Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Great Exposition 16 महानिद्देस 16

Chapter: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1516

16. Sāriputtasuttaniddesa

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary. There is no free English translation of this book, so it is shown in Pāli only.

Verse: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719 720 721 722 723 724 725 726 727 728 729 730 731 732 733 734 735 736 737 738 739 740 741 742 743 744 745 746 747 748 749 750 751 752 753 754 755 756 757 758 759 760 761 762 763 764 765 766 767 768 769 770 771 772 773 774 775 776 777 778 779 780 781 782 783 784 785 786 787 788 789 790 791 792 793 794 795 796 797 798 799 800 801 802 803 804 805 806 807 808 809 810 811 812 813 814 815 816 817 818 819 820 821 822 823 824 825 826 827 828 829 830 831 832 833 834 835 836 837 838 839 840 841 842 843 844 845 846 847 848 849 850 851 852 853 854 855 856 857 858 859 860 861 862 863 864 865 866 867 868 869 870 871 872 873 874 875 876 877 878 879 880 881 882 883 884 885 886 887 888 889 890 891 892 893 894 895 896 897 898 899 900 901 902 903 904 905 906 907 908 909 910 911 912 913 914 915 916 917 918 919 920 921 922 923 924 925 926 927 928 929 930 931 932 933 934 935 936 937 938 939 940 941 942 943 944 945 946 947 948 949 950 951 952 953 954 955 956 957 958 959 960 961 962 963 964 965 966 967 968 969 970 971 972 973 974 975 976 977 978 979 980 981 982 983 984 985 986 987 988 989 990 991 992 993 994 995 996 997 998 999 1000 1001 1002 1003 1004 1005 1006 1007 1008 1009 1010 1011 1012 1013 1014 1015 1016 1017 1018 1019 1020 1021 1022 1023 1024 1025 1026 1027 1028 1029 1030 1031 1032 1033 1034 1035 1036 1037 1038 1039 1040 1041 1042 1043 1044 1045 1046 1047 1048 1049 1050 1051 1052 1053 1054 1055 1056 1057 1058 1059 1060 1061 1062 1063 1064 1065 1066 1067 1068 1069 1070 1071 1072 1073 1074 1075 1076 1077 1078 1079 1080 1081 1082 1083 1084 1085 1086 1087 1088 1089 1090 1091 1092 1093 1094 1095 1096 1097 1098 1099 1100 1101 1102 1103 1104 1105 1106 1107 1108 1109 1110 1111 1112 1113 1114 1115 1116 1117 1118 1119 1120 1121 1122 1123 1124 1125 1126 1127 1128 1129 1130 1131 1132 1133 1134 1135 1136 1137 1138 1139 1140 1141 1142 1143 1144 1145 1146 1147 1148 1149 1150 1151 1152 1153 1154 1155 1156 1157 1158 1159 1160 1161 1162 1163 1164 1165 1166 1167 1168 1169 1170 1171 1172 1173 1174 1175 1176 1177 1178 1179 1180 1181 1182 1183 1184 1185 1186 1187 1188 1189 1190 1191 1192 1193 1194 1195 1196 1197 1198 1199 1200 1201 1202 1203 1204 1205 1206 1207 1208 1209 1210 1211 1212 1213 1214 1215 1216 1217 1218 1219 1220 1221 1222 1223 1224 1225 1226 1227 1228 1229 1230 1231 1232 1233 1234 1235 1236 1237 1238 1239 1240 1241 1242 1243 1244 1245 1246 1247 1248 1249 1250 1251 1252 1253 1254 1255 1256 1257 1258 1259 1260 1261 1262 1263 1264 1265 1266 1267 1268 1269 1270 1271 1272 1273 1274 1275 1276 1277 1278 1279 1280 1281 1282 1283 1284 1285 1286 1287 1288 1289 1290 1291 1292 1293 1294 1295 1296 1297 1298 1299 1300 1301 1302 1303 1304 1305 1306 1307 1308 1309 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319 1320 1321 1322 1323 1324 1325 1326 1327 1328 1329 1330 1331 1332 1333 1334 1335 1336 1337 1338 1339 1340 1341 1342 1343 1344 1345 1346 1347 1348 1349 1350 1351 1352 1353 1354 1355 1356 1357 1358 1359 1360 1361 1362 1363 1364 1365 1366 1367 1368 1369 1370 1371 1372 1373 1374 1375 1376 1377 1378 1379 1380 1381 1382 1383 1384 1385 1386 1387 1388 1389 1390 1391 1392 1393 1394 1395 1396 1397 1398 1399 1400 1401 1402 1403 1404 1405 1406 1407 1408 1409 1410 1411 1412 1413 1414 1415 1416 1417 1418 1419 1420 1421 1422 1423 1424 1425 1426 1427 1428 1429 1430 1431 1432 1433 1434 1435 1436 1437 1438 1439 1440 1441 1442 1443 1444 1445 1446 1447 1448 1449 1450 1451 1452 1453 1454 1455 1456 1457 1458 1459 1460 1461 1462 1463 1464 1465 1466 1467 1468 1469 1470 1471 1472 1473 1474 1475 1476 1477 1478 1479 1480 1481 1482 1483 1484 1485 1486 1487 1488 1489 1490 1491 1492 1493 1494 1495 1496 1497 1498 1499 1500 1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509 1510 1511 1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519 1520 1521 1522 1523 1524 1525 1526 1527 1528 1529 1530 1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539 1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549 1550 1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559 1560 1561 1562 1563 1564 1565 1566 · Hide pronunciation

