Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 14 मज्झिमनिकाय 14

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Cūḷadukkhakkhandhasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 14

    Majjhima Nikāya 14

    Middle Discourses 14

  2. 2

    चूळदुक्खक्खन्धसुत्तcū·ḷa·duk·khak·khan·dha·sut·ta

    Cūḷadukkhakkhandhasutta

    The Shorter Discourse on the Mass of Suffering

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सक्केसुsak·ke·su विहरतिvi·ha·ra·ti कपिलवत्थुस्मिंka·pi·la·vat·thus·miṃ निग्रोधारामे।nig·ro·dhā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Sakyans, near Kapilavatthu in the Banyan Tree Monastery.

  5. 5

    अथa·tha खोkho महानामोma·hā·nā·mo सक्कोsak·ko येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho महानामोma·hā·nā·mo सक्कोsak·ko भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Mahānāma the Sakyan went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him,

  6. 6

    “दीघरत्ताहं,dī·gha·rat·tā·haṃ भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā एवंe·vaṃ धम्मंdham·maṃ देसितंde·si·taṃ आजानामि:ā·jā·nā·mi

    “dīgharattāhaṁ, bhante, bhagavatā evaṁ dhammaṁ desitaṁ ājānāmi:

    “For a long time, sir, I have understood your teaching like this:

  7. 7

    ‘लोभोlo·bho चित्तस्सcit·tas·sa उपक्किलेसो,u·pak·ki·le·so दोसोdo·so चित्तस्सcit·tas·sa उपक्किलेसो,u·pak·ki·le·so मोहोmo·ho चित्तस्सcit·tas·sa उपक्किलेसो’ति।u·pak·ki·le·so

    ‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti.

    ‘Greed, hate, and delusion are corruptions of the mind.’

  8. 8

    एवञ्चाहं,e·vañ·cā·haṃ भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā धम्मंdham·maṃ देसितंde·si·taṃ आजानामि:ā·jā·nā·mi

    Evañcāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmi:

    (Pāli only)

  9. 9

    ‘लोभोlo·bho चित्तस्सcit·tas·sa उपक्किलेसो,u·pak·ki·le·so दोसोdo·so चित्तस्सcit·tas·sa उपक्किलेसो,u·pak·ki·le·so मोहोmo·ho चित्तस्सcit·tas·sa उपक्किलेसो’ति।u·pak·ki·le·so

    ‘lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso’ti.

    (Pāli only)

  10. 10

    अथa·tha चca पनpa·na मेme एकदाe·ka·dā लोभधम्मापिlo·bha·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ति,tiṭ·ṭhan·ti दोसधम्मापिdo·sa·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ति,tiṭ·ṭhan·ti मोहधम्मापिmo·ha·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ति।tiṭ·ṭhan·ti

    Atha ca pana me ekadā lobhadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti.

    Despite understanding this, sometimes my mind is occupied by thoughts of greed, hate, and delusion.

  11. 11

    तस्सtas·sa मय्हं,may·haṃ भन्ते,bhan·te एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

    (Pāli only)

  12. 12

    ‘कोसुko·su नामnā·ma मेme धम्मोdham·mo अज्झत्तंaj·jhat·taṃ अप्पहीनोap·pa·hī·no येनye·na मेme एकदाe·ka·dā लोभधम्मापिlo·bha·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ति,tiṭ·ṭhan·ti दोसधम्मापिdo·sa·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ति,tiṭ·ṭhan·ti मोहधम्मापिmo·ha·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ती’”ति।tiṭ·ṭhan·tī

    ‘kosu nāma me dhammo ajjhattaṁ appahīno yena me ekadā lobhadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhantī’”ti.

    I wonder what qualities remain in me that I have such thoughts?”

  13. 13

    “सोso एवe·va खोkho ते,te महानाम,ma·hā·nā·ma धम्मोdham·mo अज्झत्तंaj·jhat·taṃ अप्पहीनोap·pa·hī·no येनye·na तेte एकदाe·ka·dā लोभधम्मापिlo·bha·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ति,tiṭ·ṭhan·ti दोसधम्मापिdo·sa·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ति,tiṭ·ṭhan·ti मोहधम्मापिmo·ha·dham·mā·pi चित्तंcit·taṃ परियादायpa·ri·yā·dā·ya तिट्ठन्ति।tiṭ·ṭhan·ti

    “So eva kho te, mahānāma, dhammo ajjhattaṁ appahīno yena te ekadā lobhadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, dosadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti, mohadhammāpi cittaṁ pariyādāya tiṭṭhanti.

    “Mahānāma, there is a quality that remains in you that makes you have such thoughts.

  14. 14

    सोso चca हिhi ते,te महानाम,ma·hā·nā·ma धम्मोdham·mo अज्झत्तंaj·jhat·taṃ पहीनोpa·hī·no अभविस्स,a·bha·vis·sa नna त्वंtvaṃ अगारंa·gā·raṃ अज्झावसेय्यासि,aj·jhā·va·sey·yā·si नna कामेkā·me परिभुञ्जेय्यासि।pa·ri·bhuñ·jey·yā·si

    So ca hi te, mahānāma, dhammo ajjhattaṁ pahīno abhavissa, na tvaṁ agāraṁ ajjhāvaseyyāsi, na kāme paribhuñjeyyāsi.

    For if you had given up that quality you would not still be living at home and enjoying sensual pleasures.

  15. 15

    यस्माyas·mā चca खोkho ते,te महानाम,ma·hā·nā·ma सोso एवe·va धम्मोdham·mo अज्झत्तंaj·jhat·taṃ अप्पहीनोap·pa·hī·no तस्माtas·mā त्वंtvaṃ अगारंa·gā·raṃ अज्झावससि,aj·jhā·va·sa·si कामेkā·me परिभुञ्जसि।pa·ri·bhuñ·ja·si

    Yasmā ca kho te, mahānāma, so eva dhammo ajjhattaṁ appahīno tasmā tvaṁ agāraṁ ajjhāvasasi, kāme paribhuñjasi.

    But because you haven’t given up that quality you are still living at home and enjoying sensual pleasures.

  16. 16

    ‘अप्पस्सादाap·pas·sā·dā कामाkā·mā बहुदुक्खाba·hu·duk·khā बहुपायासा,ba·hu·pā·yā·sā आदीनवोā·dī·na·vo एत्थet·tha भिय्यो’ति—bhiy·yo

    ‘Appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti—

    Sensual pleasures give little gratification and much suffering and distress, and they are all the more full of drawbacks.

  17. 17

    इतिi·ti चेपि,ce·pi महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ सम्मप्पञ्ञायsam·map·pañ·ñā·ya सुदिट्ठंsu·diṭ·ṭhaṃ होति,ho·ti सोso चca अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va कामेहिkā·me·hi अञ्ञत्रañ·ñat·ra अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ नाधिगच्छति,nā·dhi·gac·cha·ti अञ्ञंañ·ñaṃ वाvā ततोta·to सन्ततरं;san·ta·ta·raṃ

    iti cepi, mahānāma, ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ hoti, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṁ nādhigacchati, aññaṁ vā tato santataraṁ;

    So, Mahānāma, even though a noble disciple has clearly seen this with right wisdom, as long as they do not achieve the rapture and bliss that are apart from sensual pleasures and unskillful qualities, or something even more peaceful than that,

  18. 18

    अथa·tha खोkho सोso नेवne·va तावtā·va अनावट्टीa·nā·vaṭ·ṭī कामेसुkā·me·su होति।ho·ti

    atha kho so neva tāva anāvaṭṭī kāmesu hoti.

    they can return to sensual pleasures.

