Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Linked Discourses 12 70 संयुत्त निकाय 12।1 70

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475

Susimaparibbājakasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180 · Hide pronunciation

  1. 1

    संयुत्तsaṃ·yut·ta निकायni·kā·ya 12।70

    Saṁyutta Nikāya 12.70

    Linked Discourses 12.70

  2. 2

    7। महावग्गma·hā·vag·ga

    7. Mahāvagga

    7. The Great Chapter

  3. 3

    सुसिमपरिब्बाजकसुत्तsu·si·ma·pa·rib·bā·ja·ka·sut·ta

    Susimaparibbājakasutta

    The Wanderer Susīma

  4. 4

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  5. 5

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā राजगहेrā·ja·ga·he विहरतिvi·ha·ra·ti वेळुवनेve·ḷu·va·ne कलन्दकनिवापे।ka·lan·da·ka·ni·vā·pe

    ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

    At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.

  6. 6

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na भगवाbha·ga·vā सक्कतोsak·ka·to होतिho·ti गरुकतोga·ru·ka·to मानितोmā·ni·to पूजितोpū·ji·to अपचितोa·pa·ci·to लाभीlā·bhī चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारानं।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·rā·naṃ

    Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.

    Now at that time the Buddha was honored, respected, revered, venerated, and esteemed. And he received robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick.

  7. 7

    भिक्खुसङ्घोपिbhik·khu·saṅ·gho·pi सक्कतोsak·ka·to होतिho·ti गरुकतोga·ru·ka·to मानितोmā·ni·to पूजितोpū·ji·to अपचितोa·pa·ci·to लाभीlā·bhī चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारानं।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·rā·naṃ

    Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.

    And the mendicant Saṅgha was also honored, respected, revered, venerated, and esteemed. And they received robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick.

  8. 8

    अञ्ञतित्थियाañ·ña·tit·thi·yā पनpa·na परिब्बाजकाpa·rib·bā·ja·kā असक्कताa·sak·ka·tā होन्तिhon·ti अगरुकताa·ga·ru·ka·tā अमानिताa·mā·ni·tā अपूजिताa·pū·ji·tā अनपचिता,a·na·pa·ci·tā नna लाभिनोlā·bhi·no चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारानं।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·rā·naṃ

    Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.

    But the wanderers who followed other religions were not honored, respected, revered, venerated, and esteemed. And they didn’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick.

  9. 9

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na सुसिमोsu·si·mo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko राजगहेrā·ja·ga·he पटिवसतिpa·ṭi·va·sa·ti महतियाma·ha·ti·yā परिब्बाजकपरिसायpa·rib·bā·ja·ka·pa·ri·sā·ya सद्धिं।sad·dhiṃ

    Tena kho pana samayena susimo paribbājako rājagahe paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ.

    Now at that time the wanderer Susīma was residing at Rājagaha together with a large community of wanderers.

  10. 10

    अथa·tha खोkho सुसिमस्सsu·si·mas·sa परिब्बाजकस्सpa·rib·bā·ja·kas·sa परिसाpa·ri·sā सुसिमंsu·si·maṃ परिब्बाजकंpa·rib·bā·ja·kaṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Atha kho susimassa paribbājakassa parisā susimaṁ paribbājakaṁ etadavocuṁ:

    Then his community said to Susīma,

  11. 11

    “एहिe·hi त्वं,tvaṃ आवुसोā·vu·so सुसिम,su·si·ma समणेsa·ma·ṇe गोतमेgo·ta·me ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चर।ca·ra

    “ehi tvaṁ, āvuso susima, samaṇe gotame brahmacariyaṁ cara.

    “Reverend Susīma, please lead the spiritual life with the ascetic Gotama.

  12. 12

    त्वंtvaṃ धम्मंdham·maṃ परियापुणित्वाpa·ri·yā·pu·ṇit·vā अम्हेam·he वाचेय्यासि।vā·cey·yā·si

    Tvaṁ dhammaṁ pariyāpuṇitvā amhe vāceyyāsi.

    Memorize that teaching and have us recite it with you.

  13. 13

    तंtaṃ मयंma·yaṃ धम्मंdham·maṃ परियापुणित्वाpa·ri·yā·pu·ṇit·vā गिहीनंgi·hī·naṃ भासिस्साम।bhā·sis·sā·ma

    Taṁ mayaṁ dhammaṁ pariyāpuṇitvā gihīnaṁ bhāsissāma.

    When we’ve memorized it we’ll recite it to the laity.

  14. 14

    एवंe·vaṃ मयम्पिma·yam·pi सक्कताsak·ka·tā भविस्सामbha·vis·sā·ma गरुकताga·ru·ka·tā मानिताmā·ni·tā पूजिताpū·ji·tā अपचिताa·pa·ci·tā लाभिनोlā·bhi·no चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानप्पच्चयभेसज्जपरिक्खारानन्”ति।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·nap·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·rā·nan

    Evaṁ mayampi sakkatā bhavissāma garukatā mānitā pūjitā apacitā lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.

    In this way we too will be honored, respected, revered, venerated, and esteemed. And we’ll receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick.”

  15. 15

    “एवमावुसो”तिe·va·mā·vu·so खोkho सुसिमोsu·si·mo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko सकायsa·kā·ya परिसायpa·ri·sā·ya पटिस्सुणित्वाpa·ṭis·su·ṇit·vā येनायस्माye·nā·yas·mā आनन्दोā·nan·do तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मताā·yas·ma·tā आनन्देनā·nan·de·na सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    “Evamāvuso”ti kho susimo paribbājako sakāya parisāya paṭissuṇitvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi.

    “Yes, reverends,” replied Susīma to his own assembly. Then he went to Venerable Ānanda, and exchanged greetings with him.

  16. 16

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho सुसिमोsu·si·mo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ आनन्दंā·nan·daṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho susimo paribbājako āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to Ānanda,

  17. 17

    “इच्छामहं,ic·chā·ma·haṃ आवुसोā·vu·so आनन्द,ā·nan·da इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरितुन्”ति।ca·ri·tun

    “icchāmahaṁ, āvuso ānanda, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun”ti.

    “Reverend Ānanda, I wish to lead the spiritual life in this teaching and training.”

  18. 18

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do सुसिमंsu·si·maṃ परिब्बाजकंpa·rib·bā·ja·kaṃ आदायā·dā·ya येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā आनन्दोā·nan·do भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā ānando susimaṁ paribbājakaṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Ānanda took Susīma to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him,

  19. 19

    “अयं,a·yaṃ भन्ते,bhan·te सुसिमोsu·si·mo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko एवमाह:e·va·mā·ha

    “ayaṁ, bhante, susimo paribbājako evamāha:

    “Sir, this wanderer Susīma says that

  20. 20

    ‘इच्छामहं,ic·chā·ma·haṃ आवुसोā·vu·so आनन्द,ā·nan·da इमस्मिंi·mas·miṃ धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरितुन्’”ति।ca·ri·tun

    ‘icchāmahaṁ, āvuso ānanda, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’”ti.

    he wishes to lead the spiritual life in this teaching and training.”

  21. 21

    “तेनहानन्द,te·na·hā·nan·da सुसिमंsu·si·maṃ पब्बाजेथा”ति।pab·bā·je·thā

    “Tenahānanda, susimaṁ pabbājethā”ti.

    “Well then, Ānanda, give Susīma the going forth.”

  22. 22

    अलत्थa·lat·tha खोkho सुसिमोsu·si·mo परिब्बाजकोpa·rib·bā·ja·ko भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke पब्बज्जं,pab·baj·jaṃ अलत्थa·lat·tha उपसम्पदं।u·pa·sam·pa·daṃ

    Alattha kho susimo paribbājako bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.

    And the wanderer Susīma received the going forth, the ordination in the Buddha’s presence.

