाpa·hā·na·pa·riñ·ñā पनpa·na छन्दरागप्पहाना,chan·da·rā·gap·pa·hā·nā एसाe·sā पहानपरिञ्ञा।pa·hā·na·pa·riñ·ñā

    Pahānapariññā pana chandarāgappahānā, esā pahānapariññā.

    (Pāli only)

37. 37

    तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo आयतनत्थो?ā·ya·ta·nat·tho

    Tattha katamo āyatanattho?

    (Pāli only)

38. 38

    वुच्चतेvuc·ca·te आकारत्थोā·kā·rat·tho आयतनत्थो।ā·ya·ta·nat·tho

    Vuccate ākārattho āyatanattho.

    (Pāli only)

39. 39

    यथाya·thā सुवण्णाकरोsu·vaṇ·ṇā·ka·ro दुब्बण्णाकरो,dub·baṇ·ṇā·ka·ro यथाya·thā द्वीहिdvī·hi तेहिte·hi आकारेहिā·kā·re·hi तेte तेte गावाgā·vā उत्तिट्ठन्ति।ut·tiṭ·ṭhan·ti

    Yathā suvaṇṇākaro dubbaṇṇākaro, yathā dvīhi tehi ākārehi te te gāvā uttiṭṭhanti.

    (Pāli only)

40. 40

    एवंe·vaṃ एतेe·te हिhi चित्तचेतसिकाcit·ta·ce·ta·si·kā गावाgā·vā उत्तिट्ठन्तिut·tiṭ·ṭhan·ti कम्मकिलेसाkam·ma·ki·le·sā दुक्खधम्माduk·kha·dham·mā च।ca

    Evaṁ ete hi cittacetasikā gāvā uttiṭṭhanti kammakilesā dukkhadhammā ca.

    (Pāli only)

41. 41

    पुनराहpu·na·rā·ha आयदानत्थोā·ya·dā·nat·tho आयतनत्थो।ā·ya·ta·nat·tho

    Punarāha āyadānattho āyatanattho.

    (Pāli only)

42. 42

    यथाya·thā रञ्ञोrañ·ño आयदानेहिā·ya·dā·ne·hi आयोā·yo भवति,bha·va·ti एवंe·vaṃ आयदानत्थोā·ya·dā·nat·tho आयतनत्थो।ā·ya·ta·nat·tho

    Yathā rañño āyadānehi āyo bhavati, evaṁ āyadānattho āyatanattho.

    (Pāli only)

43. 43

    <ब्>चत्तारिb अरियसच्चानि</ब्>a·ri·ya·sac·cā·ni दुक्खंduk·khaṃ समुदयोsa·mu·da·yo निरोधोni·ro·dho मग्गोmag·go च।ca

    <b>Cattāri ariyasaccāni</b> dukkhaṁ samudayo nirodho maggo ca.

    (Pāli only)

44. 44

    दुक्खंduk·khaṃ यथाya·thā समासेनsa·mā·se·na धम्माचरियंdham·mā·ca·ri·yaṃ मानसञ्च,mā·na·sañ·ca समुदयोsa·mu·da·yo समासेनsa·mā·se·na अविज्जाa·vij·jā चca तण्हाtaṇ·hā च,ca निरोधोni·ro·dho समासेनsa·mā·se·na विज्जाvij·jā चca विमुत्तिvi·mut·ti च,ca मग्गोmag·go समासेनsa·mā·se·na समथोsa·ma·tho चca विपस्सनाvi·pas·sa·nā च।ca

    Dukkhaṁ yathā samāsena dhammācariyaṁ mānasañca, samudayo samāsena avijjā ca taṇhā ca, nirodho samāsena vijjā ca vimutti ca, maggo samāsena samatho ca vipassanā ca.

    (Pāli only)

45. 45

    तत्थtat·tha <ब्>सत्ततिंसb बोधिपक्खिकाbo·dhi·pak·khi·kā धम्मा</ब्>dham·mā कतमे?ka·ta·me

    Tattha <b>sattatiṁsa bodhipakkhikā dhammā</b> katame?

    (Pāli only)

46. 46

    चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā यावyā·va अरियोa·ri·yo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गो,mag·go एवमेतेe·va·me·te सत्ततिंसsat·ta·tiṃ·sa बोधिपक्खिकाbo·dhi·pak·khi·kā धम्मा।dham·mā

    Cattāro satipaṭṭhānā yāva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, evamete sattatiṁsa bodhipakkhikā dhammā.

    (Pāli only)

47. 47

    येye धम्माdham·mā अतीतानागतपच्चुप्पन्नानंa·tī·tā·nā·ga·ta·pac·cup·pan·nā·naṃ बुद्धानंbud·dhā·naṃ भगवन्तानंbha·ga·van·tā·naṃ पच्चेकबुद्धानंpac·ce·ka·bud·dhā·naṃ सावकानंsā·va·kā·naṃ चca निब्बानायnib·bā·nā·ya संवत्तन्तीति,saṃ·vat·tan·tī·ti सोso मग्गोmag·go चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठाना।sa·ti·paṭ·ṭhā·nā

    Ye dhammā atītānāgatapaccuppannānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ paccekabuddhānaṁ sāvakānaṁ ca nibbānāya saṁvattantīti, so maggo cattāro satipaṭṭhānā.

    (Pāli only)

48. 48

    कतमेka·ta·me चत्तारो?cat·tā·ro

    Katame cattāro?

    (Pāli only)

49. 49

    इधi·dha भिक्खुbhik·khu कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī विहरति,vi·ha·ra·ti

    Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati,

    (Pāli only)

50. 50

    सम्मप्पधानंsam·map·pa·dhā·naṃ …

    sammappadhānaṁ …

    (Pāli only)

51. 51

    इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ …

    iddhipādaṁ …

    (Pāli only)

52. 52

    इन्द्रियानिin·dri·yā·ni …

    indriyāni …

    (Pāli only)

53. 53

    बलानिba·lā·ni …

    balāni …

    (Pāli only)

54. 54

    तत्थtat·tha कोko इन्द्रियत्थो?in·dri·yat·tho

    tattha ko indriyattho?

    (Pāli only)

55. 55

    इन्दत्थोin·dat·tho इन्द्रियत्थो,in·dri·yat·tho आधिपतेय्यत्थोā·dhi·pa·tey·yat·tho इन्द्रियत्थो,in·dri·yat·tho पसादत्थोpa·sā·dat·tho इन्द्रियत्थो,in·dri·yat·tho असाधारणंa·sā·dhā·ra·ṇaṃ कस्सkas·sa किरियत्थोki·ri·yat·tho इन्द्रियत्थो;in·dri·yat·tho

    Indattho indriyattho, ādhipateyyattho indriyattho, pasādattho indriyattho, asādhāraṇaṁ kassa kiriyattho indriyattho;

    (Pāli only)

56. 56

    अनवपरियत्थोa·na·va·pa·ri·yat·tho बलत्थो,ba·lat·tho थामत्थोthā·mat·tho बलत्थो,ba·lat·tho उपादायत्थोu·pā·dā·yat·tho बलत्थो,ba·lat·tho उपत्थम्भनत्थोu·pat·tham·bha·nat·tho बलत्थो।ba·lat·tho

    anavapariyattho balattho, thāmattho balattho, upādāyattho balattho, upatthambhanattho balattho.

    (Pāli only)

57. 57

    तत्थtat·tha कतमेka·ta·me सत्तsat·ta बोज्झङ्गा?boj·jhaṅ·gā

    Tattha katame satta bojjhaṅgā?

    (Pāli only)

58. 58

    सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go यावyā·va उपेक्खासम्बोज्झङ्गो।u·pek·khā·sam·boj·jhaṅ·go

    Satisambojjhaṅgo yāva upekkhāsambojjhaṅgo.

    (Pāli only)

59. 59

    तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गो?mag·go

    Tattha katamo aṭṭhaṅgiko maggo?

    (Pāli only)

60. 60

    सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi यावyā·va सम्मासमाधि।sam·mā·sa·mā·dhi

    Sammādiṭṭhi yāva sammāsamādhi.

    (Pāli only)

61. 61

    तत्थtat·tha अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गोतिmag·go·ti खन्धोkhan·dho सीलक्खन्धोsī·lak·khan·dho चca समाधिक्खन्धोsa·mā·dhik·khan·dho चca पञ्ञाक्खन्धोpañ·ñāk·khan·dho च।ca

    Tattha aṭṭhaṅgiko maggoti khandho sīlakkhandho ca samādhikkhandho ca paññākkhandho ca.

    (Pāli only)

62. 62

    तत्थtat·tha याyā चca सम्मावाचाsam·mā·vā·cā योyo चca सम्माकम्मन्तोsam·mā·kam·man·to योyo चca सम्माआजीवो,sam·mā·ā·jī·vo अयंa·yaṃ सीलक्खन्धो।sī·lak·khan·dho

    Tattha yā ca sammāvācā yo ca sammākammanto yo ca sammāājīvo, ayaṁ sīlakkhandho.

    (Pāli only)

63. 63

    याyā चca सम्मासतिsam·mā·sa·ti योyo चca सम्मावायामोsam·mā·vā·yā·mo योyo चca सम्मासमाधि,sam·mā·sa·mā·dhi अयंa·yaṃ समाधिक्खन्धो।sa·mā·dhik·khan·dho

    Yā ca sammāsati yo ca sammāvāyāmo yo ca sammāsamādhi, ayaṁ samādhikkhandho.

    (Pāli only)

64. 64

    योyo चca सम्मासङ्कप्पोsam·mā·saṅ·kap·po याyā चca सम्मादिट्ठि,sam·mā·diṭ·ṭhi अयंa·yaṃ पञ्ञाक्खन्धो।pañ·ñāk·khan·dho

    Yo ca sammāsaṅkappo yā ca sammādiṭṭhi, ayaṁ paññākkhandho.

    (Pāli only)

65. 65

    एवंe·vaṃ तायोtā·yo तिस्सोtis·so सिक्खा।sik·khā

    Evaṁ tāyo tisso sikkhā.

    (Pāli only)

66. 66

    एवंe·vaṃ तीहाकारेहिtī·hā·kā·re·hi दसda·sa पदानिpa·dā·ni …पे…।pe

    Evaṁ tīhākārehi dasa padāni …pe….

    (Pāli only)

67. 67

    तत्थtat·tha योगावचरोyo·gā·va·ca·ro सीलक्खन्धेsī·lak·khan·dhe ठितोṭhi·to दोसंdo·saṃ अकुसलंa·ku·sa·laṃ नna उपादियति,u·pā·di·ya·ti दोसानुसयंdo·sā·nu·sa·yaṃ समूहनति,sa·mū·ha·na·ti दोससल्लंdo·sa·sal·laṃ उद्धरति,ud·dha·ra·ti दुक्खवेदनंduk·kha·ve·da·naṃ परिजानाति,pa·ri·jā·nā·ti कामधातुंkā·ma·dhā·tuṃ समतिक्कमति।sa·ma·tik·ka·ma·ti

    Tattha yogāvacaro sīlakkhandhe ṭhito dosaṁ akusalaṁ na upādiyati, dosānusayaṁ samūhanati, dosasallaṁ uddharati, dukkhavedanaṁ parijānāti, kāmadhātuṁ samatikkamati.

    (Pāli only)

68. 68

    समाधिक्खन्धेsa·mā·dhik·khan·dhe ठितोṭhi·to लोभंlo·bhaṃ अकुसलंa·ku·sa·laṃ नna उपादियति,u·pā·di·ya·ti रागानुसयंrā·gā·nu·sa·yaṃ समूहनति,sa·mū·ha·na·ti लोभसल्लंlo·bha·sal·laṃ उद्धरति,ud·dha·ra·ti सुखवेदनंsu·kha·ve·da·naṃ परिजानाति,pa·ri·jā·nā·ti रूपधातुंrū·pa·dhā·tuṃ समतिक्कमति।sa·ma·tik·ka·ma·ti

    Samādhikkhandhe ṭhito lobhaṁ akusalaṁ na upādiyati, rāgānusayaṁ samūhanati, lobhasallaṁ uddharati, sukhavedanaṁ parijānāti, rūpadhātuṁ samatikkamati.

    (Pāli only)

69. 69

    पञ्ञाक्खन्धेpañ·ñāk·khan·dhe ठितोṭhi·to मोहंmo·haṃ अकुसलंa·ku·sa·laṃ नna उपादियति,u·pā·di·ya·ti अविज्जानुसयंa·vij·jā·nu·sa·yaṃ समूहनति,sa·mū·ha·na·ti मोहसल्लंmo·ha·sal·laṃ दिट्ठिसल्लञ्चdiṭ·ṭhi·sal·lañ·ca उद्धरति,ud·dha·ra·ti अदुक्खमसुखवेदनंa·duk·kha·ma·su·kha·ve·da·naṃ परिजानाति,pa·ri·jā·nā·ti अरूपधातुंa·rū·pa·dhā·tuṃ समतिक्कमति।sa·ma·tik·ka·ma·ti

    Paññākkhandhe ṭhito mohaṁ akusalaṁ na upādiyati, avijjānusayaṁ samūhanati, mohasallaṁ diṭṭhisallañca uddharati, adukkhamasukhavedanaṁ parijānāti, arūpadhātuṁ samatikkamati.

    (Pāli only)

70. 70

    इतिi·ti तीहिtī·hi खन्धेहिkhan·dhe·hi तीणिtī·ṇi अकुसलमूलानिa·ku·sa·la·mū·lā·ni नna उपादियति,u·pā·di·ya·ti चत्तारिcat·tā·ri सल्लानिsal·lā·ni उद्धरति,ud·dha·ra·ti तिस्सोtis·so वेदनाve·da·nā परिजानाति,pa·ri·jā·nā·ti तेधातुकंte·dhā·tu·kaṃ समतिक्कमति।sa·ma·tik·ka·ma·ti

    Iti tīhi khandhehi tīṇi akusalamūlāni na upādiyati, cattāri sallāni uddharati, tisso vedanā parijānāti, tedhātukaṁ samatikkamati.

    (Pāli only)

71. 71

    तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā <ब्>अविज्जा</ब्>?b

    Tattha katamā <b>avijjā</b>?

    (Pāli only)

72. 72

    यंyaṃ चतूसुca·tū·su अरियसच्चेसुa·ri·ya·sac·ce·su अञ्ञाणन्तिañ·ñā·ṇan·ti वित्थारेनvit·thā·re·na यथाya·thā सोso पाणसज्जेसुpā·ṇa·saj·je·su कथङ्कथाka·thaṅ·ka·thā कातब्बं।kā·tab·baṃ

    Yaṁ catūsu ariyasaccesu aññāṇanti vitthārena yathā so pāṇasajjesu kathaṅkathā kātabbaṁ.

    (Pāli only)

73. 73

    तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ विञ्ञाणं?viñ·ñā·ṇaṃ

    Tattha katamaṁ viññāṇaṁ?

    (Pāli only)

74. 74

    छcha विञ्ञाणकायाviñ·ñā·ṇa·kā·yā वेदनाve·da·nā सञ्ञाsañ·ñā चेतनाce·ta·nā फस्सोphas·so मनसिकारो,ma·na·si·kā·ro इदंi·daṃ नामं।nā·maṃ

    Cha viññāṇakāyā vedanā saññā cetanā phasso manasikāro, idaṁ nāmaṁ.

    (Pāli only)

75. 75

    तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ रूपं?rū·paṃ

    Tattha katamaṁ rūpaṁ?

    (Pāli only)

76. 76

    चातुमहाभूतिकंcā·tu·ma·hā·bhū·ti·kaṃ चतुन्नंca·tun·naṃ महाभूतानंma·hā·bhū·tā·naṃ उपादायरूपस्सu·pā·dā·ya·rū·pas·sa पञ्ञत्तिं।pañ·ñat·tiṃ

    Cātumahābhūtikaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyarūpassa paññattiṁ.

    (Pāli only)

77. 77

    इतिi·ti पुरिमकञ्चpu·ri·ma·kañ·ca नामंnā·maṃ इदञ्चi·dañ·ca रूपंrū·paṃ तदुभयंta·du·bha·yaṃ नामरूपन्तिnā·ma·rū·pan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

    Iti purimakañca nāmaṁ idañca rūpaṁ tadubhayaṁ nāmarūpanti vuccati.

    (Pāli only)

78. 78

    तत्थtat·tha छळायतनन्तिcha·ḷā·ya·ta·nan·ti छcha अज्झत्तिकानिaj·jhat·ti·kā·ni आयतनानि,ā·ya·ta·nā·ni चक्खुcak·khu अज्झत्तिकंaj·jhat·ti·kaṃ आयतनंā·ya·ta·naṃ यावyā·va मनोma·no अज्झत्तिकंaj·jhat·ti·kaṃ आयतनं।ā·ya·ta·naṃ

    Tattha chaḷāyatananti cha ajjhattikāni āyatanāni, cakkhu ajjhattikaṁ āyatanaṁ yāva mano ajjhattikaṁ āyatanaṁ.

    (Pāli only)

79. 79

    फस्सोतिphas·so·ti छcha फस्सकायाphas·sa·kā·yā चक्खुसम्फस्सोcak·khu·sam·phas·so यावyā·va मनोसम्फस्सोतिma·no·sam·phas·so·ti फस्सो।phas·so

    Phassoti cha phassakāyā cakkhusamphasso yāva manosamphassoti phasso.

    (Pāli only)

80. 80

    छcha वेदनाकायाve·da·nā·kā·yā वेदना।ve·da·nā

    Cha vedanākāyā vedanā.

    (Pāli only)

81. 81

    तण्हातिtaṇ·hā·ti छcha तण्हाकायाtaṇ·hā·kā·yā तण्हा।taṇ·hā

    Taṇhāti cha taṇhākāyā taṇhā.

    (Pāli only)

82. 82

    उपादानन्तिu·pā·dā·nan·ti चत्तारिcat·tā·ri उपादानानिu·pā·dā·nā·ni कामुपादानंkā·mu·pā·dā·naṃ दिट्ठुपादानंdiṭ·ṭhu·pā·dā·naṃ सीलब्बतुपादानंsī·lab·ba·tu·pā·dā·naṃ अत्तवादुपादानन्तिat·ta·vā·du·pā·dā·nan·ti उपादानं।u·pā·dā·naṃ

    Upādānanti cattāri upādānāni kāmupādānaṁ diṭṭhupādānaṁ sīlabbatupādānaṁ attavādupādānanti upādānaṁ.

    (Pāli only)

83. 83

    भवोतिbha·vo·ti तयोta·yo भवाbha·vā कामभवोkā·ma·bha·vo रूपभवोrū·pa·bha·vo अरूपभवो।a·rū·pa·bha·vo

    Bhavoti tayo bhavā kāmabhavo rūpabhavo arūpabhavo.

    (Pāli only)

84. 84

    तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā जाति?jā·ti

    Tattha katamā jāti?

    (Pāli only)

85. 85

    याyā पठमंpa·ṭha·maṃ खन्धानंkhan·dhā·naṃ पठमंpa·ṭha·maṃ धातूनंdhā·tū·naṃ पठमंpa·ṭha·maṃ आयतनानंā·ya·ta·nā·naṃ उप्पत्तिup·pat·ti जातिjā·ti सञ्जातिsañ·jā·ti ओक्कन्तिok·kan·ti अभिनिब्बत्तिa·bhi·nib·bat·ti खन्धानंkhan·dhā·naṃ पातुभावो,pā·tu·bhā·vo अयंa·yaṃ जाति।jā·ti

    Yā paṭhamaṁ khandhānaṁ paṭhamaṁ dhātūnaṁ paṭhamaṁ āyatanānaṁ uppatti jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo, ayaṁ jāti.

    (Pāli only)

86. 86

    तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā जरा?ja·rā

    Tattha katamā jarā?

    (Pāli only)

87. 87

    जराja·rā नामnā·ma यंyaṃ तंtaṃ खण्डिच्चंkhaṇ·ḍic·caṃ पालिच्चंpā·lic·caṃ वलित्तचताva·lit·ta·ca·tā पविवित्तंpa·vi·vit·taṃ चतुन्नंca·tun·naṃ महाभूतानंma·hā·bhū·tā·naṃ विवण्णतंvi·vaṇ·ṇa·taṃ भग्गोbhag·go तंtaṃ जराja·rā हीयनाhī·ya·nā पहीयनाpa·hī·ya·nā आयुनोā·yu·no हानिhā·ni संहानिsaṃ·hā·ni इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ परिभेदोpa·ri·bhe·do उपनाहोu·pa·nā·ho परिपाको,pa·ri·pā·ko अयंa·yaṃ जरा।ja·rā

    Jarā nāma yaṁ taṁ khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā pavivittaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ vivaṇṇataṁ bhaggo taṁ jarā hīyanā pahīyanā āyuno hāni saṁhāni indriyānaṁ paribhedo upanāho paripāko, ayaṁ jarā.

    (Pāli only)

88. 88

    तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ मरणं?ma·ra·ṇaṃ

    Tattha katamaṁ maraṇaṁ?

    (Pāli only)

89. 89

    मरणंma·ra·ṇaṃ नामnā·ma यंyaṃ तस्मिंtas·miṃ तस्मिंtas·miṃ सत्तनिकायेsat·ta·ni·kā·ye तेसंte·saṃ तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ चुतिcu·ti चवनताca·va·na·tā मरणंma·ra·ṇaṃ कालङ्किरियाkā·laṅ·ki·ri·yā उद्धुमातकानंud·dhu·mā·ta·kā·naṃ भेदोbhe·do कायस्सkā·yas·sa जीवितिन्द्रियस्सjī·vi·tin·dri·yas·sa उपच्छेदो,u·pac·che·do इदंi·daṃ मरणं।ma·ra·ṇaṃ

    Maraṇaṁ nāma yaṁ tasmiṁ tasmiṁ sattanikāye tesaṁ tesaṁ sattānaṁ cuti cavanatā maraṇaṁ kālaṅkiriyā uddhumātakānaṁ bhedo kāyassa jīvitindriyassa upacchedo, idaṁ maraṇaṁ.

    (Pāli only)

90. 90

    इतिi·ti पुरिमिकाpu·ri·mi·kā चca जराja·rā इदञ्चi·dañ·ca मरणंma·ra·ṇaṃ तदुभयंta·du·bha·yaṃ जरामरणं।ja·rā·ma·ra·ṇaṃ

    Iti purimikā ca jarā idañca maraṇaṁ tadubhayaṁ jarāmaraṇaṁ.