  19. 19

    यतोya·to चca खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma अरियसावकस्सa·ri·ya·sā·va·kas·sa ‘अप्पस्सादाap·pas·sā·dā कामाkā·mā बहुदुक्खाba·hu·duk·khā बहुपायासा,ba·hu·pā·yā·sā आदीनवोā·dī·na·vo एत्थet·tha भिय्यो’ति—एवमेतंbhiy·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ सम्मप्पञ्ञायsam·map·pañ·ñā·ya सुदिट्ठंsu·diṭ·ṭhaṃ होति,ho·ti सोso चca अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va कामेहिkā·me·hi अञ्ञत्रañ·ñat·ra अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ अधिगच्छतिa·dhi·gac·cha·ti अञ्ञंañ·ñaṃ वाvā ततोta·to सन्ततरं;san·ta·ta·raṃ

    Yato ca kho, mahānāma, ariyasāvakassa ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ hoti, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṁ adhigacchati aññaṁ vā tato santataraṁ;

    But when they do achieve that rapture and bliss, or something more peaceful than that,

  20. 20

    अथa·tha खोkho सोso अनावट्टीa·nā·vaṭ·ṭī कामेसुkā·me·su होति।ho·ti

    atha kho so anāvaṭṭī kāmesu hoti.

    they do not return to sensual pleasures.

  21. 21

    मय्हम्पिmay·ham·pi खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma पुब्बेवpub·be·va सम्बोधा,sam·bo·dhā अनभिसम्बुद्धस्सa·na·bhi·sam·bud·dhas·sa बोधिसत्तस्सेवbo·dhi·sat·tas·se·va सतो,sa·to

    Mayhampi kho, mahānāma, pubbeva sambodhā, anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato,

    Before my awakening—when I was still unawakened but intent on awakening—I too clearly saw with right wisdom that:

  22. 22

    ‘अप्पस्सादाap·pas·sā·dā कामाkā·mā बहुदुक्खाba·hu·duk·khā बहुपायासा,ba·hu·pā·yā·sā आदीनवोā·dī·na·vo एत्थet·tha भिय्यो’ति—एवमेतंbhiy·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ सम्मप्पञ्ञायsam·map·pañ·ñā·ya सुदिट्ठंsu·diṭ·ṭhaṃ होति,ho·ti

    ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ hoti,

    ‘Sensual pleasures give little gratification and much suffering and distress, and they are all the more full of drawbacks.’

  23. 23

    सोso चca अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va कामेहिkā·me·hi अञ्ञत्रañ·ñat·ra अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ नाज्झगमं,nāj·jha·ga·maṃ अञ्ञंañ·ñaṃ वाvā ततोta·to सन्ततरं;san·ta·ta·raṃ

    so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṁ nājjhagamaṁ, aññaṁ vā tato santataraṁ;

    But so long as I didn’t achieve the rapture and bliss that are apart from sensual pleasures and unskillful qualities, or something even more peaceful than that,

  24. 24

    अथa·tha ख्वाहंkhvā·haṃ नेवne·va तावtā·va अनावट्टीa·nā·vaṭ·ṭī कामेसुkā·me·su पच्चञ्ञासिं।pac·cañ·ñā·siṃ

    atha khvāhaṁ neva tāva anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiṁ.

    I didn’t announce that I would not return to sensual pleasures.

  25. 25

    यतोya·to चca खोkho मे,me महानाम,ma·hā·nā·ma ‘अप्पस्सादाap·pas·sā·dā कामाkā·mā बहुदुक्खाba·hu·duk·khā बहुपायासा,ba·hu·pā·yā·sā आदीनवोā·dī·na·vo एत्थet·tha भिय्यो’ति—एवमेतंbhiy·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ सम्मप्पञ्ञायsam·map·pañ·ñā·ya सुदिट्ठंsu·diṭ·ṭhaṃ अहोसि,a·ho·si सोso चca अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va कामेहिkā·me·hi अञ्ञत्रañ·ñat·ra अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ अज्झगमं,aj·jha·ga·maṃ अञ्ञंañ·ñaṃ वाvā ततोta·to सन्ततरं;san·ta·ta·raṃ

    Yato ca kho me, mahānāma, ‘appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ ahosi, so ca aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi pītisukhaṁ ajjhagamaṁ, aññaṁ vā tato santataraṁ;

    But when I did achieve that rapture and bliss, or something more peaceful than that,

  26. 26

    अथाहंa·thā·haṃ अनावट्टीa·nā·vaṭ·ṭī कामेसुkā·me·su पच्चञ्ञासिं।pac·cañ·ñā·siṃ

    athāhaṁ anāvaṭṭī kāmesu paccaññāsiṁ.

    I announced that I would not return to sensual pleasures.

  27. 27

    कोko च,ca महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ अस्सादो?as·sā·do

    Ko ca, mahānāma, kāmānaṁ assādo?

    And what is the gratification of sensual pleasures?

  28. 28

    पञ्चिमे,pañ·ci·me महानाम,ma·hā·nā·ma कामगुणा।kā·ma·gu·ṇā

    Pañcime, mahānāma, kāmaguṇā.

    There are these five kinds of sensual stimulation.

  29. 29

    कतमेka·ta·me पञ्च?pañ·ca

    Katame pañca?

    What five?

  30. 30

    चक्खुविञ्ञेय्याcak·khu·viñ·ñey·yā रूपाrū·pā इट्ठाiṭ·ṭhā कन्ताkan·tā मनापाma·nā·pā पियरूपाpi·ya·rū·pā कामूपसंहिताkā·mū·pa·saṃ·hi·tā रजनीया;ra·ja·nī·yā

    Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā;

    Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  31. 31

    सोतविञ्ञेय्याso·ta·viñ·ñey·yā सद्दाsad·dā …पे…pe

    sotaviññeyyā saddā …pe…

    Sounds known by the ear …

  32. 32

    घानविञ्ञेय्याghā·na·viñ·ñey·yā गन्धाgan·dhā …

    ghānaviññeyyā gandhā …

    Smells known by the nose …

  33. 33

    जिव्हाविञ्ञेय्याjiv·hā·viñ·ñey·yā रसाra·sā …

    jivhāviññeyyā rasā …

    Tastes known by the tongue …

  34. 34

    कायविञ्ञेय्याkā·ya·viñ·ñey·yā फोट्ठब्बाphoṭ·ṭhab·bā इट्ठाiṭ·ṭhā कन्ताkan·tā मनापाma·nā·pā पियरूपाpi·ya·rū·pā कामूपसंहिताkā·mū·pa·saṃ·hi·tā रजनीया—ra·ja·nī·yā

    kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—

    Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  35. 35

    इमेi·me खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma पञ्चpañ·ca कामगुणा।kā·ma·gu·ṇā

    ime kho, mahānāma, pañca kāmaguṇā.

    These are the five kinds of sensual stimulation.

  36. 36

    यंyaṃ खो,kho महानाम,ma·hā·nā·ma इमेi·me पञ्चpañ·ca कामगुणेkā·ma·gu·ṇe पटिच्चpa·ṭic·ca उप्पज्जतिup·paj·ja·ti सुखंsu·khaṃ सोमनस्सं—so·ma·nas·saṃ

    Yaṁ kho, mahānāma, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ—

    The pleasure and happiness that arise from these five kinds of sensual stimulation: this is the gratification of sensual pleasures.

