Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon
The Basket of Instructions 6 पेटकोपदेस 6
6. Suttatthasamuccayabhūmi
Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary. There is no free English translation of this book, so it is shown in Pāli only.
Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415 · Show pronunciation
-
1
Peṭakopadesa
-
2
6. Suttatthasamuccayabhūmi
- 3
-
4
तत्थ <ब्>पञ्चक्खन्धा</ब्> रूपक्खन्धो याव विञ्ञाणक्खन्धो।
Tattha <b>pañcakkhandhā</b> rūpakkhandho yāva viññāṇakkhandho.
(Pāli only)
- 5
-
6
तत्थ छ वेदनाकाया वेदनाक्खन्धो चक्खुसम्फस्सजा वेदना याव मनोसम्फस्सजा वेदना, अयं वेदनाक्खन्धो।
Tattha cha vedanākāyā vedanākkhandho cakkhusamphassajā vedanā yāva manosamphassajā vedanā, ayaṁ vedanākkhandho.
(Pāli only)
-
7
तत्थ छ सञ्ञाकाया सञ्ञाक्खन्धो, रूपसञ्ञा याव धम्मसञ्ञा इमे छ सञ्ञाकाया, अयं सञ्ञाक्खन्धो।
Tattha cha saññākāyā saññākkhandho, rūpasaññā yāva dhammasaññā ime cha saññākāyā, ayaṁ saññākkhandho.
(Pāli only)
-
8
तत्थ छ चेतनाकाया सङ्खारक्खन्धो, रूपसञ्चेतना याव धम्मसञ्चेतना इमे छ चेतनाकाया, अयं सङ्खारक्खन्धो।
Tattha cha cetanākāyā saṅkhārakkhandho, rūpasañcetanā yāva dhammasañcetanā ime cha cetanākāyā, ayaṁ saṅkhārakkhandho.
(Pāli only)
-
9
तत्थ छ विञ्ञाणकाया विञ्ञाणक्खन्धो, चक्खुविञ्ञाणं याव मनोविञ्ञाणं इमे छ विञ्ञाणकाया, अयं विञ्ञाणक्खन्धो।
Tattha cha viññāṇakāyā viññāṇakkhandho, cakkhuviññāṇaṁ yāva manoviññāṇaṁ ime cha viññāṇakāyā, ayaṁ viññāṇakkhandho.
(Pāli only)
-
10
Ime pañcakkhandhā.
(Pāli only)
- 11
- 12
- 13
- 14
-
15
तं यथा दब्बक्खन्धो वनक्खन्धो दारुक्खन्धो अग्गिक्खन्धो उदकक्खन्धो वायुक्खन्धो इति एवं खन्धेसु सब्बसङ्गहोव एवं खन्धत्थो।
Taṁ yathā dabbakkhandho vanakkhandho dārukkhandho aggikkhandho udakakkhandho vāyukkhandho iti evaṁ khandhesu sabbasaṅgahova evaṁ khandhattho.
(Pāli only)
-
16
तत्थ <ब्>अट्ठारस धातुयो</ब्> चक्खुधातु रूपधातु चक्खुविञ्ञाणधातु …पे…
Tattha <b>aṭṭhārasa dhātuyo</b> cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu …pe…
(Pāli only)
-
17
मनोधातु धम्मधातु मनोविञ्ञाणधातु।
manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu.
(Pāli only)
- 18
- 19
-
20
Tattha ko dhātuattho?
(Pāli only)
-
21
Vuccate avayavattho dhātuattho.
(Pāli only)
-
22
अवयवोति चक्खु नो पसादो चक्खुधातु।
Avayavoti cakkhu no pasādo cakkhudhātu.
(Pāli only)
-
23
एवं पञ्चसु धातूसु पुन रागववच्छेदत्थो धातुअत्थो।
Evaṁ pañcasu dhātūsu puna rāgavavacchedattho dhātuattho.
(Pāli only)
-
24
Vavacchinnā hi cakkhudhātu.
(Pāli only)
-
25
एवं पञ्चसु पुनराह एकन्तिपकत्यत्थेन धातुअत्थोति वुच्चते।
Evaṁ pañcasu punarāha ekantipakatyatthena dhātuatthoti vuccate.
(Pāli only)
- 26
-
27
visabhāgattho dhātuattho.
(Pāli only)
-
28
तत्थ <ब्>द्वादसायतनानि</ब्> कतमानि?
Tattha <b>dvādasāyatanāni</b> katamāni?
(Pāli only)
-
29
Cha ajjhattikāni cha bāhirāni.
(Pāli only)
-
30
चक्खायतनं याव मनायतनन्ति अज्झत्तिकं, रूपायतनं याव धम्मायतनन्ति बाहिरं।
Cakkhāyatanaṁ yāva manāyatananti ajjhattikaṁ, rūpāyatanaṁ yāva dhammāyatananti bāhiraṁ.
(Pāli only)
- 31
- 32
- 33
-
34
अपि च द्विधा परिञ्ञा ञातपरिञ्ञा च पहानपरिञ्ञा च।
Api ca dvidhā pariññā ñātapariññā ca pahānapariññā ca.
(Pāli only)
-
35
तत्थ ञातपरिञ्ञा नाम अनिच्चं दुक्खं सञ्ञा अनत्ताति, एसा ञातपरिञ्ञा।
Tattha ñātapariññā nāma aniccaṁ dukkhaṁ saññā anattāti, esā ñātapariññā.
(Pāli only)
-
36
पहानपरिञ्ञा पन छन्दरागप्पहाना, एसा पहानपरिञ्ञा।
Pahānapariññā pana chandarāgappahānā, esā pahānapariññā.
(Pāli only)
- 37
- 38
-
39
यथा सुवण्णाकरो दुब्बण्णाकरो, यथा द्वीहि तेहि आकारेहि ते ते गावा उत्तिट्ठन्ति।
Yathā suvaṇṇākaro dubbaṇṇākaro, yathā dvīhi tehi ākārehi te te gāvā uttiṭṭhanti.
(Pāli only)
-
40
एवं एते हि चित्तचेतसिका गावा उत्तिट्ठन्ति कम्मकिलेसा दुक्खधम्मा च।
Evaṁ ete hi cittacetasikā gāvā uttiṭṭhanti kammakilesā dukkhadhammā ca.
(Pāli only)
- 41
- 42
-
43
<ब्>चत्तारि अरियसच्चानि</ब्> दुक्खं समुदयो निरोधो मग्गो च।
<b>Cattāri ariyasaccāni</b> dukkhaṁ samudayo nirodho maggo ca.
(Pāli only)
-
44
दुक्खं यथा समासेन धम्माचरियं मानसञ्च, समुदयो समासेन अविज्जा च तण्हा च, निरोधो समासेन विज्जा च विमुत्ति च, मग्गो समासेन समथो च विपस्सना च।
Dukkhaṁ yathā samāsena dhammācariyaṁ mānasañca, samudayo samāsena avijjā ca taṇhā ca, nirodho samāsena vijjā ca vimutti ca, maggo samāsena samatho ca vipassanā ca.
(Pāli only)
-
45
तत्थ <ब्>सत्ततिंस बोधिपक्खिका धम्मा</ब्> कतमे?
Tattha <b>sattatiṁsa bodhipakkhikā dhammā</b> katame?
(Pāli only)
-
46
चत्तारो सतिपट्ठाना याव अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो, एवमेते सत्ततिंस बोधिपक्खिका धम्मा।
Cattāro satipaṭṭhānā yāva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, evamete sattatiṁsa bodhipakkhikā dhammā.
(Pāli only)
-
47
ये धम्मा अतीतानागतपच्चुप्पन्नानं बुद्धानं भगवन्तानं पच्चेकबुद्धानं सावकानं च निब्बानाय संवत्तन्तीति, सो मग्गो चत्तारो सतिपट्ठाना।
Ye dhammā atītānāgatapaccuppannānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ paccekabuddhānaṁ sāvakānaṁ ca nibbānāya saṁvattantīti, so maggo cattāro satipaṭṭhānā.
(Pāli only)
- 48
-
49
इध भिक्खु काये कायानुपस्सी विहरति,
Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati,
(Pāli only)
-
50
sammappadhānaṁ …
(Pāli only)
-
51
iddhipādaṁ …
(Pāli only)
-
52
indriyāni …
(Pāli only)
-
53
बलानि …
balāni …
(Pāli only)
-
54
tattha ko indriyattho?
(Pāli only)
-
55
इन्दत्थो इन्द्रियत्थो, आधिपतेय्यत्थो इन्द्रियत्थो, पसादत्थो इन्द्रियत्थो, असाधारणं कस्स किरियत्थो इन्द्रियत्थो;
Indattho indriyattho, ādhipateyyattho indriyattho, pasādattho indriyattho, asādhāraṇaṁ kassa kiriyattho indriyattho;
(Pāli only)
-
56
अनवपरियत्थो बलत्थो, थामत्थो बलत्थो, उपादायत्थो बलत्थो, उपत्थम्भनत्थो बलत्थो।
anavapariyattho balattho, thāmattho balattho, upādāyattho balattho, upatthambhanattho balattho.
(Pāli only)
-
57
Tattha katame satta bojjhaṅgā?
(Pāli only)
-
58
सतिसम्बोज्झङ्गो याव उपेक्खासम्बोज्झङ्गो।
Satisambojjhaṅgo yāva upekkhāsambojjhaṅgo.
(Pāli only)
-
59
Tattha katamo aṭṭhaṅgiko maggo?
(Pāli only)
-
60
Sammādiṭṭhi yāva sammāsamādhi.
(Pāli only)
-
61
तत्थ अट्ठङ्गिको मग्गोति खन्धो सीलक्खन्धो च समाधिक्खन्धो च पञ्ञाक्खन्धो च।
Tattha aṭṭhaṅgiko maggoti khandho sīlakkhandho ca samādhikkhandho ca paññākkhandho ca.
(Pāli only)
-
62
तत्थ या च सम्मावाचा यो च सम्माकम्मन्तो यो च सम्माआजीवो, अयं सीलक्खन्धो।
Tattha yā ca sammāvācā yo ca sammākammanto yo ca sammāājīvo, ayaṁ sīlakkhandho.
(Pāli only)
-
63
या च सम्मासति यो च सम्मावायामो यो च सम्मासमाधि, अयं समाधिक्खन्धो।
Yā ca sammāsati yo ca sammāvāyāmo yo ca sammāsamādhi, ayaṁ samādhikkhandho.
(Pāli only)
-
64
यो च सम्मासङ्कप्पो या च सम्मादिट्ठि, अयं पञ्ञाक्खन्धो।
Yo ca sammāsaṅkappo yā ca sammādiṭṭhi, ayaṁ paññākkhandho.
(Pāli only)
- 65
-
66
Evaṁ tīhākārehi dasa padāni …pe….
(Pāli only)
-
67
तत्थ योगावचरो सीलक्खन्धे ठितो दोसं अकुसलं न उपादियति, दोसानुसयं समूहनति, दोससल्लं उद्धरति, दुक्खवेदनं परिजानाति, कामधातुं समतिक्कमति।
Tattha yogāvacaro sīlakkhandhe ṭhito dosaṁ akusalaṁ na upādiyati, dosānusayaṁ samūhanati, dosasallaṁ uddharati, dukkhavedanaṁ parijānāti, kāmadhātuṁ samatikkamati.