    (Pāli only)

91. 91

    तत्थtat·tha अन्धकारतिमिसाan·dha·kā·ra·ti·mi·sā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ अप्पजाननलक्खणाap·pa·jā·na·na·lak·kha·ṇā अविज्जाa·vij·jā सङ्खारानंsaṅ·khā·rā·naṃ पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

    Tattha andhakāratimisā yathābhūtaṁ appajānanalakkhaṇā avijjā saṅkhārānaṁ padaṭṭhānaṁ.

    (Pāli only)

92. 92

    अभिसङ्खरणलक्खणाa·bhi·saṅ·kha·ra·ṇa·lak·kha·ṇā सङ्खारा,saṅ·khā·rā उपचयपुनब्भवाभिरोपनपच्चुपट्ठाना।u·pa·ca·ya·pu·nab·bha·vā·bhi·ro·pa·na·pac·cu·paṭ·ṭhā·nā

    Abhisaṅkharaṇalakkhaṇā saṅkhārā, upacayapunabbhavābhiropanapaccupaṭṭhānā.

    (Pāli only)

93. 93

    तेte विञ्ञाणस्सviñ·ñā·ṇas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

    Te viññāṇassa padaṭṭhānaṁ.

    (Pāli only)

94. 94

    वत्थुvat·thu सविञ्ञत्तिलक्खणंsa·viñ·ñat·ti·lak·kha·ṇaṃ विञ्ञाणं,viñ·ñā·ṇaṃ तंtaṃ नामरूपस्सnā·ma·rū·pas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

    Vatthu saviññattilakkhaṇaṁ viññāṇaṁ, taṁ nāmarūpassa padaṭṭhānaṁ.

    (Pāli only)

95. 95

    अनेकसन्निस्सयलक्खणंa·ne·ka·san·nis·sa·ya·lak·kha·ṇaṃ नामरूपं,nā·ma·rū·paṃ तंtaṃ सळायतनस्सsa·ḷā·ya·ta·nas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

    Anekasannissayalakkhaṇaṁ nāmarūpaṁ, taṁ saḷāyatanassa padaṭṭhānaṁ.

    (Pāli only)

96. 96

    इन्द्रियववत्थापनलक्खणंin·dri·ya·va·vat·thā·pa·na·lak·kha·ṇaṃ सळायतनं,sa·ḷā·ya·ta·naṃ तंtaṃ फस्सस्सphas·sas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

    Indriyavavatthāpanalakkhaṇaṁ saḷāyatanaṁ, taṁ phassassa padaṭṭhānaṁ.

    (Pāli only)

97. 97

    सन्निपातलक्खणोsan·ni·pā·ta·lak·kha·ṇo फस्सो,phas·so सोso वेदनायve·da·nā·ya पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

    Sannipātalakkhaṇo phasso, so vedanāya padaṭṭhānaṁ.

    (Pāli only)

98. 98

    अनुभवनलक्खणाa·nu·bha·va·na·lak·kha·ṇā वेदना,ve·da·nā साsā तण्हायtaṇ·hā·ya पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

    Anubhavanalakkhaṇā vedanā, sā taṇhāya padaṭṭhānaṁ.

    (Pāli only)

99. 99

    अज्झोसानलक्खणाaj·jho·sā·na·lak·kha·ṇā तण्हा,taṇ·hā साsā उपादानस्सu·pā·dā·nas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

    Ajjhosānalakkhaṇā taṇhā, sā upādānassa padaṭṭhānaṁ.

    (Pāli only)

100. 100

     आदानपरिहननलक्खणंā·dā·na·pa·ri·ha·na·na·lak·kha·ṇaṃ उपादानं,u·pā·dā·naṃ तंtaṃ भवस्सbha·vas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Ādānaparihananalakkhaṇaṁ upādānaṁ, taṁ bhavassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

101. 101

     नानागतिविक्खेपलक्खणोnā·nā·ga·ti·vik·khe·pa·lak·kha·ṇo भवो,bha·vo सोso जातियाjā·ti·yā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Nānāgativikkhepalakkhaṇo bhavo, so jātiyā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

102. 102

     खन्धानंkhan·dhā·naṃ पातुभावलक्खणाpā·tu·bhā·va·lak·kha·ṇā जाति,jā·ti साsā जरायja·rā·ya पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Khandhānaṁ pātubhāvalakkhaṇā jāti, sā jarāya padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

103. 103

     उपनयपरिपाकलक्खणाu·pa·na·ya·pa·ri·pā·ka·lak·kha·ṇā जरा,ja·rā साsā मरणस्सma·ra·ṇas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Upanayaparipākalakkhaṇā jarā, sā maraṇassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

104. 104

     आयुक्खयजीवितउपरोधलक्खणंā·yuk·kha·ya·jī·vi·ta·u·pa·ro·dha·lak·kha·ṇaṃ मरणं,ma·ra·ṇaṃ तंtaṃ दुक्खस्सduk·khas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Āyukkhayajīvitauparodhalakkhaṇaṁ maraṇaṁ, taṁ dukkhassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

105. 105

     कायसम्पीळनलक्खणंkā·ya·sam·pī·ḷa·na·lak·kha·ṇaṃ दुक्खं,duk·khaṃ तंtaṃ दोमनस्सस्सdo·ma·nas·sas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Kāyasampīḷanalakkhaṇaṁ dukkhaṁ, taṁ domanassassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

106. 106

     चित्तसम्पीळनलक्खणंcit·ta·sam·pī·ḷa·na·lak·kha·ṇaṃ दोमनस्सं,do·ma·nas·saṃ तंtaṃ सोकस्सso·kas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Cittasampīḷanalakkhaṇaṁ domanassaṁ, taṁ sokassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

107. 107

     सोचनलक्खणोso·ca·na·lak·kha·ṇo सोको,so·ko सोso परिदेवस्सpa·ri·de·vas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Socanalakkhaṇo soko, so paridevassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

108. 108

     वचीनिच्छारणलक्खणोva·cī·nic·chā·ra·ṇa·lak·kha·ṇo परिदेवो,pa·ri·de·vo सोso उपायासस्सu·pā·yā·sas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Vacīnicchāraṇalakkhaṇo paridevo, so upāyāsassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

109. 109

     येye आयासाā·yā·sā तेte उपायासा।u·pā·yā·sā

     Ye āyāsā te upāyāsā.

     (Pāli only)

110. 110

     नवna·va पदानिpa·dā·ni यत्थyat·tha सब्बोsab·bo अकुसलपक्खोa·ku·sa·la·pak·kho सङ्गहंsaṅ·ga·haṃ समोसरणंsa·mo·sa·ra·ṇaṃ गच्छति।gac·cha·ti

     Nava padāni yattha sabbo akusalapakkho saṅgahaṁ samosaraṇaṁ gacchati.

     (Pāli only)

111. 111

     कतमानिka·ta·mā·ni नवna·va पदानि?pa·dā·ni

     Katamāni nava padāni?

     (Pāli only)

112. 112

     द्वेdve मूलकिलेसा,mū·la·ki·le·sā तीणिtī·ṇi अकुसलमूलानि,a·ku·sa·la·mū·lā·ni चत्तारोcat·tā·ro विपल्लासा।vi·pal·lā·sā

     Dve mūlakilesā, tīṇi akusalamūlāni, cattāro vipallāsā.

     (Pāli only)

113. 113

     तत्थtat·tha द्वेdve मूलकिलेसाmū·la·ki·le·sā अविज्जाa·vij·jā चca भवतण्हाbha·va·taṇ·hā च,ca तीणिtī·ṇi अकुसलमूलानिa·ku·sa·la·mū·lā·ni लोभोlo·bho दोसोdo·so मोहोmo·ho च।ca

     Tattha dve mūlakilesā avijjā ca bhavataṇhā ca, tīṇi akusalamūlāni lobho doso moho ca.

     (Pāli only)

114. 114

     चत्तारोcat·tā·ro विपल्लासा—vi·pal·lā·sā

     Cattāro vipallāsā—

     (Pāli only)

115. 115

     “अनिच्चेa·nic·ce निच्चन्”तिnic·can सञ्ञाविपल्लासोsañ·ñā·vi·pal·lā·so चित्तविपल्लासोcit·ta·vi·pal·lā·so दिट्ठिविपल्लासो,diṭ·ṭhi·vi·pal·lā·so “दुक्खेduk·khe सुखन्”तिsu·khan सञ्ञाविपल्लासोsañ·ñā·vi·pal·lā·so चित्तविपल्लासोcit·ta·vi·pal·lā·so दिट्ठिविपल्लासो,diṭ·ṭhi·vi·pal·lā·so “अनत्तनिa·nat·ta·ni अत्ता”तिat·tā सञ्ञाविपल्लासोsañ·ñā·vi·pal·lā·so चित्तविपल्लासोcit·ta·vi·pal·lā·so दिट्ठिविपल्लासो,diṭ·ṭhi·vi·pal·lā·so “असुभेa·su·bhe सुभन्”तिsu·bhan सञ्ञाविपल्लासोsañ·ñā·vi·pal·lā·so चित्तविपल्लासोcit·ta·vi·pal·lā·so दिट्ठिविपल्लासो।diṭ·ṭhi·vi·pal·lā·so

     “anicce niccan”ti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso, “dukkhe sukhan”ti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso, “anattani attā”ti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso, “asubhe subhan”ti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso.

     (Pāli only)

116. 116

     तत्थtat·tha अविज्जाa·vij·jā नामnā·ma चतूसुca·tū·su अरियसच्चेसुa·ri·ya·sac·ce·su यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ अञ्ञाणं,añ·ñā·ṇaṃ अयंa·yaṃ अविज्जा।a·vij·jā

     Tattha avijjā nāma catūsu ariyasaccesu yathābhūtaṁ aññāṇaṁ, ayaṁ avijjā.

     (Pāli only)

117. 117

     भवतण्हाbha·va·taṇ·hā नामnā·ma योyo भवेसुbha·ve·su रागोrā·go सारागोsā·rā·go इच्छाic·chā मुच्छाmuc·chā पत्थनाpat·tha·nā नन्दीnan·dī अज्झोसानंaj·jho·sā·naṃ अपरिच्चागो,a·pa·ric·cā·go अयंa·yaṃ भवतण्हा।bha·va·taṇ·hā

     Bhavataṇhā nāma yo bhavesu rāgo sārāgo icchā mucchā patthanā nandī ajjhosānaṁ apariccāgo, ayaṁ bhavataṇhā.

     (Pāli only)

118. 118

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo लोभोlo·bho अकुसलमूलं?a·ku·sa·la·mū·laṃ

     Tattha katamo lobho akusalamūlaṁ?

     (Pāli only)

119. 119

     लोभोlo·bho नामnā·ma सोso तेसुte·su तेसुte·su परवत्थूसुpa·ra·vat·thū·su परदब्बेसुpa·ra·dab·be·su परट्ठानेसुpa·raṭ·ṭhā·ne·su परसापतेय्येसुpa·ra·sā·pa·tey·ye·su परपरिग्गहितेसुpa·ra·pa·rig·ga·hi·te·su लोभोlo·bho लुब्भनाlub·bha·nā इच्छाic·chā मुच्छाmuc·chā पत्थनाpat·tha·nā नन्दीnan·dī अज्झोसानंaj·jho·sā·naṃ अपरिच्चागो,a·pa·ric·cā·go अयंa·yaṃ लोभोlo·bho अकुसलमूलं।a·ku·sa·la·mū·laṃ

     Lobho nāma so tesu tesu paravatthūsu paradabbesu paraṭṭhānesu parasāpateyyesu parapariggahitesu lobho lubbhanā icchā mucchā patthanā nandī ajjhosānaṁ apariccāgo, ayaṁ lobho akusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

120. 120

     कस्सेतंkas·se·taṃ मूलं?mū·laṃ

     Kassetaṁ mūlaṁ?

     (Pāli only)

121. 121

     लोभोlo·bho लोभजस्सlo·bha·jas·sa अकुसलस्सa·ku·sa·las·sa कायकम्मस्सkā·ya·kam·mas·sa वचीकम्मस्सva·cī·kam·mas·sa मनोकम्मस्सma·no·kam·mas·sa च,ca तथाta·thā यथाya·thā तंसम्पयुत्तानंtaṃ·sam·pa·yut·tā·naṃ चित्तचेतसिकानंcit·ta·ce·ta·si·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ मूलं।mū·laṃ

     Lobho lobhajassa akusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa ca, tathā yathā taṁsampayuttānaṁ cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

122. 122

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo दोसोdo·so अकुसलमूलं?a·ku·sa·la·mū·laṃ

     Tattha katamo doso akusalamūlaṁ?

     (Pāli only)

123. 123

     सोso सत्तेसुsat·te·su आघातोā·ghā·to अक्खन्तिak·khan·ti अप्पच्चयोap·pac·ca·yo ब्यापादोbyā·pā·do पदोसोpa·do·so अनत्थकामताa·nat·tha·kā·ma·tā चेतसोce·ta·so पटिघातो,pa·ṭi·ghā·to अयंa·yaṃ दोसोdo·so अकुसलमूलं।a·ku·sa·la·mū·laṃ

     So sattesu āghāto akkhanti appaccayo byāpādo padoso anatthakāmatā cetaso paṭighāto, ayaṁ doso akusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

124. 124

     कस्सेतंkas·se·taṃ मूलं?mū·laṃ

     Kassetaṁ mūlaṁ?

     (Pāli only)

125. 125

     दोसजस्सdo·sa·jas·sa कायकम्मस्सkā·ya·kam·mas·sa वचीकम्मस्सva·cī·kam·mas·sa मनोकम्मस्सma·no·kam·mas·sa सम्पयुत्तानञ्चsam·pa·yut·tā·nañ·ca चित्तचेतसिकानंcit·ta·ce·ta·si·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ मूलं।mū·laṃ

     Dosajassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa sampayuttānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

126. 126

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo मोहोmo·ho अकुसलमूलं?a·ku·sa·la·mū·laṃ

     Tattha katamo moho akusalamūlaṁ?

     (Pāli only)

127. 127

     यंyaṃ चतूसुca·tū·su अरियसच्चेसुa·ri·ya·sac·ce·su अनभिसमयोa·na·bhi·sa·ma·yo असम्पज्जग्गाहोa·sam·paj·jag·gā·ho अप्पटिवेधोap·pa·ṭi·ve·dho मोहोmo·ho मुय्हनाmuy·ha·nā सम्मोहोsam·mo·ho सम्मुय्हनाsam·muy·ha·nā अविज्जाa·vij·jā तमोta·mo अन्धकारोan·dha·kā·ro आवरणंā·va·ra·ṇaṃ नीवरणंnī·va·ra·ṇaṃ छदनंcha·da·naṃ अच्छदनंac·cha·da·naṃ अपसच्छागमनंa·pa·sac·chā·ga·ma·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानं,dham·mā·naṃ अयंa·yaṃ मोहोmo·ho अकुसलमूलं।a·ku·sa·la·mū·laṃ

     Yaṁ catūsu ariyasaccesu anabhisamayo asampajjaggāho appaṭivedho moho muyhanā sammoho sammuyhanā avijjā tamo andhakāro āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ acchadanaṁ apasacchāgamanaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, ayaṁ moho akusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

128. 128

     कस्सेतंkas·se·taṃ मूलं?mū·laṃ

     Kassetaṁ mūlaṁ?

     (Pāli only)

129. 129

     मोहजस्सmo·ha·jas·sa अकुसलस्सa·ku·sa·las·sa कायकम्मस्सkā·ya·kam·mas·sa वचीकम्मस्सva·cī·kam·mas·sa मनोकम्मस्सma·no·kam·mas·sa चca तंसम्पयुत्तकानञ्चtaṃ·sam·pa·yut·ta·kā·nañ·ca चित्तचेतसिकानंcit·ta·ce·ta·si·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ मूलं।mū·laṃ

     Mohajassa akusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa ca taṁsampayuttakānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

130. 130

     तत्थtat·tha <ब्>विपल्लासा</ब्>b जानितब्बा,jā·ni·tab·bā विपल्लासानंvi·pal·lā·sā·naṃ वत्थुvat·thu जानितब्बं।jā·ni·tab·baṃ

     Tattha <b>vipallāsā</b> jānitabbā, vipallāsānaṁ vatthu jānitabbaṁ.

     (Pāli only)

131. 131

     यंyaṃ विपल्लासंvi·pal·lā·saṃ सिया,si·yā तंtaṃ जानितब्बं।jā·ni·tab·baṃ

     Yaṁ vipallāsaṁ siyā, taṁ jānitabbaṁ.

     (Pāli only)

132. 132

     तत्थtat·tha एकोe·ko विपल्लासोvi·pal·lā·so तीणिtī·ṇi विपल्लासानिvi·pal·lā·sā·ni चत्तारिcat·tā·ri विपल्लासवत्थूनि।vi·pal·lā·sa·vat·thū·ni

     Tattha eko vipallāso tīṇi vipallāsāni cattāri vipallāsavatthūni.

     (Pāli only)

133. 133

     कतमोka·ta·mo एकोe·ko विपल्लासोvi·pal·lā·so च,ca येनye·na पटिपक्खेनpa·ṭi·pak·khe·na विपल्लासितंvi·pal·lā·si·taṃ गण्हाति?gaṇ·hā·ti

     Katamo eko vipallāso ca, yena paṭipakkhena vipallāsitaṁ gaṇhāti?

     (Pāli only)

134. 134

     “अनिच्चेa·nic·ce निच्चन्”ति,nic·can “दुक्खेduk·khe सुखन्”ति,su·khan “अनत्तनिa·nat·ta·ni अत्ता”ति,at·tā “असुभेa·su·bhe सुभन्”ति,su·bhan अयंa·yaṃ एकोe·ko विपल्लासो।vi·pal·lā·so

     “Anicce niccan”ti, “dukkhe sukhan”ti, “anattani attā”ti, “asubhe subhan”ti, ayaṁ eko vipallāso.

     (Pāli only)

135. 135

     कतमानिka·ta·mā·ni चत्तारिcat·tā·ri विपल्लासवत्थूनि?vi·pal·lā·sa·vat·thū·ni

     Katamāni cattāri vipallāsavatthūni?

     (Pāli only)

136. 136

     कायोkā·yo वेदनाve·da·nā चित्तंcit·taṃ धम्माdham·mā च।ca

     Kāyo vedanā cittaṁ dhammā ca.

     (Pāli only)

137. 137

     इमानिi·mā·ni चत्तारिcat·tā·ri विपल्लासवत्थूनि।vi·pal·lā·sa·vat·thū·ni

     Imāni cattāri vipallāsavatthūni.

     (Pāli only)

138. 138

     कतमानिka·ta·mā·ni तीणिtī·ṇi विपल्लासानि?vi·pal·lā·sā·ni

     Katamāni tīṇi vipallāsāni?

     (Pāli only)

139. 139

     सञ्ञाsañ·ñā चित्तंcit·taṃ दिट्ठिdiṭ·ṭhi च।ca

     Saññā cittaṁ diṭṭhi ca.

     (Pāli only)

140. 140

     इमानिi·mā·ni तीणिtī·ṇi विपल्लासानि।vi·pal·lā·sā·ni

     Imāni tīṇi vipallāsāni.

     (Pāli only)

141. 141

     तत्थtat·tha मनापिकेma·nā·pi·ke वत्थुम्हिvat·thum·hi इन्द्रियवत्थेin·dri·ya·vat·the वण्णायतनेvaṇ·ṇā·ya·ta·ne वाvā योyo निमित्तस्सni·mit·tas·sa उग्गाहो,ug·gā·ho अयंa·yaṃ सञ्ञाविपल्लासो।sañ·ñā·vi·pal·lā·so

     Tattha manāpike vatthumhi indriyavatthe vaṇṇāyatane vā yo nimittassa uggāho, ayaṁ saññāvipallāso.

     (Pāli only)

142. 142

     तत्थtat·tha विपरीतचित्तस्सvi·pa·rī·ta·cit·tas·sa वत्थुम्हिvat·thum·hi सतिsa·ti विञ्ञत्ति,viñ·ñat·ti अयंa·yaṃ चित्तविपल्लासो।cit·ta·vi·pal·lā·so

     Tattha viparītacittassa vatthumhi sati viññatti, ayaṁ cittavipallāso.

     (Pāli only)

143. 143

     तत्थtat·tha विपरीतचित्तस्सvi·pa·rī·ta·cit·tas·sa तम्हिtam·hi रूपेrū·pe “असुभेa·su·bhe सुभन्”तिsu·bhan याyā खन्तिkhan·ti रुचिru·ci उपेक्खनाu·pek·kha·nā निच्छयोnic·cha·yo दिट्ठिdiṭ·ṭhi निदस्सनंni·das·sa·naṃ सन्तीरणा,san·tī·ra·ṇā अयंa·yaṃ दिट्ठिविपल्लासो।diṭ·ṭhi·vi·pal·lā·so

     Tattha viparītacittassa tamhi rūpe “asubhe subhan”ti yā khanti ruci upekkhanā nicchayo diṭṭhi nidassanaṁ santīraṇā, ayaṁ diṭṭhivipallāso.

     (Pāli only)

144. 144

     तत्थtat·tha वत्थुभेदेनvat·thu·bhe·de·na कायेसुkā·ye·su द्वादसdvā·da·sa विपल्लासाvi·pal·lā·sā भवन्ति।bha·van·ti

     Tattha vatthubhedena kāyesu dvādasa vipallāsā bhavanti.

     (Pāli only)

145. 145

     तयोta·yo कायेkā·ye तयोta·yo वेदनायve·da·nā·ya तयोta·yo चित्तेcit·te तयोta·yo धम्मे,dham·me चत्तारोcat·tā·ro सञ्ञाविपल्लासाsañ·ñā·vi·pal·lā·sā चत्तारोcat·tā·ro चित्तविपल्लासाcit·ta·vi·pal·lā·sā चत्तारोcat·tā·ro दिट्ठिविपल्लासा,diṭ·ṭhi·vi·pal·lā·sā आयतनूपचयतोā·ya·ta·nū·pa·ca·ya·to चक्खुविञ्ञाणसञ्ञासमङ्गिस्सcak·khu·viñ·ñā·ṇa·sañ·ñā·sa·maṅ·gis·sa रूपेसुrū·pe·su द्वादसdvā·da·sa विपल्लासाvi·pal·lā·sā यावyā·va मनोma·no सञ्ञासमङ्गिस्स,sañ·ñā·sa·maṅ·gis·sa धम्मेसुdham·me·su द्वादसdvā·da·sa विपल्लासाvi·pal·lā·sā छcha द्वादसकाdvā·da·sa·kā चत्तारिcat·tā·ri विपल्लासाvi·pal·lā·sā भवन्ति।bha·van·ti

     Tayo kāye tayo vedanāya tayo citte tayo dhamme, cattāro saññāvipallāsā cattāro cittavipallāsā cattāro diṭṭhivipallāsā, āyatanūpacayato cakkhuviññāṇasaññāsamaṅgissa rūpesu dvādasa vipallāsā yāva mano saññāsamaṅgissa, dhammesu dvādasa vipallāsā cha dvādasakā cattāri vipallāsā bhavanti.

