Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 75 मज्झिमनिकाय 75

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Māgaṇḍiyasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 75

    Majjhima Nikāya 75

    Middle Discourses 75

  2. 2

    मागण्डियसुत्तmā·gaṇ·ḍi·ya·sut·ta

    Māgaṇḍiyasutta

    With Māgaṇḍiya

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā कुरूसुku·rū·su विहरतिvi·ha·ra·ti कम्मासधम्मंkam·mā·sa·dham·maṃ नामnā·ma कुरूनंku·rū·naṃ निगमो,ni·ga·mo भारद्वाजगोत्तस्सbhā·rad·vā·ja·got·tas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa अग्यागारेag·yā·gā·re तिणसन्थारके।ti·ṇa·san·thā·ra·ke

    ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo, bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāre tiṇasanthārake.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Kurus, near the Kuru town named Kammāsadamma, on a grass mat in the fire chamber of a brahmin of the Bhāradvāja clan.

  5. 5

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā पत्तचीवरमादायpat·ta·cī·va·ra·mā·dā·ya कम्मासधम्मंkam·mā·sa·dham·maṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पाविसि।pā·vi·si

    Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kammāsadhammaṁ piṇḍāya pāvisi.

    Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Kammāsadamma for alms.

  6. 6

    कम्मासधम्मंkam·mā·sa·dham·maṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya चरित्वाca·rit·vā पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तोpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·to येनye·na अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro वनसण्डोva·na·saṇ·ḍo तेनुपसङ्कमिte·nu·pa·saṅ·ka·mi दिवाविहाराय।di·vā·vi·hā·rā·ya

    Kammāsadhammaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena aññataro vanasaṇḍo tenupasaṅkami divāvihārāya.

    He wandered for alms in Kammāsadamma. After the meal, on his return from almsround, he went to a certain forest grove for the day’s meditation.

  7. 7

    तंtaṃ वनसण्डंva·na·saṇ·ḍaṃ अज्झोगाहेत्वाaj·jho·gā·het·vā अञ्ञतरस्मिंañ·ña·ta·ras·miṃ रुक्खमूलेruk·kha·mū·le दिवाविहारंdi·vā·vi·hā·raṃ निसीदि।ni·sī·di

    Taṁ vanasaṇḍaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.

    Having plunged deep into it, he sat at the root of a certain tree to meditate.

  8. 8

    अथa·tha खोkho मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko जङ्घाविहारंjaṅ·ghā·vi·hā·raṃ अनुचङ्कममानोa·nu·caṅ·ka·ma·mā·no अनुविचरमानोa·nu·vi·ca·ra·mā·no येनye·na भारद्वाजगोत्तस्सbhā·rad·vā·ja·got·tas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa अग्यागारंag·yā·gā·raṃ तेनुपसङ्कमि।te·nu·pa·saṅ·ka·mi

    Atha kho māgaṇḍiyo paribbājako jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāraṁ tenupasaṅkami.

    Then as the wanderer Māgaṇḍiya was going for a walk he approached that fire chamber.

  9. 9

    अद्दसाad·da·sā खोkho मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko भारद्वाजगोत्तस्सbhā·rad·vā·ja·got·tas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa अग्यागारेag·yā·gā·re तिणसन्थारकंti·ṇa·san·thā·ra·kaṃ पञ्ञत्तं।pañ·ñat·taṃ

    Addasā kho māgaṇḍiyo paribbājako bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāre tiṇasanthārakaṁ paññattaṁ.

    He saw the grass mat spread out there

  10. 10

    दिस्वानdis·vā·na भारद्वाजगोत्तंbhā·rad·vā·ja·got·taṃ ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Disvāna bhāradvājagottaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:

    and asked the brahmin of the Bhāradvāja clan,

  11. 11

    “कस्सkas·sa न्वयंnva·yaṃ भोतोbho·to भारद्वाजस्सbhā·rad·vā·jas·sa अग्यागारेag·yā·gā·re तिणसन्थारकोti·ṇa·san·thā·ra·ko पञ्ञत्तो,pañ·ñat·to समणसेय्यानुरूपंsa·ma·ṇa·sey·yā·nu·rū·paṃ मञ्ञे”ति?mañ·ñe

    “kassa nvayaṁ bhoto bhāradvājassa agyāgāre tiṇasanthārako paññatto, samaṇaseyyānurūpaṁ maññe”ti?

    “Worthy Bhāradvāja, who has this grass mat been spread out for? It looks like an ascetic’s bed.”

  12. 12

    “अत्थि,at·thi भोbho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya समणोsa·ma·ṇo गोतमोgo·ta·mo सक्यपुत्तोsak·ya·put·to सक्यकुलाsak·ya·ku·lā पब्बजितो।pab·ba·ji·to

    “Atthi, bho māgaṇḍiya, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito.

    “There is the ascetic Gotama, a Sakyan, gone forth from a Sakyan family.

  13. 13

    तंtaṃ खोkho पनpa·na भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ एवंe·vaṃ कल्याणोkal·yā·ṇo कित्तिसद्दोkit·ti·sad·do अब्भुग्गतो:ab·bhug·ga·to

    Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

    He has this good reputation:

  14. 14

    ‘इतिपिi·ti·pi सोso भगवाbha·ga·vā अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no सुगतोsu·ga·to लोकविदूlo·ka·vi·dū अनुत्तरोa·nut·ta·ro पुरिसदम्मसारथिpu·ri·sa·dam·ma·sā·ra·thi सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा’ति।bha·ga·vā

    ‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

    ‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’

  15. 15

    तस्सेसाtas·se·sā भोतोbho·to गोतमस्सgo·ta·mas·sa सेय्याsey·yā पञ्ञत्ता”ति।pañ·ñat·tā

    Tassesā bhoto gotamassa seyyā paññattā”ti.

    This bed has been spread for that worthy Gotama.”

  16. 16

    “दुद्दिट्ठंdud·diṭ·ṭhaṃ वत,va·ta भोbho भारद्वाज,bhā·rad·vā·ja अद्दसाम;ad·da·sā·ma

    “Duddiṭṭhaṁ vata, bho bhāradvāja, addasāma;

    “Well, it’s a sad sight, worthy Bhāradvāja,

  17. 17

    दुद्दिट्ठंdud·diṭ·ṭhaṃ वत,va·ta भोbho भारद्वाज,bhā·rad·vā·ja अद्दसाम।ad·da·sā·ma

    duddiṭṭhaṁ vata, bho bhāradvāja, addasāma.

    a very sad sight indeed,

  18. 18

    येye मयंma·yaṃ तस्सtas·sa भोतोbho·to गोतमस्सgo·ta·mas·sa भूनहुनोbhū·na·hu·no सेय्यंsey·yaṃ अद्दसामा”ति।ad·da·sā·mā

    Ye mayaṁ tassa bhoto gotamassa bhūnahuno seyyaṁ addasāmā”ti.

    to see a bed for the worthy Gotama, that baby-killer!”

  19. 19

    “रक्खस्सेतं,rak·khas·se·taṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya वाचं;vā·caṃ

    “Rakkhassetaṁ, māgaṇḍiya, vācaṁ;

    “Be careful what you say, Māgaṇḍiya,

  20. 20

    रक्खस्सेतं,rak·khas·se·taṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya वाचं।vā·caṃ

    rakkhassetaṁ, māgaṇḍiya, vācaṁ.

    be careful what you say.

  21. 21

    बहूba·hū हिhi तस्सtas·sa भोतोbho·to गोतमस्सgo·ta·mas·sa खत्तियपण्डितापिkhat·ti·ya·paṇ·ḍi·tā·pi ब्राह्मणपण्डितापिbrāh·ma·ṇa·paṇ·ḍi·tā·pi गहपतिपण्डितापिga·ha·pa·ti·paṇ·ḍi·tā·pi समणपण्डितापिsa·ma·ṇa·paṇ·ḍi·tā·pi अभिप्पसन्नाa·bhip·pa·san·nā विनीताvi·nī·tā अरियेa·ri·ye ञायेñā·ye धम्मेdham·me कुसले”ति।ku·sa·le

    Bahū hi tassa bhoto gotamassa khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi abhippasannā vinītā ariye ñāye dhamme kusale”ti.

    Many astute aristocrats, brahmins, householders, and ascetics are devoted to the worthy Gotama. They’ve been guided by him in the noble system, the skillful teaching.”

  22. 22

    “सम्मुखाsam·mu·khā चेपिce·pi मयं,ma·yaṃ भोbho भारद्वाज,bhā·rad·vā·ja तंtaṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ पस्सेय्याम,pas·sey·yā·ma सम्मुखापिsam·mu·khā·pi नंnaṃ वदेय्याम:va·dey·yā·ma

    “Sammukhā cepi mayaṁ, bho bhāradvāja, taṁ bhavantaṁ gotamaṁ passeyyāma, sammukhāpi naṁ vadeyyāma:

    “Even if I was to see the worthy Gotama face to face, worthy Bhāradvāja, I would say to his face:

  23. 23

    ‘भूनहुbhū·na·hu समणोsa·ma·ṇo गोतमो’ति।go·ta·mo

    ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti.

    ‘The ascetic Gotama is a baby-killer.’

  24. 24

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  25. 25

    एवञ्हिe·vañ·hi नोno सुत्तेsut·te ओचरती”ति।o·ca·ra·tī

    Evañhi no sutte ocaratī”ti.

    For so it came to me while sleeping.”

  26. 26

    “सचेsa·ce तंtaṃ भोतोbho·to मागण्डियस्सmā·gaṇ·ḍi·yas·sa अगरुa·ga·ru आरोचेय्यामिā·ro·cey·yā·mi तंtaṃ समणस्सsa·ma·ṇas·sa गोतमस्सा”ति।go·ta·mas·sā

    “Sace taṁ bhoto māgaṇḍiyassa agaru āroceyyāmi taṁ samaṇassa gotamassā”ti.

    “If you don’t mind, I’ll tell the ascetic Gotama about this.”

  27. 27

    “अप्पोस्सुक्कोap·pos·suk·ko भवंbha·vaṃ भारद्वाजोbhā·rad·vā·jo वुत्तोवvut·to·va नंnaṃ वदेय्या”ति।va·dey·yā

    “Appossukko bhavaṁ bhāradvājo vuttova naṁ vadeyyā”ti.

    “Don’t worry, worthy Bhāradvāja. You may tell him exactly what I’ve said.”

  28. 28

    अस्सोसिas·so·si खोkho भगवाbha·ga·vā दिब्बायdib·bā·ya सोतधातुयाso·ta·dhā·tu·yā विसुद्धायvi·sud·dhā·ya अतिक्कन्तमानुसिकायa·tik·kan·ta·mā·nu·si·kā·ya भारद्वाजगोत्तस्सbhā·rad·vā·ja·got·tas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa मागण्डियेनmā·gaṇ·ḍi·ye·na परिब्बाजकेनpa·rib·bā·ja·ke·na सद्धिंsad·dhiṃ इमंi·maṃ कथासल्लापं।ka·thā·sal·lā·paṃ

    Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya bhāradvājagottassa brāhmaṇassa māgaṇḍiyena paribbājakena saddhiṁ imaṁ kathāsallāpaṁ.

    With clairaudience that is purified and superhuman, the Buddha heard this discussion between the brahmin of the Bhāradvāja clan and the wanderer Māgaṇḍiya.

  29. 29

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पटिसल्लानाpa·ṭi·sal·lā·nā वुट्ठितोvuṭ·ṭhi·to येनye·na भारद्वाजगोत्तस्सbhā·rad·vā·ja·got·tas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa अग्यागारंag·yā·gā·raṃ तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā निसीदिni·sī·di भगवाbha·ga·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te तिणसन्थारके।ti·ṇa·san·thā·ra·ke

    Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nisīdi bhagavā paññatte tiṇasanthārake.

    Coming out of retreat, he went to the brahmin’s fire chamber and sat on the grass mat.

  30. 30

    अथa·tha खोkho भारद्वाजगोत्तोbhā·rad·vā·ja·got·to ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवताbha·ga·va·tā सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

    Then the brahmin of the Bhāradvāja clan went to the Buddha and exchanged greetings with him.

  31. 31

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho भारद्वाजगोत्तंbhā·rad·vā·ja·got·taṃ ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho bhāradvājagottaṁ brāhmaṇaṁ bhagavā etadavoca:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side. The Buddha said to him,

  32. 32

    “अहुa·hu पनpa·na ते,te भारद्वाज,bhā·rad·vā·ja मागण्डियेनmā·gaṇ·ḍi·ye·na परिब्बाजकेनpa·rib·bā·ja·ke·na सद्धिंsad·dhiṃ इमंयेवi·maṃ·ye·va तिणसन्थारकंti·ṇa·san·thā·ra·kaṃ आरब्भā·rab·bha कोचिदेवko·ci·de·va कथासल्लापो”ति?ka·thā·sal·lā·po

    “ahu pana te, bhāradvāja, māgaṇḍiyena paribbājakena saddhiṁ imaṁyeva tiṇasanthārakaṁ ārabbha kocideva kathāsallāpo”ti?

    “Bhāradvāja, did you have a discussion with the wanderer Māgaṇḍiya about this grass mat?”

  33. 33

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भारद्वाजगोत्तोbhā·rad·vā·ja·got·to ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo संविग्गोsaṃ·vig·go लोमहट्ठजातोlo·ma·haṭ·ṭha·jā·to भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo saṁviggo lomahaṭṭhajāto bhagavantaṁ etadavoca:

    When he said this, the brahmin, shocked and awestruck, said to the Buddha,

  34. 34

    “एतदेवe·ta·de·va खोkho पनpa·na मयंma·yaṃ भोतोbho·to गोतमस्सgo·ta·mas·sa आरोचेतुकामा।ā·ro·ce·tu·kā·mā

    “etadeva kho pana mayaṁ bhoto gotamassa ārocetukāmā.

    “I wanted to mention this very thing to the worthy Gotama,

  35. 35

    अथa·tha चca पनpa·na भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo अनक्खातंयेवa·nak·khā·taṃ·ye·va अक्खासी”ति।ak·khā·sī

    Atha ca pana bhavaṁ gotamo anakkhātaṁyeva akkhāsī”ti.

    but you brought it up before I had a chance.”

  36. 36

    अयञ्चa·yañ·ca हिhi भगवतोbha·ga·va·to भारद्वाजगोत्तेनbhā·rad·vā·ja·got·te·na ब्राह्मणेनbrāh·ma·ṇe·na सद्धिंsad·dhiṃ अन्तराकथाan·ta·rā·ka·thā विप्पकताvip·pa·ka·tā होति।ho·ti

    Ayañca hi bhagavato bhāradvājagottena brāhmaṇena saddhiṁ antarākathā vippakatā hoti.

    But this conversation between the Buddha and the brahmin was left unfinished.