(Pāli only)
-
68
समाधिक्खन्धे ठितो लोभं अकुसलं न उपादियति, रागानुसयं समूहनति, लोभसल्लं उद्धरति, सुखवेदनं परिजानाति, रूपधातुं समतिक्कमति।
Samādhikkhandhe ṭhito lobhaṁ akusalaṁ na upādiyati, rāgānusayaṁ samūhanati, lobhasallaṁ uddharati, sukhavedanaṁ parijānāti, rūpadhātuṁ samatikkamati.
(Pāli only)
-
69
पञ्ञाक्खन्धे ठितो मोहं अकुसलं न उपादियति, अविज्जानुसयं समूहनति, मोहसल्लं दिट्ठिसल्लञ्च उद्धरति, अदुक्खमसुखवेदनं परिजानाति, अरूपधातुं समतिक्कमति।
Paññākkhandhe ṭhito mohaṁ akusalaṁ na upādiyati, avijjānusayaṁ samūhanati, mohasallaṁ diṭṭhisallañca uddharati, adukkhamasukhavedanaṁ parijānāti, arūpadhātuṁ samatikkamati.
(Pāli only)
-
70
इति तीहि खन्धेहि तीणि अकुसलमूलानि न उपादियति, चत्तारि सल्लानि उद्धरति, तिस्सो वेदना परिजानाति, तेधातुकं समतिक्कमति।
Iti tīhi khandhehi tīṇi akusalamūlāni na upādiyati, cattāri sallāni uddharati, tisso vedanā parijānāti, tedhātukaṁ samatikkamati.
(Pāli only)
-
71
Tattha katamā <b>avijjā</b>?
(Pāli only)
-
72
यं चतूसु अरियसच्चेसु अञ्ञाणन्ति वित्थारेन यथा सो पाणसज्जेसु कथङ्कथा कातब्बं।
Yaṁ catūsu ariyasaccesu aññāṇanti vitthārena yathā so pāṇasajjesu kathaṅkathā kātabbaṁ.
(Pāli only)
- 73
- 74
- 75
-
76
चातुमहाभूतिकं चतुन्नं महाभूतानं उपादायरूपस्स पञ्ञत्तिं।
Cātumahābhūtikaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyarūpassa paññattiṁ.
(Pāli only)
- 77
-
78
तत्थ छळायतनन्ति छ अज्झत्तिकानि आयतनानि, चक्खु अज्झत्तिकं आयतनं याव मनो अज्झत्तिकं आयतनं।
Tattha chaḷāyatananti cha ajjhattikāni āyatanāni, cakkhu ajjhattikaṁ āyatanaṁ yāva mano ajjhattikaṁ āyatanaṁ.
(Pāli only)
-
79
फस्सोति छ फस्सकाया चक्खुसम्फस्सो याव मनोसम्फस्सोति फस्सो।
Phassoti cha phassakāyā cakkhusamphasso yāva manosamphassoti phasso.
(Pāli only)
- 80
- 81
-
82
उपादानन्ति चत्तारि उपादानानि कामुपादानं दिट्ठुपादानं सीलब्बतुपादानं अत्तवादुपादानन्ति उपादानं।
Upādānanti cattāri upādānāni kāmupādānaṁ diṭṭhupādānaṁ sīlabbatupādānaṁ attavādupādānanti upādānaṁ.
(Pāli only)
- 83
- 84
- 85
- 86
-
87
जरा नाम यं तं खण्डिच्चं पालिच्चं वलित्तचता पविवित्तं चतुन्नं महाभूतानं विवण्णतं भग्गो तं जरा हीयना पहीयना आयुनो हानि संहानि इन्द्रियानं परिभेदो उपनाहो परिपाको, अयं जरा।
Jarā nāma yaṁ taṁ khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā pavivittaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ vivaṇṇataṁ bhaggo taṁ jarā hīyanā pahīyanā āyuno hāni saṁhāni indriyānaṁ paribhedo upanāho paripāko, ayaṁ jarā.
(Pāli only)
- 88
-
89
मरणं नाम यं तस्मिं तस्मिं सत्तनिकाये तेसं तेसं सत्तानं चुति चवनता मरणं कालङ्किरिया उद्धुमातकानं भेदो कायस्स जीवितिन्द्रियस्स उपच्छेदो, इदं मरणं।
Maraṇaṁ nāma yaṁ tasmiṁ tasmiṁ sattanikāye tesaṁ tesaṁ sattānaṁ cuti cavanatā maraṇaṁ kālaṅkiriyā uddhumātakānaṁ bhedo kāyassa jīvitindriyassa upacchedo, idaṁ maraṇaṁ.
(Pāli only)
- 90
-
91
तत्थ अन्धकारतिमिसा यथाभूतं अप्पजाननलक्खणा अविज्जा सङ्खारानं पदट्ठानं।
Tattha andhakāratimisā yathābhūtaṁ appajānanalakkhaṇā avijjā saṅkhārānaṁ padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
92
अभिसङ्खरणलक्खणा सङ्खारा, उपचयपुनब्भवाभिरोपनपच्चुपट्ठाना।
Abhisaṅkharaṇalakkhaṇā saṅkhārā, upacayapunabbhavābhiropanapaccupaṭṭhānā.
(Pāli only)
-
93
Te viññāṇassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
- 94
-
95
अनेकसन्निस्सयलक्खणं नामरूपं, तं सळायतनस्स पदट्ठानं।
Anekasannissayalakkhaṇaṁ nāmarūpaṁ, taṁ saḷāyatanassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
96
इन्द्रियववत्थापनलक्खणं सळायतनं, तं फस्सस्स पदट्ठानं।
Indriyavavatthāpanalakkhaṇaṁ saḷāyatanaṁ, taṁ phassassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
97
सन्निपातलक्खणो फस्सो, सो वेदनाय पदट्ठानं।
Sannipātalakkhaṇo phasso, so vedanāya padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
98
अनुभवनलक्खणा वेदना, सा तण्हाय पदट्ठानं।
Anubhavanalakkhaṇā vedanā, sā taṇhāya padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
99
अज्झोसानलक्खणा तण्हा, सा उपादानस्स पदट्ठानं।
Ajjhosānalakkhaṇā taṇhā, sā upādānassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
100
आदानपरिहननलक्खणं उपादानं, तं भवस्स पदट्ठानं।
Ādānaparihananalakkhaṇaṁ upādānaṁ, taṁ bhavassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
101
नानागतिविक्खेपलक्खणो भवो, सो जातिया पदट्ठानं।
Nānāgativikkhepalakkhaṇo bhavo, so jātiyā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
- 102
-
103
उपनयपरिपाकलक्खणा जरा, सा मरणस्स पदट्ठानं।
Upanayaparipākalakkhaṇā jarā, sā maraṇassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
104
आयुक्खयजीवितउपरोधलक्खणं मरणं, तं दुक्खस्स पदट्ठानं।
Āyukkhayajīvitauparodhalakkhaṇaṁ maraṇaṁ, taṁ dukkhassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
105
कायसम्पीळनलक्खणं दुक्खं, तं दोमनस्सस्स पदट्ठानं।
Kāyasampīḷanalakkhaṇaṁ dukkhaṁ, taṁ domanassassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
106
चित्तसम्पीळनलक्खणं दोमनस्सं, तं सोकस्स पदट्ठानं।
Cittasampīḷanalakkhaṇaṁ domanassaṁ, taṁ sokassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
107
सोचनलक्खणो सोको, सो परिदेवस्स पदट्ठानं।
Socanalakkhaṇo soko, so paridevassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
108
वचीनिच्छारणलक्खणो परिदेवो, सो उपायासस्स पदट्ठानं।
Vacīnicchāraṇalakkhaṇo paridevo, so upāyāsassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
- 109
- 110
- 111
-
112
द्वे मूलकिलेसा, तीणि अकुसलमूलानि, चत्तारो विपल्लासा।
Dve mūlakilesā, tīṇi akusalamūlāni, cattāro vipallāsā.
(Pāli only)
- 113
-
114
Cattāro vipallāsā—
(Pāli only)
-
115
“अनिच्चे निच्चन्”ति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो, “दुक्खे सुखन्”ति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो, “अनत्तनि अत्ता”ति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो, “असुभे सुभन्”ति सञ्ञाविपल्लासो चित्तविपल्लासो दिट्ठिविपल्लासो।
“anicce niccan”ti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso, “dukkhe sukhan”ti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso, “anattani attā”ti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso, “asubhe subhan”ti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso.
(Pāli only)
- 116
- 117
-
118
Tattha katamo lobho akusalamūlaṁ?
(Pāli only)
-
119
लोभो नाम सो तेसु तेसु परवत्थूसु परदब्बेसु परट्ठानेसु परसापतेय्येसु परपरिग्गहितेसु लोभो लुब्भना इच्छा मुच्छा पत्थना नन्दी अज्झोसानं अपरिच्चागो, अयं लोभो अकुसलमूलं।
Lobho nāma so tesu tesu paravatthūsu paradabbesu paraṭṭhānesu parasāpateyyesu parapariggahitesu lobho lubbhanā icchā mucchā patthanā nandī ajjhosānaṁ apariccāgo, ayaṁ lobho akusalamūlaṁ.
(Pāli only)
- 120
-
121
लोभो लोभजस्स अकुसलस्स कायकम्मस्स वचीकम्मस्स मनोकम्मस्स च, तथा यथा तंसम्पयुत्तानं चित्तचेतसिकानं धम्मानं मूलं।
Lobho lobhajassa akusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa ca, tathā yathā taṁsampayuttānaṁ cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.
(Pāli only)
-
122
Tattha katamo doso akusalamūlaṁ?
(Pāli only)
- 123
- 124
-
125
दोसजस्स कायकम्मस्स वचीकम्मस्स मनोकम्मस्स सम्पयुत्तानञ्च चित्तचेतसिकानं धम्मानं मूलं।
Dosajassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa sampayuttānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.
(Pāli only)
-
126
Tattha katamo moho akusalamūlaṁ?
(Pāli only)
-
127
यं चतूसु अरियसच्चेसु अनभिसमयो असम्पज्जग्गाहो अप्पटिवेधो मोहो मुय्हना सम्मोहो सम्मुय्हना अविज्जा तमो अन्धकारो आवरणं नीवरणं छदनं अच्छदनं अपसच्छागमनं कुसलानं धम्मानं, अयं मोहो अकुसलमूलं।
Yaṁ catūsu ariyasaccesu anabhisamayo asampajjaggāho appaṭivedho moho muyhanā sammoho sammuyhanā avijjā tamo andhakāro āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ acchadanaṁ apasacchāgamanaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, ayaṁ moho akusalamūlaṁ.
(Pāli only)
- 128
-
129
मोहजस्स अकुसलस्स कायकम्मस्स वचीकम्मस्स मनोकम्मस्स च तंसम्पयुत्तकानञ्च चित्तचेतसिकानं धम्मानं मूलं।
Mohajassa akusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa ca taṁsampayuttakānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.
(Pāli only)
-
130
तत्थ <ब्>विपल्लासा</ब्> जानितब्बा, विपल्लासानं वत्थु जानितब्बं।
Tattha <b>vipallāsā</b> jānitabbā, vipallāsānaṁ vatthu jānitabbaṁ.