  37. 37

    अयंa·yaṃ कामानंkā·mā·naṃ अस्सादो।as·sā·do

    ayaṁ kāmānaṁ assādo.

    (Pāli only)

  38. 38

    कोko च,ca महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवो?ā·dī·na·vo

    Ko ca, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo?

    And what is the drawback of sensual pleasures?

  39. 39

    इध,i·dha महानाम,ma·hā·nā·ma कुलपुत्तोku·la·put·to येनye·na सिप्पट्ठानेनsip·paṭ·ṭhā·ne·na जीविकंjī·vi·kaṃ कप्पेति—kap·pe·ti

    Idha, mahānāma, kulaputto yena sippaṭṭhānena jīvikaṁ kappeti—

    It’s when a gentleman earns a living by means such as

  40. 40

    यदिya·di मुद्दायmud·dā·ya यदिya·di गणनायga·ṇa·nā·ya यदिya·di सङ्खानेनsaṅ·khā·ne·na यदिya·di कसियाka·si·yā यदिya·di वणिज्जायva·ṇij·jā·ya यदिya·di गोरक्खेनgo·rak·khe·na यदिya·di इस्सत्थेनis·sat·the·na यदिya·di राजपोरिसेनrā·ja·po·ri·se·na यदिya·di सिप्पञ्ञतरेन,sip·pañ·ña·ta·re·na

    yadi muddāya yadi gaṇanāya yadi saṅkhānena yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena,

    arithmetic, accounting, calculating, farming, trade, raising cattle, archery, government service, or one of the professions.

  41. 41

    सीतस्सsī·tas·sa पुरक्खतोpu·rak·kha·to उण्हस्सuṇ·has·sa पुरक्खतोpu·rak·kha·to डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सेहिḍaṃ·sa·ma·ka·sa·vā·tā·ta·pa·sa·rī·sa·pa·sam·phas·se·hi रिस्समानोris·sa·mā·no खुप्पिपासायkhup·pi·pā·sā·ya मीयमानो;mī·ya·mā·no

    sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi rissamāno khuppipāsāya mīyamāno;

    But they must face cold and heat, being hurt by the touch of flies, mosquitoes, wind, sun, and reptiles, and risking death from hunger and thirst.

  42. 42

    अयम्पि,a·yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवोā·dī·na·vo सन्दिट्ठिकोsan·diṭ·ṭhi·ko दुक्खक्खन्धोduk·khak·khan·dho कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतु।he·tu

    ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

    This is a drawback of sensual pleasures apparent in the present life, a mass of suffering caused by sensual pleasures.

  43. 43

    तस्सtas·sa चे,ce महानाम,ma·hā·nā·ma कुलपुत्तस्सku·la·put·tas·sa एवंe·vaṃ उट्ठहतोuṭ·ṭha·ha·to घटतोgha·ṭa·to वायमतोvā·ya·ma·to तेte भोगाbho·gā नाभिनिप्फज्जन्ति,nā·bhi·nip·phaj·jan·ti

    Tassa ce, mahānāma, kulaputtassa evaṁ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti,

    That gentleman might try hard, strive, and make an effort, but fail to accrue riches.

  44. 44

    सोso सोचतिso·ca·ti किलमतिki·la·ma·ti परिदेवतिpa·ri·de·va·ti उरत्ताळिंu·rat·tā·ḷiṃ कन्दतिkan·da·ti सम्मोहंsam·mo·haṃ आपज्जतिā·paj·ja·ti ‘मोघंmo·ghaṃ वतva·ta मेme उट्ठानं,uṭ·ṭhā·naṃ अफलोa·pha·lo वतva·ta मेme वायामो’ति।vā·yā·mo

    so socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati ‘moghaṁ vata me uṭṭhānaṁ, aphalo vata me vāyāmo’ti.

    If this happens, they sorrow and wail and lament, beating their breast and falling into confusion, saying: ‘Oh, my hard work is wasted. My efforts are fruitless!’

  45. 45

    अयम्पि,a·yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवोā·dī·na·vo सन्दिट्ठिकोsan·diṭ·ṭhi·ko दुक्खक्खन्धोduk·khak·khan·dho कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतु।he·tu

    Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

    This too is a drawback of sensual pleasures apparent in the present life, a mass of suffering caused by sensual pleasures.

  46. 46

    तस्सtas·sa चे,ce महानाम,ma·hā·nā·ma कुलपुत्तस्सku·la·put·tas·sa एवंe·vaṃ उट्ठहतोuṭ·ṭha·ha·to घटतोgha·ṭa·to वायमतोvā·ya·ma·to तेte भोगाbho·gā अभिनिप्फज्जन्ति।a·bhi·nip·phaj·jan·ti

    Tassa ce, mahānāma, kulaputtassa evaṁ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti.

    That gentleman might try hard, strive, and make an effort, and succeed in accruing riches.

  47. 47

    सोso तेसंte·saṃ भोगानंbho·gā·naṃ आरक्खाधिकरणंā·rak·khā·dhi·ka·ra·ṇaṃ दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति:pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    So tesaṁ bhogānaṁ ārakkhādhikaraṇaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti:

    But they experience pain and sadness when they try to protect it, thinking:

  48. 48

    ‘किन्तिkin·ti मेme भोगेbho·ge नेवne·va राजानोrā·jā·no हरेय्युं,ha·rey·yuṃ नna चोराco·rā हरेय्युं,ha·rey·yuṃ नna अग्गिag·gi दहेय्य,da·hey·ya नna उदकंu·da·kaṃ वहेय्य,va·hey·ya नna अप्पियाap·pi·yā वाvā दायादाdā·yā·dā हरेय्युन्’ति।ha·rey·yun

    ‘kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi daheyya, na udakaṁ vaheyya, na appiyā vā dāyādā hareyyun’ti.

    ‘How can I prevent my wealth from being taken by rulers or bandits, consumed by fire, swept away by flood, or taken by unloved heirs?’

  49. 49

    तस्सtas·sa एवंe·vaṃ आरक्खतोā·rak·kha·to गोपयतोgo·pa·ya·to तेte भोगेbho·ge राजानोrā·jā·no वाvā हरन्ति,ha·ran·ti चोराco·rā वाvā हरन्ति,ha·ran·ti अग्गिag·gi वाvā दहति,da·ha·ti उदकंu·da·kaṃ वाvā वहति,va·ha·ti अप्पियाap·pi·yā वाvā दायादाdā·yā·dā हरन्ति।ha·ran·ti

    Tassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā dahati, udakaṁ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti.

    And even though they protect it and ward it, rulers or bandits take it, or fire consumes it, or flood sweeps it away, or unloved heirs take it.

  50. 50

    सोso सोचतिso·ca·ti किलमतिki·la·ma·ti परिदेवतिpa·ri·de·va·ti उरत्ताळिंu·rat·tā·ḷiṃ कन्दतिkan·da·ti सम्मोहंsam·mo·haṃ आपज्जति:ā·paj·ja·ti

    So socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati:

    They sorrow and wail and lament, beating their breast and falling into confusion:

  51. 51

    ‘यम्पिyam·pi मेme अहोसिa·ho·si तम्पिtam·pi नोno नत्थी’ति।nat·thī

    ‘yampi me ahosi tampi no natthī’ti.