  37. 37

    अथa·tha खोkho मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko जङ्घाविहारंjaṅ·ghā·vi·hā·raṃ अनुचङ्कममानोa·nu·caṅ·ka·ma·mā·no अनुविचरमानोa·nu·vi·ca·ra·mā·no येनye·na भारद्वाजगोत्तस्सbhā·rad·vā·ja·got·tas·sa ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa अग्यागारंag·yā·gā·raṃ येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवताbha·ga·va·tā सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    Atha kho māgaṇḍiyo paribbājako jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena bhāradvājagottassa brāhmaṇassa agyāgāraṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

    Then as the wanderer Māgaṇḍiya was going for a walk he approached that fire chamber. He went up to the Buddha, and exchanged greetings with him.

  38. 38

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नंni·sin·naṃ खोkho मागण्डियंmā·gaṇ·ḍi·yaṃ परिब्बाजकंpa·rib·bā·ja·kaṃ भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho māgaṇḍiyaṁ paribbājakaṁ bhagavā etadavoca:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side, and the Buddha said to him:

  39. 39

    “चक्खुंcak·khuṃ खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya रूपारामंrū·pā·rā·maṃ रूपरतंrū·pa·ra·taṃ रूपसम्मुदितं।rū·pa·sam·mu·di·taṃ

    “Cakkhuṁ kho, māgaṇḍiya, rūpārāmaṁ rūparataṁ rūpasammuditaṁ.

    “Māgaṇḍiya, the eye likes sights, it loves them and enjoys them.

  40. 40

    तंtaṃ तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa दन्तंdan·taṃ गुत्तंgut·taṃ रक्खितंrak·khi·taṃ संवुतं,saṃ·vu·taṃ तस्सtas·sa चca संवरायsaṃ·va·rā·ya धम्मंdham·maṃ देसेति।de·se·ti

    Taṁ tathāgatassa dantaṁ guttaṁ rakkhitaṁ saṁvutaṁ, tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.

    That’s been tamed, guarded, protected and restrained by the Realized One, and he teaches Dhamma for its restraint.

  41. 41

    इदंi·daṃ नुnu तेte एतं,e·taṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सन्धायsan·dhā·ya भासितं:bhā·si·taṃ

    Idaṁ nu te etaṁ, māgaṇḍiya, sandhāya bhāsitaṁ:

    Is that what you were referring to when you called me

  42. 42

    ‘भूनहुbhū·na·hu समणोsa·ma·ṇo गोतमो’”ति?go·ta·mo

    ‘bhūnahu samaṇo gotamo’”ti?

    a baby-killer?”

  43. 43

    “एतदेवe·ta·de·va खोkho पनpa·na मे,me भोbho गोतम,go·ta·ma सन्धायsan·dhā·ya भासितं:bhā·si·taṃ

    “Etadeva kho pana me, bho gotama, sandhāya bhāsitaṁ:

    “That’s exactly what I was referring to.

  44. 44

    ‘भूनहुbhū·na·hu समणोsa·ma·ṇo गोतमो’ति।go·ta·mo

    ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti.

    (Pāli only)

  45. 45

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  46. 46

    एवञ्हिe·vañ·hi नोno सुत्तेsut·te ओचरती”ति।o·ca·ra·tī

    Evañhi no sutte ocaratī”ti.

    For so it came to me while sleeping.”

  47. 47

    “सोतंso·taṃ खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सद्दारामंsad·dā·rā·maṃ …पे…pe

    “Sotaṁ kho, māgaṇḍiya, saddārāmaṁ …pe…

    “The ear likes sounds …

  48. 48

    घानंghā·naṃ खो,kho मागण्डियmā·gaṇ·ḍi·ya गन्धारामंgan·dhā·rā·maṃ …

    ghānaṁ kho, māgaṇḍiya gandhārāmaṁ …

    The nose likes smells …

  49. 49

    जिव्हाjiv·hā खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya रसारामाra·sā·rā·mā रसरताra·sa·ra·tā रससम्मुदिता।ra·sa·sam·mu·di·tā

    jivhā kho, māgaṇḍiya, rasārāmā rasaratā rasasammuditā.

    The tongue likes tastes …

  50. 50

    साsā तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa दन्ताdan·tā गुत्ताgut·tā रक्खिताrak·khi·tā संवुता,saṃ·vu·tā तस्साtas·sā चca संवरायsaṃ·va·rā·ya धम्मंdham·maṃ देसेति।de·se·ti

    Sā tathāgatassa dantā guttā rakkhitā saṁvutā, tassā ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.

    (Pāli only)

  51. 51

    इदंi·daṃ नुnu तेte एतं,e·taṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सन्धायsan·dhā·ya भासितं:bhā·si·taṃ

    Idaṁ nu te etaṁ, māgaṇḍiya, sandhāya bhāsitaṁ:

    (Pāli only)

  52. 52

    ‘भूनहुbhū·na·hu समणोsa·ma·ṇo गोतमो’”ति?go·ta·mo

    ‘bhūnahu samaṇo gotamo’”ti?

    (Pāli only)

  53. 53

    “एतदेवe·ta·de·va खोkho पनpa·na मे,me भोbho गोतम,go·ta·ma सन्धायsan·dhā·ya भासितं:bhā·si·taṃ

    “Etadeva kho pana me, bho gotama, sandhāya bhāsitaṁ:

    (Pāli only)

  54. 54

    ‘भूनहुbhū·na·hu समणोsa·ma·ṇo गोतमो’ति।go·ta·mo

    ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti.

    (Pāli only)

  55. 55

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    (Pāli only)

  56. 56

    एवञ्हिe·vañ·hi नोno सुत्तेsut·te ओचरती”ति।o·ca·ra·tī

    Evañhi no sutte ocaratī”ti.

    (Pāli only)

  57. 57

    “कायोkā·yo खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya फोट्ठब्बारामोphoṭ·ṭhab·bā·rā·mo फोट्ठब्बरतोphoṭ·ṭhab·ba·ra·to …पे…pe

    “Kāyo kho, māgaṇḍiya, phoṭṭhabbārāmo phoṭṭhabbarato …pe…

    The body likes touches …

  58. 58

    मनोma·no खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya धम्मारामोdham·mā·rā·mo धम्मरतोdham·ma·ra·to धम्मसम्मुदितो।dham·ma·sam·mu·di·to

    mano kho, māgaṇḍiya, dhammārāmo dhammarato dhammasammudito.

    The mind likes ideas, it loves them and enjoys them.

  59. 59

    सोso तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa दन्तोdan·to गुत्तोgut·to रक्खितोrak·khi·to संवुतो,saṃ·vu·to तस्सtas·sa चca संवरायsaṃ·va·rā·ya धम्मंdham·maṃ देसेति।de·se·ti

    So tathāgatassa danto gutto rakkhito saṁvuto, tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.

    That’s been tamed, guarded, protected and restrained by the Realized One, and he teaches Dhamma for its restraint.

  60. 60

    इदंi·daṃ नुnu तेte एतं,e·taṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सन्धायsan·dhā·ya भासितं:bhā·si·taṃ

    Idaṁ nu te etaṁ, māgaṇḍiya, sandhāya bhāsitaṁ:

    Is that what you were referring to when you called me

  61. 61

    ‘भूनहुbhū·na·hu समणोsa·ma·ṇo गोतमो’”ति?go·ta·mo

    ‘bhūnahu samaṇo gotamo’”ti?

    a baby-killer?”

  62. 62

    “एतदेवe·ta·de·va खोkho पनpa·na मे,me भोbho गोतम,go·ta·ma सन्धायsan·dhā·ya भासितं:bhā·si·taṃ

    “Etadeva kho pana me, bho gotama, sandhāya bhāsitaṁ:

    “That’s exactly what I was referring to.

  63. 63

    ‘भूनहुbhū·na·hu समणोsa·ma·ṇo गोतमो’ति।go·ta·mo

    ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti.

    (Pāli only)

  64. 64

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  65. 65

    एवञ्हिe·vañ·hi नोno सुत्तेsut·te ओचरती”ति।o·ca·ra·tī

    Evañhi no sutte ocaratī”ti.

    For so it came to me while sleeping.”

  66. 66

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय:mā·gaṇ·ḍi·ya

    “Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya:

    “What do you think, Māgaṇḍiya?

  67. 67

    ‘इधेकच्चोi·dhe·kac·co चक्खुविञ्ञेय्येहिcak·khu·viñ·ñey·ye·hi रूपेहिrū·pe·hi परिचारितपुब्बोpa·ri·cā·ri·ta·pub·bo अस्सas·sa इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि,ra·ja·nī·ye·hi सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na रूपानंयेवrū·pā·naṃ·ye·va समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ विदित्वाvi·dit·vā रूपतण्हंrū·pa·taṇ·haṃ पहायpa·hā·ya रूपपरिळाहंrū·pa·pa·ri·ḷā·haṃ पटिविनोदेत्वाpa·ṭi·vi·no·det·vā विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तोvū·pa·san·ta·cit·to विहरेय्य।vi·ha·rey·ya

    ‘idhekacco cakkhuviññeyyehi rūpehi paricāritapubbo assa iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi, so aparena samayena rūpānaṁyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā rūpataṇhaṁ pahāya rūpapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto vihareyya.

    Take someone who used to amuse themselves with sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. Some time later—having truly understood the origin, ending, gratification, drawback, and escape of sights, and having given up craving and dispelled passion for sights—they would live rid of thirst, their mind settled internally.

  68. 68

    इमस्सi·mas·sa पनpa·na ते,te मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya किमस्सki·mas·sa वचनीयन्’”ति?va·ca·nī·yan

    Imassa pana te, māgaṇḍiya, kimassa vacanīyan’”ti?

    What would you have to say to them, Māgaṇḍiya?”

  69. 69

    “नna किञ्चि,kiñ·ci भोbho गोतम”।go·ta·ma

    “Na kiñci, bho gotama”.

    “Nothing, worthy Gotama.”

  70. 70

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय:mā·gaṇ·ḍi·ya

    “Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya:

    “What do you think, Māgaṇḍiya?

  71. 71

    ‘इधेकच्चोi·dhe·kac·co सोतविञ्ञेय्येहिso·ta·viñ·ñey·ye·hi सद्देहिsad·de·hi …पे…pe

    ‘idhekacco sotaviññeyyehi saddehi …pe…

    Take someone who used to amuse themselves with sounds known by the ear …

  72. 72

    घानविञ्ञेय्येहिghā·na·viñ·ñey·ye·hi गन्धेहिgan·dhe·hi …

    ghānaviññeyyehi gandhehi …

    smells known by the nose …

  73. 73

    जिव्हाविञ्ञेय्येहिjiv·hā·viñ·ñey·ye·hi रसेहिra·se·hi …

    jivhāviññeyyehi rasehi …

    tastes known by the tongue …

  74. 74

    कायविञ्ञेय्येहिkā·ya·viñ·ñey·ye·hi फोट्ठब्बेहिphoṭ·ṭhab·be·hi परिचारितपुब्बोpa·ri·cā·ri·ta·pub·bo अस्सas·sa इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि,ra·ja·nī·ye·hi

    kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi paricāritapubbo assa iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi,

    touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  75. 75

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na फोट्ठब्बानंयेवphoṭ·ṭhab·bā·naṃ·ye·va समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ विदित्वाvi·dit·vā फोट्ठब्बतण्हंphoṭ·ṭhab·ba·taṇ·haṃ पहायpa·hā·ya फोट्ठब्बपरिळाहंphoṭ·ṭhab·ba·pa·ri·ḷā·haṃ पटिविनोदेत्वाpa·ṭi·vi·no·det·vā विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तोvū·pa·san·ta·cit·to विहरेय्य।vi·ha·rey·ya

    so aparena samayena phoṭṭhabbānaṁyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā phoṭṭhabbataṇhaṁ pahāya phoṭṭhabbapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto vihareyya.

    Some time later—having truly understood the origin, ending, gratification, drawback, and escape of touches, and having given up craving and dispelled passion for touches—they would live rid of thirst, their mind settled internally.

  76. 76

    इमस्सi·mas·sa पनpa·na ते,te मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya किमस्सki·mas·sa वचनीयन्’”ति?va·ca·nī·yan

    Imassa pana te, māgaṇḍiya, kimassa vacanīyan’”ti?

    What would you have to say to them, Māgaṇḍiya?”

  77. 77

    “नna किञ्चि,kiñ·ci भोbho गोतम”।go·ta·ma

    “Na kiñci, bho gotama”.

    “Nothing, worthy Gotama.”

  78. 78

    “अहंa·haṃ खोkho पन,pa·na मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya पुब्बेpub·be अगारियभूतोa·gā·ri·ya·bhū·to समानोsa·mā·no पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितोsa·map·pi·to समङ्गीभूतोsa·maṅ·gī·bhū·to परिचारेसिंpa·ri·cā·re·siṃ चक्खुविञ्ञेय्येहिcak·khu·viñ·ñey·ye·hi रूपेहिrū·pe·hi इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि,ra·ja·nī·ye·hi सोतविञ्ञेय्येहिso·ta·viñ·ñey·ye·hi सद्देहिsad·de·hi …पे…pe

    “Ahaṁ kho pana, māgaṇḍiya, pubbe agāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṁ cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi …pe…

    “Well, when I was still a layperson I used to amuse myself, supplied and provided with sights known by the eye … sounds known by the ear …

  79. 79

    घानविञ्ञेय्येहिghā·na·viñ·ñey·ye·hi गन्धेहिgan·dhe·hi …

    ghānaviññeyyehi gandhehi …

    smells known by the nose …

  80. 80

    जिव्हाविञ्ञेय्येहिjiv·hā·viñ·ñey·ye·hi रसेहिra·se·hi …

    jivhāviññeyyehi rasehi …

    tastes known by the tongue …

  81. 81

    कायविञ्ञेय्येहिkā·ya·viñ·ñey·ye·hi फोट्ठब्बेहिphoṭ·ṭhab·be·hi इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि।ra·ja·nī·ye·hi

    kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi.

    touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  82. 82

    तस्सtas·sa मय्हं,may·haṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya तयोta·yo पासादाpā·sā·dā अहेसुं—a·he·suṃ

    Tassa mayhaṁ, māgaṇḍiya, tayo pāsādā ahesuṁ—

    I had three stilt longhouses—

  83. 83

    एकोe·ko वस्सिको,vas·si·ko एकोe·ko हेमन्तिको,he·man·ti·ko एकोe·ko गिम्हिको।gim·hi·ko

    eko vassiko, eko hemantiko, eko gimhiko.

    one for the rainy season, one for the winter, and one for the summer.