     (Pāli only)

146. 146

     आरम्मणनानत्ततोā·ram·ma·ṇa·nā·nat·ta·to हिhi अपरिमितसङ्खेय्यानंa·pa·ri·mi·ta·saṅ·khey·yā·naṃ सत्तानंsat·tā·naṃ अपरिमितमसङ्खेय्याa·pa·ri·mi·ta·ma·saṅ·khey·yā विपल्लासाvi·pal·lā·sā भवन्तिbha·van·ti हीनुक्कट्ठमज्झिमताय।hī·nuk·kaṭ·ṭha·maj·jhi·ma·tā·ya

     Ārammaṇanānattato hi aparimitasaṅkheyyānaṁ sattānaṁ aparimitamasaṅkheyyā vipallāsā bhavanti hīnukkaṭṭhamajjhimatāya.

     (Pāli only)

147. 147

     तत्थtat·tha पञ्चक्खन्धाpañ·cak·khan·dhā चत्तारिcat·tā·ri अत्तभाववत्थूनिat·ta·bhā·va·vat·thū·ni भवन्ति।bha·van·ti

     Tattha pañcakkhandhā cattāri attabhāvavatthūni bhavanti.

     (Pāli only)

148. 148

     योyo रूपक्खन्धो,rū·pak·khan·dho सोso कायोkā·yo अत्तभाववत्थु।at·ta·bhā·va·vat·thu

     Yo rūpakkhandho, so kāyo attabhāvavatthu.

     (Pāli only)

149. 149

     योyo वेदनाक्खन्धो,ve·da·nāk·khan·dho सोso वेदनाve·da·nā अत्तभाववत्थु।at·ta·bhā·va·vat·thu

     Yo vedanākkhandho, so vedanā attabhāvavatthu.

     (Pāli only)

150. 150

     योyo सञ्ञाक्खन्धोsañ·ñāk·khan·dho चca सङ्खारक्खन्धोsaṅ·khā·rak·khan·dho च,ca तेte धम्माdham·mā अत्तभाववत्थु।at·ta·bhā·va·vat·thu

     Yo saññākkhandho ca saṅkhārakkhandho ca, te dhammā attabhāvavatthu.

     (Pāli only)

151. 151

     योyo विञ्ञाणक्खन्धो,viñ·ñā·ṇak·khan·dho सोso चित्तंcit·taṃ अत्तभाववत्थु।at·ta·bhā·va·vat·thu

     Yo viññāṇakkhandho, so cittaṁ attabhāvavatthu.

     (Pāli only)

152. 152

     इतिi·ti पञ्चक्खन्धाpañ·cak·khan·dhā चत्तारिcat·tā·ri अत्तभाववत्थूनि।at·ta·bhā·va·vat·thū·ni

     Iti pañcakkhandhā cattāri attabhāvavatthūni.

     (Pāli only)

153. 153

     तत्थtat·tha कायेkā·ye “असुभेa·su·bhe सुभन्”ति।su·bhan

     Tattha kāye “asubhe subhan”ti.

     (Pāli only)

154. 154

     विपल्लासोvi·pal·lā·so भवति।bha·va·ti

     Vipallāso bhavati.

     (Pāli only)

155. 155

     एवंe·vaṃ वेदनासुve·da·nā·su …

     Evaṁ vedanāsu …

     (Pāli only)

156. 156

     चित्तेcit·te …

     citte …

     (Pāli only)

157. 157

     धम्मेसुdham·me·su चca अत्तविपल्लासोat·ta·vi·pal·lā·so भवति।bha·va·ti

     dhammesu ca attavipallāso bhavati.

     (Pāli only)

158. 158

     तत्थtat·tha चतुन्नंca·tun·naṃ विपल्लासानंvi·pal·lā·sā·naṃ समुग्घातनत्थंsa·mug·ghā·ta·nat·thaṃ भगवाbha·ga·vā चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानेsa·ti·paṭ·ṭhā·ne देसेतिde·se·ti पञ्ञपेतिpañ·ña·pe·ti कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī विहरतोvi·ha·ra·to “असुभेa·su·bhe सुभन्”ति।su·bhan

     Tattha catunnaṁ vipallāsānaṁ samugghātanatthaṁ bhagavā cattāro satipaṭṭhāne deseti paññapeti kāye kāyānupassī viharato “asubhe subhan”ti.

     (Pāli only)

159. 159

     विपल्लासंvi·pal·lā·saṃ समुग्घातेति,sa·mug·ghā·te·ti एवंe·vaṃ वेदनासु,ve·da·nā·su चित्ते,cit·te धम्मेसुdham·me·su चca कातब्बं।kā·tab·baṃ

     Vipallāsaṁ samugghāteti, evaṁ vedanāsu, citte, dhammesu ca kātabbaṁ.

     (Pāli only)

160. 160

     तत्थtat·tha अन्धकारतिमिसाan·dha·kā·ra·ti·mi·sā अप्पटिवेधलक्खणाap·pa·ṭi·ve·dha·lak·kha·ṇā अविज्जा,a·vij·jā तस्साtas·sā विपल्लासपदट्ठानं।vi·pal·lā·sa·pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Tattha andhakāratimisā appaṭivedhalakkhaṇā avijjā, tassā vipallāsapadaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

161. 161

     अज्झोसानलक्खणाaj·jho·sā·na·lak·kha·ṇā तण्हा,taṇ·hā तस्साtas·sā पियरूपसातरूपंpi·ya·rū·pa·sā·ta·rū·paṃ पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Ajjhosānalakkhaṇā taṇhā, tassā piyarūpasātarūpaṁ padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

162. 162

     अत्तासयवञ्चनालक्खणोat·tā·sa·ya·vañ·ca·nā·lak·kha·ṇo लोभो,lo·bho तस्सtas·sa अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Attāsayavañcanālakkhaṇo lobho, tassa adinnādānaṁ padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

163. 163

     इधi·dha विवादलक्खणोvi·vā·da·lak·kha·ṇo दोसो,do·so तस्सtas·sa पाणातिपातोpā·ṇā·ti·pā·to पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Idha vivādalakkhaṇo doso, tassa pāṇātipāto padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

164. 164

     वत्थुविप्पटिपत्तिलक्खणोvat·thu·vip·pa·ṭi·pat·ti·lak·kha·ṇo मोहो,mo·ho तस्सtas·sa मिच्छापटिपत्तिmic·chā·pa·ṭi·pat·ti पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Vatthuvippaṭipattilakkhaṇo moho, tassa micchāpaṭipatti padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

165. 165

     सङ्खतानंsaṅ·kha·tā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ अविनासग्गहणलक्खणाa·vi·nā·sag·ga·ha·ṇa·lak·kha·ṇā निच्चसञ्ञा,nic·ca·sañ·ñā तस्साtas·sā सब्बसङ्खाराsab·ba·saṅ·khā·rā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Saṅkhatānaṁ dhammānaṁ avināsaggahaṇalakkhaṇā niccasaññā, tassā sabbasaṅkhārā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

166. 166

     सासवफस्सोपगमनलक्खणाsā·sa·va·phas·so·pa·ga·ma·na·lak·kha·ṇā सुखसञ्ञा,su·kha·sañ·ñā तस्साtas·sā ममङ्कारोma·maṅ·kā·ro पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Sāsavaphassopagamanalakkhaṇā sukhasaññā, tassā mamaṅkāro padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

167. 167

     धम्मेसुdham·me·su उपगमनलक्खणाu·pa·ga·ma·na·lak·kha·ṇā अत्तसञ्ञा,at·ta·sañ·ñā तस्साtas·sā अहङ्कारोa·haṅ·kā·ro पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Dhammesu upagamanalakkhaṇā attasaññā, tassā ahaṅkāro padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

168. 168

     वण्णसङ्गहणलक्खणाvaṇ·ṇa·saṅ·ga·ha·ṇa·lak·kha·ṇā सुभसञ्ञा,su·bha·sañ·ñā तस्साtas·sā इन्द्रियअसंवरोin·dri·ya·a·saṃ·va·ro पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Vaṇṇasaṅgahaṇalakkhaṇā subhasaññā, tassā indriyaasaṁvaro padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

169. 169

     एतेहिe·te·hi नवहिna·va·hi पदेहिpa·de·hi उद्दिट्ठेहिud·diṭ·ṭhe·hi सब्बोsab·bo अकुसलपक्खोa·ku·sa·la·pak·kho निद्दिट्ठोnid·diṭ·ṭho भवति,bha·va·ti सोso चca खोkho बहुस्सुतेनba·hus·su·te·na सक्काsak·kā जानितुंjā·ni·tuṃ नोno अप्पस्सुतेन,ap·pas·su·te·na पञ्ञवताpañ·ña·va·tā नोno दुप्पञ्ञेन,dup·pañ·ñe·na युत्तेनyut·te·na नोno अयुत्तेन।a·yut·te·na

     Etehi navahi padehi uddiṭṭhehi sabbo akusalapakkho niddiṭṭho bhavati, so ca kho bahussutena sakkā jānituṁ no appassutena, paññavatā no duppaññena, yuttena no ayuttena.

     (Pāli only)

170. 170

     नवna·va पदानिpa·dā·ni कुसलानिku·sa·lā·ni यत्थyat·tha सब्बोsab·bo कुसलपक्खोku·sa·la·pak·kho सङ्गहोsaṅ·ga·ho समोसरणंsa·mo·sa·ra·ṇaṃ गच्छन्ति।gac·chan·ti

     Nava padāni kusalāni yattha sabbo kusalapakkho saṅgaho samosaraṇaṁ gacchanti.

     (Pāli only)

171. 171

     कतमानिka·ta·mā·ni नवna·va पदानि?pa·dā·ni

     Katamāni nava padāni?

     (Pāli only)

172. 172

     समथोsa·ma·tho विपस्सनाvi·pas·sa·nā अलोभोa·lo·bho अदोसोa·do·so अमोहोa·mo·ho अनिच्चसञ्ञाa·nic·ca·sañ·ñā दुक्खसञ्ञाduk·kha·sañ·ñā अनत्तसञ्ञाa·nat·ta·sañ·ñā असुभसञ्ञाa·su·bha·sañ·ñā च।ca

     Samatho vipassanā alobho adoso amoho aniccasaññā dukkhasaññā anattasaññā asubhasaññā ca.

     (Pāli only)

173. 173

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo <ब्>समथो</ब्>?b

     Tattha katamo <b>samatho</b>?

     (Pāli only)

174. 174

     याyā चित्तस्सcit·tas·sa ठितिṭhi·ti सण्ठितिsaṇ·ṭhi·ti अवट्ठितिa·vaṭ·ṭhi·ti ठानंṭhā·naṃ पट्ठानंpaṭ·ṭhā·naṃ उपट्ठानंu·paṭ·ṭhā·naṃ समाधिsa·mā·dhi समाधानंsa·mā·dhā·naṃ अविक्खेपोa·vik·khe·po अविप्पटिसारोa·vip·pa·ṭi·sā·ro वूपसमोvū·pa·sa·mo मानसोmā·na·so एकग्गंe·kag·gaṃ चित्तस्स,cit·tas·sa अयंa·yaṃ समथो।sa·ma·tho

     Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti ṭhānaṁ paṭṭhānaṁ upaṭṭhānaṁ samādhi samādhānaṁ avikkhepo avippaṭisāro vūpasamo mānaso ekaggaṁ cittassa, ayaṁ samatho.

     (Pāli only)

175. 175

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā <ब्>विपस्सना</ब्>?b

     Tattha katamā <b>vipassanā</b>?

     (Pāli only)

176. 176

     खन्धेसुkhan·dhe·su वाvā धातूसुdhā·tū·su वाvā आयतनेसुā·ya·ta·ne·su वाvā नामरूपेसुnā·ma·rū·pe·su वाvā पटिच्चसमुप्पादेसुpa·ṭic·ca·sa·mup·pā·de·su वाvā पटिच्चसमुप्पन्नेसुpa·ṭic·ca·sa·mup·pan·ne·su वाvā धम्मेसुdham·me·su दुक्खेसुduk·khe·su वाvā समुदयेसुsa·mu·da·ye·su वाvā निरोधेni·ro·dhe वाvā मग्गेmag·ge वाvā कुसलाकुसलेसुku·sa·lā·ku·sa·le·su वाvā धम्मेसुdham·me·su सावज्जअनवज्जेसुsā·vaj·ja·a·na·vaj·je·su वाvā कण्हसुक्केसुkaṇ·ha·suk·ke·su वाvā सेवितब्बअसेवितब्बेसुse·vi·tab·ba·a·se·vi·tab·be·su वाvā सोso यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ विचयोvi·ca·yo पविचयोpa·vi·ca·yo वीमंसाvī·maṃ·sā परवीमंसाpa·ra·vī·maṃ·sā गाहनाgā·ha·nā अग्गाहनाag·gā·ha·nā परिग्गाहनाpa·rig·gā·ha·nā चित्तेनcit·te·na परिचितनाpa·ri·ci·ta·nā तुलनाtu·la·nā उपपरिक्खाu·pa·pa·rik·khā ञाणंñā·ṇaṃ विज्जाvij·jā वाvā चक्खुcak·khu बुद्धिbud·dhi मेधाme·dhā पञ्ञाpañ·ñā ओभासोo·bhā·so आलोकोā·lo·ko आभाā·bhā पभाpa·bhā खग्गोkhag·go नाराचोnā·rā·co धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go सम्मादिट्ठिsam·mā·diṭ·ṭhi मग्गङ्गं,mag·gaṅ·gaṃ अयंa·yaṃ विपस्सना।vi·pas·sa·nā

     Khandhesu vā dhātūsu vā āyatanesu vā nāmarūpesu vā paṭiccasamuppādesu vā paṭiccasamuppannesu vā dhammesu dukkhesu vā samudayesu vā nirodhe vā magge vā kusalākusalesu vā dhammesu sāvajjaanavajjesu vā kaṇhasukkesu vā sevitabbaasevitabbesu vā so yathābhūtaṁ vicayo pavicayo vīmaṁsā paravīmaṁsā gāhanā aggāhanā pariggāhanā cittena paricitanā tulanā upaparikkhā ñāṇaṁ vijjā vā cakkhu buddhi medhā paññā obhāso āloko ābhā pabhā khaggo nārāco dhammavicayasambojjhaṅgo sammādiṭṭhi maggaṅgaṁ, ayaṁ vipassanā.

     (Pāli only)

177. 177

     तेनेसाte·ne·sā विपस्सनाvi·pas·sa·nā इतिi·ti वुच्चतिvuc·ca·ti विविधाvi·vi·dhā वाvā एसाe·sā विपस्सनाति,vi·pas·sa·nā·ti तस्माtas·mā एसाe·sā विपस्सनातिvi·pas·sa·nā·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Tenesā vipassanā iti vuccati vividhā vā esā vipassanāti, tasmā esā vipassanāti vuccati.

     (Pāli only)

178. 178

     द्विधाdvi·dhā चेसाce·sā हिhi विपस्सनाvi·pas·sa·nā धम्मविपस्सनातिdham·ma·vi·pas·sa·nā·ti वुच्चति,vuc·ca·ti द्विधाdvi·dhā इमायi·mā·ya पस्सतिpas·sa·ti सुभञ्चsu·bhañ·ca असुभञ्चa·su·bhañ·ca कण्हञ्चkaṇ·hañ·ca सुक्कञ्चsuk·kañ·ca सेवितब्बञ्चse·vi·tab·bañ·ca असेवितब्बञ्चa·se·vi·tab·bañ·ca कम्मञ्चkam·mañ·ca विपाकञ्चvi·pā·kañ·ca बन्धञ्चban·dhañ·ca विमोक्खञ्चvi·mok·khañ·ca आचयञ्चā·ca·yañ·ca अपचयञ्चa·pa·ca·yañ·ca पवत्तिञ्चpa·vat·tiñ·ca निवत्तिञ्चni·vat·tiñ·ca सङ्किलेसञ्चsaṅ·ki·le·sañ·ca वोदानञ्च,vo·dā·nañ·ca एवंe·vaṃ विपस्सनातिvi·pas·sa·nā·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Dvidhā cesā hi vipassanā dhammavipassanāti vuccati, dvidhā imāya passati subhañca asubhañca kaṇhañca sukkañca sevitabbañca asevitabbañca kammañca vipākañca bandhañca vimokkhañca ācayañca apacayañca pavattiñca nivattiñca saṅkilesañca vodānañca, evaṁ vipassanāti vuccati.

     (Pāli only)

179. 179

     अथa·tha वाvā विइतिvi·i·ti उपसग्गोu·pa·sag·go पस्सनातिpas·sa·nā·ti अत्थोat·tho तस्माtas·mā विपस्सनातिvi·pas·sa·nā·ti वुच्चते,vuc·ca·te अयंa·yaṃ विपस्सना।vi·pas·sa·nā

     Atha vā viiti upasaggo passanāti attho tasmā vipassanāti vuccate, ayaṁ vipassanā.

     (Pāli only)

180. 180

     तत्थtat·tha द्वेdve रोगाro·gā सत्तानंsat·tā·naṃ अविज्जाa·vij·jā चca भवतण्हाbha·va·taṇ·hā च,ca एतेसंe·te·saṃ द्विन्नंdvin·naṃ रोगानंro·gā·naṃ निघातायni·ghā·tā·ya भगवताbha·ga·va·tā द्वेdve भेसज्जानिbhe·saj·jā·ni वुत्तानिvut·tā·ni समथोsa·ma·tho चca विपस्सनाvi·pas·sa·nā च।ca

     Tattha dve rogā sattānaṁ avijjā ca bhavataṇhā ca, etesaṁ dvinnaṁ rogānaṁ nighātāya bhagavatā dve bhesajjāni vuttāni samatho ca vipassanā ca.

     (Pāli only)

181. 181

     इमानिi·mā·ni द्वेdve भेसज्जानिbhe·saj·jā·ni पटिसेवेन्तोpa·ṭi·se·ven·to द्वेdve अरोगेa·ro·ge सच्छिकरोतिsac·chi·ka·ro·ti रागविरागंrā·ga·vi·rā·gaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ अविज्जाविरागञ्चa·vij·jā·vi·rā·gañ·ca पञ्ञाविमुत्तिं।pañ·ñā·vi·mut·tiṃ

     Imāni dve bhesajjāni paṭisevento dve aroge sacchikaroti rāgavirāgaṁ cetovimuttiṁ avijjāvirāgañca paññāvimuttiṁ.

     (Pāli only)

182. 182

     तत्थtat·tha तण्हारोगस्सtaṇ·hā·ro·gas·sa समथोsa·ma·tho भेसज्जं,bhe·saj·jaṃ रागविरागाrā·ga·vi·rā·gā चेतोविमुत्तिce·to·vi·mut·ti अरोगं।a·ro·gaṃ

     Tattha taṇhārogassa samatho bhesajjaṁ, rāgavirāgā cetovimutti arogaṁ.

     (Pāli only)

183. 183

     अविज्जारोगस्सa·vij·jā·ro·gas·sa विपस्सनाभेसज्जंvi·pas·sa·nā·bhe·saj·jaṃ अविज्जाविरागाa·vij·jā·vi·rā·gā पञ्ञाविमुत्तिpañ·ñā·vi·mut·ti अरोगं।a·ro·gaṃ

     Avijjārogassa vipassanābhesajjaṁ avijjāvirāgā paññāvimutti arogaṁ.

     (Pāli only)

184. 184

     एवञ्हिe·vañ·hi भगवाbha·ga·vā चाह,cā·ha “द्वेdve धम्माdham·mā परिञ्ञेय्याpa·riñ·ñey·yā नामञ्चnā·mañ·ca रूपञ्च,rū·pañ·ca द्वेdve धम्माdham·mā पहातब्बाpa·hā·tab·bā अविज्जाa·vij·jā चca भवतण्हाbha·va·taṇ·hā च,ca द्वेdve धम्माdham·mā भावेतब्बाbhā·ve·tab·bā समथोsa·ma·tho चca विपस्सनाvi·pas·sa·nā च,ca द्वेdve धम्माdham·mā सच्छिकातब्बाsac·chi·kā·tab·bā विज्जाvij·jā चca विमुत्तिvi·mut·ti चा”ति।cā

     Evañhi bhagavā cāha, “dve dhammā pariññeyyā nāmañca rūpañca, dve dhammā pahātabbā avijjā ca bhavataṇhā ca, dve dhammā bhāvetabbā samatho ca vipassanā ca, dve dhammā sacchikātabbā vijjā ca vimutti cā”ti.

     (Pāli only)

185. 185

     तत्थtat·tha समथंsa·ma·thaṃ भावेन्तोbhā·ven·to रूपंrū·paṃ परिजानाति,pa·ri·jā·nā·ti रूपंrū·paṃ परिजानन्तोpa·ri·jā·nan·to तण्हंtaṇ·haṃ पजहति,pa·ja·ha·ti तण्हंtaṇ·haṃ पजहन्तोpa·ja·han·to रागविरागाrā·ga·vi·rā·gā चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ सच्छिकरोति,sac·chi·ka·ro·ti विपस्सनंvi·pas·sa·naṃ भावेन्तोbhā·ven·to नामंnā·maṃ परिजानाति,pa·ri·jā·nā·ti नामंnā·maṃ परिजानन्तोpa·ri·jā·nan·to अविज्जंa·vij·jaṃ पजहति,pa·ja·ha·ti अविज्जंa·vij·jaṃ पजहन्तोpa·ja·han·to अविज्जाविरागाa·vij·jā·vi·rā·gā पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ सच्छिकरोति।sac·chi·ka·ro·ti

     Tattha samathaṁ bhāvento rūpaṁ parijānāti, rūpaṁ parijānanto taṇhaṁ pajahati, taṇhaṁ pajahanto rāgavirāgā cetovimuttiṁ sacchikaroti, vipassanaṁ bhāvento nāmaṁ parijānāti, nāmaṁ parijānanto avijjaṁ pajahati, avijjaṁ pajahanto avijjāvirāgā paññāvimuttiṁ sacchikaroti.