1

महानिद्देसma·hā·nid·de·sa

Mahāniddesa
2

अट्ठकवग्गaṭ·ṭha·ka·vag·ga

Aṭṭhakavagga
3

16। सारिपुत्तसुत्तनिद्देसsā·ri·put·ta·sut·ta·nid·de·sa

16. Sāriputtasuttaniddesa
4

अथa·tha सारिपुत्तसुत्तनिद्देसंsā·ri·put·ta·sut·ta·nid·de·saṃ वक्खति—vak·kha·ti

Atha sāriputtasuttaniddesaṁ vakkhati—

(Pāli only)
5

<ब्>नb मेme दिट्ठोdiṭ·ṭho इतोi·to पुब्बे,</ब्>pub·be

Na me diṭṭho ito pubbe,

(Pāli only)
6

(इच्चायस्माic·cā·yas·mā सारिपुत्तो)sā·ri·put·to

(iccāyasmā sāriputto)

(Pāli only)
7

<ब्>नb सुतोsu·to उदu·da कस्सचि;</ब्>kas·sa·ci

Na suto uda kassaci;

(Pāli only)
8

<ब्>एवंb वग्गुवदोvag·gu·va·do सत्था,</ब्>sat·thā

Evaṁ vagguvado satthā,

(Pāli only)
9

<ब्>तुसिताb गणिमागतो।</ब्>ga·ṇi·mā·ga·to

Tusitā gaṇimāgato.

(Pāli only)
10

<ब्>नb मेme दिट्ठोdiṭ·ṭho इतोi·to पुब्बे</ब्>ति।pub·be

Na me diṭṭho ito pubbeti.

(Pāli only)
11

इतोi·to पुब्बेpub·be मेme मयाma·yā नna दिट्ठपुब्बोdiṭ·ṭha·pub·bo सोso भगवाbha·ga·vā इमिनाi·mi·nā चक्खुनाcak·khu·nā इमिनाi·mi·nā अत्तभावेन।at·ta·bhā·ve·na

Ito pubbe me mayā na diṭṭhapubbo so bhagavā iminā cakkhunā iminā attabhāvena.

(Pāli only)
12

यदाya·dā भगवाbha·ga·vā तावतिंसभवनेtā·va·tiṃ·sa·bha·va·ne पारिच्छत्तकमूलेpā·ric·chat·ta·ka·mū·le पण्डुकम्बलसिलायंpaṇ·ḍu·kam·ba·la·si·lā·yaṃ वस्संवुट्ठोvas·saṃ·vuṭ·ṭho देवगणपरिवुतोde·va·ga·ṇa·pa·ri·vu·to मज्झेmaj·jhe मणिमयेनma·ṇi·ma·ye·na सोपाणेनso·pā·ṇe·na सङ्कस्सनगरंsaṅ·kas·sa·na·ga·raṃ ओतिण्णोo·tiṇ·ṇo इमंi·maṃ दस्सनंdas·sa·naṃ पुब्बेpub·be नna दिट्ठोति—diṭ·ṭho·ti

Yadā bhagavā tāvatiṁsabhavane pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ vassaṁvuṭṭho devagaṇaparivuto majjhe maṇimayena sopāṇena saṅkassanagaraṁ otiṇṇo imaṁ dassanaṁ pubbe na diṭṭhoti—

(Pāli only)
13

नna मेme दिट्ठोdiṭ·ṭho इतोi·to पुब्बे।pub·be

na me diṭṭho ito pubbe.