  84. 84

    सोso खोkho अहं,a·haṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya वस्सिकेvas·si·ke पासादेpā·sā·de वस्सिकेvas·si·ke चत्तारोcat·tā·ro मासेmā·se निप्पुरिसेहिnip·pu·ri·se·hi तूरियेहिtū·ri·ye·hi परिचारयमानोpa·ri·cā·ra·ya·mā·no नna हेट्ठापासादंheṭ·ṭhā·pā·sā·daṃ ओरोहामि।o·ro·hā·mi

    So kho ahaṁ, māgaṇḍiya, vassike pāsāde vassike cattāro māse nippurisehi tūriyehi paricārayamāno na heṭṭhāpāsādaṁ orohāmi.

    I stayed in a stilt longhouse without coming downstairs for the four months of the rainy season, where I was entertained by musicians—none of them men.

  85. 85

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na कामानंयेवkā·mā·naṃ·ye·va समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ विदित्वाvi·dit·vā कामतण्हंkā·ma·taṇ·haṃ पहायpa·hā·ya कामपरिळाहंkā·ma·pa·ri·ḷā·haṃ पटिविनोदेत्वाpa·ṭi·vi·no·det·vā विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तोvū·pa·san·ta·cit·to विहरामि।vi·ha·rā·mi

    So aparena samayena kāmānaṁyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā kāmataṇhaṁ pahāya kāmapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto viharāmi.

    Some time later—having truly understood the origin, ending, gratification, drawback, and escape of sensual pleasures, and having given up craving and dispelled passion for sensual pleasures—I live rid of thirst, my mind settled internally.

  86. 86

    सोso अञ्ञेañ·ñe सत्तेsat·te पस्सामिpas·sā·mi कामेसुkā·me·su अवीतरागेa·vī·ta·rā·ge कामतण्हाहिkā·ma·taṇ·hā·hi खज्जमानेkhaj·ja·mā·ne कामपरिळाहेनkā·ma·pa·ri·ḷā·he·na परिडय्हमानेpa·ri·ḍay·ha·mā·ne कामेkā·me पटिसेवन्ते।pa·ṭi·se·van·te

    So aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante.

    I see other sentient beings who are not free from sensual pleasures being consumed by craving for sensual pleasures, burning with passion for sensual pleasures, indulging in sensual pleasures.

  87. 87

    सोso तेसंte·saṃ नna पिहेमि,pi·he·mi नna तत्थtat·tha अभिरमामि।a·bhi·ra·mā·mi

    So tesaṁ na pihemi, na tattha abhiramāmi.

    I don’t envy them, nor do I hope to enjoy that.

  88. 88

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  89. 89

    याहयं,yā·ha·yaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya रति,ra·ti अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va कामेहिkā·me·hi अञ्ञत्रañ·ñat·ra अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहि—dham·me·hi

    Yāhayaṁ, māgaṇḍiya, rati, aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi—

    Because there is a satisfaction that is apart from sensual pleasures and unskillful qualities,

  90. 90

    अपिa·pi दिब्बंdib·baṃ सुखंsu·khaṃ समधिगय्हsa·ma·dhi·gay·ha तिट्ठति—tiṭ·ṭha·ti

    api dibbaṁ sukhaṁ samadhigayha tiṭṭhati—

    which even equals heavenly pleasure.

  91. 91

    तायtā·ya रतियाra·ti·yā रममानोra·ma·mā·no हीनस्सhī·nas·sa नna पिहेमि,pi·he·mi नna तत्थtat·tha अभिरमामि।a·bhi·ra·mā·mi

    tāya ratiyā ramamāno hīnassa na pihemi, na tattha abhiramāmi.

    Enjoying that satisfaction, I don’t envy what is inferior, nor do I hope to enjoy it.

  92. 92

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya गहपतिga·ha·pa·ti वाvā गहपतिपुत्तोga·ha·pa·ti·put·to वाvā अड्ढोaḍ·ḍho महद्धनोma·had·dha·no महाभोगोma·hā·bho·go पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितोsa·map·pi·to समङ्गीभूतोsa·maṅ·gī·bhū·to परिचारेय्यpa·ri·cā·rey·ya चक्खुविञ्ञेय्येहिcak·khu·viñ·ñey·ye·hi रूपेहिrū·pe·hi …

    Seyyathāpi, māgaṇḍiya, gahapati vā gahapatiputto vā aḍḍho mahaddhano mahābhogo pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreyya cakkhuviññeyyehi rūpehi …

    Suppose there was a householder or a householder’s child who was rich, affluent, and wealthy. And they would amuse themselves, supplied and provided with the five kinds of sensual stimulation. That is, sights known by the eye …

  93. 93

    पे…pe

    pe…

    sounds … smells … tastes …

  94. 94

    फोट्ठब्बेहिphoṭ·ṭhab·be·hi इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि।ra·ja·nī·ye·hi

    phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi.

    touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  95. 95

    सोso कायेनkā·ye·na सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā वाचायvā·cā·ya सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā मनसाma·na·sā सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जेय्यu·pa·paj·jey·ya देवानंde·vā·naṃ तावतिंसानंtā·va·tiṃ·sā·naṃ सहब्यतं।sa·hab·ya·taṃ

    So kāyena sucaritaṁ caritvā vācāya sucaritaṁ caritvā manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya devānaṁ tāvatiṁsānaṁ sahabyataṁ.

    Having practiced good conduct by way of body, speech, and mind, when their body breaks up, after death, they’d be reborn in a good place, a heavenly realm, in the company of the gods of the thirty-three.

  96. 96

    सोso तत्थtat·tha नन्दनेnan·da·ne वनेva·ne अच्छरासङ्घपरिवुतोac·cha·rā·saṅ·gha·pa·ri·vu·to दिब्बेहिdib·be·hi पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितोsa·map·pi·to समङ्गीभूतोsa·maṅ·gī·bhū·to परिचारेय्य।pa·ri·cā·rey·ya

    So tattha nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreyya.

    There they’d amuse themselves in the Garden of Delight, escorted by a band of nymphs, supplied and provided with the five kinds of heavenly sensual stimulation.

  97. 97

    सोso पस्सेय्यpas·sey·ya गहपतिंga·ha·pa·tiṃ वाvā गहपतिपुत्तंga·ha·pa·ti·put·taṃ वाvā पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितंsa·map·pi·taṃ समङ्गीभूतंsa·maṅ·gī·bhū·taṃ परिचारयमानं।pa·ri·cā·ra·ya·mā·naṃ

    So passeyya gahapatiṁ vā gahapatiputtaṁ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṁ samaṅgībhūtaṁ paricārayamānaṁ.

    Then they’d see a householder or a householder’s child amusing themselves, supplied and provided with the five kinds of sensual stimulation.

  98. 98

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya अपिa·pi नुnu सोso देवपुत्तोde·va·put·to नन्दनेnan·da·ne वनेva·ne अच्छरासङ्घपरिवुतोac·cha·rā·saṅ·gha·pa·ri·vu·to दिब्बेहिdib·be·hi पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितोsa·map·pi·to समङ्गीभूतोsa·maṅ·gī·bhū·to परिचारयमानोpa·ri·cā·ra·ya·mā·no अमुस्सa·mus·sa गहपतिस्सga·ha·pa·tis·sa वाvā गहपतिपुत्तस्सga·ha·pa·ti·put·tas·sa वाvā पिहेय्य,pi·hey·ya मानुसकानंmā·nu·sa·kā·naṃ वाvā पञ्चन्नंpañ·can·naṃ कामगुणानंkā·ma·gu·ṇā·naṃ मानुसकेहिmā·nu·sa·ke·hi वाvā कामेहिkā·me·hi आवट्टेय्या”ति?ā·vaṭ·ṭey·yā

    Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya, api nu so devaputto nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricārayamāno amussa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā piheyya, mānusakānaṁ vā pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ mānusakehi vā kāmehi āvaṭṭeyyā”ti?

    What do you think, Māgaṇḍiya? Would that god—amusing themselves in the Garden of Delight, escorted by a band of nymphs, supplied and provided with the five kinds of heavenly sensual stimulation—envy that householder or householder’s child their five kinds of human sensual stimulation, or return to human sensual pleasures?”

  99. 99

    “नोno हिदं,hi·daṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “No hidaṁ, bho gotama.

    “No, worthy Gotama.

  100. 100

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  101. 101

    मानुसकेहि,mā·nu·sa·ke·hi भोbho गोतम,go·ta·ma कामेहिkā·me·hi दिब्बकामाdib·ba·kā·mā अभिक्कन्ततराa·bhik·kan·ta·ta·rā चca पणीततराpa·ṇī·ta·ta·rā चा”ति।cā

    Mānusakehi, bho gotama, kāmehi dibbakāmā abhikkantatarā ca paṇītatarā cā”ti.

    Because heavenly sensual pleasures are better than human sensual pleasures.”

  102. 102

    “एवमेवe·va·me·va खोkho अहं,a·haṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya पुब्बेpub·be अगारियभूतोa·gā·ri·ya·bhū·to समानोsa·mā·no पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितोsa·map·pi·to समङ्गीभूतोsa·maṅ·gī·bhū·to परिचारेसिंpa·ri·cā·re·siṃ चक्खुविञ्ञेय्येहिcak·khu·viñ·ñey·ye·hi रूपेहिrū·pe·hi इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि,ra·ja·nī·ye·hi सोतविञ्ञेय्येहिso·ta·viñ·ñey·ye·hi सद्देहिsad·de·hi …पे…pe

    “Evameva kho ahaṁ, māgaṇḍiya, pubbe agāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṁ cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi …pe…

    “In the same way, Māgaṇḍiya, when I was still a layperson I used to amuse myself with sights … sounds …

  103. 103

    घानविञ्ञेय्येहिghā·na·viñ·ñey·ye·hi गन्धेहिgan·dhe·hi …

    ghānaviññeyyehi gandhehi …

    smells …

  104. 104

    जिव्हाविञ्ञेय्येहिjiv·hā·viñ·ñey·ye·hi रसेहिra·se·hi …

    jivhāviññeyyehi rasehi …

    tastes …

  105. 105

    कायविञ्ञेय्येहिkā·ya·viñ·ñey·ye·hi फोट्ठब्बेहिphoṭ·ṭhab·be·hi इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि।ra·ja·nī·ye·hi

    kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi.

    touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  106. 106

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na कामानंयेवkā·mā·naṃ·ye·va समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ विदित्वाvi·dit·vā कामतण्हंkā·ma·taṇ·haṃ पहायpa·hā·ya कामपरिळाहंkā·ma·pa·ri·ḷā·haṃ पटिविनोदेत्वाpa·ṭi·vi·no·det·vā विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तोvū·pa·san·ta·cit·to विहरामि।vi·ha·rā·mi

    So aparena samayena kāmānaṁyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā kāmataṇhaṁ pahāya kāmapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto viharāmi.

    Some time later—having truly understood the origin, ending, gratification, drawback, and escape of sensual pleasures, and having given up craving and dispelled passion for sensual pleasures—I live rid of thirst, my mind settled internally.

  107. 107

    सोso अञ्ञेañ·ñe सत्तेsat·te पस्सामिpas·sā·mi कामेसुkā·me·su अवीतरागेa·vī·ta·rā·ge कामतण्हाहिkā·ma·taṇ·hā·hi खज्जमानेkhaj·ja·mā·ne कामपरिळाहेनkā·ma·pa·ri·ḷā·he·na परिडय्हमानेpa·ri·ḍay·ha·mā·ne कामेkā·me पटिसेवन्ते,pa·ṭi·se·van·te सोso तेसंte·saṃ नna पिहेमि,pi·he·mi नna तत्थtat·tha अभिरमामि।a·bhi·ra·mā·mi

    So aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante, so tesaṁ na pihemi, na tattha abhiramāmi.

    I see other sentient beings who are not free from sensual pleasures being consumed by craving for sensual pleasures, burning with passion for sensual pleasures, indulging in sensual pleasures. I don’t envy them, nor do I hope to enjoy that.

  108. 108

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  109. 109

    याहयं,yā·ha·yaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya रतिra·ti अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va कामेहिkā·me·hi अञ्ञत्रañ·ñat·ra अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहि—dham·me·hi

    Yāhayaṁ, māgaṇḍiya, rati aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi—

    Because there is a satisfaction that is apart from sensual pleasures and unskillful qualities,

  110. 110

    अपिa·pi दिब्बंdib·baṃ सुखंsu·khaṃ समधिगय्हsa·ma·dhi·gay·ha तिट्ठति—tiṭ·ṭha·ti

    api dibbaṁ sukhaṁ samadhigayha tiṭṭhati—

    which even equals heavenly pleasure.

  111. 111

    तायtā·ya रतियाra·ti·yā रममानोra·ma·mā·no हीनस्सhī·nas·sa नna पिहेमि,pi·he·mi नna तत्थtat·tha अभिरमामि।a·bhi·ra·mā·mi

    tāya ratiyā ramamāno hīnassa na pihemi, na tattha abhiramāmi.

    Enjoying that satisfaction, I don’t envy what is inferior, nor do I hope to enjoy it.

  112. 112

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya कुट्ठीkuṭ·ṭhī पुरिसोpu·ri·so अरुगत्तोa·ru·gat·to पक्कगत्तोpak·ka·gat·to किमीहिki·mī·hi खज्जमानोkhaj·ja·mā·no नखेहिna·khe·hi वणमुखानिva·ṇa·mu·khā·ni विप्पतच्छमानोvip·pa·tac·cha·mā·no अङ्गारकासुयाaṅ·gā·ra·kā·su·yā कायंkā·yaṃ परितापेय्य।pa·ri·tā·pey·ya

    Seyyathāpi, māgaṇḍiya, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṁ paritāpeyya.

    Suppose there was a person affected by leprosy, with sores and blisters on their limbs. Being devoured by worms, scratching with their nails at the opening of their wounds, they’d cauterize their body over a pit of glowing coals.

  113. 113

    तस्सtas·sa मित्तामच्चाmit·tā·mac·cā ञातिसालोहिताñā·ti·sā·lo·hi·tā भिसक्कंbhi·sak·kaṃ सल्लकत्तंsal·la·kat·taṃ उपट्ठापेय्युं।u·paṭ·ṭhā·pey·yuṃ

    Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.

    Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.

  114. 114

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to भेसज्जंbhe·saj·jaṃ करेय्य।ka·rey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṁ kareyya.

    The surgeon would make medicine for them,

  115. 115

    सोso तंtaṃ भेसज्जंbhe·saj·jaṃ आगम्मā·gam·ma कुट्ठेहिkuṭ·ṭhe·hi परिमुच्चेय्य,pa·ri·muc·cey·ya अरोगोa·ro·go अस्सas·sa सुखीsu·khī सेरीse·rī सयंवसीsa·yaṃ·va·sī येनye·na कामंkā·maṃ गमो।ga·mo

    So taṁ bhesajjaṁ āgamma kuṭṭhehi parimucceyya, arogo assa sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṁ gamo.

    and by using that they’d be cured of leprosy. They’d be healthy, happy, autonomous, master of themselves, able to go where they wanted.