  23. 23

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke अञ्ञाañ·ñā ब्याकताbyā·ka·tā होति:ho·ti

    Tena kho pana samayena sambahulehi bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti:

    Now at that time several mendicants had declared their enlightenment in the Buddha’s presence:

  24. 24

    “खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्तायातिit·that·tā·yā·ti पजानामा”ति।pa·jā·nā·mā

    “khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmā”ti.

    “We understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”

  25. 25

    अस्सोसिas·so·si खोkho आयस्माā·yas·mā सुसिमो:su·si·mo

    Assosi kho āyasmā susimo:

    Venerable Susīma heard about this.

  26. 26

    “सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi किरki·ra भिक्खूहिbhik·khū·hi भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke अञ्ञाañ·ñā ब्याकता:byā·ka·tā

    “sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā:

    (Pāli only)

  27. 27

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया’तिit·that·tā·yā पजानामा”ति।pa·jā·nā·mā

    ‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmā”ti.

    (Pāli only)

  28. 28

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā सुसिमोsu·si·mo येनye·na तेte भिक्खूbhik·khū तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā तेहिte·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    Atha kho āyasmā susimo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi bhikkhūhi saddhiṁ sammodi.

    He went up to those mendicants, and exchanged greetings with them.

  29. 29

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā सुसिमोsu·si·mo तेte भिक्खूbhik·khū एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā susimo te bhikkhū etadavoca:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to those mendicants,

  30. 30

    “सच्चंsac·caṃ किरायस्मन्तेहिki·rā·yas·man·te·hi भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke अञ्ञाañ·ñā ब्याकता:byā·ka·tā

    “saccaṁ kirāyasmantehi bhagavato santike aññā byākatā:

    “Is it really true that the venerables have declared enlightenment in the Buddha’s presence?”

  31. 31

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया’तिit·that·tā·yā पजानामा”ति?pa·jā·nā·mā

    ‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmā”ti?

    (Pāli only)

  32. 32

    “एवमावुसो”ति।e·va·mā·vu·so

    “Evamāvuso”ti.

    “Yes, reverend.”

  33. 33

    “अपिa·pi पनpa·na तुम्हेtum·he आयस्मन्तोā·yas·man·to एवंe·vaṃ जानन्ताjā·nan·tā एवंe·vaṃ पस्सन्ताpas·san·tā अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ इद्धिविधंid·dhi·vi·dhaṃ पच्चनुभोथ—एकोपिpac·ca·nu·bho·tha हुत्वाhut·vā बहुधाba·hu·dhā होथ,ho·tha बहुधापिba·hu·dhā·pi हुत्वाhut·vā एकोe·ko होथ;ho·tha आविभावं,ā·vi·bhā·vaṃ तिरोभावं,ti·ro·bhā·vaṃ तिरोकुट्टंti·ro·kuṭ·ṭaṃ तिरोपाकारंti·ro·pā·kā·raṃ तिरोपब्बतंti·ro·pab·ba·taṃ असज्जमानाa·saj·ja·mā·nā गच्छथ,gac·cha·tha सेय्यथापिsey·ya·thā·pi आकासे;ā·kā·se पथवियापिpa·tha·vi·yā·pi उम्मुज्जनिमुज्जंum·muj·ja·ni·muj·jaṃ करोथ,ka·ro·tha सेय्यथापिsey·ya·thā·pi उदके;u·da·ke उदकेपिu·da·ke·pi अभिज्जमानेa·bhij·ja·mā·ne गच्छथ,gac·cha·tha सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पथवियं;pa·tha·vi·yaṃ आकासेपिā·kā·se·pi पल्लङ्केनpal·laṅ·ke·na कमथ,ka·ma·tha सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पक्खीpak·khī सकुणो;sa·ku·ṇo इमेपिi·me·pi चन्दिमसूरियेcan·di·ma·sū·ri·ye एवंमहिद्धिकेe·vaṃ·ma·hid·dhi·ke एवंमहानुभावेe·vaṃ·ma·hā·nu·bhā·ve पाणिनाpā·ṇi·nā परिमसथpa·ri·ma·sa·tha परिमज्जथ,pa·ri·maj·ja·tha यावyā·va ब्रह्मलोकापिbrah·ma·lo·kā·pi कायेनkā·ye·na वसंva·saṃ वत्तेथा”ति?vat·te·thā

    “Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhotha—ekopi hutvā bahudhā hotha, bahudhāpi hutvā eko hotha; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ, tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamānā gacchatha, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karotha, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchatha, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamatha, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasatha parimajjatha, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattethā”ti?

    “But knowing and seeing thus, do you wield the many kinds of psychic power? That is, multiplying yourselves and becoming one again; materializing and dematerializing; going unobstructed through a wall, a rampart, or a mountain as if through space; diving in and out of the earth as if it were water; walking on water as if it were earth; flying cross-legged through the sky like a bird; touching and stroking with the hand the sun and moon, so mighty and powerful. Do you control the body as far as the realm of divinity?”

  34. 34

    “नोno हेतं,he·taṃ आवुसो”।ā·vu·so

    “No hetaṁ, āvuso”.

    “No, reverend.”

  35. 35

    “अपिa·pi पनpa·na तुम्हेtum·he आयस्मन्तोā·yas·man·to एवंe·vaṃ जानन्ताjā·nan·tā एवंe·vaṃ पस्सन्ताpas·san·tā दिब्बायdib·bā·ya सोतधातुयाso·ta·dhā·tu·yā विसुद्धायvi·sud·dhā·ya अतिक्कन्तमानुसिकायa·tik·kan·ta·mā·nu·si·kā·ya उभोu·bho सद्देsad·de सुणाथsu·ṇā·tha दिब्बेdib·be चca मानुसेmā·nu·se चca येye दूरेdū·re सन्तिकेsan·ti·ke चा”ति?cā

    “Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇātha dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā”ti?

    “Well, knowing and seeing thus do you, with clairaudience that is purified and superhuman, hear both kinds of sounds, human and heavenly, whether near or far?”

  36. 36

    “नोno हेतं,he·taṃ आवुसो”।ā·vu·so

    “No hetaṁ, āvuso”.

    “No, reverend.”

  37. 37

    “अपिa·pi पनpa·na तुम्हेtum·he आयस्मन्तोā·yas·man·to एवंe·vaṃ जानन्ताjā·nan·tā एवंe·vaṃ पस्सन्ताpas·san·tā परसत्तानंpa·ra·sat·tā·naṃ परपुग्गलानंpa·ra·pug·ga·lā·naṃ चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca पजानाथ—pa·jā·nā·tha

    “Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānātha—

    “Well, knowing and seeing thus, do you understand the minds of other beings and individuals, having encompassed them with your mind?

  38. 38

    सरागंsa·rā·gaṃ वाvā चित्तंcit·taṃ सरागंsa·rā·gaṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajānātha;

    Do you understand mind with greed as ‘mind with greed’,

  39. 39

    वीतरागंvī·ta·rā·gaṃ वाvā चित्तंcit·taṃ वीतरागंvī·ta·rā·gaṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajānātha;

    and mind without greed as ‘mind without greed’?

  40. 40

    सदोसंsa·do·saṃ वाvā चित्तंcit·taṃ सदोसंsa·do·saṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    sadosaṁ vā cittaṁ sadosaṁ cittanti pajānātha;

    Do you understand mind with hate as ‘mind with hate’,

  41. 41

    वीतदोसंvī·ta·do·saṃ वाvā चित्तंcit·taṃ वीतदोसंvī·ta·do·saṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti pajānātha;

    and mind without hate as ‘mind without hate’?

  42. 42

    समोहंsa·mo·haṃ वाvā चित्तंcit·taṃ समोहंsa·mo·haṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    samohaṁ vā cittaṁ samohaṁ cittanti pajānātha;

    Do you understand mind with delusion as ‘mind with delusion’,

  43. 43

    वीतमोहंvī·ta·mo·haṃ वाvā चित्तंcit·taṃ वीतमोहंvī·ta·mo·haṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    vītamohaṁ vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajānātha;

    and mind without delusion as ‘mind without delusion’?