     (Pāli only)

186. 186

     यदाya·dā भिक्खुनोbhik·khu·no द्वेdve धम्माdham·mā परिञ्ञाताpa·riñ·ñā·tā भवन्तिbha·van·ti नामञ्चnā·mañ·ca रूपञ्च,rū·pañ·ca तथास्सta·thās·sa द्वेdve धम्माdham·mā पहीनाpa·hī·nā भवन्तिbha·van·ti अविज्जाa·vij·jā चca भवतण्हाbha·va·taṇ·hā च।ca

     Yadā bhikkhuno dve dhammā pariññātā bhavanti nāmañca rūpañca, tathāssa dve dhammā pahīnā bhavanti avijjā ca bhavataṇhā ca.

     (Pāli only)

187. 187

     द्वेdve धम्माdham·mā भाविताbhā·vi·tā भवन्तिbha·van·ti समथोsa·ma·tho चca विपस्सनाvi·pas·sa·nā च,ca द्वेdve धम्माdham·mā सच्छिकातब्बाsac·chi·kā·tab·bā भवन्तिbha·van·ti विज्जाvij·jā चca विमुत्तिvi·mut·ti च।ca

     Dve dhammā bhāvitā bhavanti samatho ca vipassanā ca, dve dhammā sacchikātabbā bhavanti vijjā ca vimutti ca.

     (Pāli only)

188. 188

     एत्तावताet·tā·va·tā भिक्खुbhik·khu कतकिच्चोka·ta·kic·co भवति।bha·va·ti

     Ettāvatā bhikkhu katakicco bhavati.

     (Pāli only)

189. 189

     एसाe·sā सोपादिसेसाso·pā·di·se·sā निब्बानधातु।nib·bā·na·dhā·tu

     Esā sopādisesā nibbānadhātu.

     (Pāli only)

190. 190

     तस्सtas·sa आयुपरियादानाā·yu·pa·ri·yā·dā·nā जीवितिन्द्रियस्सjī·vi·tin·dri·yas·sa उपरोधाu·pa·ro·dhā इदञ्चi·dañ·ca दुक्खंduk·khaṃ निरुज्झति,ni·ruj·jha·ti अञ्ञञ्चañ·ñañ·ca दुक्खंduk·khaṃ नna उप्पज्जति।up·paj·ja·ti

     Tassa āyupariyādānā jīvitindriyassa uparodhā idañca dukkhaṁ nirujjhati, aññañca dukkhaṁ na uppajjati.

     (Pāli only)

191. 191

     तत्थtat·tha योyo इमेसंi·me·saṃ खन्धानंkhan·dhā·naṃ धातुआयतनानंdhā·tu·ā·ya·ta·nā·naṃ निरोधोni·ro·dho वूपसमोvū·pa·sa·mo अञ्ञेसञ्चañ·ñe·sañ·ca खन्धधातुआयतनानंkhan·dha·dhā·tu·ā·ya·ta·nā·naṃ अप्पटिसन्धिap·pa·ṭi·san·dhi अपातुभावो,a·pā·tu·bhā·vo अयंa·yaṃ अनुपादिसेसाa·nu·pā·di·se·sā निब्बानधातु।nib·bā·na·dhā·tu

     Tattha yo imesaṁ khandhānaṁ dhātuāyatanānaṁ nirodho vūpasamo aññesañca khandhadhātuāyatanānaṁ appaṭisandhi apātubhāvo, ayaṁ anupādisesā nibbānadhātu.

     (Pāli only)

192. 192

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ <ब्>अलोभोb कुसलमूलं</ब्>?ku·sa·la·mū·laṃ

     Tattha katamaṁ <b>alobho kusalamūlaṁ</b>?

     (Pāli only)

193. 193

     यंधातुकोyaṃ·dhā·tu·ko अलोभोa·lo·bho अलुब्भनाa·lub·bha·nā अलुब्भितत्तंa·lub·bhi·tat·taṃ अनिच्छाa·nic·chā अपत्थनाa·pat·tha·nā अकन्ताa·kan·tā अनज्झोसानं।a·naj·jho·sā·naṃ

     Yaṁdhātuko alobho alubbhanā alubbhitattaṁ anicchā apatthanā akantā anajjhosānaṁ.

     (Pāli only)

194. 194

     अयंa·yaṃ अलोभोa·lo·bho कुसलमूलं।ku·sa·la·mū·laṃ

     Ayaṁ alobho kusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

195. 195

     कस्सेतंkas·se·taṃ मूलं?mū·laṃ

     Kassetaṁ mūlaṁ?

     (Pāli only)

196. 196

     अलोभजस्सa·lo·bha·jas·sa कुसलस्सku·sa·las·sa कायकम्मस्सkā·ya·kam·mas·sa वचीकम्मस्सva·cī·kam·mas·sa मनोकम्मस्सma·no·kam·mas·sa तंसम्पयुत्तानञ्चtaṃ·sam·pa·yut·tā·nañ·ca चित्तचेतसिकानंcit·ta·ce·ta·si·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ मूलं।mū·laṃ

     Alobhajassa kusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa taṁsampayuttānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

197. 197

     अथa·tha वाvā अरियोa·ri·yo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गोmag·go कुसलन्तिku·sa·lan·ti वुच्चति,vuc·ca·ti सोso तिण्णंtiṇ·ṇaṃ मग्गङ्गानंmag·gaṅ·gā·naṃ मूलं।mū·laṃ

     Atha vā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo kusalanti vuccati, so tiṇṇaṁ maggaṅgānaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

198. 198

     कतमेसंka·ta·me·saṃ तिण्णं,tiṇ·ṇaṃ सम्मासङ्कप्पस्सsam·mā·saṅ·kap·pas·sa सम्मावायामस्सsam·mā·vā·yā·mas·sa सम्मासमाधिस्सsam·mā·sa·mā·dhis·sa चca इमेसंi·me·saṃ मूलन्ति,mū·lan·ti तस्माtas·mā कुसलमूलन्तिku·sa·la·mū·lan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Katamesaṁ tiṇṇaṁ, sammāsaṅkappassa sammāvāyāmassa sammāsamādhissa ca imesaṁ mūlanti, tasmā kusalamūlanti vuccati.

     (Pāli only)

199. 199

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ <ब्>अदोसोb कुसलमूलं</ब्>?ku·sa·la·mū·laṃ

     Tattha katamaṁ <b>adoso kusalamūlaṁ</b>?

     (Pāli only)

200. 200

     याyā सत्तेसुsat·te·su वाvā सङ्खारेसुsaṅ·khā·re·su वाvā अनघातोa·na·ghā·to अप्पटिघातोap·pa·ṭi·ghā·to अब्यापत्तिab·yā·pat·ti अब्यापादोab·yā·pā·do अदोसोa·do·so मेत्ताmet·tā मेत्तायनाmet·tā·ya·nā अत्थकामताat·tha·kā·ma·tā हितकामताhi·ta·kā·ma·tā चेतसोce·ta·so पसादो,pa·sā·do अयंa·yaṃ अदोसोa·do·so कुसलमूलं।ku·sa·la·mū·laṃ

     Yā sattesu vā saṅkhāresu vā anaghāto appaṭighāto abyāpatti abyāpādo adoso mettā mettāyanā atthakāmatā hitakāmatā cetaso pasādo, ayaṁ adoso kusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

201. 201

     कस्सेतंkas·se·taṃ मूलं?mū·laṃ

     Kassetaṁ mūlaṁ?

     (Pāli only)

202. 202

     अदोसजस्सa·do·sa·jas·sa कुसलस्सku·sa·las·sa कायकम्मस्सkā·ya·kam·mas·sa वचीकम्मस्सva·cī·kam·mas·sa मनोकम्मस्सma·no·kam·mas·sa तंसम्पयुत्तानञ्चtaṃ·sam·pa·yut·tā·nañ·ca चित्तचेतसिकानंcit·ta·ce·ta·si·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ मूलं।mū·laṃ

     Adosajassa kusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa taṁsampayuttānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

203. 203

     अथa·tha वाvā तिण्णंtiṇ·ṇaṃ मग्गङ्गानंmag·gaṅ·gā·naṃ मूलं।mū·laṃ

     Atha vā tiṇṇaṁ maggaṅgānaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

204. 204

     कतमेसंka·ta·me·saṃ तिण्णं?tiṇ·ṇaṃ

     Katamesaṁ tiṇṇaṁ?

     (Pāli only)

205. 205

     सम्मावाचायsam·mā·vā·cā·ya सम्माकम्मन्तस्सsam·mā·kam·man·tas·sa सम्माआजीवस्सsam·mā·ā·jī·vas·sa चca इमेसंi·me·saṃ तिण्णंtiṇ·ṇaṃ मग्गङ्गानंmag·gaṅ·gā·naṃ मूलं,mū·laṃ तस्माtas·mā कुसलमूलन्तिku·sa·la·mū·lan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Sammāvācāya sammākammantassa sammāājīvassa ca imesaṁ tiṇṇaṁ maggaṅgānaṁ mūlaṁ, tasmā kusalamūlanti vuccati.

     (Pāli only)

206. 206

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ <ब्>अमोहोb कुसलमूलं</ब्>?ku·sa·la·mū·laṃ

     Tattha katamaṁ <b>amoho kusalamūlaṁ</b>?

     (Pāli only)

207. 207

     यंyaṃ चतूसुca·tū·su अरियसच्चेसुa·ri·ya·sac·ce·su यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ अभिसमयोa·bhi·sa·ma·yo सम्माsam·mā चca पच्चागमोpac·cā·ga·mo पटिवेधोpa·ṭi·ve·dho अमोहोa·mo·ho असम्मुय्हनाa·sam·muy·ha·nā असम्मोहोa·sam·mo·ho विज्जापकासोvij·jā·pa·kā·so आलोकोā·lo·ko अनावरणंa·nā·va·ra·ṇaṃ सेक्खानंsek·khā·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानं,dham·mā·naṃ अयंa·yaṃ अमोहोa·mo·ho कुसलमूलं।ku·sa·la·mū·laṃ

     Yaṁ catūsu ariyasaccesu yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ abhisamayo sammā ca paccāgamo paṭivedho amoho asammuyhanā asammoho vijjāpakāso āloko anāvaraṇaṁ sekkhānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, ayaṁ amoho kusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

208. 208

     कस्सेतंkas·se·taṃ मूलं?mū·laṃ

     Kassetaṁ mūlaṁ?

     (Pāli only)

209. 209

     अमोहजस्सa·mo·ha·jas·sa कुसलस्सku·sa·las·sa कायकम्मस्सkā·ya·kam·mas·sa वचीकम्मस्सva·cī·kam·mas·sa मनोकम्मस्सma·no·kam·mas·sa तंसम्पयुत्तानञ्चtaṃ·sam·pa·yut·tā·nañ·ca चित्तचेतसिकानंcit·ta·ce·ta·si·kā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ मूलं।mū·laṃ

     Amohajassa kusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa taṁsampayuttānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

210. 210

     अथa·tha वाvā द्विन्नंdvin·naṃ मग्गङ्गानंmag·gaṅ·gā·naṃ एतंe·taṃ मूलं।mū·laṃ

     Atha vā dvinnaṁ maggaṅgānaṁ etaṁ mūlaṁ.

     (Pāli only)

211. 211

     कतमेसंka·ta·me·saṃ द्विन्नं?dvin·naṃ

     Katamesaṁ dvinnaṁ?

     (Pāli only)

212. 212

     सम्मादिट्ठियाsam·mā·diṭ·ṭhi·yā चca सम्मासतियाsam·mā·sa·ti·yā चca इमेसंi·me·saṃ द्विन्नंdvin·naṃ मग्गङ्गानंmag·gaṅ·gā·naṃ मूलं,mū·laṃ तस्माtas·mā कुसलमूलन्तिku·sa·la·mū·lan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Sammādiṭṭhiyā ca sammāsatiyā ca imesaṁ dvinnaṁ maggaṅgānaṁ mūlaṁ, tasmā kusalamūlanti vuccati.

     (Pāli only)

213. 213

     एवंe·vaṃ इमेसंi·me·saṃ तीहिtī·hi कुसलमूलेहिku·sa·la·mū·le·hi अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गोmag·go योजेतब्बो।yo·je·tab·bo

     Evaṁ imesaṁ tīhi kusalamūlehi aṭṭhaṅgiko maggo yojetabbo.

     (Pāli only)

214. 214

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā <ब्>अनिच्चसञ्ञा</ब्>?b

     Tattha katamā <b>aniccasaññā</b>?

     (Pāli only)

215. 215

     “सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā उप्पादवयधम्मिनो”तिup·pā·da·va·ya·dham·mi·no चca याyā सञ्ञाsañ·ñā सञ्जाननाsañ·jā·na·nā ववत्थपनाva·vat·tha·pa·nā उग्गाहो,ug·gā·ho अयंa·yaṃ अनिच्चसञ्ञा।a·nic·ca·sañ·ñā

     “Sabbe saṅkhārā uppādavayadhammino”ti ca yā saññā sañjānanā vavatthapanā uggāho, ayaṁ aniccasaññā.

     (Pāli only)

216. 216

     तस्साtas·sā कोko निस्सन्दो?nis·san·do

     Tassā ko nissando?

     (Pāli only)

217. 217

     अनिच्चसञ्ञायa·nic·ca·sañ·ñā·ya भावितायbhā·vi·tā·ya बहुलीकतायba·hu·lī·ka·tā·ya अट्ठसुaṭ·ṭha·su लोकधम्मेसुlo·ka·dham·me·su चित्तंcit·taṃ नानुसन्धतिnā·nu·san·dha·ti नna सन्धतिsan·dha·ti नna सण्ठहति,saṇ·ṭha·ha·ti उपेक्खाu·pek·khā वाvā पटिक्कूलताpa·ṭik·kū·la·tā वाvā सण्ठहति,saṇ·ṭha·ha·ti अयमस्साa·ya·mas·sā निस्सन्दो।nis·san·do

     Aniccasaññāya bhāvitāya bahulīkatāya aṭṭhasu lokadhammesu cittaṁ nānusandhati na sandhati na saṇṭhahati, upekkhā vā paṭikkūlatā vā saṇṭhahati, ayamassā nissando.

     (Pāli only)

218. 218

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā <ब्>दुक्खसञ्ञा</ब्>?b

     Tattha katamā <b>dukkhasaññā</b>?

     (Pāli only)

219. 219

     “सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā दुक्खा”तिduk·khā याyā सञ्ञाsañ·ñā सञ्जाननाsañ·jā·na·nā ववत्थपनाva·vat·tha·pa·nā उग्गाहो,ug·gā·ho अयंa·yaṃ दुक्खसञ्ञा।duk·kha·sañ·ñā

     “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti yā saññā sañjānanā vavatthapanā uggāho, ayaṁ dukkhasaññā.

     (Pāli only)

220. 220

     तस्साtas·sā कोko निस्सन्दो?nis·san·do

     Tassā ko nissando?

     (Pāli only)

221. 221

     दुक्खसञ्ञायduk·kha·sañ·ñā·ya भावितायbhā·vi·tā·ya बहुलीकतायba·hu·lī·ka·tā·ya आलस्सेā·las·se सम्पमादेsam·pa·mā·de विम्हयेvim·ha·ye चca चित्तंcit·taṃ नानुसन्धतिnā·nu·san·dha·ti नna सन्धतिsan·dha·ti नna सण्ठहति,saṇ·ṭha·ha·ti उपेक्खाu·pek·khā वाvā पटिक्कूलताpa·ṭik·kū·la·tā वाvā सण्ठहति,saṇ·ṭha·ha·ti अयमस्साa·ya·mas·sā निस्सन्दो।nis·san·do

     Dukkhasaññāya bhāvitāya bahulīkatāya ālasse sampamāde vimhaye ca cittaṁ nānusandhati na sandhati na saṇṭhahati, upekkhā vā paṭikkūlatā vā saṇṭhahati, ayamassā nissando.

     (Pāli only)

222. 222

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā <ब्>अनत्तसञ्ञा</ब्>?b

     Tattha katamā <b>anattasaññā</b>?

     (Pāli only)

223. 223

     “सब्बेसुsab·be·su धम्मेसुdham·me·su अनत्ता”तिa·nat·tā याyā सञ्ञाsañ·ñā सञ्जाननाsañ·jā·na·nā ववत्थपनाva·vat·tha·pa·nā उग्गाहो,ug·gā·ho अयंa·yaṃ अनत्तसञ्ञा।a·nat·ta·sañ·ñā

     “Sabbesu dhammesu anattā”ti yā saññā sañjānanā vavatthapanā uggāho, ayaṁ anattasaññā.

     (Pāli only)

224. 224

     तस्साtas·sā कोko निस्सन्दो,nis·san·do अनत्तसञ्ञायa·nat·ta·sañ·ñā·ya भावितायbhā·vi·tā·ya बहुलीकतायba·hu·lī·ka·tā·ya अहङ्कारोa·haṅ·kā·ro चित्तंcit·taṃ नानुसन्धतिnā·nu·san·dha·ti नna सन्धति,san·dha·ti ममङ्कारोma·maṅ·kā·ro नna सण्ठहति,saṇ·ṭha·ha·ti उपेक्खाu·pek·khā वाvā पटिक्कूलताpa·ṭik·kū·la·tā वाvā सण्ठहति,saṇ·ṭha·ha·ti अयमस्साa·ya·mas·sā निस्सन्दो।nis·san·do

     Tassā ko nissando, anattasaññāya bhāvitāya bahulīkatāya ahaṅkāro cittaṁ nānusandhati na sandhati, mamaṅkāro na saṇṭhahati, upekkhā vā paṭikkūlatā vā saṇṭhahati, ayamassā nissando.

     (Pāli only)

225. 225

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā <ब्>असुभसञ्ञा</ब्>?b

     Tattha katamā <b>asubhasaññā</b>?

     (Pāli only)

226. 226

     “सत्तsat·ta सङ्खाराsaṅ·khā·rā असुभा”तिa·su·bhā याyā सञ्ञाsañ·ñā सञ्जाननाsañ·jā·na·nā ववत्थपनाva·vat·tha·pa·nā उग्गाहो,ug·gā·ho अयंa·yaṃ असुभसञ्ञा।a·su·bha·sañ·ñā

     “Satta saṅkhārā asubhā”ti yā saññā sañjānanā vavatthapanā uggāho, ayaṁ asubhasaññā.

     (Pāli only)

227. 227

     तस्साtas·sā कोko निस्सन्दो?nis·san·do

     Tassā ko nissando?

     (Pāli only)

228. 228

     असुभसञ्ञायa·su·bha·sañ·ñā·ya भावितायbhā·vi·tā·ya बहुलीकतायba·hu·lī·ka·tā·ya सुभनिमित्तेsu·bha·ni·mit·te चित्तंcit·taṃ नानुसन्धतिnā·nu·san·dha·ti नna सन्धतिsan·dha·ti नna सण्ठहति,saṇ·ṭha·ha·ti उपेक्खाu·pek·khā वाvā पटिक्कूलताpa·ṭik·kū·la·tā वाvā सण्ठहति,saṇ·ṭha·ha·ti अयमस्साa·ya·mas·sā निस्सन्दो।nis·san·do

     Asubhasaññāya bhāvitāya bahulīkatāya subhanimitte cittaṁ nānusandhati na sandhati na saṇṭhahati, upekkhā vā paṭikkūlatā vā saṇṭhahati, ayamassā nissando.

     (Pāli only)

229. 229

     तत्थtat·tha पञ्चन्नंpañ·can·naṃ खन्धानंkhan·dhā·naṃ परिञ्ञाpa·riñ·ñā भगवताbha·ga·va·tā देसिता,de·si·tā योyo तत्थtat·tha असुभसञ्ञाa·su·bha·sañ·ñā रूपक्खन्धस्सrū·pak·khan·dhas·sa परिञ्ञत्तं,pa·riñ·ñat·taṃ दुक्खसञ्ञाduk·kha·sañ·ñā वेदनाक्खन्धस्सve·da·nāk·khan·dhas·sa परिञ्ञत्तं,pa·riñ·ñat·taṃ अनत्तसञ्ञाa·nat·ta·sañ·ñā सञ्ञाक्खन्धस्सsañ·ñāk·khan·dhas·sa सङ्खारक्खन्धस्सsaṅ·khā·rak·khan·dhas·sa परिञ्ञत्तं,pa·riñ·ñat·taṃ अनिच्चसञ्ञाa·nic·ca·sañ·ñā विञ्ञाणक्खन्धस्सviñ·ñā·ṇak·khan·dhas·sa परिञ्ञत्तं।pa·riñ·ñat·taṃ

     Tattha pañcannaṁ khandhānaṁ pariññā bhagavatā desitā, yo tattha asubhasaññā rūpakkhandhassa pariññattaṁ, dukkhasaññā vedanākkhandhassa pariññattaṁ, anattasaññā saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa pariññattaṁ, aniccasaññā viññāṇakkhandhassa pariññattaṁ.

     (Pāli only)

230. 230

     तत्थtat·tha समथेनsa·ma·the·na तण्हंtaṇ·haṃ समुग्घातेति,sa·mug·ghā·te·ti विपस्सनायvi·pas·sa·nā·ya अविज्जंa·vij·jaṃ समुग्घातेति,sa·mug·ghā·te·ti अदोसेनa·do·se·na दोसंdo·saṃ समुग्घातेति,sa·mug·ghā·te·ti अमोहेनa·mo·he·na मोहंmo·haṃ समुग्घातेति,sa·mug·ghā·te·ti अनिच्चसञ्ञायa·nic·ca·sañ·ñā·ya निच्चसञ्ञंnic·ca·sañ·ñaṃ समुग्घातेति,sa·mug·ghā·te·ti दुक्खसञ्ञायduk·kha·sañ·ñā·ya सुखसञ्ञंsu·kha·sañ·ñaṃ समुग्घातेति,sa·mug·ghā·te·ti अनत्तसञ्ञायa·nat·ta·sañ·ñā·ya अत्तसञ्ञंat·ta·sañ·ñaṃ समुग्घातेति,sa·mug·ghā·te·ti असुभसञ्ञायa·su·bha·sañ·ñā·ya सुभसञ्ञंsu·bha·sañ·ñaṃ समुग्घातेति।sa·mug·ghā·te·ti

     Tattha samathena taṇhaṁ samugghāteti, vipassanāya avijjaṁ samugghāteti, adosena dosaṁ samugghāteti, amohena mohaṁ samugghāteti, aniccasaññāya niccasaññaṁ samugghāteti, dukkhasaññāya sukhasaññaṁ samugghāteti, anattasaññāya attasaññaṁ samugghāteti, asubhasaññāya subhasaññaṁ samugghāteti.