  116. 116

    सोso अञ्ञंañ·ñaṃ कुट्ठिंkuṭ·ṭhiṃ पुरिसंpu·ri·saṃ पस्सेय्यpas·sey·ya अरुगत्तंa·ru·gat·taṃ पक्कगत्तंpak·ka·gat·taṃ किमीहिki·mī·hi खज्जमानंkhaj·ja·mā·naṃ नखेहिna·khe·hi वणमुखानिva·ṇa·mu·khā·ni विप्पतच्छमानंvip·pa·tac·cha·mā·naṃ अङ्गारकासुयाaṅ·gā·ra·kā·su·yā कायंkā·yaṃ परितापेन्तं।pa·ri·tā·pen·taṃ

    So aññaṁ kuṭṭhiṁ purisaṁ passeyya arugattaṁ pakkagattaṁ kimīhi khajjamānaṁ nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamānaṁ aṅgārakāsuyā kāyaṁ paritāpentaṁ.

    Then they’d see another person affected by leprosy, with sores and blisters on their limbs, being devoured by worms, scratching with their nails at the opening of their wounds, cauterizing their body over a pit of glowing coals.

  117. 117

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya

    Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya,

    What do you think, Māgaṇḍiya?

  118. 118

    अपिa·pi नुnu सोso पुरिसोpu·ri·so अमुस्सa·mus·sa कुट्ठिस्सkuṭ·ṭhis·sa पुरिसस्सpu·ri·sas·sa पिहेय्यpi·hey·ya अङ्गारकासुयाaṅ·gā·ra·kā·su·yā वाvā भेसज्जंbhe·saj·jaṃ पटिसेवनायpa·ṭi·se·va·nā·ya वा”ति?vā

    api nu so puriso amussa kuṭṭhissa purisassa piheyya aṅgārakāsuyā vā bhesajjaṁ paṭisevanāya vā”ti?

    Would that person envy that other person affected by leprosy for their pit of glowing coals or for taking medicine?”

  119. 119

    “नोno हिदं,hi·daṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “No hidaṁ, bho gotama.

    “No, worthy Gotama.

  120. 120

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  121. 121

    रोगेro·ge हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma सतिsa·ti भेसज्जेनbhe·saj·je·na करणीयंka·ra·ṇī·yaṃ होति,ho·ti रोगेro·ge असतिa·sa·ti नna भेसज्जेनbhe·saj·je·na करणीयंka·ra·ṇī·yaṃ होती”ति।ho·tī

    Roge hi, bho gotama, sati bhesajjena karaṇīyaṁ hoti, roge asati na bhesajjena karaṇīyaṁ hotī”ti.

    Because you need to take medicine only when there’s a disease. When there’s no disease, there’s no need for medicine.”

  122. 122

    “एवमेवe·va·me·va खोkho अहं,a·haṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya पुब्बेpub·be अगारियभूतोa·gā·ri·ya·bhū·to समानोsa·mā·no पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितोsa·map·pi·to समङ्गीभूतोsa·maṅ·gī·bhū·to परिचारेसिं,pa·ri·cā·re·siṃ चक्खुविञ्ञेय्येहिcak·khu·viñ·ñey·ye·hi रूपेहिrū·pe·hi इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि,ra·ja·nī·ye·hi सोतविञ्ञेय्येहिso·ta·viñ·ñey·ye·hi सद्देहिsad·de·hi …पे…pe

    “Evameva kho ahaṁ, māgaṇḍiya, pubbe agāriyabhūto samāno pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresiṁ, cakkhuviññeyyehi rūpehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi, sotaviññeyyehi saddehi …pe…

    “In the same way, Māgaṇḍiya, when I was still a layperson I used to amuse myself with sights … sounds …

  123. 123

    घानविञ्ञेय्येहिghā·na·viñ·ñey·ye·hi गन्धेहिgan·dhe·hi …

    ghānaviññeyyehi gandhehi …

    smells …

  124. 124

    जिव्हाविञ्ञेय्येहिjiv·hā·viñ·ñey·ye·hi रसेहिra·se·hi …

    jivhāviññeyyehi rasehi …

    tastes …

  125. 125

    कायविञ्ञेय्येहिkā·ya·viñ·ñey·ye·hi फोट्ठब्बेहिphoṭ·ṭhab·be·hi इट्ठेहिiṭ·ṭhe·hi कन्तेहिkan·te·hi मनापेहिma·nā·pe·hi पियरूपेहिpi·ya·rū·pe·hi कामूपसंहितेहिkā·mū·pa·saṃ·hi·te·hi रजनीयेहि।ra·ja·nī·ye·hi

    kāyaviññeyyehi phoṭṭhabbehi iṭṭhehi kantehi manāpehi piyarūpehi kāmūpasaṁhitehi rajanīyehi.

    touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  126. 126

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na कामानंयेवkā·mā·naṃ·ye·va समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ विदित्वाvi·dit·vā कामतण्हंkā·ma·taṇ·haṃ पहायpa·hā·ya कामपरिळाहंkā·ma·pa·ri·ḷā·haṃ पटिविनोदेत्वाpa·ṭi·vi·no·det·vā विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तोvū·pa·san·ta·cit·to विहरामि।vi·ha·rā·mi

    So aparena samayena kāmānaṁyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā kāmataṇhaṁ pahāya kāmapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto viharāmi.

    Some time later—having truly understood the origin, ending, gratification, drawback, and escape of sensual pleasures, and having given up craving and dispelled passion for sensual pleasures—I live rid of thirst, my mind settled internally.

  127. 127

    सोso अञ्ञेañ·ñe सत्तेsat·te पस्सामिpas·sā·mi कामेसुkā·me·su अवीतरागेa·vī·ta·rā·ge कामतण्हाहिkā·ma·taṇ·hā·hi खज्जमानेkhaj·ja·mā·ne कामपरिळाहेनkā·ma·pa·ri·ḷā·he·na परिडय्हमानेpa·ri·ḍay·ha·mā·ne कामेkā·me पटिसेवन्ते।pa·ṭi·se·van·te

    So aññe satte passāmi kāmesu avītarāge kāmataṇhāhi khajjamāne kāmapariḷāhena pariḍayhamāne kāme paṭisevante.

    I see other sentient beings who are not free from sensual pleasures being consumed by craving for sensual pleasures, burning with passion for sensual pleasures, indulging in sensual pleasures.

  128. 128

    सोso तेसंte·saṃ नna पिहेमि,pi·he·mi नna तत्थtat·tha अभिरमामि।a·bhi·ra·mā·mi

    So tesaṁ na pihemi, na tattha abhiramāmi.

    I don’t envy them, nor do I hope to enjoy that.

  129. 129

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  130. 130

    याहयं,yā·ha·yaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya रति,ra·ti अञ्ञत्रेवañ·ñat·re·va कामेहिkā·me·hi अञ्ञत्रañ·ñat·ra अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहि—dham·me·hi

    Yāhayaṁ, māgaṇḍiya, rati, aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehi—

    Because there is a satisfaction that is apart from sensual pleasures and unskillful qualities,

  131. 131

    अपिa·pi दिब्बंdib·baṃ सुखंsu·khaṃ समधिगय्हsa·ma·dhi·gay·ha तिट्ठति—tiṭ·ṭha·ti

    api dibbaṁ sukhaṁ samadhigayha tiṭṭhati—

    which even equals heavenly pleasure.

  132. 132

    तायtā·ya रतियाra·ti·yā रममानोra·ma·mā·no हीनस्सhī·nas·sa नna पिहेमि,pi·he·mi नna तत्थtat·tha अभिरमामि।a·bhi·ra·mā·mi

    tāya ratiyā ramamāno hīnassa na pihemi, na tattha abhiramāmi.

    Enjoying that satisfaction, I don’t envy what is inferior, nor do I hope to enjoy it.

  133. 133

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya कुट्ठीkuṭ·ṭhī पुरिसोpu·ri·so अरुगत्तोa·ru·gat·to पक्कगत्तोpak·ka·gat·to किमीहिki·mī·hi खज्जमानोkhaj·ja·mā·no नखेहिna·khe·hi वणमुखानिva·ṇa·mu·khā·ni विप्पतच्छमानोvip·pa·tac·cha·mā·no अङ्गारकासुयाaṅ·gā·ra·kā·su·yā कायंkā·yaṃ परितापेय्य।pa·ri·tā·pey·ya

    Seyyathāpi, māgaṇḍiya, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṁ paritāpeyya.

    Suppose there was a person affected by leprosy, with sores and blisters on their limbs. Being devoured by worms, scratching with their nails at the opening of their wounds, they’d cauterize their body over a pit of glowing coals.

  134. 134

    तस्सtas·sa मित्तामच्चाmit·tā·mac·cā ञातिसालोहिताñā·ti·sā·lo·hi·tā भिसक्कंbhi·sak·kaṃ सल्लकत्तंsal·la·kat·taṃ उपट्ठापेय्युं।u·paṭ·ṭhā·pey·yuṃ

    Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.

    Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.

  135. 135

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to भेसज्जंbhe·saj·jaṃ करेय्य।ka·rey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṁ kareyya.

    The surgeon would make medicine for them,

  136. 136

    सोso तंtaṃ भेसज्जंbhe·saj·jaṃ आगम्मā·gam·ma कुट्ठेहिkuṭ·ṭhe·hi परिमुच्चेय्य,pa·ri·muc·cey·ya अरोगोa·ro·go अस्सas·sa सुखीsu·khī सेरीse·rī सयंवसीsa·yaṃ·va·sī येनye·na कामंkā·maṃ गमो।ga·mo

    So taṁ bhesajjaṁ āgamma kuṭṭhehi parimucceyya, arogo assa sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṁ gamo.

    and by using that they’d be cured of leprosy. They’d be healthy, happy, autonomous, master of themselves, able to go where they wanted.

  137. 137

    तमेनंta·me·naṃ द्वेdve बलवन्तोba·la·van·to पुरिसाpu·ri·sā नानाबाहासुnā·nā·bā·hā·su गहेत्वाga·het·vā अङ्गारकासुंaṅ·gā·ra·kā·suṃ उपकड्ढेय्युं।u·pa·kaḍ·ḍhey·yuṃ

    Tamenaṁ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuṁ upakaḍḍheyyuṁ.

    Two strong men would grab them by the arms and drag them toward the pit of glowing coals.

  138. 138

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya

    Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya,

    What do you think, Māgaṇḍiya?

  139. 139

    अपिa·pi नुnu सोso पुरिसोpu·ri·so इतिi·ti चितिचेवci·ti·ce·va कायंkā·yaṃ सन्नामेय्या”ति?san·nā·mey·yā

    api nu so puriso iti citiceva kāyaṁ sannāmeyyā”ti?

    Wouldn’t that person writhe and struggle to and fro?”

  140. 140

    “एवं,e·vaṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “Evaṁ, bho gotama.

    “Yes, worthy Gotama.

  141. 141

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  142. 142

    असुa·su हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma अग्गिag·gi दुक्खसम्फस्सोduk·kha·sam·phas·so चेवce·va महाभितापोma·hā·bhi·tā·po चca महापरिळाहोma·hā·pa·ri·ḷā·ho चा”ति।cā

    Asu hi, bho gotama, aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho cā”ti.

    Because that fire is really painful to touch, fiercely burning and scorching.”

  143. 143

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya

    “Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya,

    “What do you think, Māgaṇḍiya?

  144. 144

    इदानेवi·dā·ne·va नुnu खोkho सोso अग्गिag·gi दुक्खसम्फस्सोduk·kha·sam·phas·so चेवce·va महाभितापोma·hā·bhi·tā·po चca महापरिळाहोma·hā·pa·ri·ḷā·ho चca उदाहुu·dā·hu पुब्बेपिpub·be·pi सोso अग्गिag·gi दुक्खसम्फस्सोduk·kha·sam·phas·so चेवce·va महाभितापोma·hā·bhi·tā·po चca महापरिळाहोma·hā·pa·ri·ḷā·ho चा”ति?cā

    idāneva nu kho so aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho ca udāhu pubbepi so aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho cā”ti?

    Is it only now that the fire is really painful to touch, fiercely burning and scorching, or was it painful previously as well?”

  145. 145

    “इदानिi·dā·ni चेव,ce·va भोbho गोतम,go·ta·ma सोso अग्गिag·gi दुक्खसम्फस्सोduk·kha·sam·phas·so चेवce·va महाभितापोma·hā·bhi·tā·po चca महापरिळाहोma·hā·pa·ri·ḷā·ho च,ca पुब्बेपिpub·be·pi सोso अग्गिag·gi दुक्खसम्फस्सोduk·kha·sam·phas·so चेवce·va महाभितापोma·hā·bhi·tā·po चca महापरिळाहोma·hā·pa·ri·ḷā·ho च।ca

    “Idāni ceva, bho gotama, so aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho ca, pubbepi so aggi dukkhasamphasso ceva mahābhitāpo ca mahāpariḷāho ca.

    “That fire is painful now and it was also painful previously.

  146. 146

    असुa·su च,ca भोbho गोतम,go·ta·ma कुट्ठीkuṭ·ṭhī पुरिसोpu·ri·so अरुगत्तोa·ru·gat·to पक्कगत्तोpak·ka·gat·to किमीहिki·mī·hi खज्जमानोkhaj·ja·mā·no नखेहिna·khe·hi वणमुखानिva·ṇa·mu·khā·ni विप्पतच्छमानोvip·pa·tac·cha·mā·no उपहतिन्द्रियोu·pa·ha·tin·dri·yo दुक्खसम्फस्सेयेवduk·kha·sam·phas·se·ye·va अग्गिस्मिंag·gis·miṃ सुखमितिsu·kha·mi·ti विपरीतसञ्ञंvi·pa·rī·ta·sañ·ñaṃ पच्चलत्था”ति।pac·ca·lat·thā

    Asu ca, bho gotama, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno upahatindriyo dukkhasamphasseyeva aggismiṁ sukhamiti viparītasaññaṁ paccalatthā”ti.

    That person was affected by leprosy, with sores and blisters on their limbs. Being devoured by worms, scratching with their nails at the opening of their wounds, their sense faculties were impaired. So even though the fire was actually painful to touch, they had a distorted perception that it was pleasant.”