    ‘What once was mine is gone.’

  52. 52

    अयम्पि,a·yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवोā·dī·na·vo सन्दिट्ठिकोsan·diṭ·ṭhi·ko दुक्खक्खन्धोduk·khak·khan·dho कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतु।he·tu

    Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

    This too is a drawback of sensual pleasures apparent in the present life, a mass of suffering caused by sensual pleasures.

  53. 53

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ महानाम,ma·hā·nā·ma कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतुhe·tu राजानोपिrā·jā·no·pi राजूहिrā·jū·hi विवदन्ति,vi·va·dan·ti खत्तियापिkhat·ti·yā·pi खत्तियेहिkhat·ti·ye·hi विवदन्ति,vi·va·dan·ti ब्राह्मणापिbrāh·ma·ṇā·pi ब्राह्मणेहिbrāh·ma·ṇe·hi विवदन्ति,vi·va·dan·ti गहपतीपिga·ha·pa·tī·pi गहपतीहिga·ha·pa·tī·hi विवदन्ति,vi·va·dan·ti मातापिmā·tā·pi पुत्तेनput·te·na विवदति,vi·va·da·ti पुत्तोपिput·to·pi मातराmā·ta·rā विवदति,vi·va·da·ti पितापिpi·tā·pi पुत्तेनput·te·na विवदति,vi·va·da·ti पुत्तोपिput·to·pi पितराpi·ta·rā विवदति,vi·va·da·ti भातापिbhā·tā·pi भातराbhā·ta·rā विवदति,vi·va·da·ti भातापिbhā·tā·pi भगिनियाbha·gi·ni·yā विवदति,vi·va·da·ti भगिनीपिbha·gi·nī·pi भातराbhā·ta·rā विवदति,vi·va·da·ti सहायोपिsa·hā·yo·pi सहायेनsa·hā·ye·na विवदति।vi·va·da·ti

    Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati.

    Furthermore, for the sake of sensual pleasures kings fight with kings, aristocrats fight with aristocrats, brahmins fight with brahmins, and householders fight with householders. A mother fights with her child, child with mother, father with child, and child with father. Brother fights with brother, brother with sister, sister with brother, and friend fights with friend.

  54. 54

    तेte तत्थtat·tha कलहविग्गहविवादापन्नाka·la·ha·vig·ga·ha·vi·vā·dā·pan·nā अञ्ञमञ्ञंañ·ña·mañ·ñaṃ पाणीहिपिpā·ṇī·hi·pi उपक्कमन्ति,u·pak·ka·man·ti लेड्डूहिपिleḍ·ḍū·hi·pi उपक्कमन्ति,u·pak·ka·man·ti दण्डेहिपिdaṇ·ḍe·hi·pi उपक्कमन्ति,u·pak·ka·man·ti सत्थेहिपिsat·the·hi·pi उपक्कमन्ति।u·pak·ka·man·ti

    Te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti.

    Once they’ve started quarreling, arguing, and disputing, they attack each other with fists, stones, rods, and swords,

  55. 55

    तेte तत्थtat·tha मरणम्पिma·ra·ṇam·pi निगच्छन्ति,ni·gac·chan·ti मरणमत्तम्पिma·ra·ṇa·mat·tam·pi दुक्खं।duk·khaṃ

    Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṁ.

    resulting in death and deadly pain.

  56. 56

    अयम्पि,a·yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवोā·dī·na·vo सन्दिट्ठिकोsan·diṭ·ṭhi·ko दुक्खक्खन्धोduk·khak·khan·dho कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतु।he·tu

    Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

    This too is a drawback of sensual pleasures apparent in the present life, a mass of suffering caused by sensual pleasures.

  57. 57

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ महानाम,ma·hā·nā·ma कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतुhe·tu असिचम्मंa·si·cam·maṃ गहेत्वा,ga·het·vā धनुकलापंdha·nu·ka·lā·paṃ सन्नय्हित्वा,san·nay·hit·vā उभतोब्यूळ्हंu·bha·tob·yū·ḷhaṃ सङ्गामंsaṅ·gā·maṃ पक्खन्दन्तिpak·khan·dan·ti उसूसुपिu·sū·su·pi खिप्पमानेसु,khip·pa·mā·ne·su सत्तीसुपिsat·tī·su·pi खिप्पमानासु,khip·pa·mā·nā·su असीसुपिa·sī·su·pi विज्जोतलन्तेसु।vij·jo·ta·lan·te·su

    Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā, dhanukalāpaṁ sannayhitvā, ubhatobyūḷhaṁ saṅgāmaṁ pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu.

    Furthermore, for the sake of sensual pleasures they don their sword and shield, fasten their bow and arrows, and plunge into a battle massed on both sides, with arrows and spears flying and swords flashing.

  58. 58

    तेte तत्थtat·tha उसूहिपिu·sū·hi·pi विज्झन्ति,vij·jhan·ti सत्तियापिsat·ti·yā·pi विज्झन्ति,vij·jhan·ti असिनापिa·si·nā·pi सीसंsī·saṃ छिन्दन्ति।chin·dan·ti

    Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, asināpi sīsaṁ chindanti.

    There they are struck with arrows and spears, and their heads are chopped off,

  59. 59

    तेte तत्थtat·tha मरणम्पिma·ra·ṇam·pi निगच्छन्ति,ni·gac·chan·ti मरणमत्तम्पिma·ra·ṇa·mat·tam·pi दुक्खं।duk·khaṃ

    Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṁ.

    resulting in death and deadly pain.

  60. 60

    अयम्पि,a·yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवोā·dī·na·vo सन्दिट्ठिकोsan·diṭ·ṭhi·ko दुक्खक्खन्धोduk·khak·khan·dho कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतु।he·tu

    Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

    This too is a drawback of sensual pleasures apparent in the present life, a mass of suffering caused by sensual pleasures.

  61. 61

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ महानाम,ma·hā·nā·ma कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतुhe·tu असिचम्मंa·si·cam·maṃ गहेत्वा,ga·het·vā धनुकलापंdha·nu·ka·lā·paṃ सन्नय्हित्वा,san·nay·hit·vā अद्दावलेपनाad·dā·va·le·pa·nā उपकारियोu·pa·kā·ri·yo पक्खन्दन्तिpak·khan·dan·ti उसूसुपिu·sū·su·pi खिप्पमानेसु,khip·pa·mā·ne·su सत्तीसुपिsat·tī·su·pi खिप्पमानासु,khip·pa·mā·nā·su असीसुपिa·sī·su·pi विज्जोतलन्तेसु।vij·jo·ta·lan·te·su

    Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā, dhanukalāpaṁ sannayhitvā, addāvalepanā upakāriyo pakkhandanti usūsupi khippamānesu, sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu.

    Furthermore, for the sake of sensual pleasures they don their sword and shield, fasten their bow and arrows, and charge wetly plastered bastions, with arrows and spears flying and swords flashing.