(Pāli only)
14

<ब्>इच्चायस्माb सारिपुत्तो</ब्>ति।sā·ri·put·to

Iccāyasmā sāriputtoti.

(Pāli only)
15

<ब्>इच्चा</ब्>तिb पदसन्धिpa·da·san·dhi पदसंसग्गोpa·da·saṃ·sag·go पदपारिपूरीpa·da·pā·ri·pū·rī अक्खरसमवायोak·kha·ra·sa·ma·vā·yo ब्यञ्जनसिलिट्ठताbyañ·ja·na·si·liṭ·ṭha·tā पदानुपुब्बतापेतं—pa·dā·nu·pub·ba·tā·pe·taṃ

Iccāti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—

(Pāli only)
16

इच्चाति।ic·cā·ti

iccāti.

(Pāli only)
17

<ब्>आयस्मा</ब्>तिb पियवचनंpi·ya·va·ca·naṃ गरुवचनंga·ru·va·ca·naṃ सगारवसप्पतिस्सवचनमेतं—sa·gā·ra·va·sap·pa·tis·sa·va·ca·na·me·taṃ

Āyasmāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissavacanametaṁ—

(Pāli only)
18

आयस्माति।ā·yas·mā·ti

āyasmāti.

(Pāli only)
19

<ब्>सारिपुत्तो</ब्>तिb तस्सtas·sa थेरस्सthe·ras·sa नामंnā·maṃ सङ्खाsaṅ·khā समञ्ञाsa·mañ·ñā पञ्ञत्तिpañ·ñat·ti वोहारोvo·hā·ro नामंnā·maṃ नामकम्मंnā·ma·kam·maṃ नामधेय्यंnā·ma·dhey·yaṃ निरुत्तिni·rut·ti ब्यञ्जनंbyañ·ja·naṃ अभिलापोति—a·bhi·lā·po·ti

Sāriputtoti tassa therassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—

(Pāli only)
20

इच्चायस्माic·cā·yas·mā सारिपुत्तो।sā·ri·put·to

iccāyasmā sāriputto.

(Pāli only)
21

<ब्>नb सुतोsu·to उदu·da कस्सची</ब्>ति।kas·sa·cī

Na suto uda kassacīti.

(Pāli only)
22

<ब्>ना</ब्>तिb पटिक्खेपो।pa·ṭik·khe·po

Nāti paṭikkhepo.

(Pāli only)
23

<ब्>उदा</ब्>तिb पदसन्धिpa·da·san·dhi पदसंसग्गोpa·da·saṃ·sag·go पदपारिपूरीpa·da·pā·ri·pū·rī अक्खरसमवायोak·kha·ra·sa·ma·vā·yo ब्यञ्जनसिलिट्ठताbyañ·ja·na·si·liṭ·ṭha·tā पदानुपुब्बतापेतं—pa·dā·nu·pub·ba·tā·pe·taṃ

Udāti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—

(Pāli only)
24

उदाति।u·dā·ti

udāti.

(Pāli only)
25

<ब्>कस्सची</ब्>तिb खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa वाvā ब्राह्मणस्सbrāh·ma·ṇas·sa वाvā वेस्सस्सves·sas·sa वाvā सुद्दस्सsud·das·sa वाvā गहट्ठस्सga·haṭ·ṭhas·sa वाvā पब्बजितस्सpab·ba·ji·tas·sa वाvā देवस्सde·vas·sa वाvā मनुस्सस्सma·nus·sas·sa वाति—vā·ti

Kassacīti khattiyassa vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā devassa vā manussassa vāti—

(Pāli only)
26

नna सुतोsu·to उदu·da कस्सचि।kas·sa·ci

na suto uda kassaci.

(Pāli only)
27

<ब्>एवंb वग्गुवदोvag·gu·va·do सत्था</ब्>ति।sat·thā

Evaṁ vagguvado satthāti.

(Pāli only)
28

एवंe·vaṃ वग्गुवदोvag·gu·va·do मधुरवदोma·dhu·ra·va·do पेमनीयवदोpe·ma·nī·ya·va·do हदयङ्गमवदोha·da·yaṅ·ga·ma·va·do करवीकरुतमञ्जुघोसो।ka·ra·vī·ka·ru·ta·mañ·ju·gho·so

Evaṁ vagguvado madhuravado pemanīyavado hadayaṅgamavado karavīkarutamañjughoso.