  147. 147

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya अतीतम्पिa·tī·tam·pi अद्धानंad·dhā·naṃ कामाkā·mā दुक्खसम्फस्साduk·kha·sam·phas·sā चेवce·va महाभितापाma·hā·bhi·tā·pā चca महापरिळाहाma·hā·pa·ri·ḷā·hā च,ca अनागतम्पिa·nā·ga·tam·pi अद्धानंad·dhā·naṃ कामाkā·mā दुक्खसम्फस्साduk·kha·sam·phas·sā चेवce·va महाभितापाma·hā·bhi·tā·pā चca महापरिळाहाma·hā·pa·ri·ḷā·hā च,ca एतरहिपिe·ta·ra·hi·pi पच्चुप्पन्नंpac·cup·pan·naṃ अद्धानंad·dhā·naṃ कामाkā·mā दुक्खसम्फस्साduk·kha·sam·phas·sā चेवce·va महाभितापाma·hā·bhi·tā·pā चca महापरिळाहाma·hā·pa·ri·ḷā·hā च।ca

    “Evameva kho, māgaṇḍiya, atītampi addhānaṁ kāmā dukkhasamphassā ceva mahābhitāpā ca mahāpariḷāhā ca, anāgatampi addhānaṁ kāmā dukkhasamphassā ceva mahābhitāpā ca mahāpariḷāhā ca, etarahipi paccuppannaṁ addhānaṁ kāmā dukkhasamphassā ceva mahābhitāpā ca mahāpariḷāhā ca.

    “In the same way, sensual pleasures of the past, future, and present are painful to touch, fiercely burning and scorching.

  148. 148

    इमेi·me च,ca मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सत्ताsat·tā कामेसुkā·me·su अवीतरागाa·vī·ta·rā·gā कामतण्हाहिkā·ma·taṇ·hā·hi खज्जमानाkhaj·ja·mā·nā कामपरिळाहेनkā·ma·pa·ri·ḷā·he·na परिडय्हमानाpa·ri·ḍay·ha·mā·nā उपहतिन्द्रियाu·pa·ha·tin·dri·yā दुक्खसम्फस्सेसुयेवduk·kha·sam·phas·se·su·ye·va कामेसुkā·me·su सुखमितिsu·kha·mi·ti विपरीतसञ्ञंvi·pa·rī·ta·sañ·ñaṃ पच्चलत्थुं।pac·ca·lat·thuṃ

    Ime ca, māgaṇḍiya, sattā kāmesu avītarāgā kāmataṇhāhi khajjamānā kāmapariḷāhena pariḍayhamānā upahatindriyā dukkhasamphassesuyeva kāmesu sukhamiti viparītasaññaṁ paccalatthuṁ.

    These sentient beings who are not free from sensual pleasures—being consumed by craving for sensual pleasures, burning with passion for sensual pleasures—have impaired sense faculties. So even though sensual pleasures are actually painful to touch, they have a distorted perception that they are pleasant.

  149. 149

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya कुट्ठीkuṭ·ṭhī पुरिसोpu·ri·so अरुगत्तोa·ru·gat·to पक्कगत्तोpak·ka·gat·to किमीहिki·mī·hi खज्जमानोkhaj·ja·mā·no नखेहिna·khe·hi वणमुखानिva·ṇa·mu·khā·ni विप्पतच्छमानोvip·pa·tac·cha·mā·no अङ्गारकासुयाaṅ·gā·ra·kā·su·yā कायंkā·yaṃ परितापेति।pa·ri·tā·pe·ti

    Seyyathāpi, māgaṇḍiya, kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṁ paritāpeti.

    Suppose there was a person affected by leprosy, with sores and blisters on their limbs. Being devoured by worms, scratching with their nails at the opening of their wounds, they’re cauterizing their body over a pit of glowing coals.

  150. 150

    यथाya·thā यथाya·thā खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya असुa·su कुट्ठीkuṭ·ṭhī पुरिसोpu·ri·so अरुगत्तोa·ru·gat·to पक्कगत्तोpak·ka·gat·to किमीहिki·mī·hi खज्जमानोkhaj·ja·mā·no नखेहिna·khe·hi वणमुखानिva·ṇa·mu·khā·ni विप्पतच्छमानोvip·pa·tac·cha·mā·no अङ्गारकासुयाaṅ·gā·ra·kā·su·yā कायंkā·yaṃ परितापेतिpa·ri·tā·pe·ti तथाta·thā तथास्सta·thās·sa तानिtā·ni वणमुखानिva·ṇa·mu·khā·ni असुचितरानिa·su·ci·ta·rā·ni चेवce·va होन्तिhon·ti दुग्गन्धतरानिdug·gan·dha·ta·rā·ni चca पूतिकतरानिpū·ti·ka·ta·rā·ni च,ca होतिho·ti चेवce·va काचिkā·ci सातमत्ताsā·ta·mat·tā अस्सादमत्ता—यदिदंas·sā·da·mat·tā वणमुखानंva·ṇa·mu·khā·naṃ कण्डूवनहेतु;kaṇ·ḍū·va·na·he·tu

    Yathā yathā kho, māgaṇḍiya, asu kuṭṭhī puriso arugatto pakkagatto kimīhi khajjamāno nakhehi vaṇamukhāni vippatacchamāno aṅgārakāsuyā kāyaṁ paritāpeti tathā tathāssa tāni vaṇamukhāni asucitarāni ceva honti duggandhatarāni ca pūtikatarāni ca, hoti ceva kāci sātamattā assādamattā—yadidaṁ vaṇamukhānaṁ kaṇḍūvanahetu;

    The more they scratch their wounds and cauterize their body, the more their wounds become foul, stinking, and infected. But still, they derive a degree of pleasure and gratification from the itchiness of their wounds.

  151. 151

    एवमेवe·va·me·va खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सत्ताsat·tā कामेसुkā·me·su अवीतरागाa·vī·ta·rā·gā कामतण्हाहिkā·ma·taṇ·hā·hi खज्जमानाkhaj·ja·mā·nā कामपरिळाहेनkā·ma·pa·ri·ḷā·he·na चca परिडय्हमानाpa·ri·ḍay·ha·mā·nā कामेkā·me पटिसेवन्ति।pa·ṭi·se·van·ti

    evameva kho, māgaṇḍiya, sattā kāmesu avītarāgā kāmataṇhāhi khajjamānā kāmapariḷāhena ca pariḍayhamānā kāme paṭisevanti.

    In the same way, I see other sentient beings who are not free from sensual pleasures being consumed by craving for sensual pleasures, burning with passion for sensual pleasures, indulging in sensual pleasures.

  152. 152

    यथाya·thā यथाya·thā खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सत्ताsat·tā कामेसुkā·me·su अवीतरागाa·vī·ta·rā·gā कामतण्हाहिkā·ma·taṇ·hā·hi खज्जमानाkhaj·ja·mā·nā कामपरिळाहेनkā·ma·pa·ri·ḷā·he·na चca परिडय्हमानाpa·ri·ḍay·ha·mā·nā कामेkā·me पटिसेवन्तिpa·ṭi·se·van·ti तथाta·thā तथाta·thā तेसंte·saṃ तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ कामतण्हाkā·ma·taṇ·hā चेवce·va पवड्ढति,pa·vaḍ·ḍha·ti कामपरिळाहेनkā·ma·pa·ri·ḷā·he·na चca परिडय्हन्ति,pa·ri·ḍay·han·ti होतिho·ti चेवce·va सातमत्ताsā·ta·mat·tā अस्सादमत्ता—यदिदंas·sā·da·mat·tā पञ्चकामगुणेpañ·ca·kā·ma·gu·ṇe पटिच्च।pa·ṭic·ca

    Yathā yathā kho, māgaṇḍiya, sattā kāmesu avītarāgā kāmataṇhāhi khajjamānā kāmapariḷāhena ca pariḍayhamānā kāme paṭisevanti tathā tathā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ kāmataṇhā ceva pavaḍḍhati, kāmapariḷāhena ca pariḍayhanti, hoti ceva sātamattā assādamattā—yadidaṁ pañcakāmaguṇe paṭicca.

    The more they indulge in sensual pleasures, the more their craving for sensual pleasures grows, and the more they burn with passion for sensual pleasures. But still, they derive a degree of pleasure and gratification from the five kinds of sensual stimulation.

  153. 153

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya

    Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya,

    What do you think, Māgaṇḍiya?

  154. 154

    अपिa·pi नुnu तेte दिट्ठोdiṭ·ṭho वाvā सुतोsu·to वाvā राजाrā·jā वाvā राजमहामत्तोrā·ja·ma·hā·mat·to वाvā पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितोsa·map·pi·to समङ्गीभूतोsa·maṅ·gī·bhū·to परिचारयमानोpa·ri·cā·ra·ya·mā·no कामतण्हंkā·ma·taṇ·haṃ अप्पहायap·pa·hā·ya कामपरिळाहंkā·ma·pa·ri·ḷā·haṃ अप्पटिविनोदेत्वाap·pa·ṭi·vi·no·det·vā विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तोvū·pa·san·ta·cit·to विहासिvi·hā·si वाvā विहरतिvi·ha·ra·ti वाvā विहरिस्सतिvi·ha·ris·sa·ti वा”ति?vā

    api nu te diṭṭho vā suto vā rājā vā rājamahāmatto vā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricārayamāno kāmataṇhaṁ appahāya kāmapariḷāhaṁ appaṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto vihāsi vā viharati vā viharissati vā”ti?

    Have you seen or heard of a king or a royal minister of the past, future, or present, amusing themselves supplied and provided with the five kinds of sensual stimulation, who—without giving up craving for sensual pleasures and dispelling passion for sensual pleasures—lives rid of thirst, their mind settled internally?”

  155. 155

    “नोno हिदं,hi·daṃ भोbho गोतम”।go·ta·ma

    “No hidaṁ, bho gotama”.

    “No, worthy Gotama.”

  156. 156

    “साधु,sā·dhu मागण्डिय।mā·gaṇ·ḍi·ya

    “Sādhu, māgaṇḍiya.

    “Good, Māgaṇḍiya.

  157. 157

    मयापिma·yā·pi खोkho एतं,e·taṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya नेवne·va दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ नna सुतंsu·taṃ राजाrā·jā वाvā राजमहामत्तोrā·ja·ma·hā·mat·to वाvā पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi समप्पितोsa·map·pi·to समङ्गीभूतोsa·maṅ·gī·bhū·to परिचारयमानोpa·ri·cā·ra·ya·mā·no कामतण्हंkā·ma·taṇ·haṃ अप्पहायap·pa·hā·ya कामपरिळाहंkā·ma·pa·ri·ḷā·haṃ अप्पटिविनोदेत्वाap·pa·ṭi·vi·no·det·vā विगतपिपासोvi·ga·ta·pi·pā·so अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तोvū·pa·san·ta·cit·to विहासिvi·hā·si वाvā विहरतिvi·ha·ra·ti वाvā विहरिस्सतिvi·ha·ris·sa·ti वा।vā

    Mayāpi kho etaṁ, māgaṇḍiya, neva diṭṭhaṁ na sutaṁ rājā vā rājamahāmatto vā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricārayamāno kāmataṇhaṁ appahāya kāmapariḷāhaṁ appaṭivinodetvā vigatapipāso ajjhattaṁ vūpasantacitto vihāsi vā viharati vā viharissati vā.

    Neither have I.

  158. 158

    अथa·tha खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya येye हिhi केचिke·ci समणाsa·ma·ṇā वाvā ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā वाvā विगतपिपासाvi·ga·ta·pi·pā·sā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्ताvū·pa·san·ta·cit·tā विहासुंvi·hā·suṃ वाvā विहरन्तिvi·ha·ran·ti वाvā विहरिस्सन्तिvi·ha·ris·san·ti वाvā सब्बेsab·be तेte कामानंयेवkā·mā·naṃ·ye·va समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ विदित्वाvi·dit·vā कामतण्हंkā·ma·taṇ·haṃ पहायpa·hā·ya कामपरिळाहंkā·ma·pa·ri·ḷā·haṃ पटिविनोदेत्वाpa·ṭi·vi·no·det·vā विगतपिपासाvi·ga·ta·pi·pā·sā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्ताvū·pa·san·ta·cit·tā विहासुंvi·hā·suṃ वाvā विहरन्तिvi·ha·ran·ti वाvā विहरिस्सन्तिvi·ha·ris·san·ti वा”ति।vā

    Atha kho, māgaṇḍiya, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā vigatapipāsā ajjhattaṁ vūpasantacittā vihāsuṁ vā viharanti vā viharissanti vā sabbe te kāmānaṁyeva samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā kāmataṇhaṁ pahāya kāmapariḷāhaṁ paṭivinodetvā vigatapipāsā ajjhattaṁ vūpasantacittā vihāsuṁ vā viharanti vā viharissanti vā”ti.

    On the contrary, all the ascetics or brahmins of the past, future, or present who live rid of thirst, their minds settled internally, do so after truly understanding the origin, ending, gratification, drawback, and escape of sensual pleasures, and after giving up craving and dispelling passion for sensual pleasures.”

  159. 159

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā तायंtā·yaṃ वेलायंve·lā·yaṃ इमंi·maṃ उदानंu·dā·naṃ उदानेसि:u·dā·ne·si

    Atha kho bhagavā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

    Then on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:

  160. 160

    “आरोग्यपरमाā·rog·ya·pa·ra·mā लाभा,lā·bhā

    “Ārogyaparamā lābhā,

    “Health is the ultimate blessing;

  161. 161

    निब्बानंnib·bā·naṃ परमंpa·ra·maṃ सुखं;su·khaṃ

    nibbānaṁ paramaṁ sukhaṁ;

    extinguishment, the ultimate happiness.

  162. 162

    अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko चca मग्गानं,mag·gā·naṃ

    Aṭṭhaṅgiko ca maggānaṁ,

    Of paths, the ultimate is eightfold—

  163. 163

    खेमंkhe·maṃ अमतगामिनन्”ति।a·ma·ta·gā·mi·nan

    khemaṁ amatagāminan”ti.

    it’s safe, and leads to freedom from death.”

  164. 164

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, māgaṇḍiyo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:

    When he said this, Māgaṇḍiya said to him,

  165. 165

    “अच्छरियं,ac·cha·ri·yaṃ भोbho गोतम,go·ta·ma अब्भुतं,ab·bhu·taṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.

    “It’s incredible, worthy Gotama, it’s amazing!

  166. 166

    यावyā·va सुभासितञ्चिदंsu·bhā·si·tañ·ci·daṃ भोताbho·tā गोतमेन:go·ta·me·na

    Yāva subhāsitañcidaṁ bhotā gotamena:

    How well said this was by the worthy Gotama!

  167. 167

    ‘आरोग्यपरमाā·rog·ya·pa·ra·mā लाभा,lā·bhā निब्बानंnib·bā·naṃ परमंpa·ra·maṃ सुखन्’ति।su·khan

    ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṁ paramaṁ sukhan’ti.

    ‘Health is the ultimate blessing; extinguishment, the ultimate happiness.’