(Pāli only)
-
131
यं विपल्लासं सिया, तं जानितब्बं।
Yaṁ vipallāsaṁ siyā, taṁ jānitabbaṁ.
(Pāli only)
-
132
तत्थ एको विपल्लासो तीणि विपल्लासानि चत्तारि विपल्लासवत्थूनि।
Tattha eko vipallāso tīṇi vipallāsāni cattāri vipallāsavatthūni.
(Pāli only)
- 133
- 134
-
135
कतमानि चत्तारि विपल्लासवत्थूनि?
Katamāni cattāri vipallāsavatthūni?
(Pāli only)
- 136
-
137
इमानि चत्तारि विपल्लासवत्थूनि।
Imāni cattāri vipallāsavatthūni.
(Pāli only)
-
138
Katamāni tīṇi vipallāsāni?
(Pāli only)
- 139
-
140
Imāni tīṇi vipallāsāni.
(Pāli only)
-
141
तत्थ मनापिके वत्थुम्हि इन्द्रियवत्थे वण्णायतने वा यो निमित्तस्स उग्गाहो, अयं सञ्ञाविपल्लासो।
Tattha manāpike vatthumhi indriyavatthe vaṇṇāyatane vā yo nimittassa uggāho, ayaṁ saññāvipallāso.
(Pāli only)
-
142
तत्थ विपरीतचित्तस्स वत्थुम्हि सति विञ्ञत्ति, अयं चित्तविपल्लासो।
Tattha viparītacittassa vatthumhi sati viññatti, ayaṁ cittavipallāso.
(Pāli only)
- 143
- 144
-
145
तयो काये तयो वेदनाय तयो चित्ते तयो धम्मे, चत्तारो सञ्ञाविपल्लासा चत्तारो चित्तविपल्लासा चत्तारो दिट्ठिविपल्लासा, आयतनूपचयतो चक्खुविञ्ञाणसञ्ञासमङ्गिस्स रूपेसु द्वादस विपल्लासा याव मनो सञ्ञासमङ्गिस्स, धम्मेसु द्वादस विपल्लासा छ द्वादसका चत्तारि विपल्लासा भवन्ति।
Tayo kāye tayo vedanāya tayo citte tayo dhamme, cattāro saññāvipallāsā cattāro cittavipallāsā cattāro diṭṭhivipallāsā, āyatanūpacayato cakkhuviññāṇasaññāsamaṅgissa rūpesu dvādasa vipallāsā yāva mano saññāsamaṅgissa, dhammesu dvādasa vipallāsā cha dvādasakā cattāri vipallāsā bhavanti.
(Pāli only)
-
146
आरम्मणनानत्ततो हि अपरिमितसङ्खेय्यानं सत्तानं अपरिमितमसङ्खेय्या विपल्लासा भवन्ति हीनुक्कट्ठमज्झिमताय।
Ārammaṇanānattato hi aparimitasaṅkheyyānaṁ sattānaṁ aparimitamasaṅkheyyā vipallāsā bhavanti hīnukkaṭṭhamajjhimatāya.
(Pāli only)
-
147
तत्थ पञ्चक्खन्धा चत्तारि अत्तभाववत्थूनि भवन्ति।
Tattha pañcakkhandhā cattāri attabhāvavatthūni bhavanti.
(Pāli only)
-
148
यो रूपक्खन्धो, सो कायो अत्तभाववत्थु।
Yo rūpakkhandho, so kāyo attabhāvavatthu.
(Pāli only)
-
149
यो वेदनाक्खन्धो, सो वेदना अत्तभाववत्थु।
Yo vedanākkhandho, so vedanā attabhāvavatthu.
(Pāli only)
-
150
यो सञ्ञाक्खन्धो च सङ्खारक्खन्धो च, ते धम्मा अत्तभाववत्थु।
Yo saññākkhandho ca saṅkhārakkhandho ca, te dhammā attabhāvavatthu.
(Pāli only)
-
151
यो विञ्ञाणक्खन्धो, सो चित्तं अत्तभाववत्थु।
Yo viññāṇakkhandho, so cittaṁ attabhāvavatthu.
(Pāli only)
-
152
इति पञ्चक्खन्धा चत्तारि अत्तभाववत्थूनि।
Iti pañcakkhandhā cattāri attabhāvavatthūni.
(Pāli only)
- 153
- 154
- 155
-
156
चित्ते …
citte …
(Pāli only)
-
157
dhammesu ca attavipallāso bhavati.
(Pāli only)
-
158
तत्थ चतुन्नं विपल्लासानं समुग्घातनत्थं भगवा चत्तारो सतिपट्ठाने देसेति पञ्ञपेति काये कायानुपस्सी विहरतो “असुभे सुभन्”ति।
Tattha catunnaṁ vipallāsānaṁ samugghātanatthaṁ bhagavā cattāro satipaṭṭhāne deseti paññapeti kāye kāyānupassī viharato “asubhe subhan”ti.
(Pāli only)
- 159
-
160
तत्थ अन्धकारतिमिसा अप्पटिवेधलक्खणा अविज्जा, तस्सा विपल्लासपदट्ठानं।
Tattha andhakāratimisā appaṭivedhalakkhaṇā avijjā, tassā vipallāsapadaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
161
अज्झोसानलक्खणा तण्हा, तस्सा पियरूपसातरूपं पदट्ठानं।
Ajjhosānalakkhaṇā taṇhā, tassā piyarūpasātarūpaṁ padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
162
अत्तासयवञ्चनालक्खणो लोभो, तस्स अदिन्नादानं पदट्ठानं।
Attāsayavañcanālakkhaṇo lobho, tassa adinnādānaṁ padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
163
इध विवादलक्खणो दोसो, तस्स पाणातिपातो पदट्ठानं।
Idha vivādalakkhaṇo doso, tassa pāṇātipāto padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
164
वत्थुविप्पटिपत्तिलक्खणो मोहो, तस्स मिच्छापटिपत्ति पदट्ठानं।
Vatthuvippaṭipattilakkhaṇo moho, tassa micchāpaṭipatti padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
165
सङ्खतानं धम्मानं अविनासग्गहणलक्खणा निच्चसञ्ञा, तस्सा सब्बसङ्खारा पदट्ठानं।
Saṅkhatānaṁ dhammānaṁ avināsaggahaṇalakkhaṇā niccasaññā, tassā sabbasaṅkhārā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
166
सासवफस्सोपगमनलक्खणा सुखसञ्ञा, तस्सा ममङ्कारो पदट्ठानं।
Sāsavaphassopagamanalakkhaṇā sukhasaññā, tassā mamaṅkāro padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
167
धम्मेसु उपगमनलक्खणा अत्तसञ्ञा, तस्सा अहङ्कारो पदट्ठानं।
Dhammesu upagamanalakkhaṇā attasaññā, tassā ahaṅkāro padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
168
वण्णसङ्गहणलक्खणा सुभसञ्ञा, तस्सा इन्द्रियअसंवरो पदट्ठानं।
Vaṇṇasaṅgahaṇalakkhaṇā subhasaññā, tassā indriyaasaṁvaro padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
169
एतेहि नवहि पदेहि उद्दिट्ठेहि सब्बो अकुसलपक्खो निद्दिट्ठो भवति, सो च खो बहुस्सुतेन सक्का जानितुं नो अप्पस्सुतेन, पञ्ञवता नो दुप्पञ्ञेन, युत्तेन नो अयुत्तेन।
Etehi navahi padehi uddiṭṭhehi sabbo akusalapakkho niddiṭṭho bhavati, so ca kho bahussutena sakkā jānituṁ no appassutena, paññavatā no duppaññena, yuttena no ayuttena.
(Pāli only)
- 170
- 171
-
172
समथो विपस्सना अलोभो अदोसो अमोहो अनिच्चसञ्ञा दुक्खसञ्ञा अनत्तसञ्ञा असुभसञ्ञा च।
Samatho vipassanā alobho adoso amoho aniccasaññā dukkhasaññā anattasaññā asubhasaññā ca.
(Pāli only)
-
173
Tattha katamo <b>samatho</b>?
(Pāli only)
- 174
-
175
Tattha katamā <b>vipassanā</b>?
(Pāli only)
-
176
खन्धेसु वा धातूसु वा आयतनेसु वा नामरूपेसु वा पटिच्चसमुप्पादेसु वा पटिच्चसमुप्पन्नेसु वा धम्मेसु दुक्खेसु वा समुदयेसु वा निरोधे वा मग्गे वा कुसलाकुसलेसु वा धम्मेसु सावज्जअनवज्जेसु वा कण्हसुक्केसु वा सेवितब्बअसेवितब्बेसु वा सो यथाभूतं विचयो पविचयो वीमंसा परवीमंसा गाहना अग्गाहना परिग्गाहना चित्तेन परिचितना तुलना उपपरिक्खा ञाणं विज्जा वा चक्खु बुद्धि मेधा पञ्ञा ओभासो आलोको आभा पभा खग्गो नाराचो धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो सम्मादिट्ठि मग्गङ्गं, अयं विपस्सना।
Khandhesu vā dhātūsu vā āyatanesu vā nāmarūpesu vā paṭiccasamuppādesu vā paṭiccasamuppannesu vā dhammesu dukkhesu vā samudayesu vā nirodhe vā magge vā kusalākusalesu vā dhammesu sāvajjaanavajjesu vā kaṇhasukkesu vā sevitabbaasevitabbesu vā so yathābhūtaṁ vicayo pavicayo vīmaṁsā paravīmaṁsā gāhanā aggāhanā pariggāhanā cittena paricitanā tulanā upaparikkhā ñāṇaṁ vijjā vā cakkhu buddhi medhā paññā obhāso āloko ābhā pabhā khaggo nārāco dhammavicayasambojjhaṅgo sammādiṭṭhi maggaṅgaṁ, ayaṁ vipassanā.
(Pāli only)
- 177
-
178
द्विधा चेसा हि विपस्सना धम्मविपस्सनाति वुच्चति, द्विधा इमाय पस्सति सुभञ्च असुभञ्च कण्हञ्च सुक्कञ्च सेवितब्बञ्च असेवितब्बञ्च कम्मञ्च विपाकञ्च बन्धञ्च विमोक्खञ्च आचयञ्च अपचयञ्च पवत्तिञ्च निवत्तिञ्च सङ्किलेसञ्च वोदानञ्च, एवं विपस्सनाति वुच्चति।
Dvidhā cesā hi vipassanā dhammavipassanāti vuccati, dvidhā imāya passati subhañca asubhañca kaṇhañca sukkañca sevitabbañca asevitabbañca kammañca vipākañca bandhañca vimokkhañca ācayañca apacayañca pavattiñca nivattiñca saṅkilesañca vodānañca, evaṁ vipassanāti vuccati.
(Pāli only)
- 179
- 180
-
181
इमानि द्वे भेसज्जानि पटिसेवेन्तो द्वे अरोगे सच्छिकरोति रागविरागं चेतोविमुत्तिं अविज्जाविरागञ्च पञ्ञाविमुत्तिं।
Imāni dve bhesajjāni paṭisevento dve aroge sacchikaroti rāgavirāgaṁ cetovimuttiṁ avijjāvirāgañca paññāvimuttiṁ.