(Pāli only)
29

अट्ठङ्गसमन्नागतोaṭ·ṭhaṅ·ga·sa·man·nā·ga·to खोkho पनpa·na तस्सtas·sa भगवतोbha·ga·va·to मुखतोmu·kha·to घोसोgho·so निच्छरति—nic·cha·ra·ti

Aṭṭhaṅgasamannāgato kho pana tassa bhagavato mukhato ghoso niccharati—

(Pāli only)
30

विसट्ठोvi·saṭ·ṭho चca विञ्ञेय्योviñ·ñey·yo चca मञ्जुmañ·ju चca सवनीयोsa·va·nī·yo चca बिन्दुbin·du चca अविसारीa·vi·sā·rī चca गम्भीरोgam·bhī·ro चca निन्नादीnin·nā·dī च।ca

visaṭṭho ca viññeyyo ca mañju ca savanīyo ca bindu ca avisārī ca gambhīro ca ninnādī ca.

(Pāli only)
31

यथाya·thā परिसंpa·ri·saṃ खोkho पनpa·na सोso भगवाbha·ga·vā सरेनsa·re·na विञ्ञापेति,viñ·ñā·pe·ti नna अस्सas·sa बहिद्धाba·hid·dhā परिसायpa·ri·sā·ya घोसोgho·so निच्छरति,nic·cha·ra·ti ब्रह्मस्सरोbrah·mas·sa·ro खोkho पनpa·na सोso भगवाbha·ga·vā करवीकभाणीति—ka·ra·vī·ka·bhā·ṇī·ti

Yathā parisaṁ kho pana so bhagavā sarena viññāpeti, na assa bahiddhā parisāya ghoso niccharati, brahmassaro kho pana so bhagavā karavīkabhāṇīti—

(Pāli only)
32

एवंe·vaṃ वग्गुवदो।vag·gu·va·do

evaṁ vagguvado.

(Pāli only)
33

<ब्>सत्था</ब्>तिb सत्थाsat·thā भगवाbha·ga·vā सत्थवाहो।sat·tha·vā·ho

Satthāti satthā bhagavā satthavāho.

(Pāli only)
34

यथाya·thā सत्थवाहोsat·tha·vā·ho सत्तेsat·te कन्तारंkan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti चोरकन्तारंco·ra·kan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti वाळकन्तारंvā·ḷa·kan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti दुब्भिक्खकन्तारंdub·bhik·kha·kan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti निरुदककन्तारंni·ru·da·ka·kan·tā·raṃ तारेतिtā·re·ti उत्तारेतिut·tā·re·ti नित्तारेतिnit·tā·re·ti पतारेतिpa·tā·re·ti खेमन्तभूमिंkhe·man·ta·bhū·miṃ सम्पापेति;sam·pā·pe·ti

Yathā satthavāho satte kantāraṁ tāreti, corakantāraṁ tāreti, vāḷakantāraṁ tāreti, dubbhikkhakantāraṁ tāreti, nirudakakantāraṁ tāreti uttāreti nittāreti patāreti khemantabhūmiṁ sampāpeti;

(Pāli only)
35

एवमेवंe·va·me·vaṃ भगवाbha·ga·vā सत्थवाहोsat·tha·vā·ho सत्तेsat·te कन्तारंkan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti जातिकन्तारंjā·ti·kan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti जराकन्तारंja·rā·kan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti ब्याधिकन्तारंbyā·dhi·kan·tā·raṃ …पे…pe मरणकन्तारंma·ra·ṇa·kan·tā·raṃ … सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासकन्तारंso·ka·pa·ri·de·va·duk·kha·do·ma·nas·su·pā·yā·sa·kan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti रागकन्तारंrā·ga·kan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti दोसकन्तारंdo·sa·kan·tā·raṃ … मोहकन्तारंmo·ha·kan·tā·raṃ … मानकन्तारंmā·na·kan·tā·raṃ … दिट्ठिकन्तारंdiṭ·ṭhi·kan·tā·raṃ … किलेसकन्तारंki·le·sa·kan·tā·raṃ … दुच्चरितकन्तारंduc·ca·ri·ta·kan·tā·raṃ तारेति,tā·re·ti रागगहनंrā·ga·ga·ha·naṃ तारेति,tā·re·ti दोसगहनंdo·sa·ga·ha·naṃ … मोहगहनंmo·ha·ga·ha·naṃ … मानगहनंmā·na·ga·ha·naṃ … दिट्ठिगहनंdiṭ·ṭhi·ga·ha·naṃ … किलेसगहनंki·le·sa·ga·ha·naṃ … दुच्चरितगहनंduc·ca·ri·ta·ga·ha·naṃ तारेतिtā·re·ti उत्तारेतिut·tā·re·ti नित्तारेतिnit·tā·re·ti पतारेतिpa·tā·re·ti खेमन्तंkhe·man·taṃ अमतंa·ma·taṃ निब्बानंnib·bā·naṃ सम्पापेतीति।sam·pā·pe·tī·ti