  168. 168

    मयापिma·yā·pi खोkho एतं,e·taṃ भोbho गोतम,go·ta·ma सुतंsu·taṃ पुब्बकानंpub·ba·kā·naṃ परिब्बाजकानंpa·rib·bā·ja·kā·naṃ आचरियपाचरियानंā·ca·ri·ya·pā·ca·ri·yā·naṃ भासमानानं:bhā·sa·mā·nā·naṃ

    Mayāpi kho etaṁ, bho gotama, sutaṁ pubbakānaṁ paribbājakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:

    I’ve also heard that wanderers of the past, the tutors of tutors, said:

  169. 169

    ‘आरोग्यपरमाā·rog·ya·pa·ra·mā लाभा,lā·bhā निब्बानंnib·bā·naṃ परमंpa·ra·maṃ सुखन्’ति;su·khan

    ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṁ paramaṁ sukhan’ti;

    ‘Health is the ultimate blessing; extinguishment, the ultimate happiness.’

  170. 170

    तयिदं,ta·yi·daṃ भोbho गोतम,go·ta·ma समेती”ति।sa·me·tī

    tayidaṁ, bho gotama, sametī”ti.

    And it agrees, worthy Gotama.”

  171. 171

    “यंyaṃ पनpa·na तेte एतं,e·taṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सुतंsu·taṃ पुब्बकानंpub·ba·kā·naṃ परिब्बाजकानंpa·rib·bā·ja·kā·naṃ आचरियपाचरियानंā·ca·ri·ya·pā·ca·ri·yā·naṃ भासमानानं:bhā·sa·mā·nā·naṃ

    “Yaṁ pana te etaṁ, māgaṇḍiya, sutaṁ pubbakānaṁ paribbājakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:

    “But Māgaṇḍiya, when you heard that wanderers of the past said this,

  172. 172

    ‘आरोग्यपरमाā·rog·ya·pa·ra·mā लाभा,lā·bhā निब्बानंnib·bā·naṃ परमंpa·ra·maṃ सुखन्’ति,su·khan कतमंka·ta·maṃ तंtaṃ आरोग्यं,ā·rog·yaṃ कतमंka·ta·maṃ तंtaṃ निब्बानन्”ति?nib·bā·nan

    ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṁ paramaṁ sukhan’ti, katamaṁ taṁ ārogyaṁ, katamaṁ taṁ nibbānan”ti?

    what is that health? And what is that extinguishment?”

  173. 173

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko सकानेवsa·kā·ne·va सुदंsu·daṃ गत्तानिgat·tā·ni पाणिनाpā·ṇi·nā अनोमज्जति:a·no·maj·ja·ti

    Evaṁ vutte, māgaṇḍiyo paribbājako sakāneva sudaṁ gattāni pāṇinā anomajjati:

    When he said this, Māgaṇḍiya stroked his own limbs with his hands, saying:

  174. 174

    “इदन्तं,i·dan·taṃ भोbho गोतम,go·ta·ma आरोग्यं,ā·rog·yaṃ इदन्तंi·dan·taṃ निब्बानं।nib·bā·naṃ

    “idantaṁ, bho gotama, ārogyaṁ, idantaṁ nibbānaṁ.

    “This is that health, worthy Gotama, this is that extinguishment!

  175. 175

    अहञ्हि,a·hañ·hi भोbho गोतम,go·ta·ma एतरहिe·ta·ra·hi अरोगोa·ro·go सुखी,su·khī नna मंmaṃ किञ्चिkiñ·ci आबाधती”ति।ā·bā·dha·tī

    Ahañhi, bho gotama, etarahi arogo sukhī, na maṁ kiñci ābādhatī”ti.

    For I am now healthy and happy, and have no afflictions.”

  176. 176

    “सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya जच्चन्धोjac·can·dho पुरिसो;pu·ri·so

    “Seyyathāpi, māgaṇḍiya, jaccandho puriso;

    “Māgaṇḍiya, suppose a person was blind from birth.

  177. 177

    सोso नna पस्सेय्यpas·sey·ya कण्हसुक्कानिkaṇ·ha·suk·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya नीलकानिnī·la·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya पीतकानिpī·ta·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya लोहितकानिlo·hi·ta·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya मञ्जिट्ठकानिmañ·jiṭ·ṭha·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya समविसमं,sa·ma·vi·sa·maṃ नna पस्सेय्यpas·sey·ya तारकरूपानि,tā·ra·ka·rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya चन्दिमसूरिये।can·di·ma·sū·ri·ye

    so na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṁ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye.

    They couldn’t see sights that are dark or bright, or blue, yellow, red, or magenta. They couldn’t see even and uneven ground, or the stars, or the moon and sun.

  178. 178

    सोso सुणेय्यsu·ṇey·ya चक्खुमतोcak·khu·ma·to भासमानस्स:bhā·sa·mā·nas·sa

    So suṇeyya cakkhumato bhāsamānassa:

    They might hear a sighted person saying:

  179. 179

    ‘छेकंche·kaṃ वत,va·ta भो,bho ओदातंo·dā·taṃ वत्थंvat·thaṃ अभिरूपंa·bhi·rū·paṃ निम्मलंnim·ma·laṃ सुची’ति।su·cī

    ‘chekaṁ vata, bho, odātaṁ vatthaṁ abhirūpaṁ nimmalaṁ sucī’ti.

    ‘White cloth is really nice, it’s attractive, stainless, and clean.’

  180. 180

    सोso ओदातपरियेसनंo·dā·ta·pa·ri·ye·sa·naṃ चरेय्य।ca·rey·ya

    So odātapariyesanaṁ careyya.

    They’d go in search of white cloth.

  181. 181

    तमेनंta·me·naṃ अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so तेलमलिकतेनte·la·ma·li·ka·te·na साहुळिचीरेनsā·hu·ḷi·cī·re·na वञ्चेय्य:vañ·cey·ya

    Tamenaṁ aññataro puriso telamalikatena sāhuḷicīrena vañceyya:

    But someone would cheat them with a dirty, soiled garment, saying:

  182. 182

    ‘इदंi·daṃ ते,te अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa ओदातंo·dā·taṃ वत्थंvat·thaṃ अभिरूपंa·bhi·rū·paṃ निम्मलंnim·ma·laṃ सुची’ति।su·cī

    ‘idaṁ te, ambho purisa, odātaṁ vatthaṁ abhirūpaṁ nimmalaṁ sucī’ti.

    ‘My man, here is a white cloth for you, it’s attractive, stainless, and clean.’

  183. 183

    सोso तंtaṃ पटिग्गण्हेय्य,pa·ṭig·gaṇ·hey·ya पटिग्गहेत्वाpa·ṭig·ga·het·vā पारुपेय्य,pā·ru·pey·ya पारुपेत्वाpā·ru·pet·vā अत्तमनोat·ta·ma·no अत्तमनवाचंat·ta·ma·na·vā·caṃ निच्छारेय्य:nic·chā·rey·ya

    So taṁ paṭiggaṇheyya, paṭiggahetvā pārupeyya, pārupetvā attamano attamanavācaṁ nicchāreyya:

    They’d take it and put it on, expressing their gladness:

  184. 184

    ‘छेकंche·kaṃ वत,va·ta भो,bho ओदातंo·dā·taṃ वत्थंvat·thaṃ अभिरूपंa·bhi·rū·paṃ निम्मलंnim·ma·laṃ सुची’ति।su·cī

    ‘chekaṁ vata, bho, odātaṁ vatthaṁ abhirūpaṁ nimmalaṁ sucī’ti.

    ‘White cloth is really nice, it’s attractive, stainless, and clean.’

  185. 185

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya

    Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya,

    What do you think, Māgaṇḍiya?

  186. 186

    अपिa·pi नुnu सोso जच्चन्धोjac·can·dho पुरिसोpu·ri·so जानन्तोjā·nan·to पस्सन्तोpas·san·to अमुंa·muṃ तेलमलिकतंte·la·ma·li·ka·taṃ साहुळिचीरंsā·hu·ḷi·cī·raṃ पटिग्गण्हेय्य,pa·ṭig·gaṇ·hey·ya पटिग्गहेत्वाpa·ṭig·ga·het·vā पारुपेय्य,pā·ru·pey·ya पारुपेत्वाpā·ru·pet·vā अत्तमनोat·ta·ma·no अत्तमनवाचंat·ta·ma·na·vā·caṃ निच्छारेय्य:nic·chā·rey·ya

    api nu so jaccandho puriso jānanto passanto amuṁ telamalikataṁ sāhuḷicīraṁ paṭiggaṇheyya, paṭiggahetvā pārupeyya, pārupetvā attamano attamanavācaṁ nicchāreyya:

    Did that person blind from birth do this knowing and seeing,

  187. 187

    ‘छेकंche·kaṃ वत,va·ta भो,bho ओदातंo·dā·taṃ वत्थंvat·thaṃ अभिरूपंa·bhi·rū·paṃ निम्मलंnim·ma·laṃ सुची’तिsu·cī उदाहुu·dā·hu चक्खुमतोcak·khu·ma·to सद्धाया”ति?sad·dhā·yā

    ‘chekaṁ vata, bho, odātaṁ vatthaṁ abhirūpaṁ nimmalaṁ sucī’ti udāhu cakkhumato saddhāyā”ti?

    or out of faith in the sighted person?”

  188. 188

    “अजानन्तोa·jā·nan·to हि,hi भोbho गोतम,go·ta·ma अपस्सन्तोa·pas·san·to सोso जच्चन्धोjac·can·dho पुरिसोpu·ri·so अमुंa·muṃ तेलमलिकतंte·la·ma·li·ka·taṃ साहुळिचीरंsā·hu·ḷi·cī·raṃ पटिग्गण्हेय्य,pa·ṭig·gaṇ·hey·ya पटिग्गहेत्वाpa·ṭig·ga·het·vā पारुपेय्य,pā·ru·pey·ya पारुपेत्वाpā·ru·pet·vā अत्तमनोat·ta·ma·no अत्तमनवाचंat·ta·ma·na·vā·caṃ निच्छारेय्य:nic·chā·rey·ya

    “Ajānanto hi, bho gotama, apassanto so jaccandho puriso amuṁ telamalikataṁ sāhuḷicīraṁ paṭiggaṇheyya, paṭiggahetvā pārupeyya, pārupetvā attamano attamanavācaṁ nicchāreyya:

    “They did so not knowing or seeing,

  189. 189

    ‘छेकंche·kaṃ वत,va·ta भो,bho ओदातंo·dā·taṃ वत्थंvat·thaṃ अभिरूपंa·bhi·rū·paṃ निम्मलंnim·ma·laṃ सुची’ति,su·cī चक्खुमतोcak·khu·ma·to सद्धाया”ति।sad·dhā·yā

    ‘chekaṁ vata, bho, odātaṁ vatthaṁ abhirūpaṁ nimmalaṁ sucī’ti, cakkhumato saddhāyā”ti.

    but out of faith in the sighted person.”

  190. 190

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya अञ्ञतित्थियाañ·ña·tit·thi·yā परिब्बाजकाpa·rib·bā·ja·kā अन्धाan·dhā अचक्खुकाa·cak·khu·kā अजानन्ताa·jā·nan·tā आरोग्यं,ā·rog·yaṃ अपस्सन्ताa·pas·san·tā निब्बानं,nib·bā·naṃ अथa·tha चca पनिमंpa·ni·maṃ गाथंgā·thaṃ भासन्ति:bhā·san·ti

    “Evameva kho, māgaṇḍiya, aññatitthiyā paribbājakā andhā acakkhukā ajānantā ārogyaṁ, apassantā nibbānaṁ, atha ca panimaṁ gāthaṁ bhāsanti:

    “In the same way, the wanderers of other religions are blind and sightless. Not knowing health and not seeing extinguishment, they still recite this verse:

  191. 191

    ‘आरोग्यपरमाā·rog·ya·pa·ra·mā लाभा,lā·bhā निब्बानंnib·bā·naṃ परमंpa·ra·maṃ सुखन्’ति।su·khan

    ‘ārogyaparamā lābhā, nibbānaṁ paramaṁ sukhan’ti.

    ‘Health is the ultimate blessing; extinguishment, the ultimate happiness.’

  192. 192

    पुब्बकेहेसा,pub·ba·ke·he·sā मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya अरहन्तेहिa·ra·han·te·hi सम्मासम्बुद्धेहिsam·mā·sam·bud·dhe·hi गाथाgā·thā भासिता:bhā·si·tā

    Pubbakehesā, māgaṇḍiya, arahantehi sammāsambuddhehi gāthā bhāsitā:

    For this verse was recited by the perfected ones, fully awakened Buddhas of the past:

  193. 193

    ‘आरोग्यपरमाā·rog·ya·pa·ra·mā लाभा,lā·bhā

    ‘Ārogyaparamā lābhā,

    ‘Health is the ultimate blessing;

  194. 194

    निब्बानंnib·bā·naṃ परमंpa·ra·maṃ सुखं;su·khaṃ

    nibbānaṁ paramaṁ sukhaṁ;

    extinguishment, the ultimate happiness.

  195. 195

    अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko चca मग्गानं,mag·gā·naṃ

    Aṭṭhaṅgiko ca maggānaṁ,

    Of paths, the ultimate is eightfold—

  196. 196

    खेमंkhe·maṃ अमतगामिनन्’ति।a·ma·ta·gā·mi·nan

    khemaṁ amatagāminan’ti.

    it’s safe, and leads to freedom from death.’

  197. 197

    साsā एतरहिe·ta·ra·hi अनुपुब्बेनa·nu·pub·be·na पुथुज्जनगाथा।pu·thuj·ja·na·gā·thā

    Sā etarahi anupubbena puthujjanagāthā.

    These days it has gradually become a verse used by ordinary people.

  198. 198

    अयंa·yaṃ खोkho पन,pa·na मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya कायोkā·yo रोगभूतोro·ga·bhū·to गण्डभूतोgaṇ·ḍa·bhū·to सल्लभूतोsal·la·bhū·to अघभूतोa·gha·bhū·to आबाधभूतो,ā·bā·dha·bhū·to सोso त्वंtvaṃ इमंi·maṃ कायंkā·yaṃ रोगभूतंro·ga·bhū·taṃ गण्डभूतंgaṇ·ḍa·bhū·taṃ सल्लभूतंsal·la·bhū·taṃ अघभूतंa·gha·bhū·taṃ आबाधभूतं:ā·bā·dha·bhū·taṃ

    Ayaṁ kho pana, māgaṇḍiya, kāyo rogabhūto gaṇḍabhūto sallabhūto aghabhūto ābādhabhūto, so tvaṁ imaṁ kāyaṁ rogabhūtaṁ gaṇḍabhūtaṁ sallabhūtaṁ aghabhūtaṁ ābādhabhūtaṁ:

    But Māgaṇḍiya, this body is a disease, a boil, a dart, a gloom, an affliction. Yet you say of this body:

  199. 199

    ‘इदन्तं,i·dan·taṃ भोbho गोतम,go·ta·ma आरोग्यं,ā·rog·yaṃ इदन्तंi·dan·taṃ निब्बानन्’तिnib·bā·nan वदेसि।va·de·si

    ‘idantaṁ, bho gotama, ārogyaṁ, idantaṁ nibbānan’ti vadesi.