(Pāli only)
-
182
तत्थ तण्हारोगस्स समथो भेसज्जं, रागविरागा चेतोविमुत्ति अरोगं।
Tattha taṇhārogassa samatho bhesajjaṁ, rāgavirāgā cetovimutti arogaṁ.
(Pāli only)
-
183
अविज्जारोगस्स विपस्सनाभेसज्जं अविज्जाविरागा पञ्ञाविमुत्ति अरोगं।
Avijjārogassa vipassanābhesajjaṁ avijjāvirāgā paññāvimutti arogaṁ.
(Pāli only)
-
184
एवञ्हि भगवा चाह, “द्वे धम्मा परिञ्ञेय्या नामञ्च रूपञ्च, द्वे धम्मा पहातब्बा अविज्जा च भवतण्हा च, द्वे धम्मा भावेतब्बा समथो च विपस्सना च, द्वे धम्मा सच्छिकातब्बा विज्जा च विमुत्ति चा”ति।
Evañhi bhagavā cāha, “dve dhammā pariññeyyā nāmañca rūpañca, dve dhammā pahātabbā avijjā ca bhavataṇhā ca, dve dhammā bhāvetabbā samatho ca vipassanā ca, dve dhammā sacchikātabbā vijjā ca vimutti cā”ti.
(Pāli only)
-
185
तत्थ समथं भावेन्तो रूपं परिजानाति, रूपं परिजानन्तो तण्हं पजहति, तण्हं पजहन्तो रागविरागा चेतोविमुत्तिं सच्छिकरोति, विपस्सनं भावेन्तो नामं परिजानाति, नामं परिजानन्तो अविज्जं पजहति, अविज्जं पजहन्तो अविज्जाविरागा पञ्ञाविमुत्तिं सच्छिकरोति।
Tattha samathaṁ bhāvento rūpaṁ parijānāti, rūpaṁ parijānanto taṇhaṁ pajahati, taṇhaṁ pajahanto rāgavirāgā cetovimuttiṁ sacchikaroti, vipassanaṁ bhāvento nāmaṁ parijānāti, nāmaṁ parijānanto avijjaṁ pajahati, avijjaṁ pajahanto avijjāvirāgā paññāvimuttiṁ sacchikaroti.
(Pāli only)
- 186
- 187
- 188
-
189
Esā sopādisesā nibbānadhātu.
(Pāli only)
-
190
तस्स आयुपरियादाना जीवितिन्द्रियस्स उपरोधा इदञ्च दुक्खं निरुज्झति, अञ्ञञ्च दुक्खं न उप्पज्जति।
Tassa āyupariyādānā jīvitindriyassa uparodhā idañca dukkhaṁ nirujjhati, aññañca dukkhaṁ na uppajjati.
(Pāli only)
-
191
तत्थ यो इमेसं खन्धानं धातुआयतनानं निरोधो वूपसमो अञ्ञेसञ्च खन्धधातुआयतनानं अप्पटिसन्धि अपातुभावो, अयं अनुपादिसेसा निब्बानधातु।
Tattha yo imesaṁ khandhānaṁ dhātuāyatanānaṁ nirodho vūpasamo aññesañca khandhadhātuāyatanānaṁ appaṭisandhi apātubhāvo, ayaṁ anupādisesā nibbānadhātu.
(Pāli only)
-
192
तत्थ कतमं <ब्>अलोभो कुसलमूलं</ब्>?
Tattha katamaṁ <b>alobho kusalamūlaṁ</b>?
(Pāli only)
-
193
यंधातुको अलोभो अलुब्भना अलुब्भितत्तं अनिच्छा अपत्थना अकन्ता अनज्झोसानं।
Yaṁdhātuko alobho alubbhanā alubbhitattaṁ anicchā apatthanā akantā anajjhosānaṁ.
(Pāli only)
- 194
- 195
-
196
अलोभजस्स कुसलस्स कायकम्मस्स वचीकम्मस्स मनोकम्मस्स तंसम्पयुत्तानञ्च चित्तचेतसिकानं धम्मानं मूलं।
Alobhajassa kusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa taṁsampayuttānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.
(Pāli only)
- 197
-
198
कतमेसं तिण्णं, सम्मासङ्कप्पस्स सम्मावायामस्स सम्मासमाधिस्स च इमेसं मूलन्ति, तस्मा कुसलमूलन्ति वुच्चति।
Katamesaṁ tiṇṇaṁ, sammāsaṅkappassa sammāvāyāmassa sammāsamādhissa ca imesaṁ mūlanti, tasmā kusalamūlanti vuccati.
(Pāli only)
-
199
तत्थ कतमं <ब्>अदोसो कुसलमूलं</ब्>?
Tattha katamaṁ <b>adoso kusalamūlaṁ</b>?
(Pāli only)
-
200
या सत्तेसु वा सङ्खारेसु वा अनघातो अप्पटिघातो अब्यापत्ति अब्यापादो अदोसो मेत्ता मेत्तायना अत्थकामता हितकामता चेतसो पसादो, अयं अदोसो कुसलमूलं।
Yā sattesu vā saṅkhāresu vā anaghāto appaṭighāto abyāpatti abyāpādo adoso mettā mettāyanā atthakāmatā hitakāmatā cetaso pasādo, ayaṁ adoso kusalamūlaṁ.
(Pāli only)
- 201
-
202
अदोसजस्स कुसलस्स कायकम्मस्स वचीकम्मस्स मनोकम्मस्स तंसम्पयुत्तानञ्च चित्तचेतसिकानं धम्मानं मूलं।
Adosajassa kusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa taṁsampayuttānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.
(Pāli only)
-
203
Atha vā tiṇṇaṁ maggaṅgānaṁ mūlaṁ.
(Pāli only)
- 204
-
205
सम्मावाचाय सम्माकम्मन्तस्स सम्माआजीवस्स च इमेसं तिण्णं मग्गङ्गानं मूलं, तस्मा कुसलमूलन्ति वुच्चति।
Sammāvācāya sammākammantassa sammāājīvassa ca imesaṁ tiṇṇaṁ maggaṅgānaṁ mūlaṁ, tasmā kusalamūlanti vuccati.
(Pāli only)
-
206
तत्थ कतमं <ब्>अमोहो कुसलमूलं</ब्>?
Tattha katamaṁ <b>amoho kusalamūlaṁ</b>?
(Pāli only)
-
207
यं चतूसु अरियसच्चेसु यथाभूतं ञाणदस्सनं अभिसमयो सम्मा च पच्चागमो पटिवेधो अमोहो असम्मुय्हना असम्मोहो विज्जापकासो आलोको अनावरणं सेक्खानं कुसलानं धम्मानं, अयं अमोहो कुसलमूलं।
Yaṁ catūsu ariyasaccesu yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ abhisamayo sammā ca paccāgamo paṭivedho amoho asammuyhanā asammoho vijjāpakāso āloko anāvaraṇaṁ sekkhānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, ayaṁ amoho kusalamūlaṁ.
(Pāli only)
- 208
-
209
अमोहजस्स कुसलस्स कायकम्मस्स वचीकम्मस्स मनोकम्मस्स तंसम्पयुत्तानञ्च चित्तचेतसिकानं धम्मानं मूलं।
Amohajassa kusalassa kāyakammassa vacīkammassa manokammassa taṁsampayuttānañca cittacetasikānaṁ dhammānaṁ mūlaṁ.
(Pāli only)
- 210
- 211
-
212
सम्मादिट्ठिया च सम्मासतिया च इमेसं द्विन्नं मग्गङ्गानं मूलं, तस्मा कुसलमूलन्ति वुच्चति।
Sammādiṭṭhiyā ca sammāsatiyā ca imesaṁ dvinnaṁ maggaṅgānaṁ mūlaṁ, tasmā kusalamūlanti vuccati.
(Pāli only)
-
213
एवं इमेसं तीहि कुसलमूलेहि अट्ठङ्गिको मग्गो योजेतब्बो।
Evaṁ imesaṁ tīhi kusalamūlehi aṭṭhaṅgiko maggo yojetabbo.
(Pāli only)
-
214
तत्थ कतमा <ब्>अनिच्चसञ्ञा</ब्>?
Tattha katamā <b>aniccasaññā</b>?
(Pāli only)
- 215
-
216
Tassā ko nissando?
(Pāli only)
-
217
अनिच्चसञ्ञाय भाविताय बहुलीकताय अट्ठसु लोकधम्मेसु चित्तं नानुसन्धति न सन्धति न सण्ठहति, उपेक्खा वा पटिक्कूलता वा सण्ठहति, अयमस्सा निस्सन्दो।
Aniccasaññāya bhāvitāya bahulīkatāya aṭṭhasu lokadhammesu cittaṁ nānusandhati na sandhati na saṇṭhahati, upekkhā vā paṭikkūlatā vā saṇṭhahati, ayamassā nissando.
(Pāli only)
-
218
तत्थ कतमा <ब्>दुक्खसञ्ञा</ब्>?
Tattha katamā <b>dukkhasaññā</b>?
(Pāli only)
- 219
-
220
Tassā ko nissando?
(Pāli only)
-
221
दुक्खसञ्ञाय भाविताय बहुलीकताय आलस्से सम्पमादे विम्हये च चित्तं नानुसन्धति न सन्धति न सण्ठहति, उपेक्खा वा पटिक्कूलता वा सण्ठहति, अयमस्सा निस्सन्दो।
Dukkhasaññāya bhāvitāya bahulīkatāya ālasse sampamāde vimhaye ca cittaṁ nānusandhati na sandhati na saṇṭhahati, upekkhā vā paṭikkūlatā vā saṇṭhahati, ayamassā nissando.
(Pāli only)
-
222
तत्थ कतमा <ब्>अनत्तसञ्ञा</ब्>?
Tattha katamā <b>anattasaññā</b>?
(Pāli only)
- 223
-
224
तस्सा को निस्सन्दो, अनत्तसञ्ञाय भाविताय बहुलीकताय अहङ्कारो चित्तं नानुसन्धति न सन्धति, ममङ्कारो न सण्ठहति, उपेक्खा वा पटिक्कूलता वा सण्ठहति, अयमस्सा निस्सन्दो।
Tassā ko nissando, anattasaññāya bhāvitāya bahulīkatāya ahaṅkāro cittaṁ nānusandhati na sandhati, mamaṅkāro na saṇṭhahati, upekkhā vā paṭikkūlatā vā saṇṭhahati, ayamassā nissando.
(Pāli only)
-
225
Tattha katamā <b>asubhasaññā</b>?
(Pāli only)
- 226
-
227
Tassā ko nissando?
(Pāli only)
-
228
असुभसञ्ञाय भाविताय बहुलीकताय सुभनिमित्ते चित्तं नानुसन्धति न सन्धति न सण्ठहति, उपेक्खा वा पटिक्कूलता वा सण्ठहति, अयमस्सा निस्सन्दो।
Asubhasaññāya bhāvitāya bahulīkatāya subhanimitte cittaṁ nānusandhati na sandhati na saṇṭhahati, upekkhā vā paṭikkūlatā vā saṇṭhahati, ayamassā nissando.