  62. 62

    तेte तत्थtat·tha उसूहिपिu·sū·hi·pi विज्झन्ति,vij·jhan·ti सत्तियापिsat·ti·yā·pi विज्झन्ति,vij·jhan·ti छकणकायपिcha·ka·ṇa·kā·ya·pi ओसिञ्चन्ति,o·siñ·can·ti अभिवग्गेनपिa·bhi·vag·ge·na·pi ओमद्दन्ति,o·mad·dan·ti असिनापिa·si·nā·pi सीसंsī·saṃ छिन्दन्ति।chin·dan·ti

    Te tattha usūhipi vijjhanti, sattiyāpi vijjhanti, chakaṇakāyapi osiñcanti, abhivaggenapi omaddanti, asināpi sīsaṁ chindanti.

    There they are struck with arrows and spears, splashed with dung, crushed by a superior force, and their heads are chopped off,

  63. 63

    तेte तत्थtat·tha मरणम्पिma·ra·ṇam·pi निगच्छन्ति,ni·gac·chan·ti मरणमत्तम्पिma·ra·ṇa·mat·tam·pi दुक्खं।duk·khaṃ

    Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṁ.

    resulting in death and deadly pain.

  64. 64

    अयम्पि,a·yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवोā·dī·na·vo सन्दिट्ठिकोsan·diṭ·ṭhi·ko दुक्खक्खन्धोduk·khak·khan·dho कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतु।he·tu

    Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

    This too is a drawback of sensual pleasures apparent in the present life, a mass of suffering caused by sensual pleasures.

  65. 65

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ महानाम,ma·hā·nā·ma कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतुhe·tu सन्धिम्पिsan·dhim·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti निल्लोपम्पिnil·lo·pam·pi हरन्ति,ha·ran·ti एकागारिकम्पिe·kā·gā·ri·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti परिपन्थेपिpa·ri·pan·the·pi तिट्ठन्ति,tiṭ·ṭhan·ti परदारम्पिpa·ra·dā·ram·pi गच्छन्ति।gac·chan·ti

    Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti, nillopampi haranti, ekāgārikampi karonti, paripanthepi tiṭṭhanti, paradārampi gacchanti.

    Furthermore, for the sake of sensual pleasures they break into houses, plunder wealth, steal from isolated buildings, commit highway robbery, and commit adultery.

  66. 66

    तमेनंta·me·naṃ राजानोrā·jā·no गहेत्वाga·het·vā विविधाvi·vi·dhā कम्मकारणाkam·ma·kā·ra·ṇā कारेन्ति—kā·ren·ti

    Tamenaṁ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—

    The rulers would arrest them and subject them to various punishments—

  67. 67

    कसाहिपिka·sā·hi·pi ताळेन्ति,tā·ḷen·ti वेत्तेहिपिvet·te·hi·pi ताळेन्ति,tā·ḷen·ti अड्ढदण्डकेहिपिaḍ·ḍha·daṇ·ḍa·ke·hi·pi ताळेन्ति;tā·ḷen·ti हत्थम्पिhat·tham·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti पादम्पिpā·dam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti हत्थपादम्पिhat·tha·pā·dam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti कण्णम्पिkaṇ·ṇam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti नासम्पिnā·sam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti कण्णनासम्पिkaṇ·ṇa·nā·sam·pi छिन्दन्ति;chin·dan·ti बिलङ्गथालिकम्पिbi·laṅ·ga·thā·li·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti सङ्खमुण्डिकम्पिsaṅ·kha·muṇ·ḍi·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti राहुमुखम्पिrā·hu·mu·kham·pi करोन्ति,ka·ron·ti जोतिमालिकम्पिjo·ti·mā·li·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti हत्थपज्जोतिकम्पिhat·tha·paj·jo·ti·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti एरकवत्तिकम्पिe·ra·ka·vat·ti·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti चीरकवासिकम्पिcī·ra·ka·vā·si·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti एणेय्यकम्पिe·ṇey·ya·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti बळिसमंसिकम्पिba·ḷi·sa·maṃ·si·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti कहापणिकम्पिka·hā·pa·ṇi·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti खारापतच्छिकम्पिkhā·rā·pa·tac·chi·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti पलिघपरिवत्तिकम्पिpa·li·gha·pa·ri·vat·ti·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti पलालपीठकम्पिpa·lā·la·pī·ṭha·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti तत्तेनपिtat·te·na·pi तेलेनte·le·na ओसिञ्चन्ति,o·siñ·can·ti सुनखेहिपिsu·na·khe·hi·pi खादापेन्ति,khā·dā·pen·ti जीवन्तम्पिjī·van·tam·pi सूलेsū·le उत्तासेन्ति,ut·tā·sen·ti असिनापिa·si·nā·pi सीसंsī·saṃ छिन्दन्ति।chin·dan·ti

    kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti; hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti; bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti.

    whipping, caning, and clubbing; cutting off hands or feet, or both; cutting off ears or nose, or both; the ‘porridge pot’, the ‘shell-shave’, the ‘Rāhu’s mouth’, the ‘garland of fire’, the ‘burning hand’, the ‘bulrush twist’, the ‘bark dress’, the ‘antelope’, the ‘meat hook’, the ‘coins’, the ‘caustic pickle’, the ‘twisting bar’, the ‘straw mat’; being splashed with hot oil, being fed to the hounds, being impaled alive, and being beheaded.

  68. 68

    तेte तत्थtat·tha मरणम्पिma·ra·ṇam·pi निगच्छन्ति,ni·gac·chan·ti मरणमत्तम्पिma·ra·ṇa·mat·tam·pi दुक्खं।duk·khaṃ

    Te tattha maraṇampi nigacchanti, maraṇamattampi dukkhaṁ.

    These result in death and deadly pain.

  69. 69

    अयम्पि,a·yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवोā·dī·na·vo सन्दिट्ठिकोsan·diṭ·ṭhi·ko दुक्खक्खन्धोduk·khak·khan·dho कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतु।he·tu

    Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

    This too is a drawback of sensual pleasures apparent in the present life, a mass of suffering caused by sensual pleasures.

  70. 70

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ महानाम,ma·hā·nā·ma कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतुhe·tu कायेनkā·ye·na दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरन्ति,ca·ran·ti वाचायvā·cā·ya दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरन्ति,ca·ran·ti मनसाma·na·sā दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरन्ति।ca·ran·ti

    Puna caparaṁ, mahānāma, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṁ caranti, vācāya duccaritaṁ caranti, manasā duccaritaṁ caranti.

    Furthermore, for the sake of sensual pleasures, they conduct themselves badly by way of body, speech, and mind.

  71. 71

    तेte कायेनkā·ye·na दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वा,ca·rit·vā वाचायvā·cā·ya दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वा,ca·rit·vā मनसाma·na·sā दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वा,ca·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणा,ma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जन्ति।u·pa·paj·jan·ti

    Te kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.

  72. 72

    अयम्पि,a·yam·pi महानाम,ma·hā·nā·ma कामानंkā·mā·naṃ आदीनवोā·dī·na·vo सम्परायिको,sam·pa·rā·yi·ko दुक्खक्खन्धोduk·khak·khan·dho कामहेतुkā·ma·he·tu कामनिदानंkā·ma·ni·dā·naṃ कामाधिकरणंkā·mā·dhi·ka·ra·ṇaṃ कामानमेवkā·mā·na·me·va हेतु।he·tu

    Ayampi, mahānāma, kāmānaṁ ādīnavo samparāyiko, dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.

    This is a drawback of sensual pleasures to do with lives to come, a mass of suffering caused by sensual pleasures.