     (Pāli only)

231. 231

     चित्तविक्खेपपटिसंहरणलक्खणोcit·ta·vik·khe·pa·pa·ṭi·saṃ·ha·ra·ṇa·lak·kha·ṇo समथो,sa·ma·tho तस्सtas·sa झानानिjhā·nā·ni पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Cittavikkhepapaṭisaṁharaṇalakkhaṇo samatho, tassa jhānāni padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

232. 232

     सब्बधम्मंsab·ba·dham·maṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पटिवेधलक्खणाpa·ṭi·ve·dha·lak·kha·ṇā विपस्सना,vi·pas·sa·nā तस्साtas·sā सब्बनेय्यंsab·ba·ney·yaṃ पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Sabbadhammaṁ yathābhūtaṁ paṭivedhalakkhaṇā vipassanā, tassā sabbaneyyaṁ padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

233. 233

     इच्छापटिसंहरणलक्खणोic·chā·pa·ṭi·saṃ·ha·ra·ṇa·lak·kha·ṇo अलोभो,a·lo·bho तस्सtas·sa अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā वेरमणीve·ra·ma·ṇī पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Icchāpaṭisaṁharaṇalakkhaṇo alobho, tassa adinnādānā veramaṇī padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

234. 234

     अब्यापादलक्खणोab·yā·pā·da·lak·kha·ṇo अदोसो,a·do·so तस्सtas·sa पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā वेरमणीve·ra·ma·ṇī पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Abyāpādalakkhaṇo adoso, tassa pāṇātipātā veramaṇī padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

235. 235

     वत्थुअप्पटिहतलक्खणोvat·thu·ap·pa·ṭi·ha·ta·lak·kha·ṇo अमोहो,a·mo·ho तस्सtas·sa सम्मापटिपत्तिsam·mā·pa·ṭi·pat·ti पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Vatthuappaṭihatalakkhaṇo amoho, tassa sammāpaṭipatti padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

236. 236

     सङ्खतानंsaṅ·kha·tā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ विनासग्गहणलक्खणाvi·nā·sag·ga·ha·ṇa·lak·kha·ṇā अनिच्चसञ्ञा,a·nic·ca·sañ·ñā तस्साtas·sā उदयब्बयोu·da·yab·ba·yo पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Saṅkhatānaṁ dhammānaṁ vināsaggahaṇalakkhaṇā aniccasaññā, tassā udayabbayo padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

237. 237

     सासवफस्ससञ्जाननलक्खणाsā·sa·va·phas·sa·sañ·jā·na·na·lak·kha·ṇā दुक्खसञ्ञा,duk·kha·sañ·ñā तस्साtas·sā वेदनाve·da·nā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Sāsavaphassasañjānanalakkhaṇā dukkhasaññā, tassā vedanā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

238. 238

     सब्बधम्मअनुपगमनलक्खणाsab·ba·dham·ma·a·nu·pa·ga·ma·na·lak·kha·ṇā अनत्तसञ्ञा,a·nat·ta·sañ·ñā तस्साtas·sā धम्मसञ्ञाdham·ma·sañ·ñā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Sabbadhammaanupagamanalakkhaṇā anattasaññā, tassā dhammasaññā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

239. 239

     विनीलकविपुब्बकउद्धुमातकसमुग्गहणलक्खणाvi·nī·la·ka·vi·pub·ba·ka·ud·dhu·mā·ta·ka·sa·mug·ga·ha·ṇa·lak·kha·ṇā असुभसञ्ञा,a·su·bha·sañ·ñā तस्साtas·sā निब्बिदाnib·bi·dā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Vinīlakavipubbakauddhumātakasamuggahaṇalakkhaṇā asubhasaññā, tassā nibbidā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

240. 240

     इमेसुi·me·su नवसुna·va·su पदेसुpa·de·su उपदिट्ठेसुu·pa·diṭ·ṭhe·su सब्बोsab·bo कुसलपक्खोku·sa·la·pak·kho उपदिट्ठोu·pa·diṭ·ṭho भवति,bha·va·ti सोso चca बहुस्सुतेनba·hus·su·te·na सक्काsak·kā जानितुंjā·ni·tuṃ नोno अप्पस्सुतेन,ap·pas·su·te·na पञ्ञवताpañ·ña·va·tā नोno दुप्पञ्ञेन,dup·pañ·ñe·na युत्तेनyut·te·na नोno अयुत्तेनाति।a·yut·te·nā·ti

     Imesu navasu padesu upadiṭṭhesu sabbo kusalapakkho upadiṭṭho bhavati, so ca bahussutena sakkā jānituṁ no appassutena, paññavatā no duppaññena, yuttena no ayuttenāti.

     (Pāli only)

241. 241

     तत्थtat·tha निच्चसञ्ञाधिमुत्तस्सnic·ca·sañ·ñā·dhi·mut·tas·sa अपरापरंa·pa·rā·pa·raṃ चित्तंcit·taṃ पणामेन्तोpa·ṇā·men·to सतिमपच्चवेक्खतोsa·ti·ma·pac·ca·vek·kha·to अनिच्चसञ्ञाa·nic·ca·sañ·ñā नna उपट्ठाति,u·paṭ·ṭhā·ti पञ्चसुpañ·ca·su कामगुणेसुkā·ma·gu·ṇe·su सुखस्सादाधिमुत्तस्सsu·khas·sā·dā·dhi·mut·tas·sa इरियापथस्सi·ri·yā·pa·thas·sa अगतिमपच्चवेक्खतोa·ga·ti·ma·pac·ca·vek·kha·to दुक्खसञ्ञाduk·kha·sañ·ñā नna उपट्ठाति,u·paṭ·ṭhā·ti खन्धधातुआयतनेसुkhan·dha·dhā·tu·ā·ya·ta·ne·su अत्ताधिमुत्तस्सat·tā·dhi·mut·tas·sa नानाधातुअनेकधातुविनिब्भोगमपच्चवेक्खतोnā·nā·dhā·tu·a·ne·ka·dhā·tu·vi·nib·bho·ga·ma·pac·ca·vek·kha·to अनत्तसञ्ञाa·nat·ta·sañ·ñā नna उपट्ठाति,u·paṭ·ṭhā·ti वण्णसण्ठानाभिरतस्सvaṇ·ṇa·saṇ·ṭhā·nā·bhi·ra·tas·sa कायेkā·ye सुभाधिमुत्तस्सsu·bhā·dhi·mut·tas·sa चca विप्पटिच्छन्नाvip·pa·ṭic·chan·nā असुभसञ्ञाa·su·bha·sañ·ñā नna उपट्ठाति।u·paṭ·ṭhā·ti

     Tattha niccasaññādhimuttassa aparāparaṁ cittaṁ paṇāmento satimapaccavekkhato aniccasaññā na upaṭṭhāti, pañcasu kāmaguṇesu sukhassādādhimuttassa iriyāpathassa agatimapaccavekkhato dukkhasaññā na upaṭṭhāti, khandhadhātuāyatanesu attādhimuttassa nānādhātuanekadhātuvinibbhogamapaccavekkhato anattasaññā na upaṭṭhāti, vaṇṇasaṇṭhānābhiratassa kāye subhādhimuttassa ca vippaṭicchannā asubhasaññā na upaṭṭhāti.

     (Pāli only)

242. 242

     अविप्पटिसारलक्खणाa·vip·pa·ṭi·sā·ra·lak·kha·ṇā सद्धा,sad·dhā सद्दहनाsad·da·ha·nā पच्चुपट्ठानं।pac·cu·paṭ·ṭhā·naṃ

     Avippaṭisāralakkhaṇā saddhā, saddahanā paccupaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

243. 243

     तस्सtas·sa चत्तारिcat·tā·ri सोतापत्तियङ्गानिso·tā·pat·ti·yaṅ·gā·ni पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Tassa cattāri sotāpattiyaṅgāni padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

244. 244

     एवञ्हिe·vañ·hi वुत्तंvut·taṃ भगवताbha·ga·va·tā सद्धिन्द्रियंsad·dhin·dri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve कुहिंku·hiṃ दट्ठब्बं,daṭ·ṭhab·baṃ चतूसुca·tū·su सोतापत्तियङ्गेसुso·tā·pat·ti·yaṅ·ge·su कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसु।dham·me·su

     Evañhi vuttaṁ bhagavatā saddhindriyaṁ bhikkhave, kuhiṁ daṭṭhabbaṁ, catūsu sotāpattiyaṅgesu kusalesu dhammesu.

     (Pāli only)

245. 245

     सूराअपटिक्खेपनलक्खणंsū·rā·a·pa·ṭik·khe·pa·na·lak·kha·ṇaṃ वीरियिन्द्रियं,vī·ri·yin·dri·yaṃ वीरियिन्द्रियारम्भोvī·ri·yin·dri·yā·ram·bho पच्चुपट्ठानं।pac·cu·paṭ·ṭhā·naṃ

     Sūrāapaṭikkhepanalakkhaṇaṁ vīriyindriyaṁ, vīriyindriyārambho paccupaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

246. 246

     तस्सtas·sa अतीताa·tī·tā चत्तारोcat·tā·ro सम्मप्पधानाsam·map·pa·dhā·nā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Tassa atītā cattāro sammappadhānā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

247. 247

     यथाya·thā वुत्तंvut·taṃ भगवताbha·ga·va·tā वीरियिन्द्रियं,vī·ri·yin·dri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve कुहिंku·hiṃ दट्ठब्बं,daṭ·ṭhab·baṃ चतूसुca·tū·su सम्मप्पधानेसु।sam·map·pa·dhā·ne·su

     Yathā vuttaṁ bhagavatā vīriyindriyaṁ, bhikkhave, kuhiṁ daṭṭhabbaṁ, catūsu sammappadhānesu.

     (Pāli only)

248. 248

     सतिsa·ti सरणलक्खणा,sa·ra·ṇa·lak·kha·ṇā असम्मोहपच्चुपट्ठाना।a·sam·mo·ha·pac·cu·paṭ·ṭhā·nā

     Sati saraṇalakkhaṇā, asammohapaccupaṭṭhānā.

     (Pāli only)

249. 249

     तस्सtas·sa अतीताa·tī·tā चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Tassa atītā cattāro satipaṭṭhānā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

250. 250

     यथाya·thā वुत्तंvut·taṃ भगवताbha·ga·va·tā सतिन्द्रियंsa·tin·dri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve कुहिंku·hiṃ दट्ठब्बं,daṭ·ṭhab·baṃ चतूसुca·tū·su सतिपट्ठानेसु।sa·ti·paṭ·ṭhā·ne·su

     Yathā vuttaṁ bhagavatā satindriyaṁ bhikkhave, kuhiṁ daṭṭhabbaṁ, catūsu satipaṭṭhānesu.

     (Pāli only)

251. 251

     एकग्गलक्खणोe·kag·ga·lak·kha·ṇo समाधि,sa·mā·dhi अविक्खेपपच्चुपट्ठानो,a·vik·khe·pa·pac·cu·paṭ·ṭhā·no तस्सtas·sa चत्तारिcat·tā·ri ञाणानिñā·ṇā·ni पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Ekaggalakkhaṇo samādhi, avikkhepapaccupaṭṭhāno, tassa cattāri ñāṇāni padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

252. 252

     यथाya·thā वुत्तंvut·taṃ भगवताbha·ga·va·tā समाधिन्द्रियं,sa·mā·dhin·dri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve कुहिंku·hiṃ दट्ठब्बं,daṭ·ṭhab·baṃ चतूसुca·tū·su झानेसु।jhā·ne·su

     Yathā vuttaṁ bhagavatā samādhindriyaṁ, bhikkhave, kuhiṁ daṭṭhabbaṁ, catūsu jhānesu.

     (Pāli only)

253. 253

     पजाननलक्खणाpa·jā·na·na·lak·kha·ṇā पञ्ञा,pañ·ñā भूतत्थसन्तीरणाbhū·tat·tha·san·tī·ra·ṇā पच्चुपट्ठाना,pac·cu·paṭ·ṭhā·nā तस्सtas·sa चत्तारिcat·tā·ri अरियसच्चानिa·ri·ya·sac·cā·ni पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Pajānanalakkhaṇā paññā, bhūtatthasantīraṇā paccupaṭṭhānā, tassa cattāri ariyasaccāni padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

254. 254

     यथाya·thā वुत्तंvut·taṃ भगवताbha·ga·va·tā पञ्ञिन्द्रियं,pañ·ñin·dri·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve कुहिंku·hiṃ दट्ठब्बं,daṭ·ṭhab·baṃ चतूसुca·tū·su अरियसच्चेसु।a·ri·ya·sac·ce·su

     Yathā vuttaṁ bhagavatā paññindriyaṁ, bhikkhave, kuhiṁ daṭṭhabbaṁ, catūsu ariyasaccesu.

     (Pāli only)

255. 255

     <ब्>चत्तारिb चक्कानि</ब्>cak·kā·ni पतिरूपदेसवासोpa·ti·rū·pa·de·sa·vā·so चक्कं,cak·kaṃ सप्पुरिसूपनिस्सयोsap·pu·ri·sū·pa·nis·sa·yo चक्कं,cak·kaṃ अत्तसम्मापणिधानंat·ta·sam·mā·pa·ṇi·dhā·naṃ चक्कं,cak·kaṃ पुब्बेpub·be कतपुञ्ञताka·ta·puñ·ña·tā चक्कं।cak·kaṃ

     <b>Cattāri cakkāni</b> patirūpadesavāso cakkaṁ, sappurisūpanissayo cakkaṁ, attasammāpaṇidhānaṁ cakkaṁ, pubbe katapuññatā cakkaṁ.

     (Pāli only)

256. 256

     तत्थtat·tha अरियसन्निस्सयलक्खणोa·ri·ya·san·nis·sa·ya·lak·kha·ṇo पतिरूपदेसवासो,pa·ti·rū·pa·de·sa·vā·so सोso सप्पुरिसूपनिस्सयस्सsap·pu·ri·sū·pa·nis·sa·yas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Tattha ariyasannissayalakkhaṇo patirūpadesavāso, so sappurisūpanissayassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

257. 257

     अरियसन्निस्सयलक्खणोa·ri·ya·san·nis·sa·ya·lak·kha·ṇo सप्पुरिसूपनिस्सयो,sap·pu·ri·sū·pa·nis·sa·yo सोso अत्तसम्मापणिधानस्सat·ta·sam·mā·pa·ṇi·dhā·nas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Ariyasannissayalakkhaṇo sappurisūpanissayo, so attasammāpaṇidhānassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

258. 258

     सम्मापटिपत्तिलक्खणंsam·mā·pa·ṭi·pat·ti·lak·kha·ṇaṃ अत्तसम्मापणिधानं,at·ta·sam·mā·pa·ṇi·dhā·naṃ तंtaṃ पुञ्ञानंpuñ·ñā·naṃ पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Sammāpaṭipattilakkhaṇaṁ attasammāpaṇidhānaṁ, taṁ puññānaṁ padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

259. 259

     कुसलधम्मोपचयलक्खणंku·sa·la·dham·mo·pa·ca·ya·lak·kha·ṇaṃ पुञ्ञं,puñ·ñaṃ तंtaṃ सब्बसम्पत्तीनंsab·ba·sam·pat·tī·naṃ पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Kusaladhammopacayalakkhaṇaṁ puññaṁ, taṁ sabbasampattīnaṁ padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

260. 260

     एकादससीलमूलकाe·kā·da·sa·sī·la·mū·la·kā धम्माdham·mā सीलवतोsī·la·va·to अविप्पटिसारोa·vip·pa·ṭi·sā·ro भवतिbha·va·ti …पे…pe

     Ekādasasīlamūlakā dhammā sīlavato avippaṭisāro bhavati …pe…

     (Pāli only)

261. 261

     सोso विमुत्तिञाणदस्सनंvi·mut·ti·ñā·ṇa·das·sa·naṃ “नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया”तिit·that·tā·yā पजानना।pa·jā·na·nā

     so vimuttiñāṇadassanaṁ “nāparaṁ itthattāyā”ti pajānanā.

     (Pāli only)

262. 262

     तत्थtat·tha वेरमणिलक्खणंve·ra·ma·ṇi·lak·kha·ṇaṃ सीलं,sī·laṃ तंtaṃ अविप्पटिसारस्सa·vip·pa·ṭi·sā·ras·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Tattha veramaṇilakkhaṇaṁ sīlaṁ, taṁ avippaṭisārassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

263. 263

     नna अत्तानुवादलक्खणोat·tā·nu·vā·da·lak·kha·ṇo अविप्पटिसारो,a·vip·pa·ṭi·sā·ro सोso पामोज्जस्सpā·moj·jas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Na attānuvādalakkhaṇo avippaṭisāro, so pāmojjassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

264. 264

     अभिप्पमोदनलक्खणंa·bhip·pa·mo·da·na·lak·kha·ṇaṃ पामोज्जं,pā·moj·jaṃ तंtaṃ पीतियाpī·ti·yā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Abhippamodanalakkhaṇaṁ pāmojjaṁ, taṁ pītiyā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

265. 265

     अत्तमनलक्खणाat·ta·ma·na·lak·kha·ṇā पीति,pī·ti साsā पस्सद्धियाpas·sad·dhi·yā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Attamanalakkhaṇā pīti, sā passaddhiyā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

266. 266

     कम्मनियलक्खणाkam·ma·ni·ya·lak·kha·ṇā पस्सद्धि,pas·sad·dhi साsā सुखस्सsu·khas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Kammaniyalakkhaṇā passaddhi, sā sukhassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

267. 267

     अब्यापादलक्खणंab·yā·pā·da·lak·kha·ṇaṃ सुखं,su·khaṃ तंtaṃ समाधिनोsa·mā·dhi·no पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Abyāpādalakkhaṇaṁ sukhaṁ, taṁ samādhino padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

268. 268

     अविक्खेपनलक्खणोa·vik·khe·pa·na·lak·kha·ṇo समाधि,sa·mā·dhi सोso यथाभूतञाणदस्सनस्सya·thā·bhū·ta·ñā·ṇa·das·sa·nas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Avikkhepanalakkhaṇo samādhi, so yathābhūtañāṇadassanassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

269. 269

     अविपरीतसन्तीरणलक्खणाa·vi·pa·rī·ta·san·tī·ra·ṇa·lak·kha·ṇā पञ्ञा,pañ·ñā साsā निब्बिदायnib·bi·dā·ya पदट्ठानंpa·daṭ·ṭhā·naṃ अनालयनलक्खणाa·nā·la·ya·na·lak·kha·ṇā निब्बिदा,nib·bi·dā साsā विरागस्सvi·rā·gas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Aviparītasantīraṇalakkhaṇā paññā, sā nibbidāya padaṭṭhānaṁ anālayanalakkhaṇā nibbidā, sā virāgassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

270. 270

     असङ्किलेसलक्खणोa·saṅ·ki·le·sa·lak·kha·ṇo विरागो,vi·rā·go सोso विमुत्तियाvi·mut·ti·yā पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Asaṅkilesalakkhaṇo virāgo, so vimuttiyā padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

271. 271

     अकुसलधम्मविवेकलक्खणाa·ku·sa·la·dham·ma·vi·ve·ka·lak·kha·ṇā विमुत्ति,vi·mut·ti साsā विमुत्तिनोvi·mut·ti·no वोदानस्सvo·dā·nas·sa पदट्ठानं।pa·daṭ·ṭhā·naṃ

     Akusaladhammavivekalakkhaṇā vimutti, sā vimuttino vodānassa padaṭṭhānaṁ.

     (Pāli only)

272. 272

     <ब्>चतस्सोb अरियभूमियोa·ri·ya·bhū·mi·yo चत्तारिcat·tā·ri सामञ्ञफलानि</ब्>।sā·mañ·ña·pha·lā·ni

     <b>Catasso ariyabhūmiyo cattāri sāmaññaphalāni</b>.

     (Pāli only)

273. 273

     तत्थtat·tha योyo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti एसाe·sā दस्सनभूमि।das·sa·na·bhū·mi

     Tattha yo yathābhūtaṁ pajānāti, esā dassanabhūmi.

     (Pāli only)

274. 274

     सोतापत्तिफलञ्चso·tā·pat·ti·pha·lañ·ca सोso यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानित्वाpa·jā·nit·vā निब्बिन्दति,nib·bin·da·ti इदंi·daṃ तनुकामरागस्सta·nu·kā·ma·rā·gas·sa पदट्ठानंpa·daṭ·ṭhā·naṃ ब्यापादानं।byā·pā·dā·naṃ

     Sotāpattiphalañca so yathābhūtaṁ pajānitvā nibbindati, idaṁ tanukāmarāgassa padaṭṭhānaṁ byāpādānaṁ.

     (Pāli only)

275. 275

     सकदागामिफलञ्चsa·ka·dā·gā·mi·pha·lañ·ca सण्हंsaṇ·haṃ विरज्जति,vi·raj·ja·ti अयंa·yaṃ रागविरागाrā·ga·vi·rā·gā चेतोविमुत्ति।ce·to·vi·mut·ti

     Sakadāgāmiphalañca saṇhaṁ virajjati, ayaṁ rāgavirāgā cetovimutti.

     (Pāli only)

276. 276

     अनागामिफलञ्चa·nā·gā·mi·pha·lañ·ca यंyaṃ अविज्जाविरागाa·vij·jā·vi·rā·gā विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अयंa·yaṃ कताभूमि।ka·tā·bhū·mi

     Anāgāmiphalañca yaṁ avijjāvirāgā vimuccati, ayaṁ katābhūmi.

     (Pāli only)

277. 277

     अरहत्तञ्चa·ra·hat·tañ·ca सामञ्ञफलानीतिsā·mañ·ña·pha·lā·nī·ti कोko वचनत्थो,va·ca·nat·tho अरियोa·ri·yo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गोmag·go सामञ्ञं,sā·mañ·ñaṃ तस्सेतानिtas·se·tā·ni फलानिpha·lā·ni सामञ्ञफलानीतिsā·mañ·ña·pha·lā·nī·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Arahattañca sāmaññaphalānīti ko vacanattho, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sāmaññaṁ, tassetāni phalāni sāmaññaphalānīti vuccati.

     (Pāli only)

278. 278

     किस्सkis·sa ब्रह्मञ्ञफलानीतिbrah·mañ·ña·pha·lā·nī·ti वुच्चन्ते?vuc·can·te

     Kissa brahmaññaphalānīti vuccante?

     (Pāli only)

279. 279

     ब्रह्मञ्ञअरियोbrah·mañ·ña·a·ri·yo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गो,mag·go तस्सtas·sa तानिtā·ni फलानीतिpha·lā·nī·ti ब्रह्मञ्ञफलानीतिbrah·mañ·ña·pha·lā·nī·ti वुच्चन्ते।vuc·can·te

     Brahmaññaariyo aṭṭhaṅgiko maggo, tassa tāni phalānīti brahmaññaphalānīti vuccante.