    ‘This is that health, this is that extinguishment!’

  200. 200

    तञ्हिtañ·hi ते,te मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya अरियंa·ri·yaṃ चक्खुंcak·khuṃ नत्थिnat·thi येनye·na त्वंtvaṃ अरियेनa·ri·ye·na चक्खुनाcak·khu·nā आरोग्यंā·rog·yaṃ जानेय्यासि,jā·ney·yā·si निब्बानंnib·bā·naṃ पस्सेय्यासी”ति।pas·sey·yā·sī

    Tañhi te, māgaṇḍiya, ariyaṁ cakkhuṁ natthi yena tvaṁ ariyena cakkhunā ārogyaṁ jāneyyāsi, nibbānaṁ passeyyāsī”ti.

    Māgaṇḍiya, you don’t have the noble vision by which you might know health and see extinguishment.”

  201. 201

    “एवंe·vaṃ पसन्नोpa·san·no अहंa·haṃ भोतोbho·to गोतमस्स।go·ta·mas·sa

    “Evaṁ pasanno ahaṁ bhoto gotamassa.

    “I am quite confident that the worthy Gotama

  202. 202

    पहोतिpa·ho·ti मेme भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo तथाta·thā धम्मंdham·maṃ देसेतुंde·se·tuṃ यथाहंya·thā·haṃ आरोग्यंā·rog·yaṃ जानेय्यं,jā·ney·yaṃ निब्बानंnib·bā·naṃ पस्सेय्यन्”ति।pas·sey·yan

    Pahoti me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetuṁ yathāhaṁ ārogyaṁ jāneyyaṁ, nibbānaṁ passeyyan”ti.

    is capable of teaching me so that I can know health and see extinguishment.”

  203. 203

    “सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya जच्चन्धोjac·can·dho पुरिसो;pu·ri·so

    “Seyyathāpi, māgaṇḍiya, jaccandho puriso;

    “Māgaṇḍiya, suppose a person was blind from birth.

  204. 204

    सोso नna पस्सेय्यpas·sey·ya कण्हसुक्कानिkaṇ·ha·suk·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya नीलकानिnī·la·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya पीतकानिpī·ta·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya लोहितकानिlo·hi·ta·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya मञ्जिट्ठकानिmañ·jiṭ·ṭha·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya समविसमं,sa·ma·vi·sa·maṃ नna पस्सेय्यpas·sey·ya तारकरूपानि,tā·ra·ka·rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya चन्दिमसूरिये।can·di·ma·sū·ri·ye

    so na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṁ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye.

    They couldn’t see sights that are dark or bright, or blue, yellow, red, or magenta. They couldn’t see even and uneven ground, or the stars, or the moon and sun.

  205. 205

    तस्सtas·sa मित्तामच्चाmit·tā·mac·cā ञातिसालोहिताñā·ti·sā·lo·hi·tā भिसक्कंbhi·sak·kaṃ सल्लकत्तंsal·la·kat·taṃ उपट्ठापेय्युं।u·paṭ·ṭhā·pey·yuṃ

    Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.

    Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.

  206. 206

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to भेसज्जंbhe·saj·jaṃ करेय्य।ka·rey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṁ kareyya.

    The surgeon would make medicine for them,

  207. 207

    सोso तंtaṃ भेसज्जंbhe·saj·jaṃ आगम्मā·gam·ma नna चक्खूनिcak·khū·ni उप्पादेय्य,up·pā·dey·ya नna चक्खूनिcak·khū·ni विसोधेय्य।vi·so·dhey·ya

    So taṁ bhesajjaṁ āgamma na cakkhūni uppādeyya, na cakkhūni visodheyya.

    but when they used it their eyes were not cured and they still could not see clearly.

  208. 208

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya

    Taṁ kiṁ maññasi, māgaṇḍiya,

    What do you think, Māgaṇḍiya?

  209. 209

    ननुna·nu सोso वेज्जोvej·jo यावदेवyā·va·de·va किलमथस्सki·la·ma·thas·sa विघातस्सvi·ghā·tas·sa भागीbhā·gī अस्सा”ति?as·sā

    nanu so vejjo yāvadeva kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti?

    Wouldn’t that doctor just get weary and frustrated?”

  210. 210

    “एवं,e·vaṃ भोbho गोतम”।go·ta·ma

    “Evaṁ, bho gotama”.

    “Yes, worthy Gotama.”

  211. 211

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya अहञ्चेa·hañ·ce तेte धम्मंdham·maṃ देसेय्यं:de·sey·yaṃ

    “Evameva kho, māgaṇḍiya, ahañce te dhammaṁ deseyyaṁ:

    “In the same way, suppose I were to teach you the Dhamma, saying:

  212. 212

    ‘इदन्तंi·dan·taṃ आरोग्यं,ā·rog·yaṃ इदन्तंi·dan·taṃ निब्बानन्’ति,nib·bā·nan सोso त्वंtvaṃ आरोग्यंā·rog·yaṃ नna जानेय्यासि,jā·ney·yā·si निब्बानंnib·bā·naṃ नna पस्सेय्यासि।pas·sey·yā·si

    ‘idantaṁ ārogyaṁ, idantaṁ nibbānan’ti, so tvaṁ ārogyaṁ na jāneyyāsi, nibbānaṁ na passeyyāsi.

    ‘This is that health, this is that extinguishment.’ But you might not know health or see extinguishment,

  213. 213

    सोso ममस्सma·mas·sa किलमथो,ki·la·ma·tho साsā ममस्सma·mas·sa विहेसा”ति।vi·he·sā

    So mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā”ti.

    which would be wearying and troublesome for me.”

  214. 214

    “एवंe·vaṃ पसन्नोpa·san·no अहंa·haṃ भोतोbho·to गोतमस्स।go·ta·mas·sa

    “Evaṁ pasanno ahaṁ bhoto gotamassa.

    “I am quite confident that the worthy Gotama

  215. 215

    पहोतिpa·ho·ti मेme भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo तथाta·thā धम्मंdham·maṃ देसेतुंde·se·tuṃ यथाहंya·thā·haṃ आरोग्यंā·rog·yaṃ जानेय्यं,jā·ney·yaṃ निब्बानंnib·bā·naṃ पस्सेय्यन्”ति।pas·sey·yan

    Pahoti me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetuṁ yathāhaṁ ārogyaṁ jāneyyaṁ, nibbānaṁ passeyyan”ti.

    is capable of teaching me so that I can know health and see extinguishment.”

  216. 216

    “सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya जच्चन्धोjac·can·dho पुरिसो;pu·ri·so

    “Seyyathāpi, māgaṇḍiya, jaccandho puriso;

    “Māgaṇḍiya, suppose a person was blind from birth.

  217. 217

    सोso नna पस्सेय्यpas·sey·ya कण्हसुक्कानिkaṇ·ha·suk·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya नीलकानिnī·la·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya पीतकानिpī·ta·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya लोहितकानिlo·hi·ta·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya मञ्जिट्ठकानिmañ·jiṭ·ṭha·kā·ni रूपानि,rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya समविसमं,sa·ma·vi·sa·maṃ नna पस्सेय्यpas·sey·ya तारकरूपानि,tā·ra·ka·rū·pā·ni नna पस्सेय्यpas·sey·ya चन्दिमसूरिये।can·di·ma·sū·ri·ye

    so na passeyya kaṇhasukkāni rūpāni, na passeyya nīlakāni rūpāni, na passeyya pītakāni rūpāni, na passeyya lohitakāni rūpāni, na passeyya mañjiṭṭhakāni rūpāni, na passeyya samavisamaṁ, na passeyya tārakarūpāni, na passeyya candimasūriye.

    They couldn’t see sights that are dark or bright, or blue, yellow, red, or magenta. They couldn’t see even and uneven ground, or the stars, or the moon and sun.

  218. 218

    सोso सुणेय्यsu·ṇey·ya चक्खुमतोcak·khu·ma·to भासमानस्स:bhā·sa·mā·nas·sa

    So suṇeyya cakkhumato bhāsamānassa:

    They might hear a sighted person saying:

  219. 219

    ‘छेकंche·kaṃ वत,va·ta भो,bho ओदातंo·dā·taṃ वत्थंvat·thaṃ अभिरूपंa·bhi·rū·paṃ निम्मलंnim·ma·laṃ सुची’ति।su·cī

    ‘chekaṁ vata, bho, odātaṁ vatthaṁ abhirūpaṁ nimmalaṁ sucī’ti.

    ‘White cloth is really nice, it’s attractive, stainless, and clean.’

  220. 220

    सोso ओदातपरियेसनंo·dā·ta·pa·ri·ye·sa·naṃ चरेय्य।ca·rey·ya

    So odātapariyesanaṁ careyya.

    They’d go in search of white cloth.

  221. 221

    तमेनंta·me·naṃ अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so तेलमलिकतेनte·la·ma·li·ka·te·na साहुळिचीरेनsā·hu·ḷi·cī·re·na वञ्चेय्य:vañ·cey·ya

    Tamenaṁ aññataro puriso telamalikatena sāhuḷicīrena vañceyya:

    But someone would cheat them with a dirty, soiled garment, saying:

  222. 222

    ‘इदंi·daṃ ते,te अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa ओदातंo·dā·taṃ वत्थंvat·thaṃ अभिरूपंa·bhi·rū·paṃ निम्मलंnim·ma·laṃ सुची’ति।su·cī

    ‘idaṁ te, ambho purisa, odātaṁ vatthaṁ abhirūpaṁ nimmalaṁ sucī’ti.

    ‘My man, here is a white cloth for you, it’s attractive, stainless, and clean.’

  223. 223

    सोso तंtaṃ पटिग्गण्हेय्य,pa·ṭig·gaṇ·hey·ya पटिग्गहेत्वाpa·ṭig·ga·het·vā पारुपेय्य।pā·ru·pey·ya

    So taṁ paṭiggaṇheyya, paṭiggahetvā pārupeyya.

    They’d take it and put it on.

  224. 224

    तस्सtas·sa मित्तामच्चाmit·tā·mac·cā ञातिसालोहिताñā·ti·sā·lo·hi·tā भिसक्कंbhi·sak·kaṃ सल्लकत्तंsal·la·kat·taṃ उपट्ठापेय्युं।u·paṭ·ṭhā·pey·yuṃ

    Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.

    Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.

  225. 225

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to भेसज्जंbhe·saj·jaṃ करेय्य—ka·rey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto bhesajjaṁ kareyya—

    The surgeon would make medicine for them:

  226. 226

    उद्धंविरेचनंud·dhaṃ·vi·re·ca·naṃ अधोविरेचनंa·dho·vi·re·ca·naṃ अञ्जनंañ·ja·naṃ पच्चञ्जनंpac·cañ·ja·naṃ नत्थुकम्मं।nat·thu·kam·maṃ

    uddhaṁvirecanaṁ adhovirecanaṁ añjanaṁ paccañjanaṁ natthukammaṁ.

    emetics, purgatives, ointment, counter-ointment, or nasal treatment.

  227. 227

    सोso तंtaṃ भेसज्जंbhe·saj·jaṃ आगम्मā·gam·ma चक्खूनिcak·khū·ni उप्पादेय्य,up·pā·dey·ya चक्खूनिcak·khū·ni विसोधेय्य।vi·so·dhey·ya

    So taṁ bhesajjaṁ āgamma cakkhūni uppādeyya, cakkhūni visodheyya.

    And when they used it their eyes would be cured so that they could see clearly.

  228. 228

    तस्सtas·sa सहsa·ha चक्खुप्पादाcak·khup·pā·dā योyo अमुस्मिंa·mus·miṃ तेलमलिकतेte·la·ma·li·ka·te साहुळिचीरेsā·hu·ḷi·cī·re छन्दरागोchan·da·rā·go सोso पहीयेथ।pa·hī·ye·tha

    Tassa saha cakkhuppādā yo amusmiṁ telamalikate sāhuḷicīre chandarāgo so pahīyetha.

    As soon as their eyes were cured they’d lose all desire for that dirty, soiled garment.

  229. 229

    तञ्चtañ·ca नंnaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ अमित्ततोपिa·mit·ta·to·pi दहेय्य,da·hey·ya पच्चत्थिकतोपिpac·cat·thi·ka·to·pi दहेय्य,da·hey·ya अपिa·pi चca जीविताjī·vi·tā वोरोपेतब्बंvo·ro·pe·tab·baṃ मञ्ञेय्य:mañ·ñey·ya

    Tañca naṁ purisaṁ amittatopi daheyya, paccatthikatopi daheyya, api ca jīvitā voropetabbaṁ maññeyya:

    Then they would consider that person to be no friend, but an enemy, and might even think of murdering them:

  230. 230

    ‘दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ वत,va·ta भो,bho अहंa·haṃ इमिनाi·mi·nā पुरिसेनpu·ri·se·na तेलमलिकतेनte·la·ma·li·ka·te·na साहुळिचीरेनsā·hu·ḷi·cī·re·na निकतोni·ka·to वञ्चितोvañ·ci·to पलुद्धो—pa·lud·dho

    ‘dīgharattaṁ vata, bho, ahaṁ iminā purisena telamalikatena sāhuḷicīrena nikato vañcito paluddho—

    ‘For such a long time I’ve been cheated, tricked, and deceived by that person with this dirty, soiled garment when he said,

  231. 231

    इदंi·daṃ ते,te अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa ओदातंo·dā·taṃ वत्थंvat·thaṃ अभिरूपंa·bhi·rū·paṃ निम्मलंnim·ma·laṃ सुची’ति।su·cī

    idaṁ te, ambho purisa, odātaṁ vatthaṁ abhirūpaṁ nimmalaṁ sucī’ti.

    “My man, here is a white cloth for you, it’s attractive, stainless, and clean.”’

  232. 232

    एवमेवe·va·me·va खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya अहञ्चेa·hañ·ce तेte धम्मंdham·maṃ देसेय्यं:de·sey·yaṃ

    Evameva kho, māgaṇḍiya, ahañce te dhammaṁ deseyyaṁ:

    In the same way, Māgaṇḍiya, suppose I were to teach you the Dhamma, saying:

  233. 233

    ‘इदन्तंi·dan·taṃ आरोग्यं,ā·rog·yaṃ इदन्तंi·dan·taṃ निब्बानन्’ति।nib·bā·nan

    ‘idantaṁ ārogyaṁ, idantaṁ nibbānan’ti.

    ‘This is that health, this is that extinguishment.’

  234. 234

    सोso त्वंtvaṃ आरोग्यंā·rog·yaṃ जानेय्यासि,jā·ney·yā·si निब्बानंnib·bā·naṃ पस्सेय्यासि।pas·sey·yā·si

    So tvaṁ ārogyaṁ jāneyyāsi, nibbānaṁ passeyyāsi.