evamevaṁ bhagavā satthavāho satte kantāraṁ tāreti, jātikantāraṁ tāreti, jarākantāraṁ tāreti, byādhikantāraṁ …pe… maraṇakantāraṁ … sokaparidevadukkhadomanassupāyāsakantāraṁ tāreti, rāgakantāraṁ tāreti, dosakantāraṁ … mohakantāraṁ … mānakantāraṁ … diṭṭhikantāraṁ … kilesakantāraṁ … duccaritakantāraṁ tāreti, rāgagahanaṁ tāreti, dosagahanaṁ … mohagahanaṁ … mānagahanaṁ … diṭṭhigahanaṁ … kilesagahanaṁ … duccaritagahanaṁ tāreti uttāreti nittāreti patāreti khemantaṁ amataṁ nibbānaṁ sampāpetīti.

(Pāli only)
36

एवम्पिe·vam·pi भगवाbha·ga·vā सत्थवाहो।sat·tha·vā·ho

Evampi bhagavā satthavāho.

(Pāli only)
37

अथa·tha वाvā भगवाbha·ga·vā नेताne·tā विनेताvi·ne·tā अनुनेताa·nu·ne·tā पञ्ञापेताpañ·ñā·pe·tā निज्झापेताnij·jhā·pe·tā पेक्खेताpek·khe·tā पसादेताति।pa·sā·de·tā·ti

Atha vā bhagavā netā vinetā anunetā paññāpetā nijjhāpetā pekkhetā pasādetāti.

(Pāli only)
38

एवम्पिe·vam·pi भगवाbha·ga·vā सत्थवाहो।sat·tha·vā·ho

Evampi bhagavā satthavāho.

(Pāli only)
39

अथa·tha वाvā भगवाbha·ga·vā अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa मग्गस्सmag·gas·sa उप्पादेता,up·pā·de·tā असञ्जातस्सa·sañ·jā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa सञ्जनेता,sañ·ja·ne·tā अनक्खातस्सa·nak·khā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa अक्खाता,ak·khā·tā मग्गञ्ञूmag·gañ·ñū मग्गविदूmag·ga·vi·dū मग्गकोविदोmag·ga·ko·vi·do मग्गानुगाmag·gā·nu·gā चca पनpa·na एतरहिe·ta·ra·hi सावकाsā·va·kā विहरन्तिvi·ha·ran·ti पच्छाpac·chā समन्नागताति।sa·man·nā·ga·tā·ti

Atha vā bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatāti.

(Pāli only)
40

एवम्पिe·vam·pi भगवाbha·ga·vā सत्थवाहोति—sat·tha·vā·ho·ti

Evampi bhagavā satthavāhoti—

(Pāli only)
41

एवंe·vaṃ वग्गुवदोvag·gu·va·do सत्था।sat·thā

evaṁ vagguvado satthā.

(Pāli only)
42

<ब्>तुसिताb गणिमागतो</ब्>ति।ga·ṇi·mā·ga·to

Tusitā gaṇimāgatoti.

(Pāli only)
43

भगवाbha·ga·vā तुसितकायाtu·si·ta·kā·yā चवित्वाca·vit·vā सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no मातुकुच्छिंmā·tu·kuc·chiṃ ओक्कन्तोति।ok·kan·to·ti

Bhagavā tusitakāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṁ okkantoti.

(Pāli only)
44

एवम्पिe·vam·pi तुसिताtu·si·tā गणिमागतो।ga·ṇi·mā·ga·to

Evampi tusitā gaṇimāgato.

(Pāli only)
45

अथa·tha वाvā देवाde·vā वुच्चन्तिvuc·can·ti तुसिता।tu·si·tā

Atha vā devā vuccanti tusitā.

(Pāli only)
46

तेte तुट्ठाtuṭ·ṭhā सन्तुट्ठाsan·tuṭ·ṭhā अत्तमनाat·ta·ma·nā पमुदिताpa·mu·di·tā पीतिसोमनस्सजाताpī·ti·so·ma·nas·sa·jā·tā देवलोकतोde·va·lo·ka·to गणिंga·ṇiṃ आगतोति।ā·ga·to·ti

Te tuṭṭhā santuṭṭhā attamanā pamuditā pītisomanassajātā devalokato gaṇiṁ āgatoti.