  44. 44

    सङ्खित्तंsaṅ·khit·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ सङ्खित्तंsaṅ·khit·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ cittanti pajānātha;

    Do you understand constricted mind as ‘constricted mind’,

  45. 45

    विक्खित्तंvik·khit·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ विक्खित्तंvik·khit·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    vikkhittaṁ vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajānātha;

    and scattered mind as ‘scattered mind’?

  46. 46

    महग्गतंma·hag·ga·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ महग्गतंma·hag·ga·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    mahaggataṁ vā cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajānātha;

    Do you understand expansive mind as ‘expansive mind’,

  47. 47

    अमहग्गतंa·ma·hag·ga·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ अमहग्गतंa·ma·hag·ga·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    amahaggataṁ vā cittaṁ amahaggataṁ cittanti pajānātha;

    and unexpansive mind as ‘unexpansive mind’?

  48. 48

    सउत्तरंsa·ut·ta·raṃ वाvā चित्तंcit·taṃ सउत्तरंsa·ut·ta·raṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ cittanti pajānātha;

    Do you understand mind that is not supreme as ‘mind that is not supreme’,

  49. 49

    अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ वाvā चित्तंcit·taṃ अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    anuttaraṁ vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajānātha;

    and mind that is supreme as ‘mind that is supreme’?

  50. 50

    समाहितंsa·mā·hi·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ समाहितंsa·mā·hi·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    samāhitaṁ vā cittaṁ samāhitaṁ cittanti pajānātha;

    Do you understand mind immersed in samādhi as ‘mind immersed in samādhi’,

  51. 51

    असमाहितंa·sa·mā·hi·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ असमाहितंa·sa·mā·hi·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    asamāhitaṁ vā cittaṁ asamāhitaṁ cittanti pajānātha;

    and mind not immersed in samādhi as ‘mind not immersed in samādhi’?

  52. 52

    विमुत्तंvi·mut·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथ;pa·jā·nā·tha

    vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajānātha;

    Do you understand freed mind as ‘freed mind’,

  53. 53

    अविमुत्तंa·vi·mut·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ अविमुत्तंa·vi·mut·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानाथा”ति?pa·jā·nā·thā

    avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajānāthā”ti?

    and unfreed mind as ‘unfreed mind’?”

  54. 54

    “नोno हेतं,he·taṃ आवुसो”।ā·vu·so

    “No hetaṁ, āvuso”.

    “No, reverend.”

  55. 55

    “अपिa·pi पनpa·na तुम्हेtum·he आयस्मन्तोā·yas·man·to एवंe·vaṃ जानन्ताjā·nan·tā एवंe·vaṃ पस्सन्ताpas·san·tā अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरथ,a·nus·sa·ra·tha सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ द्वेपिdve·pi जातियोjā·ti·yo तिस्सोपिtis·so·pi जातियोjā·ti·yo चतस्सोपिca·tas·so·pi जातियोjā·ti·yo पञ्चपिpañ·ca·pi जातियोjā·ti·yo दसपिda·sa·pi जातियोjā·ti·yo वीसम्पिvī·sam·pi जातियोjā·ti·yo तिंसम्पिtiṃ·sam·pi जातियोjā·ti·yo चत्तारीसम्पिcat·tā·rī·sam·pi जातियोjā·ti·yo पञ्ञासम्पिpañ·ñā·sam·pi जातियोjā·ti·yo जातिसतम्पिjā·ti·sa·tam·pi जातिसहस्सम्पिjā·ti·sa·has·sam·pi जातिसतसहस्सम्पि,jā·ti·sa·ta·sa·has·sam·pi अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टकप्पेsaṃ·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi विवट्टकप्पेvi·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टविवट्टकप्पे:saṃ·vaṭ·ṭa·vi·vaṭ·ṭa·kap·pe ‘अमुत्रासिंa·mut·rā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खपटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·kha·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to अमुत्रa·mut·ra उदपादिं;u·da·pā·diṃ तत्रापासिंtat·rā·pā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खपटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·kha·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to इधूपपन्नो’ति।i·dhū·pa·pan·no इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरथा”ति?a·nus·sa·ra·thā

    “Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussaratha, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarathā”ti?

    “Well, knowing and seeing thus, do you recollect many kinds of past lives? That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding? Do you remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ Do you recollect your many kinds of past lives, with features and details?”

  56. 56

    “नोno हेतं,he·taṃ आवुसो”।ā·vu·so

    “No hetaṁ, āvuso”.

    “No, reverend.”

  57. 57

    “अपिa·pi पनpa·na तुम्हेtum·he आयस्मन्तोā·yas·man·to एवंe·vaṃ जानन्ताjā·nan·tā एवंe·vaṃ पस्सन्ताpas·san·tā दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सथpas·sa·tha चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णे,dub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाथ:pa·jā·nā·tha ‘इमेi·me वतva·ta भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायदुच्चरितेनkā·ya·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā वचीदुच्चरितेनva·cī·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā मनोदुच्चरितेनma·no·duc·ca·ri·te·na समन्नागता,sa·man·nā·ga·tā अरियानंa·ri·yā·naṃ उपवादकाu·pa·vā·da·kā मिच्छादिट्ठिकाmic·chā·diṭ·ṭhi·kā मिच्छादिट्ठिकम्मसमादाना,mic·chā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपन्ना;u·pa·pan·nā इमेi·me वाvā पनpa·na भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायसुचरितेनkā·ya·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā वचीसुचरितेनva·cī·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā मनोसुचरितेनma·no·su·ca·ri·te·na समन्नागता,sa·man·nā·ga·tā अरियानंa·ri·yā·naṃ अनुपवादकाa·nu·pa·vā·da·kā सम्मादिट्ठिकाsam·mā·diṭ·ṭhi·kā सम्मादिट्ठिकम्मसमादानाsam·mā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपन्ना’ति,u·pa·pan·nā इतिi·ti दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सथpas·sa·tha चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णे,dub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाथा”ति?pa·jā·nā·thā

    “Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passatha cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānātha: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā; ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā, ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti, iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passatha cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāthā”ti?

    “Well, knowing and seeing thus, do you, with clairvoyance that is purified and superhuman, see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place—and understand how sentient beings pass on according to their deeds? ‘These dear beings did bad things by way of body, speech, and mind. They denounced the noble ones; they had wrong view; and they chose to act out of that wrong view. When their body broke up, after death, they were reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. These dear beings, however, did good things by way of body, speech, and mind. They never denounced the noble ones; they had right view; and they chose to act out of that right view. When their body broke up, after death, they were reborn in a good place, a heavenly realm.’ And so, with clairvoyance that is purified and superhuman, do you see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. And do you understand how sentient beings pass on according to their deeds?”

  58. 58

    “नोno हेतं,he·taṃ आवुसो”।ā·vu·so

    “No hetaṁ, āvuso”.

    “No, reverend.”

  59. 59

    “अपिa·pi पनpa·na तुम्हेtum·he आयस्मन्तोā·yas·man·to एवंe·vaṃ जानन्ताjā·nan·tā एवंe·vaṃ पस्सन्ताpas·san·tā येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पा,ā·rup·pā तेte कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरथा”ति?vi·ha·ra·thā

    “Api pana tumhe āyasmanto evaṁ jānantā evaṁ passantā ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā, te kāyena phusitvā viharathā”ti?

    “Well, knowing and seeing thus, do you have direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form?”

  60. 60

    “नोno हेतं,he·taṃ आवुसो”।ā·vu·so

    “No hetaṁ, āvuso”.

    “No, reverend.”

  61. 61

    “एत्थet·tha दानिdā·ni आयस्मन्तोā·yas·man·to इदञ्चi·dañ·ca वेय्याकरणंvey·yā·ka·ra·ṇaṃ इमेसञ्चi·me·sañ·ca धम्मानंdham·mā·naṃ असमापत्ति;a·sa·mā·pat·ti इदंi·daṃ नो,no आवुसो,ā·vu·so कथन्”ति?ka·than

    “Ettha dāni āyasmanto idañca veyyākaraṇaṁ imesañca dhammānaṁ asamāpatti; idaṁ no, āvuso, kathan”ti?