  73. 73

    एकमिदाहं,e·ka·mi·dā·haṃ महानाम,ma·hā·nā·ma समयंsa·ma·yaṃ राजगहेrā·ja·ga·he विहरामिvi·ha·rā·mi गिज्झकूटेgij·jha·kū·ṭe पब्बते।pab·ba·te

    Ekamidāhaṁ, mahānāma, samayaṁ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate.

    Mahānāma, this one time I was staying near Rājagaha, on the Vulture’s Peak Mountain.

  74. 74

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na सम्बहुलाsam·ba·hu·lā निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā इसिगिलिपस्सेi·si·gi·li·pas·se काळसिलायंkā·ḷa·si·lā·yaṃ उब्भट्ठकाub·bhaṭ·ṭha·kā होन्तिhon·ti आसनपटिक्खित्ता,ā·sa·na·pa·ṭik·khit·tā ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā खराkha·rā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदयन्ति।ve·da·yan·ti

    Tena kho pana samayena sambahulā nigaṇṭhā isigilipasse kāḷasilāyaṁ ubbhaṭṭhakā honti āsanapaṭikkhittā, opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti.

    Now at that time several Jain ascetics on the slopes of Isigili at the Black Rock were constantly standing, turning down seats. And they felt painful, sharp, severe, acute feelings due to exertion.

  75. 75

    अथa·tha ख्वाहं,khvā·haṃ महानाम,ma·hā·nā·ma सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पटिसल्लानाpa·ṭi·sal·lā·nā वुट्ठितोvuṭ·ṭhi·to येनye·na इसिगिलिपस्सेi·si·gi·li·pas·se काळसिलाkā·ḷa·si·lā येनye·na तेte निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā तेनुपसङ्कमिं;te·nu·pa·saṅ·ka·miṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā तेte निगण्ठेni·gaṇ·ṭhe एतदवोचं:e·ta·da·vo·caṃ

    Atha khvāhaṁ, mahānāma, sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena isigilipasse kāḷasilā yena te nigaṇṭhā tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā te nigaṇṭhe etadavocaṁ:

    Then in the late afternoon, I came out of retreat and went to the Black Rock to visit those Jain ascetics. I said to them,

  76. 76

    ‘किंkiṃ नुnu तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā उब्भट्ठकाub·bhaṭ·ṭha·kā आसनपटिक्खित्ता,ā·sa·na·pa·ṭik·khit·tā ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā खराkha·rā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदयथा’ति?ve·da·ya·thā

    ‘kiṁ nu tumhe, āvuso nigaṇṭhā, ubbhaṭṭhakā āsanapaṭikkhittā, opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayathā’ti?

    ‘Reverends, why are you constantly standing, turning down seats, so that you suffer painful, sharp, severe, acute feelings due to exertion?’

  77. 77

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te महानाम,ma·hā·nā·ma तेte निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā मंmaṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Evaṁ vutte, mahānāma, te nigaṇṭhā maṁ etadavocuṁ:

    When I said this, those Jain ascetics said to me,

  78. 78

    ‘निगण्ठो,ni·gaṇ·ṭho आवुसो,ā·vu·so नाटपुत्तोnā·ṭa·put·to सब्बञ्ञूsab·bañ·ñū सब्बदस्सावीsab·ba·das·sā·vī अपरिसेसंa·pa·ri·se·saṃ ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ पटिजानाति:pa·ṭi·jā·nā·ti

    ‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti:

    ‘Reverend, the Jain ascetic of the Ñātika clan claims to be all-knowing and all-seeing, to know and see everything without exception, thus:

  79. 79

    “चरतोca·ra·to चca मेme तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to चca सुत्तस्सsut·tas·sa चca जागरस्सjā·ga·ras·sa चca सततंsa·ta·taṃ समितंsa·mi·taṃ ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ पच्चुपट्ठितन्”ति।pac·cu·paṭ·ṭhi·tan

    “carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitan”ti.

    “Knowledge and vision are constantly and continually present to me, while walking, standing, sleeping, and waking.”

  80. 80

    सोso एवमाह:e·va·mā·ha

    So evamāha:

    He says,

  81. 81

    “अत्थिat·thi खोkho वो,vo निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā पुब्बेpub·be पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ कतं,ka·taṃ तंtaṃ इमायi·mā·ya कटुकायka·ṭu·kā·ya दुक्करकारिकायduk·ka·ra·kā·ri·kā·ya निज्जीरेथ;nij·jī·re·tha

    “atthi kho vo, nigaṇṭhā, pubbe pāpakammaṁ kataṁ, taṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjīretha;

    “O Jain ascetics, you have done bad deeds in a past life. Wear them away with these severe and grueling austerities.

  82. 82

    यंyaṃ पनेत्थpa·net·tha एतरहिe·ta·ra·hi कायेनkā·ye·na संवुताsaṃ·vu·tā वाचायvā·cā·ya संवुताsaṃ·vu·tā मनसाma·na·sā संवुताsaṃ·vu·tā तंtaṃ आयतिंā·ya·tiṃ पापस्सpā·pas·sa कम्मस्सkam·mas·sa अकरणं;a·ka·ra·ṇaṃ

    yaṁ panettha etarahi kāyena saṁvutā vācāya saṁvutā manasā saṁvutā taṁ āyatiṁ pāpassa kammassa akaraṇaṁ;

    And when in the present you are restrained in body, speech, and mind, you’re not doing any bad deeds for the future.

  83. 83

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तिभावा,byan·ti·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantibhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    So, due to eliminating past deeds by fervent mortification, and not doing any new deeds, there’s nothing to come up in the future.

  84. 84

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो,kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो,duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो,ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo, kammakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā vedanākkhayo, vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.

    With no future consequence, deeds end. With the ending of deeds, suffering ends. With the ending of suffering, feeling ends. And with the ending of feeling, all suffering will have been worn away.”

  85. 85

    तञ्चtañ·ca पनम्हाकंpa·nam·hā·kaṃ रुच्चतिruc·ca·ti चेवce·va खमतिkha·ma·ti च,ca तेनte·na चम्हcam·ha अत्तमना’ति।at·ta·ma·nā

    Tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camha attamanā’ti.

    We endorse and accept this, and we are satisfied with it.’

  86. 86

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अहं,a·haṃ महानाम,ma·hā·nā·ma तेte निगण्ठेni·gaṇ·ṭhe एतदवोचं:e·ta·da·vo·caṃ

    Evaṁ vutte, ahaṁ, mahānāma, te nigaṇṭhe etadavocaṁ:

    When they said this, I said to them,

  87. 87

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  88. 88

    अहुवम्हेवa·hu·vam·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be नna नाहुवम्हा’ति?nā·hu·vam·hā

    ahuvamheva mayaṁ pubbe na nāhuvamhā’ti?

    for sure that you existed in the past, and it is not the case that you did not exist?’

  89. 89

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  90. 90

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  91. 91

    अकरम्हेवa·ka·ram·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ नna नाकरम्हा’ति?nā·ka·ram·hā

    akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ na nākaramhā’ti?

    for sure that you did bad deeds in the past?’

  92. 92

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  93. 93

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  94. 94

    एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ अकरम्हा’ति?a·ka·ram·hā

    evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhā’ti?

    that you did bad deeds of this type or that?’