(Pāli only)
47

एवम्पिe·vam·pi तुसिताtu·si·tā गणिमागतो।ga·ṇi·mā·ga·to

Evampi tusitā gaṇimāgato.

(Pāli only)
48

अथa·tha वाvā अरहन्तोa·ra·han·to वुच्चन्तिvuc·can·ti तुसिता।tu·si·tā

Atha vā arahanto vuccanti tusitā.

(Pāli only)
49

तेte तुट्ठाtuṭ·ṭhā सन्तुट्ठाsan·tuṭ·ṭhā अत्तमनाat·ta·ma·nā परिपुण्णसङ्कप्पाpa·ri·puṇ·ṇa·saṅ·kap·pā अरहन्तानंa·ra·han·tā·naṃ गणिंga·ṇiṃ आगतोति।ā·ga·to·ti

Te tuṭṭhā santuṭṭhā attamanā paripuṇṇasaṅkappā arahantānaṁ gaṇiṁ āgatoti.

(Pāli only)
50

एवम्पिe·vam·pi तुसिताtu·si·tā गणिमागतो।ga·ṇi·mā·ga·to

Evampi tusitā gaṇimāgato.

(Pāli only)
51

<ब्>गणी</ब्>तिb गणीga·ṇī भगवा।bha·ga·vā

Gaṇīti gaṇī bhagavā.

(Pāli only)
52

गणाचरियोतिga·ṇā·ca·ri·yo·ti गणी,ga·ṇī गणस्सga·ṇas·sa सत्थातिsat·thā·ti गणी,ga·ṇī गणंga·ṇaṃ परिहरतीतिpa·ri·ha·ra·tī·ti गणी,ga·ṇī गणंga·ṇaṃ ओवदतीतिo·va·da·tī·ti गणी,ga·ṇī गणमनुसासतीतिga·ṇa·ma·nu·sā·sa·tī·ti गणी,ga·ṇī विसारदोvi·sā·ra·do गणंga·ṇaṃ उपसङ्कमतीतिu·pa·saṅ·ka·ma·tī·ti गणी,ga·ṇī गणस्सga·ṇas·sa सुस्सूसतिsus·sū·sa·ti सोतंso·taṃ ओदहतिo·da·ha·ti अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठपेतीतिu·paṭ·ṭha·pe·tī·ti गणी,ga·ṇī गणंga·ṇaṃ अकुसलाa·ku·sa·lā वुट्ठापेत्वाvuṭ·ṭhā·pet·vā कुसलेku·sa·le पतिट्ठापेतीतिpa·tiṭ·ṭhā·pe·tī·ti गणी,ga·ṇī भिक्खुगणस्सbhik·khu·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī भिक्खुनिगणस्सbhik·khu·ni·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī उपासकगणस्सu·pā·sa·ka·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī उपासिकागणस्सu·pā·si·kā·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī राजगणस्सrā·ja·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī खत्तियगणस्सkhat·ti·ya·ga·ṇas·sa … ब्राह्मणगणस्सbrāh·ma·ṇa·ga·ṇas·sa … वेस्सगणस्सves·sa·ga·ṇas·sa … सुद्दगणस्सsud·da·ga·ṇas·sa … देवगणस्सde·va·ga·ṇas·sa … ब्रह्मगणस्सbrah·ma·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī सङ्घीsaṅ·ghī गणीga·ṇī गणाचरियो।ga·ṇā·ca·ri·yo

Gaṇācariyoti gaṇī, gaṇassa satthāti gaṇī, gaṇaṁ pariharatīti gaṇī, gaṇaṁ ovadatīti gaṇī, gaṇamanusāsatīti gaṇī, visārado gaṇaṁ upasaṅkamatīti gaṇī, gaṇassa sussūsati sotaṁ odahati aññā cittaṁ upaṭṭhapetīti gaṇī, gaṇaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale patiṭṭhāpetīti gaṇī, bhikkhugaṇassa gaṇī, bhikkhunigaṇassa gaṇī, upāsakagaṇassa gaṇī, upāsikāgaṇassa gaṇī, rājagaṇassa gaṇī, khattiyagaṇassa … brāhmaṇagaṇassa … vessagaṇassa … suddagaṇassa … devagaṇassa … brahmagaṇassa gaṇī, saṅghī gaṇī gaṇācariyo.