    You might know health and see extinguishment.

  235. 235

    तस्सtas·sa तेte सहsa·ha चक्खुप्पादाcak·khup·pā·dā योyo पञ्चसुपादानक्खन्धेसुpañ·ca·su·pā·dā·nak·khan·dhe·su छन्दरागोchan·da·rā·go सोso पहीयेथ;pa·hī·ye·tha

    Tassa te saha cakkhuppādā yo pañcasupādānakkhandhesu chandarāgo so pahīyetha;

    And as soon as your vision arises you might give up desire for the five grasping aggregates.

  236. 236

    अपिa·pi चca तेte एवमस्स:e·va·mas·sa

    api ca te evamassa:

    And you might even think:

  237. 237

    ‘दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ वतva·ta भोbho अहंa·haṃ इमिनाi·mi·nā चित्तेनcit·te·na निकतोni·ka·to वञ्चितोvañ·ci·to पलुद्धो।pa·lud·dho

    ‘dīgharattaṁ vata bho ahaṁ iminā cittena nikato vañcito paluddho.

    ‘For such a long time I’ve been cheated, tricked, and deceived by this mind.

  238. 238

    अहञ्हिa·hañ·hi रूपंयेवrū·paṃ·ye·va उपादियमानोu·pā·di·ya·mā·no उपादियिं,u·pā·di·yiṃ वेदनंयेवve·da·naṃ·ye·va उपादियमानोu·pā·di·ya·mā·no उपादियिं,u·pā·di·yiṃ सञ्ञंयेवsañ·ñaṃ·ye·va उपादियमानोu·pā·di·ya·mā·no उपादियिं,u·pā·di·yiṃ सङ्खारेयेवsaṅ·khā·re·ye·va उपादियमानोu·pā·di·ya·mā·no उपादियिं,u·pā·di·yiṃ विञ्ञाणंयेवviñ·ñā·ṇaṃ·ye·va उपादियमानोu·pā·di·ya·mā·no उपादियिं।u·pā·di·yiṃ

    Ahañhi rūpaṁyeva upādiyamāno upādiyiṁ, vedanaṁyeva upādiyamāno upādiyiṁ, saññaṁyeva upādiyamāno upādiyiṁ, saṅkhāreyeva upādiyamāno upādiyiṁ, viññāṇaṁyeva upādiyamāno upādiyiṁ.

    For what I have been grasping is only form, feeling, perception, choices, and consciousness.

  239. 239

    तस्सtas·sa मेme उपादानपच्चयाu·pā·dā·na·pac·ca·yā भवो,bha·vo भवपच्चयाbha·va·pac·ca·yā जाति,jā·ti जातिपच्चयाjā·ti·pac·ca·yā जरामरणंja·rā·ma·ra·ṇaṃ सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासाso·ka·pa·ri·de·va·duk·kha·do·ma·nas·su·pā·yā·sā सम्भवन्ति;sam·bha·van·ti

    Tassa me upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti;

    My grasping is a requirement for continued existence. Continued existence is a requirement for rebirth. Rebirth is a requirement for old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress to come to be.

  240. 240

    एवमेतस्सe·va·me·tas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa समुदयोsa·mu·da·yo होती’”ति।ho·tī

    evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’”ti.

    That is how this entire mass of suffering originates.’”

  241. 241

    “एवंe·vaṃ पसन्नोpa·san·no अहंa·haṃ भोतोbho·to गोतमस्स।go·ta·mas·sa

    “Evaṁ pasanno ahaṁ bhoto gotamassa.

    “I am quite confident that the worthy Gotama

  242. 242

    पहोतिpa·ho·ti मेme भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo तथाta·thā धम्मंdham·maṃ देसेतुंde·se·tuṃ यथाहंya·thā·haṃ इमम्हाi·mam·hā आसनाā·sa·nā अनन्धोa·nan·dho वुट्ठहेय्यन्”ति।vuṭ·ṭha·hey·yan

    Pahoti me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetuṁ yathāhaṁ imamhā āsanā anandho vuṭṭhaheyyan”ti.

    is capable of teaching me so that I can rise from this seat cured of blindness.”

  243. 243

    “तेनte·na हिhi त्वं,tvaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सप्पुरिसेsap·pu·ri·se भजेय्यासि।bha·jey·yā·si

    “Tena hi tvaṁ, māgaṇḍiya, sappurise bhajeyyāsi.

    “Well then, Māgaṇḍiya, you should associate with true persons.

  244. 244

    यतोya·to खोkho त्वं,tvaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सप्पुरिसेsap·pu·ri·se भजिस्ससिbha·jis·sa·si ततोta·to त्वं,tvaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सद्धम्मंsad·dham·maṃ सोस्ससि;sos·sa·si

    Yato kho tvaṁ, māgaṇḍiya, sappurise bhajissasi tato tvaṁ, māgaṇḍiya, saddhammaṁ sossasi;

    When you associate with true persons, you will hear the true teaching.

  245. 245

    यतोya·to खोkho त्वं,tvaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सद्धम्मंsad·dham·maṃ सोस्ससिsos·sa·si ततोta·to त्वं,tvaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya धम्मानुधम्मंdham·mā·nu·dham·maṃ पटिपज्जिस्ससि;pa·ṭi·paj·jis·sa·si

    yato kho tvaṁ, māgaṇḍiya, saddhammaṁ sossasi tato tvaṁ, māgaṇḍiya, dhammānudhammaṁ paṭipajjissasi;

    When you hear the true teaching, you’ll practice in line with the teaching.

  246. 246

    यतोya·to खोkho त्वं,tvaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya धम्मानुधम्मंdham·mā·nu·dham·maṃ पटिपज्जिस्ससिpa·ṭi·paj·jis·sa·si ततोta·to त्वं,tvaṃ मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya सामंयेवsā·maṃ·ye·va ञस्ससि,ñas·sa·si सामंsā·maṃ दक्खिस्ससि—dak·khis·sa·si

    yato kho tvaṁ, māgaṇḍiya, dhammānudhammaṁ paṭipajjissasi tato tvaṁ, māgaṇḍiya, sāmaṁyeva ñassasi, sāmaṁ dakkhissasi—

    When you practice in line with the teaching, you’ll know and see for yourself:

  247. 247

    इमेi·me रोगाro·gā गण्डाgaṇ·ḍā सल्ला;sal·lā

    ime rogā gaṇḍā sallā;

    ‘These are diseases, boils, and darts.

  248. 248

    इधi·dha रोगाro·gā गण्डाgaṇ·ḍā सल्लाsal·lā अपरिसेसाa·pa·ri·se·sā निरुज्झन्ति।ni·ruj·jhan·ti

    idha rogā gaṇḍā sallā aparisesā nirujjhanti.

    And here is where diseases, boils, and darts cease without remainder.’

  249. 249

    तस्सtas·sa मेme उपादाननिरोधाu·pā·dā·na·ni·ro·dhā भवनिरोधो,bha·va·ni·ro·dho भवनिरोधाbha·va·ni·ro·dhā जातिनिरोधो,jā·ti·ni·ro·dho जातिनिरोधाjā·ti·ni·ro·dhā जरामरणंja·rā·ma·ra·ṇaṃ सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासाso·ka·pa·ri·de·va·duk·kha·do·ma·nas·su·pā·yā·sā निरुज्झन्ति;ni·ruj·jhan·ti

    Tassa me upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti;

    When my grasping ceases, continued existence ceases. When continued existence ceases, rebirth ceases. When rebirth ceases, old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress cease.

  250. 250

    एवमेतस्सe·va·me·tas·sa केवलस्सke·va·las·sa दुक्खक्खन्धस्सduk·khak·khan·dhas·sa निरोधोni·ro·dho होती”ति।ho·tī

    evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.

    That is how this entire mass of suffering ceases.”

  251. 251

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, māgaṇḍiyo paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:

    When he said this, Māgaṇḍiya said to him,

  252. 252

    “अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतम,go·ta·ma अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho गोतम।go·ta·ma

    “abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.

    “Excellent, worthy Gotama! Excellent!

  253. 253

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भोbho गोतम,go·ta·ma निक्कुज्जितंnik·kuj·ji·taṃ वाvā उक्कुज्जेय्य,uk·kuj·jey·ya पटिच्छन्नंpa·ṭic·chan·naṃ वाvā विवरेय्य,vi·va·rey·ya मूळ्हस्सmū·ḷhas·sa वाvā मग्गंmag·gaṃ आचिक्खेय्य,ā·cik·khey·ya अन्धकारेan·dha·kā·re वाvā तेलपज्जोतंte·la·paj·jo·taṃ धारेय्य:dhā·rey·ya ‘चक्खुमन्तोcak·khu·man·to रूपानिrū·pā·ni दक्खन्ती’ति;dak·khan·tī एवमेवंe·va·me·vaṃ भोताbho·tā गोतमेनgo·ta·me·na अनेकपरियायेनa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na धम्मोdham·mo पकासितो।pa·kā·si·to

    Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.

    As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, worthy Gotama has made the teaching clear in many ways.

  254. 254

    एसाहंe·sā·haṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गच्छामिgac·chā·mi धम्मञ्चdham·mañ·ca भिक्खुसङ्घञ्च।bhik·khu·saṅ·ghañ·ca

    Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

    I go for refuge to the worthy Gotama, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.

  255. 255

    लभेय्याहंla·bhey·yā·haṃ भोतोbho·to गोतमस्सgo·ta·mas·sa सन्तिकेsan·ti·ke पब्बज्जं,pab·baj·jaṃ लभेय्यंla·bhey·yaṃ उपसम्पदन्”ति।u·pa·sam·pa·dan

    Labheyyāhaṁ bhoto gotamassa santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.

    May I receive the going forth, the ordination in the worthy Gotama’s presence?”

  256. 256

    “योyo खो,kho मागण्डिय,mā·gaṇ·ḍi·ya अञ्ञतित्थियपुब्बोañ·ña·tit·thi·ya·pub·bo इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye आकङ्खतिā·kaṅ·kha·ti पब्बज्जं,pab·baj·jaṃ आकङ्खतिā·kaṅ·kha·ti उपसम्पदं,u·pa·sam·pa·daṃ सोso चत्तारोcat·tā·ro मासेmā·se परिवसति;pa·ri·va·sa·ti चतुन्नंca·tun·naṃ मासानंmā·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na आरद्धचित्ताā·rad·dha·cit·tā भिक्खूbhik·khū पब्बाजेन्ति,pab·bā·jen·ti उपसम्पादेन्तिu·pa·sam·pā·den·ti भिक्खुभावाय।bhik·khu·bhā·vā·ya

    “Yo kho, māgaṇḍiya, aññatitthiyapubbo imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṁ, ākaṅkhati upasampadaṁ, so cattāro māse parivasati; catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya.

    “Māgaṇḍiya, if someone formerly ordained in another sect wishes to take the going forth, the ordination in this teaching and training, they must spend four months on probation. When four months have passed, if the mendicants are satisfied, they’ll give the going forth, the ordination into monkhood.

  257. 257

    अपिa·pi चca मेत्थmet·tha पुग्गलवेमत्तताpug·ga·la·ve·mat·ta·tā विदिता”ति।vi·di·tā

    Api ca mettha puggalavemattatā viditā”ti.

    However, I recognize individual differences in this matter.”

  258. 258

    “सचे,sa·ce भन्ते,bhan·te अञ्ञतित्थियपुब्बाañ·ña·tit·thi·ya·pub·bā इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye आकङ्खन्ताā·kaṅ·khan·tā पब्बज्जं,pab·baj·jaṃ आकङ्खन्ताā·kaṅ·khan·tā उपसम्पदंu·pa·sam·pa·daṃ चत्तारोcat·tā·ro मासेmā·se परिवसन्ति,pa·ri·va·san·ti चतुन्नंca·tun·naṃ मासानंmā·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na आरद्धचित्ताā·rad·dha·cit·tā भिक्खूbhik·khū पब्बाजेन्तिpab·bā·jen·ti उपसम्पादेन्तिu·pa·sam·pā·den·ti भिक्खुभावाय;bhik·khu·bhā·vā·ya अहंa·haṃ चत्तारिcat·tā·ri वस्सानिvas·sā·ni परिवसिस्सामि,pa·ri·va·sis·sā·mi चतुन्नंca·tun·naṃ वस्सानंvas·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na आरद्धचित्ताā·rad·dha·cit·tā भिक्खूbhik·khū पब्बाजेन्तु,pab·bā·jen·tu उपसम्पादेन्तुu·pa·sam·pā·den·tu भिक्खुभावाया”ति।bhik·khu·bhā·vā·yā

    “Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhantā pabbajjaṁ, ākaṅkhantā upasampadaṁ cattāro māse parivasanti, catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya; ahaṁ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṁ vassānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu, upasampādentu bhikkhubhāvāyā”ti.

    “Sir, if four months probation are required in such a case, I’ll spend four years on probation. When four years have passed, if the mendicants are satisfied, let them give me the going forth, the ordination into monkhood.”

  259. 259

    अलत्थa·lat·tha खोkho मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke पब्बज्जं,pab·baj·jaṃ अलत्थa·lat·tha उपसम्पदं।u·pa·sam·pa·daṃ

    Alattha kho māgaṇḍiyo paribbājako bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.

    And the wanderer Māgaṇḍiya received the going forth, the ordination in the Buddha’s presence.

  260. 260

    अचिरूपसम्पन्नोa·ci·rū·pa·sam·pan·no खोkho पनायस्माpa·nā·yas·mā मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo एकोe·ko वूपकट्ठोvū·pa·kaṭ·ṭho अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरन्तोvi·ha·ran·to नचिरस्सेव—यस्सत्थायna·ci·ras·se·va कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहासि।vi·hā·si

    Acirūpasampanno kho panāyasmā māgaṇḍiyo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.

    Not long after his ordination, Venerable Māgaṇḍiya, living alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute, soon realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life. He lived having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.

  261. 261

    “खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया”तिit·that·tā·yā अब्भञ्ञासि।ab·bhañ·ñā·si

    “Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.

    He understood: “Rebirth is ended; the spiritual journey has been completed; what had to be done has been done; there is nothing further for this place.”

  262. 262

    अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro खोkho पनायस्माpa·nā·yas·mā मागण्डियोmā·gaṇ·ḍi·yo अरहतंa·ra·ha·taṃ अहोसीति।a·ho·sī·ti

    Aññataro kho panāyasmā māgaṇḍiyo arahataṁ ahosīti.

    And Venerable Māgaṇḍiya became one of the perfected.

  263. 263

    मागण्डियसुत्तंmā·gaṇ·ḍi·ya·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ पञ्चमं।pañ·ca·maṃ

    Māgaṇḍiyasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.