     (Pāli only)

280. 280

     तत्थtat·tha सोतापन्नोso·tā·pan·no कथंka·thaṃ होति?ho·ti

     Tattha sotāpanno kathaṁ hoti?

     (Pāli only)

281. 281

     सहsa·ha सच्चाभिसमयाsac·cā·bhi·sa·ma·yā अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa तीणिtī·ṇi संयोजनानिsaṃ·yo·ja·nā·ni पहीयन्तिpa·hī·yan·ti सक्कायदिट्ठिsak·kā·ya·diṭ·ṭhi विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā सीलब्बतपरामासोsī·lab·ba·ta·pa·rā·mā·so च,ca इमेसंi·me·saṃ तिण्णंtiṇ·ṇaṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ पहानाpa·hā·nā परिक्खयाpa·rik·kha·yā अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko होतिho·ti सोतापन्नोso·tā·pan·no अविनिपातधम्मोa·vi·ni·pā·ta·dham·mo यावyā·va दुक्खस्सन्तंduk·khas·san·taṃ करोति।ka·ro·ti

     Saha saccābhisamayā ariyasāvakassa tīṇi saṁyojanāni pahīyanti sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso ca, imesaṁ tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ pahānā parikkhayā ariyasāvako hoti sotāpanno avinipātadhammo yāva dukkhassantaṁ karoti.

     (Pāli only)

282. 282

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā सक्कायदिट्ठि?sak·kā·ya·diṭ·ṭhi

     Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi?

     (Pāli only)

283. 283

     अस्सुतवाas·su·ta·vā बालोbā·lo पुथुज्जनोpu·thuj·ja·no यावyā·va अरियधम्मेa·ri·ya·dham·me अकोविदो,a·ko·vi·do सोso रूपंrū·paṃ अत्ततोat·ta·to समनुपस्सतिsa·ma·nu·pas·sa·ti यावyā·va विञ्ञाणस्मिंviñ·ñā·ṇas·miṃ अत्तानं,at·tā·naṃ सोso इमेसुi·me·su पञ्चसुpañ·ca·su खन्धेसुkhan·dhe·su अत्तग्गाहोat·tag·gā·ho वाvā अत्तनियग्गाहोat·ta·ni·yag·gā·ho वाvā एसोहमस्मिe·so·ha·mas·mi एकस्मिंe·kas·miṃ वसवत्तिकोva·sa·vat·ti·ko पक्खित्तोpak·khit·to अनुग्गहोa·nug·ga·ho अनुसयन्तोa·nu·sa·yan·to अङ्गमङ्गन्तिaṅ·ga·maṅ·gan·ti परति।pa·ra·ti

     Assutavā bālo puthujjano yāva ariyadhamme akovido, so rūpaṁ attato samanupassati yāva viññāṇasmiṁ attānaṁ, so imesu pañcasu khandhesu attaggāho vā attaniyaggāho vā esohamasmi ekasmiṁ vasavattiko pakkhitto anuggaho anusayanto aṅgamaṅganti parati.

     (Pāli only)

284. 284

     याyā तथाभूतस्सta·thā·bhū·tas·sa खन्तिkhan·ti रुचिru·ci पेक्खनाpek·kha·nā आकारपरिवितक्कोā·kā·ra·pa·ri·vi·tak·ko दिट्ठिनिज्झायनाdiṭ·ṭhi·nij·jhā·ya·nā अभिप्पसन्ना,a·bhip·pa·san·nā अयंa·yaṃ वुच्चतेvuc·ca·te सक्कायदिट्ठीति।sak·kā·ya·diṭ·ṭhī·ti

     Yā tathābhūtassa khanti ruci pekkhanā ākāraparivitakko diṭṭhinijjhāyanā abhippasannā, ayaṁ vuccate sakkāyadiṭṭhīti.

     (Pāli only)

285. 285

     तत्थtat·tha पञ्चpañ·ca दिट्ठियोdiṭ·ṭhi·yo उच्छेदंuc·che·daṃ भजन्ति।bha·jan·ti

     Tattha pañca diṭṭhiyo ucchedaṁ bhajanti.

     (Pāli only)

286. 286

     कतमायोka·ta·mā·yo पञ्च?pañ·ca

     Katamāyo pañca?

     (Pāli only)

287. 287

     रूपंrū·paṃ अत्ततोat·ta·to समनुपस्सति,sa·ma·nu·pas·sa·ti यावyā·va विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अत्ततोat·ta·to समनुपस्सति,sa·ma·nu·pas·sa·ti इमायोi·mā·yo पञ्चpañ·ca उच्छेदंuc·che·daṃ भजन्ति,bha·jan·ti अवसेसायोa·va·se·sā·yo पन्नरसpan·na·ra·sa सस्सतंsas·sa·taṃ भजन्ति।bha·jan·ti

     Rūpaṁ attato samanupassati, yāva viññāṇaṁ attato samanupassati, imāyo pañca ucchedaṁ bhajanti, avasesāyo pannarasa sassataṁ bhajanti.

     (Pāli only)

288. 288

     इतिi·ti सक्कायदिट्ठिपहानाsak·kā·ya·diṭ·ṭhi·pa·hā·nā द्वासट्ठिदिट्ठिगतानिdvā·saṭ·ṭhi·diṭ·ṭhi·ga·tā·ni पहीयन्ति।pa·hī·yan·ti

     Iti sakkāyadiṭṭhipahānā dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni pahīyanti.

     (Pāli only)

289. 289

     पहानाpa·hā·nā उच्छेदंuc·che·daṃ सस्सतञ्चsas·sa·tañ·ca नna भजति।bha·ja·ti

     Pahānā ucchedaṁ sassatañca na bhajati.

     (Pāli only)

290. 290

     इतिi·ti उच्छेदसस्सतप्पहानाuc·che·da·sas·sa·tap·pa·hā·nā अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa नna किञ्चिkiñ·ci दिट्ठिगतंdiṭ·ṭhi·ga·taṃ भवति,bha·va·ti अञ्ञाañ·ñā वाvā लोकुत्तरायlo·kut·ta·rā·ya सम्मादिट्ठिया।sam·mā·diṭ·ṭhi·yā

     Iti ucchedasassatappahānā ariyasāvakassa na kiñci diṭṭhigataṁ bhavati, aññā vā lokuttarāya sammādiṭṭhiyā.

     (Pāli only)

291. 291

     कथंka·thaṃ पनpa·na सक्कायदिट्ठिsak·kā·ya·diṭ·ṭhi नna भवति?bha·va·ti

     Kathaṁ pana sakkāyadiṭṭhi na bhavati?

     (Pāli only)

292. 292

     इधi·dha अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सुतवाsu·ta·vā होति,ho·ti सब्बोsab·bo सुक्कपक्खोsuk·ka·pak·kho कातब्बो,kā·tab·bo यावyā·va अरियधम्मेसुa·ri·ya·dham·me·su कोविदोko·vi·do रूपंrū·paṃ अनत्ततोa·nat·ta·to समनुपस्सति,sa·ma·nu·pas·sa·ti यावyā·va विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ …पे…pe

     Idha ariyasāvako sutavā hoti, sabbo sukkapakkho kātabbo, yāva ariyadhammesu kovido rūpaṁ anattato samanupassati, yāva viññāṇaṁ …pe…

     (Pāli only)

293. 293

     एवमस्सe·va·mas·sa समनुपस्सन्तस्सsa·ma·nu·pas·san·tas·sa सक्कायदिट्ठिsak·kā·ya·diṭ·ṭhi नna भवति।bha·va·ti

     evamassa samanupassantassa sakkāyadiṭṭhi na bhavati.

     (Pāli only)

294. 294

     कथंka·thaṃ विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā नna भवति?bha·va·ti

     Kathaṁ vicikicchā na bhavati?

     (Pāli only)

295. 295

     इधi·dha अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko बुद्धेbud·dhe नna कङ्खति,kaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अभिप्पसीदति,a·bhip·pa·sī·da·ti इतिपिi·ti·pi सोso भगवातिbha·ga·vā·ti सब्बं।sab·baṃ

     Idha ariyasāvako buddhe na kaṅkhati, na vicikicchati abhippasīdati, itipi so bhagavāti sabbaṁ.

     (Pāli only)

296. 296

     धम्मेdham·me नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti सब्बं।sab·baṃ

     Dhamme na kaṅkhati na vicikicchati sabbaṁ.

     (Pāli only)

297. 297

     यावyā·va तण्हक्खयोtaṇ·hak·kha·yo विरागोvi·rā·go निरोधोni·ro·dho निब्बानन्ति,nib·bā·nan·ti इमिनाi·mi·nā दुतियेनdu·ti·ye·na आकङ्खियेनā·kaṅ·khi·ye·na धम्मेनdham·me·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

     Yāva taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānanti, iminā dutiyena ākaṅkhiyena dhammena samannāgato hoti.

     (Pāli only)

298. 298

     सङ्घेsaṅ·ghe नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti …पे…pe

     Saṅghe na kaṅkhati …pe…

     (Pāli only)

299. 299

     यावyā·va पूजाpū·jā देवानञ्चde·vā·nañ·ca मनुस्सानञ्चाति,ma·nus·sā·nañ·cā·ti इमिनाi·mi·nā ततियेनta·ti·ye·na आकङ्खियेनā·kaṅ·khi·ye·na धम्मेनdham·me·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

     yāva pūjā devānañca manussānañcāti, iminā tatiyena ākaṅkhiyena dhammena samannāgato hoti.

     (Pāli only)

300. 300

     सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā दुक्खातिduk·khā·ti नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अधिमुच्चतिa·dhi·muc·ca·ti अभिप्पसीदति।a·bhip·pa·sī·da·ti

     Sabbe saṅkhārā dukkhāti na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati abhippasīdati.

     (Pāli only)

301. 301

     तण्हाtaṇ·hā दुक्खसमुदयोतिduk·kha·sa·mu·da·yo·ti नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छति।vi·ci·kic·cha·ti

     Taṇhā dukkhasamudayoti na kaṅkhati na vicikicchati.

     (Pāli only)

302. 302

     तण्हानिरोधाtaṇ·hā·ni·ro·dhā दुक्खनिरोधोतिduk·kha·ni·ro·dho·ti नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छति।vi·ci·kic·cha·ti

     Taṇhānirodhā dukkhanirodhoti na kaṅkhati na vicikicchati.

     (Pāli only)

303. 303

     अरियोa·ri·yo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गोmag·go दुक्खनिरोधगामिनीduk·kha·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदातिpa·ṭi·pa·dā·ti नna कङ्खतिkaṅ·kha·ti नna विचिकिच्छतिvi·ci·kic·cha·ti अधिमुच्चतिa·dhi·muc·ca·ti अभिप्पसीदति।a·bhip·pa·sī·da·ti

     Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadāti na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati abhippasīdati.

     (Pāli only)

304. 304

     यावyā·va बुद्धेbud·dhe वाvā धम्मेdham·me वाvā सङ्घेsaṅ·ghe वाvā दुक्खेduk·khe वाvā समुदयेsa·mu·da·ye वाvā निरोधेni·ro·dhe वाvā मग्गेmag·ge वाvā कङ्खायनाkaṅ·khā·ya·nā विमतिvi·ma·ti विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā द्वेधापथाdve·dhā·pa·thā आसप्पनाā·sap·pa·nā परिसप्पनाpa·ri·sap·pa·nā अनवट्ठानंa·na·vaṭ·ṭhā·naṃ अधिट्ठागमनंa·dhiṭ·ṭhā·ga·ma·naṃ अनेकंसोa·ne·kaṃ·so अनेकंसिकता,a·ne·kaṃ·si·ka·tā तेte तस्सtas·sa पहीनाpa·hī·nā भवन्तिbha·van·ti पणुन्नाpa·ṇun·nā उच्छिन्नमूलाuc·chin·na·mū·lā तालावत्थुकताtā·lā·vat·thu·ka·tā अनभावङ्कताa·na·bhā·vaṅ·ka·tā आयतिंā·ya·tiṃ अनुप्पादधम्मा।a·nup·pā·da·dham·mā

     Yāva buddhe vā dhamme vā saṅghe vā dukkhe vā samudaye vā nirodhe vā magge vā kaṅkhāyanā vimati vicikicchā dvedhāpathā āsappanā parisappanā anavaṭṭhānaṁ adhiṭṭhāgamanaṁ anekaṁso anekaṁsikatā, te tassa pahīnā bhavanti paṇunnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

     (Pāli only)

305. 305

     तत्थtat·tha सीलब्बतपरामासोsī·lab·ba·ta·pa·rā·mā·so द्विधा—dvi·dhā

     Tattha sīlabbataparāmāso dvidhā—

     (Pāli only)

306. 306

     सीलस्सsī·las·sa वाvā सुद्धस्सsud·dhas·sa वा।vā

     sīlassa vā suddhassa vā.

     (Pāli only)

307. 307

     तत्थtat·tha सीलस्सsī·las·sa सीलब्बतपरामासोsī·lab·ba·ta·pa·rā·mā·so इमिनाहंi·mi·nā·haṃ सीलेनsī·le·na वाvā वतेनva·te·na वाvā तपेनta·pe·na वाvā ब्रह्मचरियेनbrah·ma·ca·ri·ye·na वाvā देवोde·vo वाvā भविस्सामिbha·vis·sā·mi देवञ्ञतरोde·vañ·ña·ta·ro वाvā तत्थtat·tha कपोतपादाहिka·po·ta·pā·dā·hi अच्छराहिac·cha·rā·hi सद्धिंsad·dhiṃ कीळिस्सामिkī·ḷis·sā·mi रमिस्सामिra·mis·sā·mi परिचरिस्सामीति।pa·ri·ca·ris·sā·mī·ti

     Tattha sīlassa sīlabbataparāmāso imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā tattha kapotapādāhi accharāhi saddhiṁ kīḷissāmi ramissāmi paricarissāmīti.

     (Pāli only)

308. 308

     यथाभूतदस्सनन्तिya·thā·bhū·ta·das·sa·nan·ti रुचिविमुत्तिru·ci·vi·mut·ti रागोrā·go रागपरिवत्तकाrā·ga·pa·ri·vat·ta·kā दिट्ठिरूपनाdiṭ·ṭhi·rū·pa·nā पस्सनाpas·sa·nā असन्तुस्सितस्सa·san·tus·si·tas·sa सीलब्बतपरामासो।sī·lab·ba·ta·pa·rā·mā·so

     Yathābhūtadassananti rucivimutti rāgo rāgaparivattakā diṭṭhirūpanā passanā asantussitassa sīlabbataparāmāso.

     (Pāli only)

309. 309

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo सुद्धस्सsud·dhas·sa सीलब्बतपरामासो?sī·lab·ba·ta·pa·rā·mā·so

     Tattha katamo suddhassa sīlabbataparāmāso?

     (Pāli only)

310. 310

     इधेकच्चोi·dhe·kac·co सीलंsī·laṃ परामसति,pa·rā·ma·sa·ti सीलेनsī·le·na सुज्झति,suj·jha·ti सीलेनsī·le·na नीयति,nī·ya·ti सीलेनsī·le·na मुच्चति,muc·ca·ti सुखंsu·khaṃ वीतिक्कमति,vī·tik·ka·ma·ti दुक्खंduk·khaṃ वीतिक्कमति,vī·tik·ka·ma·ti सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ वीतिक्कमतिvī·tik·ka·ma·ti अनुपापुणातिa·nu·pā·pu·ṇā·ti उपरिमेन।u·pa·ri·me·na

     Idhekacco sīlaṁ parāmasati, sīlena sujjhati, sīlena nīyati, sīlena muccati, sukhaṁ vītikkamati, dukkhaṁ vītikkamati, sukhadukkhaṁ vītikkamati anupāpuṇāti uparimena.

     (Pāli only)

311. 311

     तदुभयंta·du·bha·yaṃ सीलवतंsī·la·va·taṃ परामसतिpa·rā·ma·sa·ti तदुभयेनta·du·bha·ye·na सीलवतेनsī·la·va·te·na सुज्झन्तिsuj·jhan·ti मुच्चन्तिmuc·can·ti नीयन्ति,nī·yan·ti सुखंsu·khaṃ वीतिक्कमन्ति,vī·tik·ka·man·ti दुक्खंduk·khaṃ वीतिक्कमन्ति,vī·tik·ka·man·ti सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ वीतिक्कमन्ति,vī·tik·ka·man·ti अनुपापुणन्तीतिa·nu·pā·pu·ṇan·tī·ti अविसुचिकरंa·vi·su·ci·ka·raṃ धम्मंdham·maṃ अविमुत्तिकरंa·vi·mut·ti·ka·raṃ धम्मंdham·maṃ विसुचितोvi·su·ci·to विमुत्तितोvi·mut·ti·to पच्चागच्छन्तस्सpac·cā·gac·chan·tas·sa याyā तथाभूतस्सta·thā·bhū·tas·sa खन्तिkhan·ti रुचिru·ci मुत्तिmut·ti पेक्खनाpek·kha·nā आकारपरिवितक्कोā·kā·ra·pa·ri·vi·tak·ko दिट्ठिनिज्झायनाdiṭ·ṭhi·nij·jhā·ya·nā पस्सना,pas·sa·nā अयंa·yaṃ सुद्धस्सsud·dhas·sa सीलब्बतपरामासो।sī·lab·ba·ta·pa·rā·mā·so

     Tadubhayaṁ sīlavataṁ parāmasati tadubhayena sīlavatena sujjhanti muccanti nīyanti, sukhaṁ vītikkamanti, dukkhaṁ vītikkamanti, sukhadukkhaṁ vītikkamanti, anupāpuṇantīti avisucikaraṁ dhammaṁ avimuttikaraṁ dhammaṁ visucito vimuttito paccāgacchantassa yā tathābhūtassa khanti ruci mutti pekkhanā ākāraparivitakko diṭṭhinijjhāyanā passanā, ayaṁ suddhassa sīlabbataparāmāso.

     (Pāli only)

312. 312

     एतेe·te उभोu·bho परामासाpa·rā·mā·sā अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa पहीनाpa·hī·nā भवन्तिbha·van·ti यावyā·va आयतिंā·ya·tiṃ अनुप्पादधम्मा,a·nup·pā·da·dham·mā सोso सीलवाsī·la·vā भवतिbha·va·ti अरियकन्तेहिa·ri·ya·kan·te·hi सीलेहिsī·le·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अक्खण्डेहिak·khaṇ·ḍe·hi यावyā·va उपसमसंवत्तनिकेहि।u·pa·sa·ma·saṃ·vat·ta·ni·ke·hi

     Ete ubho parāmāsā ariyasāvakassa pahīnā bhavanti yāva āyatiṁ anuppādadhammā, so sīlavā bhavati ariyakantehi sīlehi samannāgato akkhaṇḍehi yāva upasamasaṁvattanikehi.

     (Pāli only)

313. 313

     इमेसंi·me·saṃ तिण्णंtiṇ·ṇaṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ पहानाpa·hā·nā सुतवाsu·ta·vā अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko भवतिbha·va·ti सोतापन्नोso·tā·pan·no अविनिपातधम्मो,a·vi·ni·pā·ta·dham·mo सब्बं।sab·baṃ

     Imesaṁ tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ pahānā sutavā ariyasāvako bhavati sotāpanno avinipātadhammo, sabbaṁ.

     (Pāli only)

314. 314

     सहसच्चाभिसमया,sa·ha·sac·cā·bhi·sa·ma·yā इतिi·ti कोko वचनत्थो?va·ca·nat·tho

     Sahasaccābhisamayā, iti ko vacanattho?

     (Pāli only)

315. 315

     चत्तारोcat·tā·ro अभिसमया,a·bhi·sa·ma·yā परिञ्ञाभिसमयोpa·riñ·ñā·bhi·sa·ma·yo पहानाभिसमयोpa·hā·nā·bhi·sa·ma·yo सच्छिकिरियाभिसमयोsac·chi·ki·ri·yā·bhi·sa·ma·yo भावनाभिसमयो।bhā·va·nā·bhi·sa·ma·yo

     Cattāro abhisamayā, pariññābhisamayo pahānābhisamayo sacchikiriyābhisamayo bhāvanābhisamayo.

     (Pāli only)

316. 316

     तत्थtat·tha अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko दुक्खंduk·khaṃ परिञ्ञाभिसमयेनpa·riñ·ñā·bhi·sa·ma·ye·na अभिसमेति,a·bhi·sa·me·ti समुदयंsa·mu·da·yaṃ पहानाभिसमयेनpa·hā·nā·bhi·sa·ma·ye·na अभिसमेति,a·bhi·sa·me·ti निरोधंni·ro·dhaṃ सच्छिकिरियाभिसमयेनsac·chi·ki·ri·yā·bhi·sa·ma·ye·na अभिसमेति,a·bhi·sa·me·ti मग्गंmag·gaṃ भावनाभिसमयेनbhā·va·nā·bhi·sa·ma·ye·na अभिसमेति।a·bhi·sa·me·ti

     Tattha ariyasāvako dukkhaṁ pariññābhisamayena abhisameti, samudayaṁ pahānābhisamayena abhisameti, nirodhaṁ sacchikiriyābhisamayena abhisameti, maggaṁ bhāvanābhisamayena abhisameti.

     (Pāli only)

317. 317

     किङ्कारणं?kiṅ·kā·ra·ṇaṃ

     Kiṅkāraṇaṁ?

     (Pāli only)

318. 318

     दुक्खस्सduk·khas·sa परिञ्ञाभिसमयो,pa·riñ·ñā·bhi·sa·ma·yo समुदयस्सsa·mu·da·yas·sa पहानाभिसमयो,pa·hā·nā·bhi·sa·ma·yo निरोधस्सni·ro·dhas·sa सच्छिकिरियाभिसमयो,sac·chi·ki·ri·yā·bhi·sa·ma·yo मग्गस्सmag·gas·sa भावनाभिसमयो।bhā·va·nā·bhi·sa·ma·yo

     Dukkhassa pariññābhisamayo, samudayassa pahānābhisamayo, nirodhassa sacchikiriyābhisamayo, maggassa bhāvanābhisamayo.

     (Pāli only)

319. 319

     समथविपस्सनायsa·ma·tha·vi·pas·sa·nā·ya कथंka·thaṃ अभिसमेति?a·bhi·sa·me·ti

     Samathavipassanāya kathaṁ abhisameti?