(Pāli only)
-
229
तत्थ पञ्चन्नं खन्धानं परिञ्ञा भगवता देसिता, यो तत्थ असुभसञ्ञा रूपक्खन्धस्स परिञ्ञत्तं, दुक्खसञ्ञा वेदनाक्खन्धस्स परिञ्ञत्तं, अनत्तसञ्ञा सञ्ञाक्खन्धस्स सङ्खारक्खन्धस्स परिञ्ञत्तं, अनिच्चसञ्ञा विञ्ञाणक्खन्धस्स परिञ्ञत्तं।
Tattha pañcannaṁ khandhānaṁ pariññā bhagavatā desitā, yo tattha asubhasaññā rūpakkhandhassa pariññattaṁ, dukkhasaññā vedanākkhandhassa pariññattaṁ, anattasaññā saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa pariññattaṁ, aniccasaññā viññāṇakkhandhassa pariññattaṁ.
(Pāli only)
-
230
तत्थ समथेन तण्हं समुग्घातेति, विपस्सनाय अविज्जं समुग्घातेति, अदोसेन दोसं समुग्घातेति, अमोहेन मोहं समुग्घातेति, अनिच्चसञ्ञाय निच्चसञ्ञं समुग्घातेति, दुक्खसञ्ञाय सुखसञ्ञं समुग्घातेति, अनत्तसञ्ञाय अत्तसञ्ञं समुग्घातेति, असुभसञ्ञाय सुभसञ्ञं समुग्घातेति।
Tattha samathena taṇhaṁ samugghāteti, vipassanāya avijjaṁ samugghāteti, adosena dosaṁ samugghāteti, amohena mohaṁ samugghāteti, aniccasaññāya niccasaññaṁ samugghāteti, dukkhasaññāya sukhasaññaṁ samugghāteti, anattasaññāya attasaññaṁ samugghāteti, asubhasaññāya subhasaññaṁ samugghāteti.
(Pāli only)
-
231
चित्तविक्खेपपटिसंहरणलक्खणो समथो, तस्स झानानि पदट्ठानं।
Cittavikkhepapaṭisaṁharaṇalakkhaṇo samatho, tassa jhānāni padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
232
सब्बधम्मं यथाभूतं पटिवेधलक्खणा विपस्सना, तस्सा सब्बनेय्यं पदट्ठानं।
Sabbadhammaṁ yathābhūtaṁ paṭivedhalakkhaṇā vipassanā, tassā sabbaneyyaṁ padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
233
इच्छापटिसंहरणलक्खणो अलोभो, तस्स अदिन्नादाना वेरमणी पदट्ठानं।
Icchāpaṭisaṁharaṇalakkhaṇo alobho, tassa adinnādānā veramaṇī padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
234
अब्यापादलक्खणो अदोसो, तस्स पाणातिपाता वेरमणी पदट्ठानं।
Abyāpādalakkhaṇo adoso, tassa pāṇātipātā veramaṇī padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
235
वत्थुअप्पटिहतलक्खणो अमोहो, तस्स सम्मापटिपत्ति पदट्ठानं।
Vatthuappaṭihatalakkhaṇo amoho, tassa sammāpaṭipatti padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
236
सङ्खतानं धम्मानं विनासग्गहणलक्खणा अनिच्चसञ्ञा, तस्सा उदयब्बयो पदट्ठानं।
Saṅkhatānaṁ dhammānaṁ vināsaggahaṇalakkhaṇā aniccasaññā, tassā udayabbayo padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
237
सासवफस्ससञ्जाननलक्खणा दुक्खसञ्ञा, तस्सा वेदना पदट्ठानं।
Sāsavaphassasañjānanalakkhaṇā dukkhasaññā, tassā vedanā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
238
सब्बधम्मअनुपगमनलक्खणा अनत्तसञ्ञा, तस्सा धम्मसञ्ञा पदट्ठानं।
Sabbadhammaanupagamanalakkhaṇā anattasaññā, tassā dhammasaññā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
239
विनीलकविपुब्बकउद्धुमातकसमुग्गहणलक्खणा असुभसञ्ञा, तस्सा निब्बिदा पदट्ठानं।
Vinīlakavipubbakauddhumātakasamuggahaṇalakkhaṇā asubhasaññā, tassā nibbidā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
240
इमेसु नवसु पदेसु उपदिट्ठेसु सब्बो कुसलपक्खो उपदिट्ठो भवति, सो च बहुस्सुतेन सक्का जानितुं नो अप्पस्सुतेन, पञ्ञवता नो दुप्पञ्ञेन, युत्तेन नो अयुत्तेनाति।
Imesu navasu padesu upadiṭṭhesu sabbo kusalapakkho upadiṭṭho bhavati, so ca bahussutena sakkā jānituṁ no appassutena, paññavatā no duppaññena, yuttena no ayuttenāti.
(Pāli only)
-
241
तत्थ निच्चसञ्ञाधिमुत्तस्स अपरापरं चित्तं पणामेन्तो सतिमपच्चवेक्खतो अनिच्चसञ्ञा न उपट्ठाति, पञ्चसु कामगुणेसु सुखस्सादाधिमुत्तस्स इरियापथस्स अगतिमपच्चवेक्खतो दुक्खसञ्ञा न उपट्ठाति, खन्धधातुआयतनेसु अत्ताधिमुत्तस्स नानाधातुअनेकधातुविनिब्भोगमपच्चवेक्खतो अनत्तसञ्ञा न उपट्ठाति, वण्णसण्ठानाभिरतस्स काये सुभाधिमुत्तस्स च विप्पटिच्छन्ना असुभसञ्ञा न उपट्ठाति।
Tattha niccasaññādhimuttassa aparāparaṁ cittaṁ paṇāmento satimapaccavekkhato aniccasaññā na upaṭṭhāti, pañcasu kāmaguṇesu sukhassādādhimuttassa iriyāpathassa agatimapaccavekkhato dukkhasaññā na upaṭṭhāti, khandhadhātuāyatanesu attādhimuttassa nānādhātuanekadhātuvinibbhogamapaccavekkhato anattasaññā na upaṭṭhāti, vaṇṇasaṇṭhānābhiratassa kāye subhādhimuttassa ca vippaṭicchannā asubhasaññā na upaṭṭhāti.
(Pāli only)
-
242
अविप्पटिसारलक्खणा सद्धा, सद्दहना पच्चुपट्ठानं।
Avippaṭisāralakkhaṇā saddhā, saddahanā paccupaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
243
तस्स चत्तारि सोतापत्तियङ्गानि पदट्ठानं।
Tassa cattāri sotāpattiyaṅgāni padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
- 244
-
245
सूराअपटिक्खेपनलक्खणं वीरियिन्द्रियं, वीरियिन्द्रियारम्भो पच्चुपट्ठानं।
Sūrāapaṭikkhepanalakkhaṇaṁ vīriyindriyaṁ, vīriyindriyārambho paccupaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
246
तस्स अतीता चत्तारो सम्मप्पधाना पदट्ठानं।
Tassa atītā cattāro sammappadhānā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
247
यथा वुत्तं भगवता वीरियिन्द्रियं, भिक्खवे, कुहिं दट्ठब्बं, चतूसु सम्मप्पधानेसु।
Yathā vuttaṁ bhagavatā vīriyindriyaṁ, bhikkhave, kuhiṁ daṭṭhabbaṁ, catūsu sammappadhānesu.
(Pāli only)
-
248
सति सरणलक्खणा, असम्मोहपच्चुपट्ठाना।
Sati saraṇalakkhaṇā, asammohapaccupaṭṭhānā.
(Pāli only)
-
249
तस्स अतीता चत्तारो सतिपट्ठाना पदट्ठानं।
Tassa atītā cattāro satipaṭṭhānā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
250
यथा वुत्तं भगवता सतिन्द्रियं भिक्खवे, कुहिं दट्ठब्बं, चतूसु सतिपट्ठानेसु।
Yathā vuttaṁ bhagavatā satindriyaṁ bhikkhave, kuhiṁ daṭṭhabbaṁ, catūsu satipaṭṭhānesu.
(Pāli only)
-
251
एकग्गलक्खणो समाधि, अविक्खेपपच्चुपट्ठानो, तस्स चत्तारि ञाणानि पदट्ठानं।
Ekaggalakkhaṇo samādhi, avikkhepapaccupaṭṭhāno, tassa cattāri ñāṇāni padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
- 252
-
253
पजाननलक्खणा पञ्ञा, भूतत्थसन्तीरणा पच्चुपट्ठाना, तस्स चत्तारि अरियसच्चानि पदट्ठानं।
Pajānanalakkhaṇā paññā, bhūtatthasantīraṇā paccupaṭṭhānā, tassa cattāri ariyasaccāni padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
254
यथा वुत्तं भगवता पञ्ञिन्द्रियं, भिक्खवे, कुहिं दट्ठब्बं, चतूसु अरियसच्चेसु।
Yathā vuttaṁ bhagavatā paññindriyaṁ, bhikkhave, kuhiṁ daṭṭhabbaṁ, catūsu ariyasaccesu.
(Pāli only)
-
255
<ब्>चत्तारि चक्कानि</ब्> पतिरूपदेसवासो चक्कं, सप्पुरिसूपनिस्सयो चक्कं, अत्तसम्मापणिधानं चक्कं, पुब्बे कतपुञ्ञता चक्कं।
<b>Cattāri cakkāni</b> patirūpadesavāso cakkaṁ, sappurisūpanissayo cakkaṁ, attasammāpaṇidhānaṁ cakkaṁ, pubbe katapuññatā cakkaṁ.
(Pāli only)
-
256
तत्थ अरियसन्निस्सयलक्खणो पतिरूपदेसवासो, सो सप्पुरिसूपनिस्सयस्स पदट्ठानं।
Tattha ariyasannissayalakkhaṇo patirūpadesavāso, so sappurisūpanissayassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
257
अरियसन्निस्सयलक्खणो सप्पुरिसूपनिस्सयो, सो अत्तसम्मापणिधानस्स पदट्ठानं।
Ariyasannissayalakkhaṇo sappurisūpanissayo, so attasammāpaṇidhānassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
258
सम्मापटिपत्तिलक्खणं अत्तसम्मापणिधानं, तं पुञ्ञानं पदट्ठानं।
Sammāpaṭipattilakkhaṇaṁ attasammāpaṇidhānaṁ, taṁ puññānaṁ padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
259
कुसलधम्मोपचयलक्खणं पुञ्ञं, तं सब्बसम्पत्तीनं पदट्ठानं।
Kusaladhammopacayalakkhaṇaṁ puññaṁ, taṁ sabbasampattīnaṁ padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
260
एकादससीलमूलका धम्मा सीलवतो अविप्पटिसारो भवति …पे…
Ekādasasīlamūlakā dhammā sīlavato avippaṭisāro bhavati …pe…
(Pāli only)
-
261
सो विमुत्तिञाणदस्सनं “नापरं इत्थत्ताया”ति पजानना।
so vimuttiñāṇadassanaṁ “nāparaṁ itthattāyā”ti pajānanā.