    “Well now, venerables, how could there be such a declaration when these things are not attained?”

  62. 62

    “पञ्ञाविमुत्ताpañ·ñā·vi·mut·tā खोkho मयं,ma·yaṃ आवुसोā·vu·so सुसिमा”ति।su·si·mā

    “Paññāvimuttā kho mayaṁ, āvuso susimā”ti.

    “Reverend Susīma, we are freed by wisdom.”

  63. 63

    “नna ख्वाहंkhvā·haṃ इमस्सi·mas·sa आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानामि।ā·jā·nā·mi

    “Na khvāhaṁ imassa āyasmantānaṁ saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāmi.

    “I don’t understand the detailed meaning of what you have said in brief.

  64. 64

    साधुsā·dhu मेme आयस्मन्तोā·yas·man·to तथाta·thā भासन्तुbhā·san·tu यथाहंya·thā·haṃ इमस्सi·mas·sa आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानेय्यन्”ति।ā·jā·ney·yan

    Sādhu me āyasmanto tathā bhāsantu yathāhaṁ imassa āyasmantānaṁ saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājāneyyan”ti.

    Please teach me this matter so I can understand the detailed meaning.”

  65. 65

    “आजानेय्यासिā·jā·ney·yā·si वाvā त्वं,tvaṃ आवुसोā·vu·so सुसिम,su·si·ma नna वाvā त्वंtvaṃ आजानेय्यासिā·jā·ney·yā·si अथa·tha खोkho पञ्ञाविमुत्ताpañ·ñā·vi·mut·tā मयन्”ति।ma·yan

    “Ājāneyyāsi vā tvaṁ, āvuso susima, na vā tvaṁ ājāneyyāsi atha kho paññāvimuttā mayan”ti.

    “Reverend Susīma, whether you understand or not, we are freed by wisdom.”

  66. 66

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā सुसिमोsu·si·mo उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho āyasmā susimo uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

    Then Susīma went to the Buddha, bowed, sat down to one side,

  67. 67

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho आयस्माā·yas·mā सुसिमोsu·si·mo यावतकोyā·va·ta·ko तेहिte·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi सद्धिंsad·dhiṃ अहोसिa·ho·si कथासल्लापोka·thā·sal·lā·po तंtaṃ सब्बंsab·baṃ भगवतोbha·ga·va·to आरोचेसि।ā·ro·ce·si

    Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā susimo yāvatako tehi bhikkhūhi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.

    and informed the Buddha of all he had discussed with those mendicants.

  68. 68

    “पुब्बेpub·be खो,kho सुसिम,su·si·ma धम्मट्ठितिञाणं,dham·maṭ·ṭhi·ti·ñā·ṇaṃ पच्छाpac·chā निब्बानेnib·bā·ne ञाणन्”ति।ñā·ṇan

    “Pubbe kho, susima, dhammaṭṭhitiñāṇaṁ, pacchā nibbāne ñāṇan”ti.

    “Susīma, first comes knowledge of the stability of natural principles. Afterwards there is knowledge of extinguishment.”

  69. 69

    “नna ख्वाहं,khvā·haṃ भन्ते,bhan·te इमस्सi·mas·sa भगवताbha·ga·va·tā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानामि।ā·jā·nā·mi

    “Na khvāhaṁ, bhante, imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāmi.

    “Sir, I don’t understand the detailed meaning of what you have said in brief.

  70. 70

    साधुsā·dhu मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā तथाta·thā भासतुbhā·sa·tu यथाहंya·thā·haṃ इमस्सi·mas·sa भगवताbha·ga·va·tā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na भासितस्सbhā·si·tas·sa वित्थारेनvit·thā·re·na अत्थंat·thaṃ आजानेय्यन्”ति।ā·jā·ney·yan

    Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṁ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājāneyyan”ti.

    Please teach me this matter so I can understand the detailed meaning.”

  71. 71

    “आजानेय्यासिā·jā·ney·yā·si वाvā त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma नna वाvā त्वंtvaṃ आजानेय्यासि,ā·jā·ney·yā·si अथa·tha खोkho धम्मट्ठितिञाणंdham·maṭ·ṭhi·ti·ñā·ṇaṃ पुब्बे,pub·be पच्छाpac·chā निब्बानेnib·bā·ne ञाणं।ñā·ṇaṃ

    “Ājāneyyāsi vā tvaṁ, susima, na vā tvaṁ ājāneyyāsi, atha kho dhammaṭṭhitiñāṇaṁ pubbe, pacchā nibbāne ñāṇaṁ.

    “Susīma, whether you understand or not, first comes knowledge of the stability of natural principles. Afterwards there is knowledge of extinguishment.

  72. 72

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si सुसिम,su·si·ma

    Taṁ kiṁ maññasi, susima,

    What do you think, Susīma?

  73. 73

    रूपंrū·paṃ निच्चंnic·caṃ वाvā अनिच्चंa·nic·caṃ वा”ति?vā

    rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?

    Is form permanent or impermanent?”

  74. 74

    “अनिच्चं,a·nic·caṃ भन्ते”।bhan·te

    “Aniccaṁ, bhante”.

    “Impermanent, sir.”

  75. 75

    “यंyaṃ पनानिच्चंpa·nā·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ वाvā तंtaṃ सुखंsu·khaṃ वा”ति?vā

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?

    “But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”

  76. 76

    “दुक्खं,duk·khaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Dukkhaṁ, bhante”.

    “Suffering, sir.”

  77. 77

    “यंyaṃ पनानिच्चंpa·nā·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ विपरिणामधम्मं,vi·pa·ri·ṇā·ma·dham·maṃ कल्लंkal·laṃ नुnu तंtaṃ समनुपस्सितुं:sa·ma·nu·pas·si·tuṃ

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:

    “But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:

  78. 78

    ‘एतंe·taṃ मम,ma·ma एसोहमस्मि,e·so·ha·mas·mi एसोe·so मेme अत्ता’”ति?at·tā

    ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?

    ‘This is mine, I am this, this is my self’?”

  79. 79

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  80. 80

    “वेदनाve·da·nā निच्चाnic·cā वाvā अनिच्चाa·nic·cā वा”ति?vā

    “Vedanā niccā vā aniccā vā”ti?

    “Is feeling permanent or impermanent?”

  81. 81

    “अनिच्चा,a·nic·cā भन्ते”।bhan·te

    “Aniccā, bhante”.

    “Impermanent, sir.”

  82. 82

    “यंyaṃ पनानिच्चंpa·nā·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ वाvā तंtaṃ सुखंsu·khaṃ वा”ति?vā

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?

    “But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”

  83. 83

    “दुक्खं,duk·khaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Dukkhaṁ, bhante”.

    “Suffering, sir.”

  84. 84

    “यंyaṃ पनानिच्चंpa·nā·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ विपरिणामधम्मं,vi·pa·ri·ṇā·ma·dham·maṃ कल्लंkal·laṃ नुnu तंtaṃ समनुपस्सितुं:sa·ma·nu·pas·si·tuṃ

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:

    “But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:

  85. 85

    ‘एतंe·taṃ मम,ma·ma एसोहमस्मि,e·so·ha·mas·mi एसोe·so मेme अत्ता’”ति?at·tā

    ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?

    ‘This is mine, I am this, this is my self’?”

  86. 86

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  87. 87

    “सञ्ञाsañ·ñā निच्चाnic·cā वाvā अनिच्चाa·nic·cā वा”ति?vā

    “Saññā niccā vā aniccā vā”ti?

    “Is perception permanent or impermanent?”

  88. 88

    “अनिच्चा,a·nic·cā भन्ते”bhan·te …पे…pe

    “Aniccā, bhante” …pe…

    “Impermanent, sir.” …

  89. 89

    “सङ्खाराsaṅ·khā·rā निच्चाnic·cā वाvā अनिच्चाa·nic·cā वा”ति?vā

    “saṅkhārā niccā vā aniccā vā”ti?