  95. 95

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  96. 96

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  97. 97

    एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णं,nij·jiṇ·ṇaṃ एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जीरेतब्बं,nij·jī·re·tab·baṃ एत्तकम्हिet·ta·kam·hi वाvā दुक्खेduk·khe निज्जिण्णेnij·jiṇ·ṇe सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती’ति?bha·vis·sa·tī

    ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti?

    that so much suffering has already been worn away? Or that so much suffering still remains to be worn away? Or that when so much suffering is worn away all suffering will have been worn away?’

  98. 98

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  99. 99

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  100. 100

    दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ पहानं,pa·hā·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ उपसम्पदन्’ति?u·pa·sam·pa·dan

    diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadan’ti?

    about giving up unskillful qualities in this very life and embracing skillful qualities?’

  101. 101

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  102. 102

    ‘इतिi·ti किरki·ra तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā नna जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Iti kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—

    ‘So it seems that you don’t know any of these things.

  103. 103

    अहुवम्हेवa·hu·vam·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be नna नाहुवम्हाति,nā·hu·vam·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    ahuvamheva mayaṁ pubbe na nāhuvamhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  104. 104

    अकरम्हेवa·ka·ram·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ नna नाकरम्हाति,nā·ka·ram·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ na nākaramhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  105. 105

    एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ अकरम्हाति,a·ka·ram·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  106. 106

    एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णं,nij·jiṇ·ṇaṃ एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जीरेतब्बं,nij·jī·re·tab·baṃ एत्तकम्हिet·ta·kam·hi वाvā दुक्खेduk·khe निज्जिण्णेnij·jiṇ·ṇe सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सतीति।bha·vis·sa·tī·ti

    ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti.

    (Pāli only)

  107. 107

    नna जानाथ—jā·nā·tha

    Na jānātha—

    (Pāli only)

  108. 108

    दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ पहानं,pa·hā·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ उपसम्पदं।u·pa·sam·pa·daṃ

    diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ.

    (Pāli only)

  109. 109

    एवंe·vaṃ सन्ते,san·te आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā येye लोकेlo·ke लुद्दाlud·dā लोहितपाणिनोlo·hi·ta·pā·ṇi·no कुरूरकम्मन्ताku·rū·ra·kam·man·tā मनुस्सेसुma·nus·se·su पच्चाजाताpac·cā·jā·tā तेte निगण्ठेसुni·gaṇ·ṭhe·su पब्बजन्ती’ति?pab·ba·jan·tī

    Evaṁ sante, āvuso nigaṇṭhā, ye loke luddā lohitapāṇino kurūrakammantā manussesu paccājātā te nigaṇṭhesu pabbajantī’ti?

    That being so, when those in the world who are violent and bloody-handed and of cruel livelihood are reborn among humans they go forth as Jain ascetics.’

  110. 110

    ‘नna खो,kho आवुसोā·vu·so गोतम,go·ta·ma सुखेनsu·khe·na सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बं,a·dhi·gan·tab·baṃ दुक्खेनduk·khe·na खोkho सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बं;a·dhi·gan·tab·baṃ

    ‘Na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabbaṁ;

    ‘Reverend Gotama, pleasure is not gained through pleasure; pleasure is gained through pain.

  111. 111

    सुखेनsu·khe·na चावुसोcā·vu·so गोतम,go·ta·ma सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बंa·dhi·gan·tab·baṃ अभविस्स,a·bha·vis·sa राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro सुखंsu·khaṃ अधिगच्छेय्य,a·dhi·gac·chey·ya राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro सुखविहारितरोsu·kha·vi·hā·ri·ta·ro आयस्मताā·yas·ma·tā गोतमेना’ति।go·ta·me·nā

    sukhena cāvuso gotama, sukhaṁ adhigantabbaṁ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṁ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenā’ti.

    For if pleasure were to be gained through pleasure, King Seniya Bimbisāra of Magadha would gain pleasure, since he lives in greater pleasure than Venerable Gotama.’

  112. 112

    ‘अद्धायस्मन्तेहिad·dhā·yas·man·te·hi निगण्ठेहिni·gaṇ·ṭhe·hi सहसाsa·ha·sā अप्पटिसङ्खाap·pa·ṭi·saṅ·khā वाचाvā·cā भासिता:bhā·si·tā

    ‘Addhāyasmantehi nigaṇṭhehi sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā:

    ‘Clearly the venerables have spoken rashly, without reflection.

  113. 113

    “नna खो,kho आवुसोā·vu·so गोतम,go·ta·ma सुखेनsu·khe·na सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बं,a·dhi·gan·tab·baṃ दुक्खेनduk·khe·na खोkho सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बं;a·dhi·gan·tab·baṃ

    “na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabbaṁ;

    (Pāli only)

  114. 114

    सुखेनsu·khe·na चावुसोcā·vu·so गोतम,go·ta·ma सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बंa·dhi·gan·tab·baṃ अभविस्स,a·bha·vis·sa राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro सुखंsu·khaṃ अधिगच्छेय्य,a·dhi·gac·chey·ya राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro सुखविहारितरोsu·kha·vi·hā·ri·ta·ro आयस्मताā·yas·ma·tā गोतमेना”ति।go·ta·me·nā

    sukhena cāvuso gotama, sukhaṁ adhigantabbaṁ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṁ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenā”ti.

    (Pāli only)

  115. 115

    अपिa·pi चca अहमेवa·ha·me·va तत्थtat·tha पटिपुच्छितब्बो:pa·ṭi·puc·chi·tab·bo

    Api ca ahameva tattha paṭipucchitabbo:

    Rather, I’m the one who should be asked about

  116. 116

    “कोko नुnu खोkho आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ सुखविहारितरोsu·kha·vi·hā·ri·ta·ro राजाrā·jā वाvā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro आयस्माā·yas·mā वाvā गोतमो”ति?go·ta·mo

    “ko nu kho āyasmantānaṁ sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro āyasmā vā gotamo”ti?

    who lives in greater pleasure, King Bimbisāra or Venerable Gotama?’

  117. 117

    अद्धावुसोad·dhā·vu·so गोतम,go·ta·ma अम्हेहिam·he·hi सहसाsa·ha·sā अप्पटिसङ्खाap·pa·ṭi·saṅ·khā वाचाvā·cā भासिता,bhā·si·tā नna खो,kho आवुसोā·vu·so गोतम,go·ta·ma सुखेनsu·khe·na सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बं,a·dhi·gan·tab·baṃ दुक्खेनduk·khe·na खोkho सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बं;a·dhi·gan·tab·baṃ

    Addhāvuso gotama, amhehi sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā, na kho, āvuso gotama, sukhena sukhaṁ adhigantabbaṁ, dukkhena kho sukhaṁ adhigantabbaṁ;

    ‘Clearly we spoke rashly and without reflection.

  118. 118

    सुखेनsu·khe·na चावुसोcā·vu·so गोतम,go·ta·ma सुखंsu·khaṃ अधिगन्तब्बंa·dhi·gan·tab·baṃ अभविस्स,a·bha·vis·sa राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro सुखंsu·khaṃ अधिगच्छेय्य,a·dhi·gac·chey·ya राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro सुखविहारितरोsu·kha·vi·hā·ri·ta·ro आयस्मताā·yas·ma·tā गोतमेनाति।go·ta·me·nā·ti

    sukhena cāvuso gotama, sukhaṁ adhigantabbaṁ abhavissa, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhaṁ adhigaccheyya, rājā māgadho seniyo bimbisāro sukhavihāritaro āyasmatā gotamenāti.