(Pāli only)
-
262
तत्थ वेरमणिलक्खणं सीलं, तं अविप्पटिसारस्स पदट्ठानं।
Tattha veramaṇilakkhaṇaṁ sīlaṁ, taṁ avippaṭisārassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
263
न अत्तानुवादलक्खणो अविप्पटिसारो, सो पामोज्जस्स पदट्ठानं।
Na attānuvādalakkhaṇo avippaṭisāro, so pāmojjassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
264
अभिप्पमोदनलक्खणं पामोज्जं, तं पीतिया पदट्ठानं।
Abhippamodanalakkhaṇaṁ pāmojjaṁ, taṁ pītiyā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
265
अत्तमनलक्खणा पीति, सा पस्सद्धिया पदट्ठानं।
Attamanalakkhaṇā pīti, sā passaddhiyā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
266
कम्मनियलक्खणा पस्सद्धि, सा सुखस्स पदट्ठानं।
Kammaniyalakkhaṇā passaddhi, sā sukhassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
267
अब्यापादलक्खणं सुखं, तं समाधिनो पदट्ठानं।
Abyāpādalakkhaṇaṁ sukhaṁ, taṁ samādhino padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
268
अविक्खेपनलक्खणो समाधि, सो यथाभूतञाणदस्सनस्स पदट्ठानं।
Avikkhepanalakkhaṇo samādhi, so yathābhūtañāṇadassanassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
269
अविपरीतसन्तीरणलक्खणा पञ्ञा, सा निब्बिदाय पदट्ठानं अनालयनलक्खणा निब्बिदा, सा विरागस्स पदट्ठानं।
Aviparītasantīraṇalakkhaṇā paññā, sā nibbidāya padaṭṭhānaṁ anālayanalakkhaṇā nibbidā, sā virāgassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
270
असङ्किलेसलक्खणो विरागो, सो विमुत्तिया पदट्ठानं।
Asaṅkilesalakkhaṇo virāgo, so vimuttiyā padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
271
अकुसलधम्मविवेकलक्खणा विमुत्ति, सा विमुत्तिनो वोदानस्स पदट्ठानं।
Akusaladhammavivekalakkhaṇā vimutti, sā vimuttino vodānassa padaṭṭhānaṁ.
(Pāli only)
-
272
<ब्>चतस्सो अरियभूमियो चत्तारि सामञ्ञफलानि</ब्>।
<b>Catasso ariyabhūmiyo cattāri sāmaññaphalāni</b>.
(Pāli only)
- 273
-
274
सोतापत्तिफलञ्च सो यथाभूतं पजानित्वा निब्बिन्दति, इदं तनुकामरागस्स पदट्ठानं ब्यापादानं।
Sotāpattiphalañca so yathābhūtaṁ pajānitvā nibbindati, idaṁ tanukāmarāgassa padaṭṭhānaṁ byāpādānaṁ.
(Pāli only)
-
275
सकदागामिफलञ्च सण्हं विरज्जति, अयं रागविरागा चेतोविमुत्ति।
Sakadāgāmiphalañca saṇhaṁ virajjati, ayaṁ rāgavirāgā cetovimutti.
(Pāli only)
-
276
अनागामिफलञ्च यं अविज्जाविरागा विमुच्चति, अयं कताभूमि।
Anāgāmiphalañca yaṁ avijjāvirāgā vimuccati, ayaṁ katābhūmi.
(Pāli only)
-
277
अरहत्तञ्च सामञ्ञफलानीति को वचनत्थो, अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो सामञ्ञं, तस्सेतानि फलानि सामञ्ञफलानीति वुच्चति।
Arahattañca sāmaññaphalānīti ko vacanattho, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sāmaññaṁ, tassetāni phalāni sāmaññaphalānīti vuccati.
(Pāli only)
-
278
किस्स ब्रह्मञ्ञफलानीति वुच्चन्ते?
Kissa brahmaññaphalānīti vuccante?
(Pāli only)
-
279
ब्रह्मञ्ञअरियो अट्ठङ्गिको मग्गो, तस्स तानि फलानीति ब्रह्मञ्ञफलानीति वुच्चन्ते।
Brahmaññaariyo aṭṭhaṅgiko maggo, tassa tāni phalānīti brahmaññaphalānīti vuccante.
(Pāli only)
- 280
-
281
सह सच्चाभिसमया अरियसावकस्स तीणि संयोजनानि पहीयन्ति सक्कायदिट्ठि विचिकिच्छा सीलब्बतपरामासो च, इमेसं तिण्णं संयोजनानं पहाना परिक्खया अरियसावको होति सोतापन्नो अविनिपातधम्मो याव दुक्खस्सन्तं करोति।
Saha saccābhisamayā ariyasāvakassa tīṇi saṁyojanāni pahīyanti sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso ca, imesaṁ tiṇṇaṁ saṁyojanānaṁ pahānā parikkhayā ariyasāvako hoti sotāpanno avinipātadhammo yāva dukkhassantaṁ karoti.
(Pāli only)
-
282
Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi?
(Pāli only)
-
283
अस्सुतवा बालो पुथुज्जनो याव अरियधम्मे अकोविदो, सो रूपं अत्ततो समनुपस्सति याव विञ्ञाणस्मिं अत्तानं, सो इमेसु पञ्चसु खन्धेसु अत्तग्गाहो वा अत्तनियग्गाहो वा एसोहमस्मि एकस्मिं वसवत्तिको पक्खित्तो अनुग्गहो अनुसयन्तो अङ्गमङ्गन्ति परति।
Assutavā bālo puthujjano yāva ariyadhamme akovido, so rūpaṁ attato samanupassati yāva viññāṇasmiṁ attānaṁ, so imesu pañcasu khandhesu attaggāho vā attaniyaggāho vā esohamasmi ekasmiṁ vasavattiko pakkhitto anuggaho anusayanto aṅgamaṅganti parati.
(Pāli only)
-
284
या तथाभूतस्स खन्ति रुचि पेक्खना आकारपरिवितक्को दिट्ठिनिज्झायना अभिप्पसन्ना, अयं वुच्चते सक्कायदिट्ठीति।
Yā tathābhūtassa khanti ruci pekkhanā ākāraparivitakko diṭṭhinijjhāyanā abhippasannā, ayaṁ vuccate sakkāyadiṭṭhīti.
(Pāli only)
- 285
- 286
- 287
-
288
इति सक्कायदिट्ठिपहाना द्वासट्ठिदिट्ठिगतानि पहीयन्ति।
Iti sakkāyadiṭṭhipahānā dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni pahīyanti.
(Pāli only)
- 289
-
290
इति उच्छेदसस्सतप्पहाना अरियसावकस्स न किञ्चि दिट्ठिगतं भवति, अञ्ञा वा लोकुत्तराय सम्मादिट्ठिया।
Iti ucchedasassatappahānā ariyasāvakassa na kiñci diṭṭhigataṁ bhavati, aññā vā lokuttarāya sammādiṭṭhiyā.
(Pāli only)
-
291
Kathaṁ pana sakkāyadiṭṭhi na bhavati?
(Pāli only)
- 292
-
293
एवमस्स समनुपस्सन्तस्स सक्कायदिट्ठि न भवति।
evamassa samanupassantassa sakkāyadiṭṭhi na bhavati.
(Pāli only)
-
294
Kathaṁ vicikicchā na bhavati?
(Pāli only)
- 295
- 296
- 297
- 298
- 299
-
300
सब्बे सङ्खारा दुक्खाति न कङ्खति न विचिकिच्छति अधिमुच्चति अभिप्पसीदति।
Sabbe saṅkhārā dukkhāti na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati abhippasīdati.
(Pāli only)
-
301
तण्हा दुक्खसमुदयोति न कङ्खति न विचिकिच्छति।
Taṇhā dukkhasamudayoti na kaṅkhati na vicikicchati.
(Pāli only)
-
302
तण्हानिरोधा दुक्खनिरोधोति न कङ्खति न विचिकिच्छति।
Taṇhānirodhā dukkhanirodhoti na kaṅkhati na vicikicchati.
(Pāli only)
-
303
अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदाति न कङ्खति न विचिकिच्छति अधिमुच्चति अभिप्पसीदति।
Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadāti na kaṅkhati na vicikicchati adhimuccati abhippasīdati.
(Pāli only)
-
304
याव बुद्धे वा धम्मे वा सङ्घे वा दुक्खे वा समुदये वा निरोधे वा मग्गे वा कङ्खायना विमति विचिकिच्छा द्वेधापथा आसप्पना परिसप्पना अनवट्ठानं अधिट्ठागमनं अनेकंसो अनेकंसिकता, ते तस्स पहीना भवन्ति पणुन्ना उच्छिन्नमूला तालावत्थुकता अनभावङ्कता आयतिं अनुप्पादधम्मा।
Yāva buddhe vā dhamme vā saṅghe vā dukkhe vā samudaye vā nirodhe vā magge vā kaṅkhāyanā vimati vicikicchā dvedhāpathā āsappanā parisappanā anavaṭṭhānaṁ adhiṭṭhāgamanaṁ anekaṁso anekaṁsikatā, te tassa pahīnā bhavanti paṇunnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
(Pāli only)
-
305
Tattha sīlabbataparāmāso dvidhā—
(Pāli only)
- 306
-
307
तत्थ सीलस्स सीलब्बतपरामासो इमिनाहं सीलेन वा वतेन वा तपेन वा ब्रह्मचरियेन वा देवो वा भविस्सामि देवञ्ञतरो वा तत्थ कपोतपादाहि अच्छराहि सद्धिं कीळिस्सामि रमिस्सामि परिचरिस्सामीति।
Tattha sīlassa sīlabbataparāmāso imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā tattha kapotapādāhi accharāhi saddhiṁ kīḷissāmi ramissāmi paricarissāmīti.
(Pāli only)
-
308
यथाभूतदस्सनन्ति रुचिविमुत्ति रागो रागपरिवत्तका दिट्ठिरूपना पस्सना असन्तुस्सितस्स सीलब्बतपरामासो।
Yathābhūtadassananti rucivimutti rāgo rāgaparivattakā diṭṭhirūpanā passanā asantussitassa sīlabbataparāmāso.
(Pāli only)
-
309
तत्थ कतमो सुद्धस्स सीलब्बतपरामासो?
Tattha katamo suddhassa sīlabbataparāmāso?
(Pāli only)
-
310
इधेकच्चो सीलं परामसति, सीलेन सुज्झति, सीलेन नीयति, सीलेन मुच्चति, सुखं वीतिक्कमति, दुक्खं वीतिक्कमति, सुखदुक्खं वीतिक्कमति अनुपापुणाति उपरिमेन।
Idhekacco sīlaṁ parāmasati, sīlena sujjhati, sīlena nīyati, sīlena muccati, sukhaṁ vītikkamati, dukkhaṁ vītikkamati, sukhadukkhaṁ vītikkamati anupāpuṇāti uparimena.