    “Are choices permanent or impermanent?”

  90. 90

    “अनिच्चा,a·nic·cā भन्ते”।bhan·te

    “Aniccā, bhante”.

    “Impermanent, sir.”

  91. 91

    “यंyaṃ पनानिच्चंpa·nā·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ वाvā तंtaṃ सुखंsu·khaṃ वा”ति?vā

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?

    “But if they’re impermanent, are they suffering or happiness?”

  92. 92

    “दुक्खं,duk·khaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Dukkhaṁ, bhante”.

    “Suffering, sir.”

  93. 93

    “यंyaṃ पनानिच्चंpa·nā·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ विपरिणामधम्मं,vi·pa·ri·ṇā·ma·dham·maṃ कल्लंkal·laṃ नुnu तंtaṃ समनुपस्सितुं:sa·ma·nu·pas·si·tuṃ

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:

    “But if they’re impermanent, suffering, and perishable, are they fit to be regarded thus:

  94. 94

    ‘एतंe·taṃ मम,ma·ma एसोहमस्मि,e·so·ha·mas·mi एसोe·so मेme अत्ता’”ति?at·tā

    ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?

    ‘This is mine, I am this, this is my self’?”

  95. 95

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  96. 96

    “विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ निच्चंnic·caṃ वाvā अनिच्चंa·nic·caṃ वा”ति?vā

    “Viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?

    “Is consciousness permanent or impermanent?”

  97. 97

    “अनिच्चं,a·nic·caṃ भन्ते”।bhan·te

    “Aniccaṁ, bhante”.

    “Impermanent, sir.”

  98. 98

    “यंyaṃ पनानिच्चंpa·nā·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ वाvā तंtaṃ सुखंsu·khaṃ वा”ति?vā

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?

    “But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”

  99. 99

    “दुक्खं,duk·khaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Dukkhaṁ, bhante”.

    “Suffering, sir.”

  100. 100

    “यंyaṃ पनानिच्चंpa·nā·nic·caṃ दुक्खंduk·khaṃ विपरिणामधम्मं,vi·pa·ri·ṇā·ma·dham·maṃ कल्लंkal·laṃ नुnu तंtaṃ समनुपस्सितुं:sa·ma·nu·pas·si·tuṃ

    “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:

    “But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:

  101. 101

    ‘एतंe·taṃ मम,ma·ma एसोहमस्मि,e·so·ha·mas·mi एसोe·so मेme अत्ता’”ति?at·tā

    ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?

    ‘This is mine, I am this, this is my self’?”

  102. 102

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  103. 103

    “तस्मातिह,tas·mā·ti·ha सुसिम,su·si·ma यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci रूपंrū·paṃ अतीतानागतपच्चुप्पन्नंa·tī·tā·nā·ga·ta·pac·cup·pan·naṃ अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वाvā बहिद्धाba·hid·dhā वाvā ओळारिकंo·ḷā·ri·kaṃ वाvā सुखुमंsu·khu·maṃ वाvā हीनंhī·naṃ वाvā पणीतंpa·ṇī·taṃ वाvā यंyaṃ दूरेdū·re सन्तिकेsan·ti·ke वा,vā सब्बंsab·baṃ रूपंrū·paṃ नेतंne·taṃ ममma·ma नेसोहमस्मिne·so·ha·mas·mi नna मेसोme·so अत्ताति;at·tā·ti एवमेतंe·va·me·taṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ सम्मप्पञ्ञायsam·map·pañ·ñā·ya दट्ठब्बं।daṭ·ṭhab·baṃ

    “Tasmātiha, susima, yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

    “So, Susīma, you should truly see any kind of form at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> form—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’

  104. 104

    याyā काचिkā·ci वेदनाve·da·nā अतीतानागतपच्चुप्पन्नाa·tī·tā·nā·ga·ta·pac·cup·pan·nā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वाvā बहिद्धाba·hid·dhā वाvā ओळारिकाo·ḷā·ri·kā वाvā सुखुमाsu·khu·mā वाvā हीनाhī·nā वाvā पणीताpa·ṇī·tā वाvā याyā दूरेdū·re सन्तिकेsan·ti·ke वा,vā सब्बाsab·bā वेदनाve·da·nā नेतंne·taṃ ममma·ma नेसोहमस्मिne·so·ha·mas·mi नna मेसोme·so अत्ताति;at·tā·ti एवमेतंe·va·me·taṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ सम्मप्पञ्ञायsam·map·pañ·ñā·ya दट्ठब्बं।daṭ·ṭhab·baṃ

    Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā, sabbā vedanā netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

    You should truly see any kind of feeling at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> feeling—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’

  105. 105
  106. 106

    येye केचिke·ci सङ्खाराsaṅ·khā·rā अतीतानागतपच्चुप्पन्नाa·tī·tā·nā·ga·ta·pac·cup·pan·nā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वाvā बहिद्धाba·hid·dhā वाvā ओळारिकाo·ḷā·ri·kā वाvā सुखुमाsu·khu·mā वाvā हीनाhī·nā वाvā पणीताpa·ṇī·tā वाvā येye दूरेdū·re सन्तिकेsan·ti·ke वा,vā सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā नेतंne·taṃ ममma·ma नेसोहमस्मिne·so·ha·mas·mi नna मेसोme·so अत्ताति;at·tā·ti एवमेतंe·va·me·taṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ सम्मप्पञ्ञायsam·map·pañ·ñā·ya दट्ठब्बं।daṭ·ṭhab·baṃ

    ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā ye dūre santike vā, sabbe saṅkhārā netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

    You should truly see any kind of choices at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> choices—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’

  107. 107

    यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ अतीतानागतपच्चुप्पन्नंa·tī·tā·nā·ga·ta·pac·cup·pan·naṃ अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वाvā बहिद्धाba·hid·dhā वाvā ओळारिकंo·ḷā·ri·kaṃ वाvā सुखुमंsu·khu·maṃ वाvā हीनंhī·naṃ वाvā पणीतंpa·ṇī·taṃ वाvā यंyaṃ दूरेdū·re सन्तिकेsan·ti·ke वा,vā सब्बंsab·baṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ नेतंne·taṃ ममma·ma नेसोहमस्मिne·so·ha·mas·mi नna मेसोme·so अत्ताति;at·tā·ti एवमेतंe·va·me·taṃ यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ सम्मप्पञ्ञायsam·map·pañ·ñā·ya दट्ठब्बं।daṭ·ṭhab·baṃ

    Yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti; evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.

    You should truly see any kind of consciousness at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> consciousness—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’

  108. 108

    एवंe·vaṃ पस्सं,pas·saṃ सुसिम,su·si·ma सुतवाsu·ta·vā अरियसावकोa·ri·ya·sā·va·ko रूपस्मिम्पिrū·pas·mim·pi निब्बिन्दति,nib·bin·da·ti वेदनायपिve·da·nā·ya·pi निब्बिन्दति,nib·bin·da·ti सञ्ञायपिsañ·ñā·ya·pi निब्बिन्दति,nib·bin·da·ti सङ्खारेसुपिsaṅ·khā·re·su·pi निब्बिन्दति,nib·bin·da·ti विञ्ञाणस्मिम्पिviñ·ñā·ṇas·mim·pi निब्बिन्दति।nib·bin·da·ti

    Evaṁ passaṁ, susima, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati.

    Seeing this, a learned noble disciple grows disillusioned with form, feeling, perception, choices, and consciousness.

  109. 109

    निब्बिन्दंnib·bin·daṃ विरज्जति,vi·raj·ja·ti विरागाvi·rā·gā विमुच्चति,vi·muc·ca·ti विमुत्तस्मिंvi·mut·tas·miṃ विमुत्तमितिvi·mut·ta·mi·ti ञाणंñā·ṇaṃ होति।ho·ti

    Nibbindaṁ virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.

    Being disillusioned, desire fades away. When desire fades away they’re freed. When they’re freed, they know they’re freed.