(Pāli only)
53

<ब्>आगतो</ब्>तिb उपगतोu·pa·ga·to समुपगतोsa·mu·pa·ga·to समुपपन्नोsa·mu·pa·pan·no सङ्कस्सनगरन्ति—saṅ·kas·sa·na·ga·ran·ti

Āgatoti upagato samupagato samupapanno saṅkassanagaranti—

(Pāli only)
54

तुसिताtu·si·tā गणिमागतो।ga·ṇi·mā·ga·to

tusitā gaṇimāgato.

(Pāli only)
55

तेनाहte·nā·ha थेरोthe·ro सारिपुत्तो—sā·ri·put·to

Tenāha thero sāriputto—

(Pāli only)
56

“नna मेme दिट्ठोdiṭ·ṭho इतोi·to पुब्बे,pub·be

“Na me diṭṭho ito pubbe,

(Pāli only)
57

(इच्चायस्माic·cā·yas·mā सारिपुत्तो)sā·ri·put·to

(iccāyasmā sāriputto)

(Pāli only)
58

नna सुतोsu·to उदu·da कस्सचि;kas·sa·ci

Na suto uda kassaci;

(Pāli only)
59

एवंe·vaṃ वग्गुवदोvag·gu·va·do सत्था,sat·thā

Evaṁ vagguvado satthā,

(Pāli only)
60

तुसिताtu·si·tā गणिमागतो”ति।ga·ṇi·mā·ga·to

Tusitā gaṇimāgato”ti.

(Pāli only)
61

<ब्>सदेवकस्सb लोकस्स,</ब्>lo·kas·sa

Sadevakassa lokassa,

(Pāli only)
62

<ब्>यथाb दिस्सतिdis·sa·ti चक्खुमा;</ब्>cak·khu·mā

yathā dissati cakkhumā;

(Pāli only)
63

<ब्>सब्बंb तमंta·maṃ विनोदेत्वा,</ब्>vi·no·det·vā

Sabbaṁ tamaṁ vinodetvā,

(Pāli only)
64

<ब्>एकोवb रतिमज्झगा।</ब्>ra·ti·maj·jha·gā

ekova ratimajjhagā.

(Pāli only)
65

<ब्>सदेवकस्सb लोकस्सा</ब्>तिlo·kas·sā सदेवकस्सsa·de·va·kas·sa लोकस्सlo·kas·sa समारकस्सsa·mā·ra·kas·sa सब्रह्मकस्सsab·rah·ma·kas·sa सस्समणब्राह्मणियाsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇi·yā पजायpa·jā·ya सदेवमनुस्सायाति—sa·de·va·ma·nus·sā·yā·ti

Sadevakassa lokassāti sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāyāti—

(Pāli only)
66

सदेवकस्सsa·de·va·kas·sa लोकस्स।lo·kas·sa

sadevakassa lokassa.

(Pāli only)
67

<ब्>यथाb दिस्सतिdis·sa·ti चक्खुमा</ब्>तिcak·khu·mā यथाya·thā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ तावतिंसभवनेtā·va·tiṃ·sa·bha·va·ne पारिच्छत्तकमूलेpā·ric·chat·ta·ka·mū·le पण्डुकम्बलसिलायंpaṇ·ḍu·kam·ba·la·si·lā·yaṃ निसिन्नंni·sin·naṃ धम्मंdham·maṃ देसेन्तंde·sen·taṃ देवताde·va·tā पस्सन्तिpas·san·ti तथाta·thā मनुस्साma·nus·sā पस्सन्ति।pas·san·ti

Yathā dissati cakkhumāti yathā bhagavantaṁ tāvatiṁsabhavane pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ nisinnaṁ dhammaṁ desentaṁ devatā passanti tathā manussā passanti.

(Pāli only)
68

यथाya·thā मनुस्साma·nus·sā पस्सन्तिpas·san·ti तथाta·thā देवताde·va·tā पस्सन्ति।pas·san·ti

Yathā manussā passanti tathā devatā passanti.

(Pāli only)
69

यथाya·thā देवानंde·vā·naṃ दिस्सतिdis·sa·ti तथाta·thā मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ दिस्सति।dis·sa·ti

Yathā devānaṁ dissati tathā manussānaṁ dissati.

(Pāli only)
70

यथाya·thā मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ दिस्सतिdis·sa·ti तथाta·thā देवानंde·vā·naṃ दिस्सतीति।dis·sa·tī·ti

Yathā manussānaṁ dissati tathā devānaṁ dissatīti.