(Pāli only)
-
311
तदुभयं सीलवतं परामसति तदुभयेन सीलवतेन सुज्झन्ति मुच्चन्ति नीयन्ति, सुखं वीतिक्कमन्ति, दुक्खं वीतिक्कमन्ति, सुखदुक्खं वीतिक्कमन्ति, अनुपापुणन्तीति अविसुचिकरं धम्मं अविमुत्तिकरं धम्मं विसुचितो विमुत्तितो पच्चागच्छन्तस्स या तथाभूतस्स खन्ति रुचि मुत्ति पेक्खना आकारपरिवितक्को दिट्ठिनिज्झायना पस्सना, अयं सुद्धस्स सीलब्बतपरामासो।
Tadubhayaṁ sīlavataṁ parāmasati tadubhayena sīlavatena sujjhanti muccanti nīyanti, sukhaṁ vītikkamanti, dukkhaṁ vītikkamanti, sukhadukkhaṁ vītikkamanti, anupāpuṇantīti avisucikaraṁ dhammaṁ avimuttikaraṁ dhammaṁ visucito vimuttito paccāgacchantassa yā tathābhūtassa khanti ruci mutti pekkhanā ākāraparivitakko diṭṭhinijjhāyanā passanā, ayaṁ suddhassa sīlabbataparāmāso.
(Pāli only)
-
312
एते उभो परामासा अरियसावकस्स पहीना भवन्ति याव आयतिं अनुप्पादधम्मा, सो सीलवा भवति अरियकन्तेहि सीलेहि समन्नागतो अक्खण्डेहि याव उपसमसंवत्तनिकेहि।
Ete ubho parāmāsā ariyasāvakassa pahīnā bhavanti yāva āyatiṁ anuppādadhammā, so sīlavā bhavati ariyakantehi sīlehi samannāgato akkhaṇḍehi yāva upasamasaṁvattanikehi.
(Pāli only)
- 313
-
314
सहसच्चाभिसमया, इति को वचनत्थो?
Sahasaccābhisamayā, iti ko vacanattho?
(Pāli only)
-
315
चत्तारो अभिसमया, परिञ्ञाभिसमयो पहानाभिसमयो सच्छिकिरियाभिसमयो भावनाभिसमयो।
Cattāro abhisamayā, pariññābhisamayo pahānābhisamayo sacchikiriyābhisamayo bhāvanābhisamayo.
(Pāli only)
-
316
तत्थ अरियसावको दुक्खं परिञ्ञाभिसमयेन अभिसमेति, समुदयं पहानाभिसमयेन अभिसमेति, निरोधं सच्छिकिरियाभिसमयेन अभिसमेति, मग्गं भावनाभिसमयेन अभिसमेति।
Tattha ariyasāvako dukkhaṁ pariññābhisamayena abhisameti, samudayaṁ pahānābhisamayena abhisameti, nirodhaṁ sacchikiriyābhisamayena abhisameti, maggaṁ bhāvanābhisamayena abhisameti.
(Pāli only)
-
317
Kiṅkāraṇaṁ?
(Pāli only)
-
318
दुक्खस्स परिञ्ञाभिसमयो, समुदयस्स पहानाभिसमयो, निरोधस्स सच्छिकिरियाभिसमयो, मग्गस्स भावनाभिसमयो।
Dukkhassa pariññābhisamayo, samudayassa pahānābhisamayo, nirodhassa sacchikiriyābhisamayo, maggassa bhāvanābhisamayo.
(Pāli only)
-
319
Samathavipassanāya kathaṁ abhisameti?
(Pāli only)
-
320
आरम्मणे चित्तं उपनिबन्धेत्वा पञ्चक्खन्धे दुक्खतो पस्सति।
Ārammaṇe cittaṁ upanibandhetvā pañcakkhandhe dukkhato passati.
(Pāli only)
-
321
Tattha yo upanibandho, ayaṁ samatho.
(Pāli only)
-
322
Yā pariyogāhanā, ayaṁ vipassanā.
(Pāli only)
- 323
-
324
Tattha pañcakkhandhā dukkhaṁ.
(Pāli only)
- 325
- 326
-
327
तेनाह भगवा “सहसच्चाभिसमया अरियसावकस्स तीणि संयोजनानि पहीयन्ती”ति।
Tenāha bhagavā “sahasaccābhisamayā ariyasāvakassa tīṇi saṁyojanāni pahīyantī”ti.
(Pāli only)
-
328
तत्थ समथविपस्सना युगनद्धा वत्तमाना एककाले एकक्खणे एकचित्ते चत्तारि किच्चानि करोति, दुक्खं परिञ्ञाभिसमयेन अभिसमेति, याव मग्गं भावनाभिसमयेन अभिसमेति।
Tattha samathavipassanā yuganaddhā vattamānā ekakāle ekakkhaṇe ekacitte cattāri kiccāni karoti, dukkhaṁ pariññābhisamayena abhisameti, yāva maggaṁ bhāvanābhisamayena abhisameti.
(Pāli only)
- 329
-
330
दुक्खं परिञ्ञाभिसमयो, याव मग्गं भावनाभिसमयो।
Dukkhaṁ pariññābhisamayo, yāva maggaṁ bhāvanābhisamayo.
(Pāli only)
- 331
-
332
एवमेव समथविपस्सना युगनद्धा वत्तमाना एककाले एकक्खणे एकचित्ते चत्तारि किच्चानि करोति, दुक्खं परिञ्ञाभिसमयेन अभिसमेति, याव मग्गं भावनाभिसमयेन अभिसमेति।
evameva samathavipassanā yuganaddhā vattamānā ekakāle ekakkhaṇe ekacitte cattāri kiccāni karoti, dukkhaṁ pariññābhisamayena abhisameti, yāva maggaṁ bhāvanābhisamayena abhisameti.
(Pāli only)
-
333
यथा वा सूरियो उदयन्तो एककाले अपुब्बं अचरिमं चत्तारि किच्चानि करोति, अन्धकारं विधमति, आलोकं पातुकरोति, रूपं निदस्सीयति, सीतं परियादियति;
Yathā vā sūriyo udayanto ekakāle apubbaṁ acarimaṁ cattāri kiccāni karoti, andhakāraṁ vidhamati, ālokaṁ pātukaroti, rūpaṁ nidassīyati, sītaṁ pariyādiyati;
(Pāli only)
- 334
- 335
- 336
-
337
यदा अरियसावको सोतापन्नो भवति अविनिपातधम्मो नियतो याव दुक्खस्सन्तं करोति, अयं दस्सनभूमि।
Yadā ariyasāvako sotāpanno bhavati avinipātadhammo niyato yāva dukkhassantaṁ karoti, ayaṁ dassanabhūmi.
(Pāli only)
-
338
सोतापत्तिफलञ्च सोतापत्तिफले ठितो उत्तरि समथविपस्सनं भावेन्तो युगनद्धा वत्तमाना कामरागब्यापादानं येभुय्येन पहाना अरियसावको होति।
Sotāpattiphalañca sotāpattiphale ṭhito uttari samathavipassanaṁ bhāvento yuganaddhā vattamānā kāmarāgabyāpādānaṁ yebhuyyena pahānā ariyasāvako hoti.
(Pāli only)
-
339
सकदागामि परिनिट्ठितत्ता सकिदेव इमं लोकं आगन्त्वा दुक्खस्सन्तं करोति, अयं तनुभूमि।
Sakadāgāmi pariniṭṭhitattā sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karoti, ayaṁ tanubhūmi.
(Pāli only)
-
340
सकदागामिफलञ्च यो सकदागामिफले ठितो विपस्सनं भावेन्तो कामरागब्यापादे सानुसये अनवसेसं पजहति, कामरागब्यापादेसु अनवसेसं पहीनेसु पञ्चोरम्भागियानि संयोजनानि पहीनानि भवन्ति सक्कायदिट्ठि सीलब्बतपरामासो विचिकिच्छा कामच्छन्दो ब्यापादो च, इमेसं पञ्चन्नं ओरम्भागियानं संयोजनानं पहाना अरियसावको होति अनागामी तत्थ परिनिब्बायी अनावत्तिधम्मो तस्मा लोका, अयं वीतरागभूमि।
Sakadāgāmiphalañca yo sakadāgāmiphale ṭhito vipassanaṁ bhāvento kāmarāgabyāpāde sānusaye anavasesaṁ pajahati, kāmarāgabyāpādesu anavasesaṁ pahīnesu pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni bhavanti sakkāyadiṭṭhi sīlabbataparāmāso vicikicchā kāmacchando byāpādo ca, imesaṁ pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānā ariyasāvako hoti anāgāmī tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā, ayaṁ vītarāgabhūmi.
(Pāli only)
-
341
अनागामिफलञ्च अनागामिफले ठितो उत्तरि समथविपस्सनं भावेन्तो पञ्च उद्धम्भागियानि संयोजनानि पजहति रूपरागअरूपरागमानउद्धच्चअविज्जञ्च।
Anāgāmiphalañca anāgāmiphale ṭhito uttari samathavipassanaṁ bhāvento pañca uddhambhāgiyāni saṁyojanāni pajahati rūparāgaarūparāgamānauddhaccaavijjañca.
(Pāli only)
-
342
इमेसं पञ्चन्नं उद्धम्भागियानं संयोजनानं पहाना अरियसावको अरहा भवति, खीणासवो वुसितवा सम्मदञ्ञाविमुत्तो परिक्खीणभवसंयोजनो अनुप्पत्तसदत्थो, अयं कताभूमि।
Imesaṁ pañcannaṁ uddhambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānā ariyasāvako arahā bhavati, khīṇāsavo vusitavā sammadaññāvimutto parikkhīṇabhavasaṁyojano anuppattasadattho, ayaṁ katābhūmi.
(Pāli only)
-
343
अरहन्तोव अयं सोपादिसेसा निब्बानधातु।
Arahantova ayaṁ sopādisesā nibbānadhātu.
(Pāli only)
-
344
तस्स आयुक्खया जीवितिन्द्रियापरोधा इदञ्च दुक्खं निरुज्झति, अञ्ञञ्च दुक्खं न उप्पज्जति।
Tassa āyukkhayā jīvitindriyāparodhā idañca dukkhaṁ nirujjhati, aññañca dukkhaṁ na uppajjati.
(Pāli only)
-
345
यो इमस्स दुक्खस्स निरोधो वूपसमो, अञ्ञस्स च अपातुभावो, अयं अनुपादिसेसा निब्बानधातु।
Yo imassa dukkhassa nirodho vūpasamo, aññassa ca apātubhāvo, ayaṁ anupādisesā nibbānadhātu.
(Pāli only)
-
346
Imā dve nibbānadhātuyo.
(Pāli only)
- 347
-
348
सच्चाभिसमयो वुत्तो, किलेसववत्थानं वुत्तं, पहानं वुत्तं, भूमियो वुत्ता, फलानि वुत्तानि, निब्बानधातुयो वुत्ता।
Saccābhisamayo vutto, kilesavavatthānaṁ vuttaṁ, pahānaṁ vuttaṁ, bhūmiyo vuttā, phalāni vuttāni, nibbānadhātuyo vuttā.
(Pāli only)
- 349
- 350
-
351
तत्थ कतमायो <ब्>नव अनुपुब्बसमापत्तियो</ब्>?
Tattha katamāyo <b>nava anupubbasamāpattiyo</b>?
(Pāli only)
-
352
चत्तारि झानानि चतस्सो च अरूपसमापत्तियो निरोधसमापत्ति च।
Cattāri jhānāni catasso ca arūpasamāpattiyo nirodhasamāpatti ca.
(Pāli only)
- 353
- 354
-
355
तत्थ कतमा चत्तारो अरूपसमापत्तियो?