  110. 110

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया’तिit·that·tā·yā पजानाति।pa·jā·nā·ti

    ‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.

    They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’

  111. 111

    ‘जातिपच्चयाjā·ti·pac·ca·yā जरामरणन्’ति,ja·rā·ma·ra·ṇan सुसिम,su·si·ma पस्ससी”ति?pas·sa·sī

    ‘Jātipaccayā jarāmaraṇan’ti, susima, passasī”ti?

    Susīma, do you see that rebirth is a requirement for old age and death?”

  112. 112

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  113. 113

    “‘भवपच्चयाbha·va·pac·ca·yā जाती’ति,jā·tī सुसिम,su·si·ma पस्ससी”ति?pas·sa·sī

    “‘Bhavapaccayā jātī’ti, susima, passasī”ti?

    “Do you see that continued existence is a requirement for rebirth?”

  114. 114

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  115. 115

    “‘उपादानपच्चयाu·pā·dā·na·pac·ca·yā भवो’ति,bha·vo सुसिम,su·si·ma पस्ससी”ति?pas·sa·sī

    “‘Upādānapaccayā bhavo’ti, susima, passasī”ti?

    “Do you see that grasping is a requirement for continued existence?”

  116. 116

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  117. 117

    “‘तण्हापच्चयाtaṇ·hā·pac·ca·yā उपादानन्’ति,u·pā·dā·nan सुसिम,su·si·ma पस्ससी”ति?pas·sa·sī

    “‘Taṇhāpaccayā upādānan’ti, susima, passasī”ti?

    “Do you see that craving is a requirement for grasping?”

  118. 118

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  119. 119

    “वेदनापच्चयाve·da·nā·pac·ca·yā तण्हातिtaṇ·hā·ti …

    “Vedanāpaccayā taṇhāti …

    “Do you see that feeling is a requirement for craving …

  120. 120

    फस्सपच्चयाphas·sa·pac·ca·yā वेदनातिve·da·nā·ti …

    phassapaccayā vedanāti …

    contact is a requirement for feeling …

  121. 121

    सळायतनपच्चयाsa·ḷā·ya·ta·na·pac·ca·yā फस्सोतिphas·so·ti …

    saḷāyatanapaccayā phassoti …

    the six sense fields are requirements for contact …

  122. 122

    नामरूपपच्चयाnā·ma·rū·pa·pac·ca·yā सळायतनन्तिsa·ḷā·ya·ta·nan·ti …

    nāmarūpapaccayā saḷāyatananti …

    name and form are requirements for the six sense fields …

  123. 123

    विञ्ञाणपच्चयाviñ·ñā·ṇa·pac·ca·yā नामरूपन्तिnā·ma·rū·pan·ti …

    viññāṇapaccayā nāmarūpanti …

    consciousness is a requirement for name and form …

  124. 124

    सङ्खारपच्चयाsaṅ·khā·ra·pac·ca·yā विञ्ञाणन्तिviñ·ñā·ṇan·ti …

    saṅkhārapaccayā viññāṇanti …

    choices are a requirement for consciousness …

  125. 125

    अविज्जापच्चयाa·vij·jā·pac·ca·yā सङ्खाराति,saṅ·khā·rā·ti सुसिम,su·si·ma पस्ससी”ति?pas·sa·sī

    avijjāpaccayā saṅkhārāti, susima, passasī”ti?

    ignorance is a requirement for choices?”

  126. 126

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  127. 127

    “‘जातिनिरोधाjā·ti·ni·ro·dhā जरामरणनिरोधो’ति,ja·rā·ma·ra·ṇa·ni·ro·dho सुसिम,su·si·ma पस्ससी”ति?pas·sa·sī

    “‘Jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti, susima, passasī”ti?

    “Do you see that when rebirth ceases old age and death cease?”

  128. 128

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  129. 129

    “‘भवनिरोधाbha·va·ni·ro·dhā जातिनिरोधो’तिjā·ti·ni·ro·dho सुसिम,su·si·ma पस्ससी”ति?pas·sa·sī

    “‘Bhavanirodhā jātinirodho’ti susima, passasī”ti?

    “Do you see that when continued existence ceases rebirth ceases?”

  130. 130

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  131. 131

    “उपादाननिरोधाu·pā·dā·na·ni·ro·dhā भवनिरोधोतिbha·va·ni·ro·dho·ti …

    “Upādānanirodhā bhavanirodhoti …

    “Do you see that when grasping ceases continued existence ceases …

  132. 132

    तण्हानिरोधाtaṇ·hā·ni·ro·dhā उपादाननिरोधोतिu·pā·dā·na·ni·ro·dho·ti …

    taṇhānirodhā upādānanirodhoti …

    when craving ceases, grasping ceases …

  133. 133

    वेदनानिरोधाve·da·nā·ni·ro·dhā तण्हानिरोधोतिtaṇ·hā·ni·ro·dho·ti …

    vedanānirodhā taṇhānirodhoti …

    when feeling ceases, craving ceases …

  134. 134

    फस्सनिरोधाphas·sa·ni·ro·dhā वेदनानिरोधोतिve·da·nā·ni·ro·dho·ti …

    phassanirodhā vedanānirodhoti …

    when contact ceases, feeling ceases …

  135. 135

    सळायतननिरोधाsa·ḷā·ya·ta·na·ni·ro·dhā फस्सनिरोधोतिphas·sa·ni·ro·dho·ti …

    saḷāyatananirodhā phassanirodhoti …

    when the six sense fields cease, contact ceases …

  136. 136

    नामरूपनिरोधाnā·ma·rū·pa·ni·ro·dhā सळायतननिरोधोतिsa·ḷā·ya·ta·na·ni·ro·dho·ti …

    nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti …

    when name and form cease, the six sense fields cease …

  137. 137

    विञ्ञाणनिरोधाviñ·ñā·ṇa·ni·ro·dhā नामरूपनिरोधोतिnā·ma·rū·pa·ni·ro·dho·ti …

    viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti …

    when consciousness ceases name and form cease …

  138. 138

    सङ्खारनिरोधाsaṅ·khā·ra·ni·ro·dhā विञ्ञाणनिरोधोतिviñ·ñā·ṇa·ni·ro·dho·ti …

    saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti …

    when choices cease consciousness ceases …

  139. 139

    अविज्जानिरोधाa·vij·jā·ni·ro·dhā सङ्खारनिरोधोति,saṅ·khā·ra·ni·ro·dho·ti सुसिम,su·si·ma पस्ससी”ति?pas·sa·sī

    avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti, susima, passasī”ti?

    when ignorance ceases choices cease?”

  140. 140

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  141. 141

    “अपिa·pi पनpa·na त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma एवंe·vaṃ जानन्तोjā·nan·to एवंe·vaṃ पस्सन्तोpas·san·to अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ इद्धिविधंid·dhi·vi·dhaṃ पच्चनुभोसि—एकोपिpac·ca·nu·bho·si हुत्वाhut·vā बहुधाba·hu·dhā होसि,ho·si बहुधापिba·hu·dhā·pi हुत्वाhut·vā एकोe·ko होसि;ho·si आविभावं,ā·vi·bhā·vaṃ तिरोभावं,ti·ro·bhā·vaṃ तिरोकुट्टंti·ro·kuṭ·ṭaṃ तिरोपाकारंti·ro·pā·kā·raṃ तिरोपब्बतंti·ro·pab·ba·taṃ असज्जमानोa·saj·ja·mā·no गच्छसि,gac·cha·si सेय्यथापिsey·ya·thā·pi आकासे;ā·kā·se पथवियापिpa·tha·vi·yā·pi उम्मुज्जनिमुज्जंum·muj·ja·ni·muj·jaṃ करोसि,ka·ro·si सेय्यथापिsey·ya·thā·pi उदके;u·da·ke उदकेपिu·da·ke·pi अभिज्जमानोa·bhij·ja·mā·no गच्छसि,gac·cha·si सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पथवियं;pa·tha·vi·yaṃ आकासेपिā·kā·se·pi पल्लङ्केनpal·laṅ·ke·na कमसि,ka·ma·si सेय्यथापिsey·ya·thā·pi पक्खीpak·khī सकुणो;sa·ku·ṇo इमेपिi·me·pi चन्दिमसूरियेcan·di·ma·sū·ri·ye एवंमहिद्धिकेe·vaṃ·ma·hid·dhi·ke एवंमहानुभावेe·vaṃ·ma·hā·nu·bhā·ve पाणिनाpā·ṇi·nā परिमससिpa·ri·ma·sa·si परिमज्जसि,pa·ri·maj·ja·si यावyā·va ब्रह्मलोकापिbrah·ma·lo·kā·pi कायेनkā·ye·na वसंva·saṃ वत्तेसी”ति?vat·te·sī

    “Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhosi—ekopi hutvā bahudhā hosi, bahudhāpi hutvā eko hosi; āvibhāvaṁ, tirobhāvaṁ, tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchasi, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karosi, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gacchasi, seyyathāpi pathaviyaṁ; ākāsepi pallaṅkena kamasi, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parimasasi parimajjasi, yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vattesī”ti?