     (Pāli only)

320. 320

     आरम्मणेā·ram·ma·ṇe चित्तंcit·taṃ उपनिबन्धेत्वाu·pa·ni·ban·dhet·vā पञ्चक्खन्धेpañ·cak·khan·dhe दुक्खतोduk·kha·to पस्सति।pas·sa·ti

     Ārammaṇe cittaṁ upanibandhetvā pañcakkhandhe dukkhato passati.

     (Pāli only)

321. 321

     तत्थtat·tha योyo उपनिबन्धो,u·pa·ni·ban·dho अयंa·yaṃ समथो।sa·ma·tho

     Tattha yo upanibandho, ayaṁ samatho.

     (Pāli only)

322. 322

     याyā परियोगाहना,pa·ri·yo·gā·ha·nā अयंa·yaṃ विपस्सना।vi·pas·sa·nā

     Yā pariyogāhanā, ayaṁ vipassanā.

     (Pāli only)

323. 323

     पञ्चक्खन्धेpañ·cak·khan·dhe दुक्खातिduk·khā·ti पस्सतोpas·sa·to योyo पञ्चक्खन्धेसुpañ·cak·khan·dhe·su आलयोā·la·yo निकन्तिni·kan·ti उपगमनंu·pa·ga·ma·naṃ अज्झोसानाaj·jho·sā·nā इच्छाic·chā मुच्छाmuc·chā पणिधिpa·ṇi·dhi पत्थनाpat·tha·nā पहीयति।pa·hī·ya·ti

     Pañcakkhandhe dukkhāti passato yo pañcakkhandhesu ālayo nikanti upagamanaṁ ajjhosānā icchā mucchā paṇidhi patthanā pahīyati.

     (Pāli only)

324. 324

     तत्थtat·tha पञ्चक्खन्धाpañ·cak·khan·dhā दुक्खं।duk·khaṃ

     Tattha pañcakkhandhā dukkhaṁ.

     (Pāli only)

325. 325

     योyo तत्थtat·tha आलयोā·la·yo निकन्तिni·kan·ti उपगमनंu·pa·ga·ma·naṃ अज्झोसानंaj·jho·sā·naṃ इच्छाic·chā मुच्छाmuc·chā पणिधिpa·ṇi·dhi पत्थना,pat·tha·nā अयंa·yaṃ समुदयो।sa·mu·da·yo

     Yo tattha ālayo nikanti upagamanaṁ ajjhosānaṁ icchā mucchā paṇidhi patthanā, ayaṁ samudayo.

     (Pāli only)

326. 326

     यंyaṃ तस्सtas·sa पहानं,pa·hā·naṃ सोso निरोधोni·ro·dho समथोsa·ma·tho विपस्सनाvi·pas·sa·nā चca मग्गो,mag·go एवंe·vaṃ तेसंte·saṃ चतुन्नंca·tun·naṃ अरियसच्चानंa·ri·ya·sac·cā·naṃ एककालेe·ka·kā·le एकक्खणेe·kak·kha·ṇe एकचित्तेe·ka·cit·te अपुब्बंa·pub·baṃ अचरिमंa·ca·ri·maṃ अभिसमयोa·bhi·sa·ma·yo भवति।bha·va·ti

     Yaṁ tassa pahānaṁ, so nirodho samatho vipassanā ca maggo, evaṁ tesaṁ catunnaṁ ariyasaccānaṁ ekakāle ekakkhaṇe ekacitte apubbaṁ acarimaṁ abhisamayo bhavati.

     (Pāli only)

327. 327

     तेनाहte·nā·ha भगवाbha·ga·vā “सहसच्चाभिसमयाsa·ha·sac·cā·bhi·sa·ma·yā अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa तीणिtī·ṇi संयोजनानिsaṃ·yo·ja·nā·ni पहीयन्ती”ति।pa·hī·yan·tī

     Tenāha bhagavā “sahasaccābhisamayā ariyasāvakassa tīṇi saṁyojanāni pahīyantī”ti.

     (Pāli only)

328. 328

     तत्थtat·tha समथविपस्सनाsa·ma·tha·vi·pas·sa·nā युगनद्धाyu·ga·nad·dhā वत्तमानाvat·ta·mā·nā एककालेe·ka·kā·le एकक्खणेe·kak·kha·ṇe एकचित्तेe·ka·cit·te चत्तारिcat·tā·ri किच्चानिkic·cā·ni करोति,ka·ro·ti दुक्खंduk·khaṃ परिञ्ञाभिसमयेनpa·riñ·ñā·bhi·sa·ma·ye·na अभिसमेति,a·bhi·sa·me·ti यावyā·va मग्गंmag·gaṃ भावनाभिसमयेनbhā·va·nā·bhi·sa·ma·ye·na अभिसमेति।a·bhi·sa·me·ti

     Tattha samathavipassanā yuganaddhā vattamānā ekakāle ekakkhaṇe ekacitte cattāri kiccāni karoti, dukkhaṁ pariññābhisamayena abhisameti, yāva maggaṁ bhāvanābhisamayena abhisameti.

     (Pāli only)

329. 329

     किंkiṃ कारणा?kā·ra·ṇā

     Kiṁ kāraṇā?

     (Pāli only)

330. 330

     दुक्खंduk·khaṃ परिञ्ञाभिसमयो,pa·riñ·ñā·bhi·sa·ma·yo यावyā·va मग्गंmag·gaṃ भावनाभिसमयो।bhā·va·nā·bhi·sa·ma·yo

     Dukkhaṁ pariññābhisamayo, yāva maggaṁ bhāvanābhisamayo.

     (Pāli only)

331. 331

     एवंe·vaṃ दिट्ठन्तोdiṭ·ṭhan·to यथाya·thā नावाnā·vā जलंja·laṃ गच्छन्तीgac·chan·tī चत्तारिcat·tā·ri किच्चानिkic·cā·ni करोति,ka·ro·ti पारिमंpā·ri·maṃ तीरंtī·raṃ पापेति,pā·pe·ti ओरिमंo·ri·maṃ तीरंtī·raṃ जहति,ja·ha·ti भारंbhā·raṃ वहति,va·ha·ti सोतंso·taṃ छिन्दति;chin·da·ti

     Evaṁ diṭṭhanto yathā nāvā jalaṁ gacchantī cattāri kiccāni karoti, pārimaṁ tīraṁ pāpeti, orimaṁ tīraṁ jahati, bhāraṁ vahati, sotaṁ chindati;

     (Pāli only)

332. 332

     एवमेवe·va·me·va समथविपस्सनाsa·ma·tha·vi·pas·sa·nā युगनद्धाyu·ga·nad·dhā वत्तमानाvat·ta·mā·nā एककालेe·ka·kā·le एकक्खणेe·kak·kha·ṇe एकचित्तेe·ka·cit·te चत्तारिcat·tā·ri किच्चानिkic·cā·ni करोति,ka·ro·ti दुक्खंduk·khaṃ परिञ्ञाभिसमयेनpa·riñ·ñā·bhi·sa·ma·ye·na अभिसमेति,a·bhi·sa·me·ti यावyā·va मग्गंmag·gaṃ भावनाभिसमयेनbhā·va·nā·bhi·sa·ma·ye·na अभिसमेति।a·bhi·sa·me·ti

     evameva samathavipassanā yuganaddhā vattamānā ekakāle ekakkhaṇe ekacitte cattāri kiccāni karoti, dukkhaṁ pariññābhisamayena abhisameti, yāva maggaṁ bhāvanābhisamayena abhisameti.

     (Pāli only)

333. 333

     यथाya·thā वाvā सूरियोsū·ri·yo उदयन्तोu·da·yan·to एककालेe·ka·kā·le अपुब्बंa·pub·baṃ अचरिमंa·ca·ri·maṃ चत्तारिcat·tā·ri किच्चानिkic·cā·ni करोति,ka·ro·ti अन्धकारंan·dha·kā·raṃ विधमति,vi·dha·ma·ti आलोकंā·lo·kaṃ पातुकरोति,pā·tu·ka·ro·ti रूपंrū·paṃ निदस्सीयति,ni·das·sī·ya·ti सीतंsī·taṃ परियादियति;pa·ri·yā·di·ya·ti

     Yathā vā sūriyo udayanto ekakāle apubbaṁ acarimaṁ cattāri kiccāni karoti, andhakāraṁ vidhamati, ālokaṁ pātukaroti, rūpaṁ nidassīyati, sītaṁ pariyādiyati;

     (Pāli only)

334. 334

     एवमेवe·va·me·va समथविपस्सनाsa·ma·tha·vi·pas·sa·nā युगनद्धाyu·ga·nad·dhā वत्तमानाvat·ta·mā·nā एककालेe·ka·kā·le …पे…pe

     evameva samathavipassanā yuganaddhā vattamānā ekakāle …pe…

     (Pāli only)

335. 335

     यथाya·thā पदीपोpa·dī·po जलन्तोja·lan·to एककालेe·ka·kā·le अपुब्बंa·pub·baṃ अचरिमंa·ca·ri·maṃ चत्तारिcat·tā·ri किच्चानिkic·cā·ni करोति,ka·ro·ti अन्धकारंan·dha·kā·raṃ विधमति,vi·dha·ma·ti आलोकंā·lo·kaṃ पातुकरोति,pā·tu·ka·ro·ti रूपंrū·paṃ निदस्सीयति,ni·das·sī·ya·ti उपादानंu·pā·dā·naṃ परियादियति;pa·ri·yā·di·ya·ti

     yathā padīpo jalanto ekakāle apubbaṁ acarimaṁ cattāri kiccāni karoti, andhakāraṁ vidhamati, ālokaṁ pātukaroti, rūpaṁ nidassīyati, upādānaṁ pariyādiyati;

     (Pāli only)

336. 336

     एवमेवe·va·me·va समथविपस्सनाsa·ma·tha·vi·pas·sa·nā युगनद्धाyu·ga·nad·dhā वत्तमानाvat·ta·mā·nā एककालेe·ka·kā·le …पे…।pe

     evameva samathavipassanā yuganaddhā vattamānā ekakāle …pe….

     (Pāli only)

337. 337

     यदाya·dā अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko सोतापन्नोso·tā·pan·no भवतिbha·va·ti अविनिपातधम्मोa·vi·ni·pā·ta·dham·mo नियतोni·ya·to यावyā·va दुक्खस्सन्तंduk·khas·san·taṃ करोति,ka·ro·ti अयंa·yaṃ दस्सनभूमि।das·sa·na·bhū·mi

     Yadā ariyasāvako sotāpanno bhavati avinipātadhammo niyato yāva dukkhassantaṁ karoti, ayaṁ dassanabhūmi.

     (Pāli only)

338. 338

     सोतापत्तिफलञ्चso·tā·pat·ti·pha·lañ·ca सोतापत्तिफलेso·tā·pat·ti·pha·le ठितोṭhi·to उत्तरिut·ta·ri समथविपस्सनंsa·ma·tha·vi·pas·sa·naṃ भावेन्तोbhā·ven·to युगनद्धाyu·ga·nad·dhā वत्तमानाvat·ta·mā·nā कामरागब्यापादानंkā·ma·rā·gab·yā·pā·dā·naṃ येभुय्येनye·bhuy·ye·na पहानाpa·hā·nā अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko होति।ho·ti

     Sotāpattiphalañca sotāpattiphale ṭhito uttari samathavipassanaṁ bhāvento yuganaddhā vattamānā kāmarāgabyāpādānaṁ yebhuyyena pahānā ariyasāvako hoti.

     (Pāli only)

339. 339

     सकदागामिsa·ka·dā·gā·mi परिनिट्ठितत्ताpa·ri·niṭ·ṭhi·tat·tā सकिदेवsa·ki·de·va इमंi·maṃ लोकंlo·kaṃ आगन्त्वाā·gan·tvā दुक्खस्सन्तंduk·khas·san·taṃ करोति,ka·ro·ti अयंa·yaṃ तनुभूमि।ta·nu·bhū·mi

     Sakadāgāmi pariniṭṭhitattā sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karoti, ayaṁ tanubhūmi.

     (Pāli only)

340. 340

     सकदागामिफलञ्चsa·ka·dā·gā·mi·pha·lañ·ca योyo सकदागामिफलेsa·ka·dā·gā·mi·pha·le ठितोṭhi·to विपस्सनंvi·pas·sa·naṃ भावेन्तोbhā·ven·to कामरागब्यापादेkā·ma·rā·gab·yā·pā·de सानुसयेsā·nu·sa·ye अनवसेसंa·na·va·se·saṃ पजहति,pa·ja·ha·ti कामरागब्यापादेसुkā·ma·rā·gab·yā·pā·de·su अनवसेसंa·na·va·se·saṃ पहीनेसुpa·hī·ne·su पञ्चोरम्भागियानिpañ·co·ram·bhā·gi·yā·ni संयोजनानिsaṃ·yo·ja·nā·ni पहीनानिpa·hī·nā·ni भवन्तिbha·van·ti सक्कायदिट्ठिsak·kā·ya·diṭ·ṭhi सीलब्बतपरामासोsī·lab·ba·ta·pa·rā·mā·so विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā कामच्छन्दोkā·mac·chan·do ब्यापादोbyā·pā·do च,ca इमेसंi·me·saṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ ओरम्भागियानंo·ram·bhā·gi·yā·naṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ पहानाpa·hā·nā अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko होतिho·ti अनागामीa·nā·gā·mī तत्थtat·tha परिनिब्बायीpa·ri·nib·bā·yī अनावत्तिधम्मोa·nā·vat·ti·dham·mo तस्माtas·mā लोका,lo·kā अयंa·yaṃ वीतरागभूमि।vī·ta·rā·ga·bhū·mi

     Sakadāgāmiphalañca yo sakadāgāmiphale ṭhito vipassanaṁ bhāvento kāmarāgabyāpāde sānusaye anavasesaṁ pajahati, kāmarāgabyāpādesu anavasesaṁ pahīnesu pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni bhavanti sakkāyadiṭṭhi sīlabbataparāmāso vicikicchā kāmacchando byāpādo ca, imesaṁ pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānā ariyasāvako hoti anāgāmī tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā, ayaṁ vītarāgabhūmi.

     (Pāli only)

341. 341

     अनागामिफलञ्चa·nā·gā·mi·pha·lañ·ca अनागामिफलेa·nā·gā·mi·pha·le ठितोṭhi·to उत्तरिut·ta·ri समथविपस्सनंsa·ma·tha·vi·pas·sa·naṃ भावेन्तोbhā·ven·to पञ्चpañ·ca उद्धम्भागियानिud·dham·bhā·gi·yā·ni संयोजनानिsaṃ·yo·ja·nā·ni पजहतिpa·ja·ha·ti रूपरागअरूपरागमानउद्धच्चअविज्जञ्च।rū·pa·rā·ga·a·rū·pa·rā·ga·mā·na·ud·dhac·ca·a·vij·jañ·ca

     Anāgāmiphalañca anāgāmiphale ṭhito uttari samathavipassanaṁ bhāvento pañca uddhambhāgiyāni saṁyojanāni pajahati rūparāgaarūparāgamānauddhaccaavijjañca.

     (Pāli only)

342. 342

     इमेसंi·me·saṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ उद्धम्भागियानंud·dham·bhā·gi·yā·naṃ संयोजनानंsaṃ·yo·ja·nā·naṃ पहानाpa·hā·nā अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko अरहाa·ra·hā भवति,bha·va·ti खीणासवोkhī·ṇā·sa·vo वुसितवाvu·si·ta·vā सम्मदञ्ञाविमुत्तोsam·ma·dañ·ñā·vi·mut·to परिक्खीणभवसंयोजनोpa·rik·khī·ṇa·bha·va·saṃ·yo·ja·no अनुप्पत्तसदत्थो,a·nup·pat·ta·sa·dat·tho अयंa·yaṃ कताभूमि।ka·tā·bhū·mi

     Imesaṁ pañcannaṁ uddhambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānā ariyasāvako arahā bhavati, khīṇāsavo vusitavā sammadaññāvimutto parikkhīṇabhavasaṁyojano anuppattasadattho, ayaṁ katābhūmi.

     (Pāli only)

343. 343

     अरहन्तोवa·ra·han·to·va अयंa·yaṃ सोपादिसेसाso·pā·di·se·sā निब्बानधातु।nib·bā·na·dhā·tu

     Arahantova ayaṁ sopādisesā nibbānadhātu.

     (Pāli only)

344. 344

     तस्सtas·sa आयुक्खयाā·yuk·kha·yā जीवितिन्द्रियापरोधाjī·vi·tin·dri·yā·pa·ro·dhā इदञ्चi·dañ·ca दुक्खंduk·khaṃ निरुज्झति,ni·ruj·jha·ti अञ्ञञ्चañ·ñañ·ca दुक्खंduk·khaṃ नna उप्पज्जति।up·paj·ja·ti

     Tassa āyukkhayā jīvitindriyāparodhā idañca dukkhaṁ nirujjhati, aññañca dukkhaṁ na uppajjati.

     (Pāli only)

345. 345

     योyo इमस्सi·mas·sa दुक्खस्सduk·khas·sa निरोधोni·ro·dho वूपसमो,vū·pa·sa·mo अञ्ञस्सañ·ñas·sa चca अपातुभावो,a·pā·tu·bhā·vo अयंa·yaṃ अनुपादिसेसाa·nu·pā·di·se·sā निब्बानधातु।nib·bā·na·dhā·tu

     Yo imassa dukkhassa nirodho vūpasamo, aññassa ca apātubhāvo, ayaṁ anupādisesā nibbānadhātu.

     (Pāli only)

346. 346

     इमाi·mā द्वेdve निब्बानधातुयो।nib·bā·na·dhā·tu·yo

     Imā dve nibbānadhātuyo.

     (Pāli only)

347. 347

     इतिi·ti सच्चानिsac·cā·ni वुत्तानि।vut·tā·ni

     Iti saccāni vuttāni.

     (Pāli only)

348. 348

     सच्चाभिसमयोsac·cā·bhi·sa·ma·yo वुत्तो,vut·to किलेसववत्थानंki·le·sa·va·vat·thā·naṃ वुत्तं,vut·taṃ पहानंpa·hā·naṃ वुत्तं,vut·taṃ भूमियोbhū·mi·yo वुत्ता,vut·tā फलानिpha·lā·ni वुत्तानि,vut·tā·ni निब्बानधातुयोnib·bā·na·dhā·tu·yo वुत्ता।vut·tā

     Saccābhisamayo vutto, kilesavavatthānaṁ vuttaṁ, pahānaṁ vuttaṁ, bhūmiyo vuttā, phalāni vuttāni, nibbānadhātuyo vuttā.

     (Pāli only)

349. 349

     एवमिमेसुe·va·mi·me·su वुत्तेसुvut·te·su सब्बबोधिsab·ba·bo·dhi वुत्ताvut·tā भवति।bha·va·ti

     Evamimesu vuttesu sabbabodhi vuttā bhavati.

     (Pāli only)

350. 350

     एत्थet·tha योगोyo·go करणीयो।ka·ra·ṇī·yo

     Ettha yogo karaṇīyo.

     (Pāli only)

351. 351

     तत्थtat·tha कतमायोka·ta·mā·yo <ब्>नवb अनुपुब्बसमापत्तियो</ब्>?a·nu·pub·ba·sa·mā·pat·ti·yo

     Tattha katamāyo <b>nava anupubbasamāpattiyo</b>?

     (Pāli only)

352. 352

     चत्तारिcat·tā·ri झानानिjhā·nā·ni चतस्सोca·tas·so चca अरूपसमापत्तियोa·rū·pa·sa·mā·pat·ti·yo निरोधसमापत्तिni·ro·dha·sa·mā·pat·ti च।ca

     Cattāri jhānāni catasso ca arūpasamāpattiyo nirodhasamāpatti ca.

     (Pāli only)

353. 353

     तत्थtat·tha चत्तारिcat·tā·ri झानानिjhā·nā·ni कतमानि?ka·ta·mā·ni

     Tattha cattāri jhānāni katamāni?

     (Pāli only)

354. 354

     इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहीतिkā·me·hī·ti वित्थारेनvit·thā·re·na कातब्बानि।kā·tab·bā·ni

     Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehīti vitthārena kātabbāni.

     (Pāli only)

355. 355

     तत्थtat·tha कतमाka·ta·mā चत्तारोcat·tā·ro अरूपसमापत्तियो?a·rū·pa·sa·mā·pat·ti·yo

     Tattha katamā cattāro arūpasamāpattiyo?

     (Pāli only)

356. 356

     विरागिनोvi·rā·gi·no वतva·ta वत्तब्बो,vat·tab·bo यावyā·va निरोधसमापत्तिni·ro·dha·sa·mā·pat·ti वित्थारेनvit·thā·re·na कातब्बा।kā·tab·bā

     Virāgino vata vattabbo, yāva nirodhasamāpatti vitthārena kātabbā.

     (Pāli only)

357. 357

     इमायोi·mā·yo नवna·va अनुपुब्बसमापत्तियो।a·nu·pub·ba·sa·mā·pat·ti·yo

     Imāyo nava anupubbasamāpattiyo.

     (Pāli only)

358. 358

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानं?jhā·naṃ

     Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?

     (Pāli only)

359. 359

     पञ्चङ्गविप्पयुत्तंpañ·caṅ·ga·vip·pa·yut·taṃ पञ्चङ्गसमन्नागतं।pañ·caṅ·ga·sa·man·nā·ga·taṃ

     Pañcaṅgavippayuttaṁ pañcaṅgasamannāgataṁ.

     (Pāli only)

360. 360

     कतमेहिka·ta·me·hi पञ्चहिpañ·ca·hi अङ्गेहिaṅ·ge·hi विप्पयुत्तं?vip·pa·yut·taṃ

     Katamehi pañcahi aṅgehi vippayuttaṁ?

     (Pāli only)

361. 361

     पञ्चहिpañ·ca·hi नीवरणेहि।nī·va·ra·ṇe·hi

     Pañcahi nīvaraṇehi.

     (Pāli only)

362. 362

     तत्थtat·tha कतमानिka·ta·mā·ni पञ्चpañ·ca नीवरणानि?nī·va·ra·ṇā·ni

     Tattha katamāni pañca nīvaraṇāni?

     (Pāli only)

363. 363

     कामच्छन्दोतिkā·mac·chan·do·ti वित्थारेतब्बो।vit·thā·re·tab·bo

     Kāmacchandoti vitthāretabbo.

     (Pāli only)

364. 364

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo कामच्छन्दो?kā·mac·chan·do

     Tattha katamo kāmacchando?