Tattha katamā cattāro arūpasamāpattiyo?
(Pāli only)
- 356
-
357
Imāyo nava anupubbasamāpattiyo.
(Pāli only)
- 358
-
359
पञ्चङ्गविप्पयुत्तं पञ्चङ्गसमन्नागतं।
Pañcaṅgavippayuttaṁ pañcaṅgasamannāgataṁ.
(Pāli only)
-
360
कतमेहि पञ्चहि अङ्गेहि विप्पयुत्तं?
Katamehi pañcahi aṅgehi vippayuttaṁ?
(Pāli only)
- 361
- 362
-
363
Kāmacchandoti vitthāretabbo.
(Pāli only)
-
364
Tattha katamo kāmacchando?
(Pāli only)
-
365
यो पञ्चसु कामगुणेसु छन्दरागो पेमं निकन्ति अज्झोसानं इच्छा मुच्छा पत्थना अपरिच्चागो अनुसयो परियुट्ठानं, अयं कामच्छन्दनीवरणं।
Yo pañcasu kāmaguṇesu chandarāgo pemaṁ nikanti ajjhosānaṁ icchā mucchā patthanā apariccāgo anusayo pariyuṭṭhānaṁ, ayaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ.
(Pāli only)
-
366
Tattha katamaṁ byāpādanīvaraṇaṁ?
(Pāli only)
- 367
- 368
- 369
- 370
- 371
- 372
- 373
- 374
- 375
-
376
Tattha katamaṁ kukkuccaṁ?
(Pāli only)
-
377
यो चेतसो विलेखो अलञ्चना विलञ्चना हदयलेखो विप्पटिसारो, इदं कुक्कुच्चं।
Yo cetaso vilekho alañcanā vilañcanā hadayalekho vippaṭisāro, idaṁ kukkuccaṁ.
(Pāli only)
-
378
इति इदञ्च कुक्कुच्चं पुरिमकञ्च उद्धच्चं तदुभयं उद्धच्चकुक्कुच्चनीवरणन्ति वुच्चति।
Iti idañca kukkuccaṁ purimakañca uddhaccaṁ tadubhayaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇanti vuccati.
(Pāli only)
-
379
Tattha katamaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ?
(Pāli only)
- 380
-
381
ayaṁ vicikicchā.
(Pāli only)
-
382
अपि च खो पन पञ्च विचिकिच्छायो समनन्तरायिका देसन्तरायिका समापत्तन्तरायिका मग्गन्तरायिका सग्गन्तरायिका, इमायो पञ्च विचिकिच्छायो।
Api ca kho pana pañca vicikicchāyo samanantarāyikā desantarāyikā samāpattantarāyikā maggantarāyikā saggantarāyikā, imāyo pañca vicikicchāyo.
(Pāli only)
-
383
इध पन समापत्तन्तरायिका विचिकिच्छा अधिप्पेता।
Idha pana samāpattantarāyikā vicikicchā adhippetā.
(Pāli only)
- 384
-
385
तत्थ नीवरणानीति को वचनत्थो, कुतो निवारयन्तीति?
Tattha nīvaraṇānīti ko vacanattho, kuto nivārayantīti?
(Pāli only)
-
386
सब्बतो कुसलपक्खिका निवारयन्ति।
Sabbato kusalapakkhikā nivārayanti.
(Pāli only)
-
387
Kathaṁ nivārayanti?
(Pāli only)
-
388
कामच्छन्दो असुभतो निवारयति, ब्यापादो मेत्ताय निवारयति, थिनं पस्सद्धितो निवारयति, मिद्धं वीरियारम्भतो निवारयति, उद्धच्चं समथतो निवारयति, कुक्कुच्चं अविप्पटिसारतो निवारयति, विचिकिच्छा पञ्ञातो पटिच्चसमुप्पादतो निवारयति।
Kāmacchando asubhato nivārayati, byāpādo mettāya nivārayati, thinaṁ passaddhito nivārayati, middhaṁ vīriyārambhato nivārayati, uddhaccaṁ samathato nivārayati, kukkuccaṁ avippaṭisārato nivārayati, vicikicchā paññāto paṭiccasamuppādato nivārayati.
(Pāli only)
- 389
-
390
कामच्छन्दो अलोभतो कुसलमूलतो निवारयति, ब्यापादो अदोसतो निवारयति, थिनमिद्धं समाधितो निवारयति, उद्धच्चकुक्कुच्चं सतिपट्ठानेहि निवारयति, विचिकिच्छा अमोहतो कुसलमूलतो निवारयति।
Kāmacchando alobhato kusalamūlato nivārayati, byāpādo adosato nivārayati, thinamiddhaṁ samādhito nivārayati, uddhaccakukkuccaṁ satipaṭṭhānehi nivārayati, vicikicchā amohato kusalamūlato nivārayati.
(Pāli only)
- 391
-
392
तयो विहारा दिब्बविहारो ब्रह्मविहारो अरियविहारो।
Tayo vihārā dibbavihāro brahmavihāro ariyavihāro.
(Pāli only)
-
393
दिब्बविहारो चत्तारि झानानि, ब्रह्मविहारो चत्तारि अप्पमाणानि, अरियविहारो सत्ततिंस बोधिपक्खिया धम्मा।
Dibbavihāro cattāri jhānāni, brahmavihāro cattāri appamāṇāni, ariyavihāro sattatiṁsa bodhipakkhiyā dhammā.
(Pāli only)
-
394
तत्थ कामच्छन्दो उद्धच्चं कुक्कुच्चञ्च दिब्बविहारं निवारयति, ब्यापादो ब्रह्मविहारं निवारयति, थिनमिद्धं विचिकिच्छा च अरियविहारं निवारयति।
Tattha kāmacchando uddhaccaṁ kukkuccañca dibbavihāraṁ nivārayati, byāpādo brahmavihāraṁ nivārayati, thinamiddhaṁ vicikicchā ca ariyavihāraṁ nivārayati.
(Pāli only)
- 395
-
396
कामच्छन्दो ब्यापादो उद्धच्चकुक्कुच्चञ्च समथं निवारयन्ति, थिनमिद्धं विचिकिच्छा च विपस्सनं निवारयन्ति, अतो नीवरणन्ति वुच्चन्ते।
Kāmacchando byāpādo uddhaccakukkuccañca samathaṁ nivārayanti, thinamiddhaṁ vicikicchā ca vipassanaṁ nivārayanti, ato nīvaraṇanti vuccante.
(Pāli only)
- 397
-
398
कतमेहि पञ्चहि अङ्गेहि सम्पयुत्तं <ब्>पठमं झानं</ब्>?
Katamehi pañcahi aṅgehi sampayuttaṁ <b>paṭhamaṁ jhānaṁ</b>?
(Pāli only)
-
399
वितक्कविचारेहि पीतिया सुखेन च चित्तेकग्गताय च।
Vitakkavicārehi pītiyā sukhena ca cittekaggatāya ca.
(Pāli only)
-
400
इमेसं पञ्चन्नं अङ्गानं उप्पादपटिलाभसमन्नागमो सच्छिकिरियं पठमं झानं पटिलद्धन्ति वुच्चति।
Imesaṁ pañcannaṁ aṅgānaṁ uppādapaṭilābhasamannāgamo sacchikiriyaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ paṭiladdhanti vuccati.
(Pāli only)
- 401
-
402
तत्थ <ब्>दुतियं झानं</ब्> चतुरङ्गसमन्नागतं पीतिसुखेन चित्तेकग्गताय अज्झत्तं सम्पसादनेन इमानि चत्तारि अङ्गानि उप्पादेत्वा सम्पादेत्वा विहरति, तेन वुच्चति दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरतीति।
Tattha <b>dutiyaṁ jhānaṁ</b> caturaṅgasamannāgataṁ pītisukhena cittekaggatāya ajjhattaṁ sampasādanena imāni cattāri aṅgāni uppādetvā sampādetvā viharati, tena vuccati dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti.
(Pāli only)
-
403
तत्थ पञ्चङ्गसमन्नागतं <ब्>ततियं झानं</ब्> सतिया सम्पजञ्ञेन सुखेन चित्तेकग्गताय उपेक्खाय इमानि पञ्चङ्गानि उप्पादेत्वा सम्पादेत्वा विहरति, तेन वुच्चति ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरतीति।
Tattha pañcaṅgasamannāgataṁ <b>tatiyaṁ jhānaṁ</b> satiyā sampajaññena sukhena cittekaggatāya upekkhāya imāni pañcaṅgāni uppādetvā sampādetvā viharati, tena vuccati tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti.
(Pāli only)
-
404
तत्थ <ब्>चतुत्थं झानं</ब्> चतुरङ्गसमन्नागतं उपेक्खाय सतिपारिसुद्धिया अदुक्खमसुखाय वेदनाय चित्तेकग्गता च, इमेहि चतूहङ्गेहि समन्नागतं चतुत्थं झानं।
Tattha <b>catutthaṁ jhānaṁ</b> caturaṅgasamannāgataṁ upekkhāya satipārisuddhiyā adukkhamasukhāya vedanāya cittekaggatā ca, imehi catūhaṅgehi samannāgataṁ catutthaṁ jhānaṁ.
(Pāli only)
- 405
- 406
-
407
Tattha katamo aniccaṭṭho?
(Pāli only)
-
408
पीळनट्ठो अनिच्चट्ठो पभङ्गट्ठो सम्पापनट्ठो विवेकट्ठो अनिच्चट्ठो, अयं अनिच्चट्ठो।
Pīḷanaṭṭho aniccaṭṭho pabhaṅgaṭṭho sampāpanaṭṭho vivekaṭṭho aniccaṭṭho, ayaṁ aniccaṭṭho.
(Pāli only)
-
409
Tattha katamo dukkhaṭṭho?
(Pāli only)
-
410
पीळनट्ठो दुक्खट्ठो सम्पीळनट्ठो संवेगट्ठो ब्याधिनट्ठो, अयं दुक्खट्ठो।
Pīḷanaṭṭho dukkhaṭṭho sampīḷanaṭṭho saṁvegaṭṭho byādhinaṭṭho, ayaṁ dukkhaṭṭho.
(Pāli only)
-
411
Tattha katamo suññaṭṭho?
(Pāli only)
-
412
अनुपलित्तो सुञ्ञट्ठो, असम्भजनट्ठो गतपट्ठो विवट्टट्ठो, अयं सुञ्ञट्ठो।
Anupalitto suññaṭṭho, asambhajanaṭṭho gatapaṭṭho vivaṭṭaṭṭho, ayaṁ suññaṭṭho.
(Pāli only)
-
413
Tattha katamo anattaṭṭho?
(Pāli only)
-
414
अनिस्सरियट्ठो अनत्तट्ठो, अवसवत्तनट्ठो, अकामकारिट्ठो परिविदट्ठो, अयं अनत्तट्ठोति।
Anissariyaṭṭho anattaṭṭho, avasavattanaṭṭho, akāmakāriṭṭho parividaṭṭho, ayaṁ anattaṭṭhoti.
(Pāli only)
-
415
सुत्तत्थसमुच्चयो नाम संवत्तिसन्तिका पेटकभूमि समत्ता।
Suttatthasamuccayo nāma saṁvattisantikā peṭakabhūmi samattā.
(Pāli only)
Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.