    “But knowing and seeing thus, do you wield the many kinds of psychic power? …”

  142. 142

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  143. 143

    “अपिa·pi पनpa·na त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma एवंe·vaṃ जानन्तोjā·nan·to एवंe·vaṃ पस्सन्तोpas·san·to दिब्बायdib·bā·ya सोतधातुयाso·ta·dhā·tu·yā विसुद्धायvi·sud·dhā·ya अतिक्कन्तमानुसिकायa·tik·kan·ta·mā·nu·si·kā·ya उभोu·bho सद्देsad·de सुणसिsu·ṇa·si दिब्बेdib·be चca मानुसेmā·nu·se चca येye दूरेdū·re सन्तिकेsan·ti·ke चा”ति?cā

    “Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇasi dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā”ti?

    “Well, knowing and seeing thus do you, with clairaudience that is purified and superhuman, hear both kinds of sounds, human and heavenly, whether near or far?”

  144. 144

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  145. 145

    “अपिa·pi पनpa·na त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma एवंe·vaṃ जानन्तोjā·nan·to एवंe·vaṃ पस्सन्तोpas·san·to परसत्तानंpa·ra·sat·tā·naṃ परपुग्गलानंpa·ra·pug·ga·lā·naṃ चेतसाce·ta·sā चेतोce·to परिच्चpa·ric·ca पजानासि—pa·jā·nā·si

    “Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāsi—

    “Well, knowing and seeing thus, do you understand the minds of other beings and individuals, having encompassed them with your mind? …”

  146. 146

    सरागंsa·rā·gaṃ वाvā चित्तंcit·taṃ सरागंsa·rā·gaṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानासिpa·jā·nā·si …पे…pe

    sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajānāsi …pe…

    (Pāli only)

  147. 147

    विमुत्तंvi·mut·taṃ वाvā चित्तंcit·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ चित्तन्तिcit·tan·ti पजानासी”ति?pa·jā·nā·sī

    vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti pajānāsī”ti?

    (Pāli only)

  148. 148

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  149. 149

    “अपिa·pi पनpa·na त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma एवंe·vaṃ जानन्तोjā·nan·to एवंe·vaṃ पस्सन्तोpas·san·to अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरसि,a·nus·sa·ra·si सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ …पे…pe इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरसी”ति?a·nus·sa·ra·sī

    “Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarasi, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ …pe… iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarasī”ti?

    “Well, knowing and seeing thus, do you recollect many kinds of past lives, with features and details?”

  150. 150

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  151. 151

    “अपिa·pi पनpa·na त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma एवंe·vaṃ जानन्तोjā·nan·to एवंe·vaṃ पस्सन्तोpas·san·to दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्ससिpas·sa·si चवमानेca·va·mā·ne …पे…pe यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानासी”ति?pa·jā·nā·sī

    “Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passasi cavamāne …pe… yathākammūpage satte pajānāsī”ti?

    “Well, knowing and seeing thus, do you, with clairvoyance that is purified and superhuman, see sentient beings passing away and being reborn … according to their deeds?”

  152. 152

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  153. 153

    “अपिa·pi पनpa·na त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma एवंe·vaṃ जानन्तोjā·nan·to एवंe·vaṃ पस्सन्तोpas·san·to येye तेte सन्ताsan·tā विमोक्खाvi·mok·khā अतिक्कम्मa·tik·kam·ma रूपेrū·pe आरुप्पा,ā·rup·pā तेte कायेनkā·ye·na फुसित्वाphu·sit·vā विहरसी”ति?vi·ha·ra·sī

    “Api pana tvaṁ, susima, evaṁ jānanto evaṁ passanto ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā, te kāyena phusitvā viharasī”ti?

    “Well, knowing and seeing thus, do you have direct meditative experience of the peaceful liberations that are formless, transcending form?”

  154. 154

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  155. 155

    “एत्थet·tha दानि,dā·ni सुसिम,su·si·ma इदञ्चi·dañ·ca वेय्याकरणंvey·yā·ka·ra·ṇaṃ इमेसञ्चi·me·sañ·ca धम्मानंdham·mā·naṃ असमापत्ति,a·sa·mā·pat·ti इदंi·daṃ नो,no सुसिम,su·si·ma कथन्”ति?ka·than

    “Ettha dāni, susima, idañca veyyākaraṇaṁ imesañca dhammānaṁ asamāpatti, idaṁ no, susima, kathan”ti?

    “Well now, Susīma, how could there be such a declaration when these things are not attained?”

  156. 156

    अथa·tha खोkho आयस्माā·yas·mā सुसिमोsu·si·mo भगवतोbha·ga·va·to पादेसुpā·de·su सिरसाsi·ra·sā निपतित्वाni·pa·tit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho āyasmā susimo bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Venerable Susīma bowed with his head to the Buddha’s feet and said,

  157. 157

    “अच्चयोac·ca·yo मं,maṃ भन्ते,bhan·te अच्चगमाac·ca·ga·mā यथाबालंya·thā·bā·laṃ यथामूळ्हंya·thā·mū·ḷhaṃ यथाअकुसलं,ya·thā·a·ku·sa·laṃ य्वाहंyvā·haṃ एवंe·vaṃ स्वाक्खातेsvāk·khā·te धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye धम्मत्थेनकोdham·mat·the·na·ko पब्बजितो।pab·ba·ji·to

    “accayo maṁ, bhante, accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yvāhaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenako pabbajito.

    “I made a mistake, sir. It was foolish, stupid, and unskillful of me to go forth as a thief in such a well-explained teaching and training.

  158. 158

    तस्सtas·sa मे,me भन्ते,bhan·te भगवाbha·ga·vā अच्चयंac·ca·yaṃ अच्चयतोac·ca·ya·to पटिग्गण्हातुpa·ṭig·gaṇ·hā·tu आयतिंā·ya·tiṃ संवराया”ति।saṃ·va·rā·yā

    Tassa me, bhante, bhagavā accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṁ saṁvarāyā”ti.

    Please, sir, accept my mistake for what it is, so I will restrain myself in future.”

  159. 159

    “तग्घtag·gha त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma अच्चयोac·ca·yo अच्चगमाac·ca·ga·mā यथाबालंya·thā·bā·laṃ यथामूळ्हंya·thā·mū·ḷhaṃ यथाअकुसलं,ya·thā·a·ku·sa·laṃ योyo त्वंtvaṃ एवंe·vaṃ स्वाक्खातेsvāk·khā·te धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye धम्मत्थेनकोdham·mat·the·na·ko पब्बजितो।pab·ba·ji·to

    “Taggha tvaṁ, susima, accayo accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ, yo tvaṁ evaṁ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenako pabbajito.

    “Indeed, Susīma, you made a mistake. It was foolish, stupid, and unskillful of you to go forth as a thief of the teachings in such a well-explained teaching and training.