    (Pāli only)

  119. 119

    अपिa·pi चca तिट्ठतेतं,tiṭ·ṭha·te·taṃ इदानिपिi·dā·ni·pi मयंma·yaṃ आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ पुच्छाम:puc·chā·ma

    Api ca tiṭṭhatetaṁ, idānipi mayaṁ āyasmantaṁ gotamaṁ pucchāma:

    But let that be. Now we ask Venerable Gotama:

  120. 120

    “कोko नुnu खोkho आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ सुखविहारितरोsu·kha·vi·hā·ri·ta·ro राजाrā·jā वाvā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro आयस्माā·yas·mā वाvā गोतमो”ति?go·ta·mo

    “ko nu kho āyasmantānaṁ sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro āyasmā vā gotamo”ti?

    “Who lives in greater pleasure, King Bimbisāra or Venerable Gotama?”’

  121. 121

    तेनte·na हावुसोhā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā तुम्हेवtum·he·va तत्थtat·tha पटिपुच्छिस्सामि,pa·ṭi·puc·chis·sā·mi यथाya·thā वोvo खमेय्यkha·mey·ya तथाta·thā नंnaṃ ब्याकरेय्याथ।byā·ka·rey·yā·tha

    Tena hāvuso nigaṇṭhā, tumheva tattha paṭipucchissāmi, yathā vo khameyya tathā naṁ byākareyyātha.

    ‘Well then, reverends, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.

  122. 122

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथावुसोmañ·ña·thā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā पहोतिpa·ho·ti राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारो,bim·bi·sā·ro

    Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, pahoti rājā māgadho seniyo bimbisāro,

    What do you think, reverends?

  123. 123

    अनिञ्जमानोa·niñ·ja·mā·no कायेन,kā·ye·na अभासमानोa·bhā·sa·mā·no वाचं,vā·caṃ सत्तsat·ta रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni एकन्तसुखंe·kan·ta·su·khaṃ पटिसंवेदीpa·ṭi·saṃ·ve·dī विहरितुन्’ति?vi·ha·ri·tun

    aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṁ, satta rattindivāni ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharitun’ti?

    Is King Bimbisāra capable of experiencing absolute happiness for seven days and nights without moving his body or speaking?’

  124. 124

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No he is not, reverend.’

  125. 125

    ‘तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथावुसोmañ·ña·thā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā पहोतिpa·ho·ti राजाrā·jā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारो,bim·bi·sā·ro

    ‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, pahoti rājā māgadho seniyo bimbisāro,

    ‘What do you think, reverends?

  126. 126

    अनिञ्जमानोa·niñ·ja·mā·no कायेन,kā·ye·na अभासमानोa·bhā·sa·mā·no वाचं,vā·caṃ छcha रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …पे…pe

    aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṁ, cha rattindivāni …pe…

    Is King Bimbisāra capable of experiencing absolute happiness for six days …

  127. 127

    पञ्चpañ·ca रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    pañca rattindivāni …

    five days …

  128. 128

    चत्तारिcat·tā·ri रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    cattāri rattindivāni …

    four days …

  129. 129

    तीणिtī·ṇi रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    tīṇi rattindivāni …

    three days …

  130. 130

    द्वेdve रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    dve rattindivāni …

    two days …

  131. 131

    एकंe·kaṃ रत्तिन्दिवंrat·tin·di·vaṃ एकन्तसुखंe·kan·ta·su·khaṃ पटिसंवेदीpa·ṭi·saṃ·ve·dī विहरितुन्’ति?vi·ha·ri·tun

    ekaṁ rattindivaṁ ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharitun’ti?

    one day?’

  132. 132

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No he is not, reverend.’

  133. 133

    ‘अहंa·haṃ खो,kho आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā पहोमिpa·ho·mi अनिञ्जमानोa·niñ·ja·mā·no कायेन,kā·ye·na अभासमानोa·bhā·sa·mā·no वाचं,vā·caṃ एकंe·kaṃ रत्तिन्दिवंrat·tin·di·vaṃ एकन्तसुखंe·kan·ta·su·khaṃ पटिसंवेदीpa·ṭi·saṃ·ve·dī विहरितुं।vi·ha·ri·tuṃ

    ‘Ahaṁ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṁ, ekaṁ rattindivaṁ ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharituṁ.

    ‘But I am capable of experiencing absolute happiness for one day and night without moving my body or speaking.

  134. 134

    अहंa·haṃ खो,kho आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā पहोमिpa·ho·mi अनिञ्जमानोa·niñ·ja·mā·no कायेन,kā·ye·na अभासमानोa·bhā·sa·mā·no वाचं,vā·caṃ द्वेdve रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    Ahaṁ kho, āvuso nigaṇṭhā, pahomi aniñjamāno kāyena, abhāsamāno vācaṁ, dve rattindivāni …

    I am capable of experiencing perfect happiness for two days …

  135. 135

    तीणिtī·ṇi रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    tīṇi rattindivāni …

    three days …

  136. 136

    चत्तारिcat·tā·ri रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    cattāri rattindivāni …

    four days …

  137. 137

    पञ्चpañ·ca रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    pañca rattindivāni …

    five days …

  138. 138

    छcha रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni …

    cha rattindivāni …

    six days …

  139. 139

    सत्तsat·ta रत्तिन्दिवानिrat·tin·di·vā·ni एकन्तसुखंe·kan·ta·su·khaṃ पटिसंवेदीpa·ṭi·saṃ·ve·dī विहरितुं।vi·ha·ri·tuṃ

    satta rattindivāni ekantasukhaṁ paṭisaṁvedī viharituṁ.

    seven days.

  140. 140

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथावुसोmañ·ña·thā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā एवंe·vaṃ सन्तेsan·te कोko सुखविहारितरोsu·kha·vi·hā·ri·ta·ro राजाrā·jā वाvā मागधोmā·ga·dho सेनियोse·ni·yo बिम्बिसारोbim·bi·sā·ro अहंa·haṃ वा’ति?vā

    Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, evaṁ sante ko sukhavihāritaro rājā vā māgadho seniyo bimbisāro ahaṁ vā’ti?

    What do you think, reverends? This being so, who lives in greater pleasure, King Bimbisāra or I?’

  141. 141

    ‘एवंe·vaṃ सन्तेsan·te आयस्मावā·yas·mā·va गोतमोgo·ta·mo सुखविहारितरोsu·kha·vi·hā·ri·ta·ro रञ्ञाrañ·ñā मागधेनmā·ga·dhe·na सेनियेनse·ni·ye·na बिम्बिसारेना’”ति।bim·bi·sā·re·nā

    ‘Evaṁ sante āyasmāva gotamo sukhavihāritaro raññā māgadhena seniyena bimbisārenā’”ti.

    ‘This being so, Venerable Gotama lives in greater pleasure than King Bimbisāra.’”

  142. 142

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  143. 143

    अत्तमनोat·ta·ma·no महानामोma·hā·nā·mo सक्कोsak·ko भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दीति।a·bhi·nan·dī·ti

    Attamano mahānāmo sakko bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.

    Satisfied, Mahānāma the Sakyan approved what the Buddha said.

  144. 144

    चूळदुक्खक्खन्धसुत्तंcū·ḷa·duk·khak·khan·dha·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ चतुत्थं।ca·tut·thaṃ

    Cūḷadukkhakkhandhasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.