     (Pāli only)

365. 365

     योyo पञ्चसुpañ·ca·su कामगुणेसुkā·ma·gu·ṇe·su छन्दरागोchan·da·rā·go पेमंpe·maṃ निकन्तिni·kan·ti अज्झोसानंaj·jho·sā·naṃ इच्छाic·chā मुच्छाmuc·chā पत्थनाpat·tha·nā अपरिच्चागोa·pa·ric·cā·go अनुसयोa·nu·sa·yo परियुट्ठानं,pa·ri·yuṭ·ṭhā·naṃ अयंa·yaṃ कामच्छन्दनीवरणं।kā·mac·chan·da·nī·va·ra·ṇaṃ

     Yo pañcasu kāmaguṇesu chandarāgo pemaṁ nikanti ajjhosānaṁ icchā mucchā patthanā apariccāgo anusayo pariyuṭṭhānaṁ, ayaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ.

     (Pāli only)

366. 366

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ ब्यापादनीवरणं?byā·pā·da·nī·va·ra·ṇaṃ

     Tattha katamaṁ byāpādanīvaraṇaṁ?

     (Pāli only)

367. 367

     योyo सत्तेसुsat·te·su सङ्खारेसुsaṅ·khā·re·su चca आघातोā·ghā·to …पे…pe

     Yo sattesu saṅkhāresu ca āghāto …pe…

     (Pāli only)

368. 368

     यथाya·thā दोसेdo·se तथाta·thā निओट्ठाना,ni·oṭ·ṭhā·nā अयंa·yaṃ ब्यापादोbyā·pā·do नीवरणं।nī·va·ra·ṇaṃ

     yathā dose tathā nioṭṭhānā, ayaṁ byāpādo nīvaraṇaṁ.

     (Pāli only)

369. 369

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ मिद्धं?mid·dhaṃ

     Tattha katamaṁ middhaṁ?

     (Pāli only)

370. 370

     याyā चित्तस्सcit·tas·sa जळताja·ḷa·tā चित्तस्सcit·tas·sa गरुत्तंga·rut·taṃ चित्तस्सcit·tas·sa अकम्मनियताa·kam·ma·ni·ya·tā चित्तस्सcit·tas·sa निक्खेपोnik·khe·po निद्दायनाnid·dā·ya·nā पचलिकताpa·ca·li·ka·tā पचलायनाpa·ca·lā·ya·nā पचलायनं,pa·ca·lā·ya·naṃ इदंi·daṃ मिद्धं।mid·dhaṃ

     Yā cittassa jaḷatā cittassa garuttaṁ cittassa akammaniyatā cittassa nikkhepo niddāyanā pacalikatā pacalāyanā pacalāyanaṁ, idaṁ middhaṁ.

     (Pāli only)

371. 371

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ थिनं?thi·naṃ

     Tattha katamaṁ thinaṁ?

     (Pāli only)

372. 372

     याyā कायस्सkā·yas·sa थिनताthi·na·tā जळताja·ḷa·tā कायस्सkā·yas·sa गरुत्ताga·rut·tā कायस्सkā·yas·sa अप्पस्सद्धि,ap·pas·sad·dhi इदंi·daṃ थिनं।thi·naṃ

     Yā kāyassa thinatā jaḷatā kāyassa garuttā kāyassa appassaddhi, idaṁ thinaṁ.

     (Pāli only)

373. 373

     इतिi·ti इदञ्चi·dañ·ca थिनंthi·naṃ पुरिमकञ्चpu·ri·ma·kañ·ca मिद्धंmid·dhaṃ तदुभयंta·du·bha·yaṃ थिनमिद्धनीवरणन्तिthi·na·mid·dha·nī·va·ra·ṇan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Iti idañca thinaṁ purimakañca middhaṁ tadubhayaṁ thinamiddhanīvaraṇanti vuccati.

     (Pāli only)

374. 374

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ उद्धच्चं?ud·dhac·caṃ

     Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?

     (Pāli only)

375. 375

     योyo अवूपसमोa·vū·pa·sa·mo चित्तस्स,cit·tas·sa इदंi·daṃ उद्धच्चं।ud·dhac·caṃ

     Yo avūpasamo cittassa, idaṁ uddhaccaṁ.

     (Pāli only)

376. 376

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ कुक्कुच्चं?kuk·kuc·caṃ

     Tattha katamaṁ kukkuccaṁ?

     (Pāli only)

377. 377

     योyo चेतसोce·ta·so विलेखोvi·le·kho अलञ्चनाa·lañ·ca·nā विलञ्चनाvi·lañ·ca·nā हदयलेखोha·da·ya·le·kho विप्पटिसारो,vip·pa·ṭi·sā·ro इदंi·daṃ कुक्कुच्चं।kuk·kuc·caṃ

     Yo cetaso vilekho alañcanā vilañcanā hadayalekho vippaṭisāro, idaṁ kukkuccaṁ.

     (Pāli only)

378. 378

     इतिi·ti इदञ्चi·dañ·ca कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ पुरिमकञ्चpu·ri·ma·kañ·ca उद्धच्चंud·dhac·caṃ तदुभयंta·du·bha·yaṃ उद्धच्चकुक्कुच्चनीवरणन्तिud·dhac·ca·kuk·kuc·ca·nī·va·ra·ṇan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Iti idañca kukkuccaṁ purimakañca uddhaccaṁ tadubhayaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇanti vuccati.

     (Pāli only)

379. 379

     तत्थtat·tha कतमंka·ta·maṃ विचिकिच्छानीवरणं?vi·ci·kic·chā·nī·va·ra·ṇaṃ

     Tattha katamaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ?

     (Pāli only)

380. 380

     योyo बुद्धेbud·dhe वाvā धम्मेdham·me वाvā सङ्घेsaṅ·ghe वाvā …पे…pe

     Yo buddhe vā dhamme vā saṅghe vā …pe…

     (Pāli only)

381. 381

     अयंa·yaṃ विचिकिच्छा।vi·ci·kic·chā

     ayaṁ vicikicchā.

     (Pāli only)

382. 382

     अपिa·pi चca खोkho पनpa·na पञ्चpañ·ca विचिकिच्छायोvi·ci·kic·chā·yo समनन्तरायिकाsa·ma·nan·ta·rā·yi·kā देसन्तरायिकाde·san·ta·rā·yi·kā समापत्तन्तरायिकाsa·mā·pat·tan·ta·rā·yi·kā मग्गन्तरायिकाmag·gan·ta·rā·yi·kā सग्गन्तरायिका,sag·gan·ta·rā·yi·kā इमायोi·mā·yo पञ्चpañ·ca विचिकिच्छायो।vi·ci·kic·chā·yo

     Api ca kho pana pañca vicikicchāyo samanantarāyikā desantarāyikā samāpattantarāyikā maggantarāyikā saggantarāyikā, imāyo pañca vicikicchāyo.

     (Pāli only)

383. 383

     इधi·dha पनpa·na समापत्तन्तरायिकाsa·mā·pat·tan·ta·rā·yi·kā विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā अधिप्पेता।a·dhip·pe·tā

     Idha pana samāpattantarāyikā vicikicchā adhippetā.

     (Pāli only)

384. 384

     इमेi·me पञ्चpañ·ca नीवरणा।nī·va·ra·ṇā

     Ime pañca nīvaraṇā.

     (Pāli only)

385. 385

     तत्थtat·tha नीवरणानीतिnī·va·ra·ṇā·nī·ti कोko वचनत्थो,va·ca·nat·tho कुतोku·to निवारयन्तीति?ni·vā·ra·yan·tī·ti

     Tattha nīvaraṇānīti ko vacanattho, kuto nivārayantīti?

     (Pāli only)

386. 386

     सब्बतोsab·ba·to कुसलपक्खिकाku·sa·la·pak·khi·kā निवारयन्ति।ni·vā·ra·yan·ti

     Sabbato kusalapakkhikā nivārayanti.

     (Pāli only)

387. 387

     कथंka·thaṃ निवारयन्ति?ni·vā·ra·yan·ti

     Kathaṁ nivārayanti?

     (Pāli only)

388. 388

     कामच्छन्दोkā·mac·chan·do असुभतोa·su·bha·to निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti ब्यापादोbyā·pā·do मेत्तायmet·tā·ya निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti थिनंthi·naṃ पस्सद्धितोpas·sad·dhi·to निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti मिद्धंmid·dhaṃ वीरियारम्भतोvī·ri·yā·ram·bha·to निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti उद्धच्चंud·dhac·caṃ समथतोsa·ma·tha·to निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ अविप्पटिसारतोa·vip·pa·ṭi·sā·ra·to निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā पञ्ञातोpañ·ñā·to पटिच्चसमुप्पादतोpa·ṭic·ca·sa·mup·pā·da·to निवारयति।ni·vā·ra·ya·ti

     Kāmacchando asubhato nivārayati, byāpādo mettāya nivārayati, thinaṁ passaddhito nivārayati, middhaṁ vīriyārambhato nivārayati, uddhaccaṁ samathato nivārayati, kukkuccaṁ avippaṭisārato nivārayati, vicikicchā paññāto paṭiccasamuppādato nivārayati.

     (Pāli only)

389. 389

     अपरोa·pa·ro परियायो।pa·ri·yā·yo

     Aparo pariyāyo.

     (Pāli only)

390. 390

     कामच्छन्दोkā·mac·chan·do अलोभतोa·lo·bha·to कुसलमूलतोku·sa·la·mū·la·to निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti ब्यापादोbyā·pā·do अदोसतोa·do·sa·to निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ समाधितोsa·mā·dhi·to निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti उद्धच्चकुक्कुच्चंud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ सतिपट्ठानेहिsa·ti·paṭ·ṭhā·ne·hi निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā अमोहतोa·mo·ha·to कुसलमूलतोku·sa·la·mū·la·to निवारयति।ni·vā·ra·ya·ti

     Kāmacchando alobhato kusalamūlato nivārayati, byāpādo adosato nivārayati, thinamiddhaṁ samādhito nivārayati, uddhaccakukkuccaṁ satipaṭṭhānehi nivārayati, vicikicchā amohato kusalamūlato nivārayati.

     (Pāli only)

391. 391

     अपरोa·pa·ro परियायो।pa·ri·yā·yo

     Aparo pariyāyo.

     (Pāli only)

392. 392

     तयोta·yo विहाराvi·hā·rā दिब्बविहारोdib·ba·vi·hā·ro ब्रह्मविहारोbrah·ma·vi·hā·ro अरियविहारो।a·ri·ya·vi·hā·ro

     Tayo vihārā dibbavihāro brahmavihāro ariyavihāro.

     (Pāli only)

393. 393

     दिब्बविहारोdib·ba·vi·hā·ro चत्तारिcat·tā·ri झानानि,jhā·nā·ni ब्रह्मविहारोbrah·ma·vi·hā·ro चत्तारिcat·tā·ri अप्पमाणानि,ap·pa·mā·ṇā·ni अरियविहारोa·ri·ya·vi·hā·ro सत्ततिंसsat·ta·tiṃ·sa बोधिपक्खियाbo·dhi·pak·khi·yā धम्मा।dham·mā

     Dibbavihāro cattāri jhānāni, brahmavihāro cattāri appamāṇāni, ariyavihāro sattatiṁsa bodhipakkhiyā dhammā.

     (Pāli only)

394. 394

     तत्थtat·tha कामच्छन्दोkā·mac·chan·do उद्धच्चंud·dhac·caṃ कुक्कुच्चञ्चkuk·kuc·cañ·ca दिब्बविहारंdib·ba·vi·hā·raṃ निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti ब्यापादोbyā·pā·do ब्रह्मविहारंbrah·ma·vi·hā·raṃ निवारयति,ni·vā·ra·ya·ti थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā चca अरियविहारंa·ri·ya·vi·hā·raṃ निवारयति।ni·vā·ra·ya·ti

     Tattha kāmacchando uddhaccaṁ kukkuccañca dibbavihāraṁ nivārayati, byāpādo brahmavihāraṁ nivārayati, thinamiddhaṁ vicikicchā ca ariyavihāraṁ nivārayati.

     (Pāli only)

395. 395

     अपरोa·pa·ro परियायो।pa·ri·yā·yo

     Aparo pariyāyo.

     (Pāli only)

396. 396

     कामच्छन्दोkā·mac·chan·do ब्यापादोbyā·pā·do उद्धच्चकुक्कुच्चञ्चud·dhac·ca·kuk·kuc·cañ·ca समथंsa·ma·thaṃ निवारयन्ति,ni·vā·ra·yan·ti थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ विचिकिच्छाvi·ci·kic·chā चca विपस्सनंvi·pas·sa·naṃ निवारयन्ति,ni·vā·ra·yan·ti अतोa·to नीवरणन्तिnī·va·ra·ṇan·ti वुच्चन्ते।vuc·can·te

     Kāmacchando byāpādo uddhaccakukkuccañca samathaṁ nivārayanti, thinamiddhaṁ vicikicchā ca vipassanaṁ nivārayanti, ato nīvaraṇanti vuccante.

     (Pāli only)

397. 397

     इमेहिi·me·hi पञ्चहिpañ·ca·hi अङ्गेहिaṅ·ge·hi विप्पयुत्तंvip·pa·yut·taṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानं।jhā·naṃ

     Imehi pañcahi aṅgehi vippayuttaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ.

     (Pāli only)

398. 398

     कतमेहिka·ta·me·hi पञ्चहिpañ·ca·hi अङ्गेहिaṅ·ge·hi सम्पयुत्तंsam·pa·yut·taṃ <ब्>पठमंb झानं</ब्>?jhā·naṃ

     Katamehi pañcahi aṅgehi sampayuttaṁ <b>paṭhamaṁ jhānaṁ</b>?

     (Pāli only)

399. 399

     वितक्कविचारेहिvi·tak·ka·vi·cā·re·hi पीतियाpī·ti·yā सुखेनsu·khe·na चca चित्तेकग्गतायcit·te·kag·ga·tā·ya च।ca

     Vitakkavicārehi pītiyā sukhena ca cittekaggatāya ca.

     (Pāli only)

400. 400

     इमेसंi·me·saṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ अङ्गानंaṅ·gā·naṃ उप्पादपटिलाभसमन्नागमोup·pā·da·pa·ṭi·lā·bha·sa·man·nā·ga·mo सच्छिकिरियंsac·chi·ki·ri·yaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ पटिलद्धन्तिpa·ṭi·lad·dhan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Imesaṁ pañcannaṁ aṅgānaṁ uppādapaṭilābhasamannāgamo sacchikiriyaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ paṭiladdhanti vuccati.

     (Pāli only)

401. 401

     इमानिi·mā·ni पञ्चpañ·ca अङ्गानिaṅ·gā·ni उप्पादेत्वाup·pā·det·vā विहरतीति,vi·ha·ra·tī·ti तेनte·na वुच्चतेvuc·ca·te पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतीतिvi·ha·ra·tī·ti दिब्बेनdib·be·na विहारेन।vi·hā·re·na

     Imāni pañca aṅgāni uppādetvā viharatīti, tena vuccate paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti dibbena vihārena.

     (Pāli only)

402. 402

     तत्थtat·tha <ब्>दुतियंb झानं</ब्>jhā·naṃ चतुरङ्गसमन्नागतंca·tu·raṅ·ga·sa·man·nā·ga·taṃ पीतिसुखेनpī·ti·su·khe·na चित्तेकग्गतायcit·te·kag·ga·tā·ya अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनेनsam·pa·sā·da·ne·na इमानिi·mā·ni चत्तारिcat·tā·ri अङ्गानिaṅ·gā·ni उप्पादेत्वाup·pā·det·vā सम्पादेत्वाsam·pā·det·vā विहरति,vi·ha·ra·ti तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतीति।vi·ha·ra·tī·ti

     Tattha <b>dutiyaṁ jhānaṁ</b> caturaṅgasamannāgataṁ pītisukhena cittekaggatāya ajjhattaṁ sampasādanena imāni cattāri aṅgāni uppādetvā sampādetvā viharati, tena vuccati dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti.

     (Pāli only)

403. 403

     तत्थtat·tha पञ्चङ्गसमन्नागतंpañ·caṅ·ga·sa·man·nā·ga·taṃ <ब्>ततियंb झानं</ब्>jhā·naṃ सतियाsa·ti·yā सम्पजञ्ञेनsam·pa·jañ·ñe·na सुखेनsu·khe·na चित्तेकग्गतायcit·te·kag·ga·tā·ya उपेक्खायu·pek·khā·ya इमानिi·mā·ni पञ्चङ्गानिpañ·caṅ·gā·ni उप्पादेत्वाup·pā·det·vā सम्पादेत्वाsam·pā·det·vā विहरति,vi·ha·ra·ti तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरतीति।vi·ha·ra·tī·ti

     Tattha pañcaṅgasamannāgataṁ <b>tatiyaṁ jhānaṁ</b> satiyā sampajaññena sukhena cittekaggatāya upekkhāya imāni pañcaṅgāni uppādetvā sampādetvā viharati, tena vuccati tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti.

     (Pāli only)

404. 404

     तत्थtat·tha <ब्>चतुत्थंb झानं</ब्>jhā·naṃ चतुरङ्गसमन्नागतंca·tu·raṅ·ga·sa·man·nā·ga·taṃ उपेक्खायu·pek·khā·ya सतिपारिसुद्धियाsa·ti·pā·ri·sud·dhi·yā अदुक्खमसुखायa·duk·kha·ma·su·khā·ya वेदनायve·da·nā·ya चित्तेकग्गताcit·te·kag·ga·tā च,ca इमेहिi·me·hi चतूहङ्गेहिca·tū·haṅ·ge·hi समन्नागतंsa·man·nā·ga·taṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानं।jhā·naṃ

     Tattha <b>catutthaṁ jhānaṁ</b> caturaṅgasamannāgataṁ upekkhāya satipārisuddhiyā adukkhamasukhāya vedanāya cittekaggatā ca, imehi catūhaṅgehi samannāgataṁ catutthaṁ jhānaṁ.

     (Pāli only)

405. 405

     इतिi·ti इमेसंi·me·saṃ चतुन्नंca·tun·naṃ अङ्गानंaṅ·gā·naṃ उप्पादोup·pā·do पटिलाभोpa·ṭi·lā·bho समन्नागमोsa·man·nā·ga·mo सच्छिकिरियाsac·chi·ki·ri·yā चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ पटिलद्धन्तिpa·ṭi·lad·dhan·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

     Iti imesaṁ catunnaṁ aṅgānaṁ uppādo paṭilābho samannāgamo sacchikiriyā catutthaṁ jhānaṁ paṭiladdhanti vuccati.

     (Pāli only)

406. 406

     इमानिi·mā·ni चत्तारिcat·tā·ri झानानिjhā·nā·ni उप्पादेत्वाup·pā·det·vā सम्पादेत्वाsam·pā·det·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति,vi·ha·ra·ti तेनte·na वुच्चतिvuc·ca·ti दिब्बेनdib·be·na विहारेनvi·hā·re·na विहरतीति।vi·ha·ra·tī·ti

     Imāni cattāri jhānāni uppādetvā sampādetvā upasampajja viharati, tena vuccati dibbena vihārena viharatīti.

     (Pāli only)

407. 407

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo अनिच्चट्ठो?a·nic·caṭ·ṭho

     Tattha katamo aniccaṭṭho?

     (Pāli only)

408. 408

     पीळनट्ठोpī·ḷa·naṭ·ṭho अनिच्चट्ठोa·nic·caṭ·ṭho पभङ्गट्ठोpa·bhaṅ·gaṭ·ṭho सम्पापनट्ठोsam·pā·pa·naṭ·ṭho विवेकट्ठोvi·ve·kaṭ·ṭho अनिच्चट्ठो,a·nic·caṭ·ṭho अयंa·yaṃ अनिच्चट्ठो।a·nic·caṭ·ṭho

     Pīḷanaṭṭho aniccaṭṭho pabhaṅgaṭṭho sampāpanaṭṭho vivekaṭṭho aniccaṭṭho, ayaṁ aniccaṭṭho.

     (Pāli only)

409. 409

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo दुक्खट्ठो?duk·khaṭ·ṭho

     Tattha katamo dukkhaṭṭho?

     (Pāli only)

410. 410

     पीळनट्ठोpī·ḷa·naṭ·ṭho दुक्खट्ठोduk·khaṭ·ṭho सम्पीळनट्ठोsam·pī·ḷa·naṭ·ṭho संवेगट्ठोsaṃ·ve·gaṭ·ṭho ब्याधिनट्ठो,byā·dhi·naṭ·ṭho अयंa·yaṃ दुक्खट्ठो।duk·khaṭ·ṭho

     Pīḷanaṭṭho dukkhaṭṭho sampīḷanaṭṭho saṁvegaṭṭho byādhinaṭṭho, ayaṁ dukkhaṭṭho.

     (Pāli only)

411. 411

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo सुञ्ञट्ठो?suñ·ñaṭ·ṭho

     Tattha katamo suññaṭṭho?

     (Pāli only)

412. 412

     अनुपलित्तोa·nu·pa·lit·to सुञ्ञट्ठो,suñ·ñaṭ·ṭho असम्भजनट्ठोa·sam·bha·ja·naṭ·ṭho गतपट्ठोga·ta·paṭ·ṭho विवट्टट्ठो,vi·vaṭ·ṭaṭ·ṭho अयंa·yaṃ सुञ्ञट्ठो।suñ·ñaṭ·ṭho

     Anupalitto suññaṭṭho, asambhajanaṭṭho gatapaṭṭho vivaṭṭaṭṭho, ayaṁ suññaṭṭho.

     (Pāli only)

413. 413

     तत्थtat·tha कतमोka·ta·mo अनत्तट्ठो?a·nat·taṭ·ṭho

     Tattha katamo anattaṭṭho?

     (Pāli only)

414. 414

     अनिस्सरियट्ठोa·nis·sa·ri·yaṭ·ṭho अनत्तट्ठो,a·nat·taṭ·ṭho अवसवत्तनट्ठो,a·va·sa·vat·ta·naṭ·ṭho अकामकारिट्ठोa·kā·ma·kā·riṭ·ṭho परिविदट्ठो,pa·ri·vi·daṭ·ṭho अयंa·yaṃ अनत्तट्ठोति।a·nat·taṭ·ṭho·ti

     Anissariyaṭṭho anattaṭṭho, avasavattanaṭṭho, akāmakāriṭṭho parividaṭṭho, ayaṁ anattaṭṭhoti.

     (Pāli only)

415. 415

     सुत्तत्थसमुच्चयोsut·tat·tha·sa·muc·ca·yo नामnā·ma संवत्तिसन्तिकाsaṃ·vat·ti·san·ti·kā पेटकभूमिpe·ṭa·ka·bhū·mi समत्ता।sa·mat·tā

     Suttatthasamuccayo nāma saṁvattisantikā peṭakabhūmi samattā.

     (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.