  160. 160

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुसिम,su·si·ma चोरंco·raṃ आगुचारिंā·gu·cā·riṃ गहेत्वाga·het·vā रञ्ञोrañ·ño दस्सेय्युं:das·sey·yuṃ

    Seyyathāpi, susima, coraṁ āgucāriṁ gahetvā rañño dasseyyuṁ:

    Suppose they were to arrest a bandit, a criminal and present him to the king, saying:

  161. 161

    ‘अयंa·yaṃ ते,te देव,de·va चोरोco·ro आगुचारी,ā·gu·cā·rī इमस्सi·mas·sa यंyaṃ इच्छसिic·cha·si तंtaṃ दण्डंdaṇ·ḍaṃ पणेही’ति।pa·ṇe·hī

    ‘ayaṁ te, deva, coro āgucārī, imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.

    ‘Your Majesty, this is a bandit, a criminal. Punish him as you will.’

  162. 162

    तमेनंta·me·naṃ राजाrā·jā एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:

    The king would say:

  163. 163

    ‘गच्छथ,gac·cha·tha भो,bho इमंi·maṃ पुरिसंpu·ri·saṃ दळ्हायda·ḷhā·ya रज्जुयाraj·ju·yā पच्छाबाहंpac·chā·bā·haṃ गाळ्हबन्धनंgā·ḷha·ban·dha·naṃ बन्धित्वाban·dhit·vā खुरमुण्डंkhu·ra·muṇ·ḍaṃ करित्वाka·rit·vā खरस्सरेनkha·ras·sa·re·na पणवेनpa·ṇa·ve·na रथियायra·thi·yā·ya रथियंra·thi·yaṃ सिङ्घाटकेनsiṅ·ghā·ṭa·ke·na सिङ्घाटकंsiṅ·ghā·ṭa·kaṃ परिनेत्वाpa·ri·net·vā दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na द्वारेनdvā·re·na निक्खामेत्वाnik·khā·met·vā दक्खिणतोdak·khi·ṇa·to नगरस्सna·ga·ras·sa सीसंsī·saṃ छिन्दथा’ति।chin·da·thā

    ‘gacchatha, bho, imaṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindathā’ti.

    ‘Go, my men, and tie this man’s arms tightly behind his back with a strong rope. Shave his head and march him from street to street and from square to square to the beating of a harsh drum. Then take him out the south gate and there, to the south of the city, chop off his head.’

  164. 164

    तमेनंta·me·naṃ रञ्ञोrañ·ño पुरिसाpu·ri·sā दळ्हायda·ḷhā·ya रज्जुयाraj·ju·yā पच्छाबाहंpac·chā·bā·haṃ गाळ्हबन्धनंgā·ḷha·ban·dha·naṃ बन्धित्वाban·dhit·vā खुरमुण्डंkhu·ra·muṇ·ḍaṃ करित्वाka·rit·vā खरस्सरेनkha·ras·sa·re·na पणवेनpa·ṇa·ve·na रथियायra·thi·yā·ya रथियंra·thi·yaṃ सिङ्घाटकेनsiṅ·ghā·ṭa·ke·na सिङ्घाटकंsiṅ·ghā·ṭa·kaṃ परिनेत्वाpa·ri·net·vā दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na द्वारेनdvā·re·na निक्खामेत्वाnik·khā·met·vā दक्खिणतोdak·khi·ṇa·to नगरस्सna·ga·ras·sa सीसंsī·saṃ छिन्देय्युं।chin·dey·yuṃ

    Tamenaṁ rañño purisā daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṁ chindeyyuṁ.

    The king’s men would do as they were told.

  165. 165

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si सुसिम,su·si·ma

    Taṁ kiṁ maññasi, susima,

    What do you think, Susīma?

  166. 166

    अपिa·pi नुnu सोso पुरिसोpu·ri·so ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदियेथा”ति?pa·ṭi·saṃ·ve·di·ye·thā

    api nu so puriso tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyethā”ti?

    Wouldn’t that man experience pain and distress because of that?”

  167. 167

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  168. 168

    “यंyaṃ खोkho सो,so सुसिम,su·si·ma पुरिसोpu·ri·so ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदियेथ।pa·ṭi·saṃ·ve·di·ye·tha

    “Yaṁ kho so, susima, puriso tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyetha.

    “Although that man would experience pain and distress because of that,

  169. 169

    याyā एवंe·vaṃ स्वाक्खातेsvāk·khā·te धम्मविनयेdham·ma·vi·na·ye धम्मत्थेनकस्सdham·mat·the·na·kas·sa पब्बज्जा,pab·baj·jā अयंa·yaṃ ततोta·to दुक्खविपाकतराduk·kha·vi·pā·ka·ta·rā चca कटुकविपाकतराka·ṭu·ka·vi·pā·ka·ta·rā च,ca अपिa·pi चca विनिपातायvi·ni·pā·tā·ya संवत्तति।saṃ·vat·ta·ti

    Yā evaṁ svākkhāte dhammavinaye dhammatthenakassa pabbajjā, ayaṁ tato dukkhavipākatarā ca kaṭukavipākatarā ca, api ca vinipātāya saṁvattati.

    going forth as a thief of the teachings in such a well-explained teaching and training has a more painful and bitter result. And it even leads to the underworld.

  170. 170

    यतोya·to चca खोkho त्वं,tvaṃ सुसिम,su·si·ma अच्चयंac·ca·yaṃ अच्चयतोac·ca·ya·to दिस्वाdis·vā यथाधम्मंya·thā·dham·maṃ पटिकरोसिpa·ṭi·ka·ro·si तंtaṃ तेte मयंma·yaṃ पटिग्गण्हाम।pa·ṭig·gaṇ·hā·ma

    Yato ca kho tvaṁ, susima, accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi taṁ te mayaṁ paṭiggaṇhāma.

    But since you have recognized your mistake for what it is, and have dealt with it properly, I accept it.

  171. 171

    वुद्धिvud·dhi हेसा,he·sā सुसिम,su·si·ma अरियस्सa·ri·yas·sa विनयेvi·na·ye योyo अच्चयंac·ca·yaṃ अच्चयतोac·ca·ya·to दिस्वाdis·vā यथाधम्मंya·thā·dham·maṃ पटिकरोति,pa·ṭi·ka·ro·ti आयतिञ्चā·ya·tiñ·ca संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जती”ति।ā·paj·ja·tī

    Vuddhi hesā, susima, ariyassa vinaye yo accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti, āyatiñca saṁvaraṁ āpajjatī”ti.

    For it is growth in the training of the Noble One to recognize a mistake for what it is, deal with it properly, and commit to restraint in the future.”

  172. 172

    दसमं।da·sa·maṃ

    Dasamaṁ.

    (Pāli only)

  173. 173

    महावग्गोma·hā·vag·go सत्तमो।sat·ta·mo

    Mahāvaggo sattamo.

    (Pāli only)

  174. 174

    तस्सुद्दानंtas·sud·dā·naṃ

    Tassuddānaṁ

    (Pāli only)

  175. 175

    द्वेdve अस्सुतवताas·su·ta·va·tā वुत्ता,vut·tā

    Dve assutavatā vuttā,

    (Pāli only)

  176. 176

    पुत्तमंसेनput·ta·maṃ·se·na चापरं;cā·pa·raṃ

    puttamaṁsena cāparaṁ;

    (Pāli only)

  177. 177

    अत्थिरागोat·thi·rā·go चca नगरं,na·ga·raṃ

    Atthirāgo ca nagaraṁ,

    (Pāli only)

  178. 178

    सम्मसंsam·ma·saṃ नळकलापियं;na·ḷa·ka·lā·pi·yaṃ

    sammasaṁ naḷakalāpiyaṁ;

    (Pāli only)

  179. 179

    कोसम्बीko·sam·bī उपयन्तिu·pa·yan·ti च,ca

    Kosambī upayanti ca,

    (Pāli only)

  180. 180

    दसमोda·sa·mo सुसिमेनsu·si·me·na चाति।cā·ti

    dasamo susimena cāti.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.