(Pāli only)
71

एवम्पिe·vam·pi यथाya·thā दिस्सतिdis·sa·ti चक्खुमा।cak·khu·mā

Evampi yathā dissati cakkhumā.

(Pāli only)
72

यथाya·thā वाvā पनेकेpa·ne·ke भोन्तोbhon·to समणब्राह्मणाsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā अदन्ताa·dan·tā दन्तवण्णेनdan·ta·vaṇ·ṇe·na दिस्सन्ति,dis·san·ti असन्ताa·san·tā सन्तवण्णेनsan·ta·vaṇ·ṇe·na दिस्सन्ति,dis·san·ti अनुपसन्ताa·nu·pa·san·tā उपसन्तवण्णेनu·pa·san·ta·vaṇ·ṇe·na दिस्सन्ति,dis·san·ti अनिब्बुताa·nib·bu·tā निब्बुतवण्णेनnib·bu·ta·vaṇ·ṇe·na दिस्सन्ति।dis·san·ti

Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā adantā dantavaṇṇena dissanti, asantā santavaṇṇena dissanti, anupasantā upasantavaṇṇena dissanti, anibbutā nibbutavaṇṇena dissanti.

(Pāli only)
73

“पतिरूपकोpa·ti·rū·pa·ko मत्तिकाकुण्डलोव,mat·ti·kā·kuṇ·ḍa·lo·va

“Patirūpako mattikākuṇḍalova,

(Pāli only)
74

लोहड्ढमासोवlo·haḍ·ḍha·mā·so·va सुवण्णछन्नो;su·vaṇ·ṇa·chan·no

Lohaḍḍhamāsova suvaṇṇachanno;

(Pāli only)
75

चरन्तिca·ran·ti लोकेlo·ke परिवारछन्ना,pa·ri·vā·ra·chan·nā

Caranti loke parivārachannā,

(Pāli only)
76

अन्तोan·to असुद्धाa·sud·dhā बहिba·hi सोभमाना”ति।so·bha·mā·nā

Anto asuddhā bahi sobhamānā”ti.

(Pāli only)
77

नna भगवाbha·ga·vā एवंe·vaṃ दिस्सति।dis·sa·ti

Na bhagavā evaṁ dissati.

(Pāli only)
78

भगवाbha·ga·vā भूतेनbhū·te·na तच्छेनtac·che·na तथेनta·the·na याथावेनyā·thā·ve·na अविपरीतेनa·vi·pa·rī·te·na सभावेनsa·bhā·ve·na दन्तोdan·to दन्तवण्णेनdan·ta·vaṇ·ṇe·na दिस्सति,dis·sa·ti सन्तोsan·to सन्तवण्णेनsan·ta·vaṇ·ṇe·na दिस्सति,dis·sa·ti उपसन्तोu·pa·san·to उपसन्तवण्णेनu·pa·san·ta·vaṇ·ṇe·na दिस्सति,dis·sa·ti निब्बुतोnib·bu·to निब्बुतवण्णेनnib·bu·ta·vaṇ·ṇe·na दिस्सति,dis·sa·ti अकप्पितइरियापथाa·kap·pi·ta·i·ri·yā·pa·thā चca बुद्धाbud·dhā भगवन्तोbha·ga·van·to पणिधिसम्पन्नाति।pa·ṇi·dhi·sam·pan·nā·ti

Bhagavā bhūtena tacchena tathena yāthāvena aviparītena sabhāvena danto dantavaṇṇena dissati, santo santavaṇṇena dissati, upasanto upasantavaṇṇena dissati, nibbuto nibbutavaṇṇena dissati, akappitairiyāpathā ca buddhā bhagavanto paṇidhisampannāti.

(Pāli only)
79

एवम्पिe·vam·pi यथाya·thā दिस्सतिdis·sa·ti चक्खुमा।cak·khu·mā

Evampi yathā dissati cakkhumā.

(Pāli only)
80

अथa·tha वाvā भगवाbha·ga·vā विसुद्धसद्दोvi·sud·dha·sad·do गतकित्तिसद्दसिलोकोga·ta·kit·ti·sad·da·si·lo·ko नागभवनेnā·ga·bha·va·ne चca सुपण्णभवनेsu·paṇ·ṇa·bha·va·ne चca यक्खभवनेyak·kha·bha·va·ne चca असुरभवनेa·su·ra·bha·va·ne चca गन्धब्बभवनेgan·dhab·ba·bha·va·ne चca महाराजभवनेma·hā·rā·ja·bha·va·ne चca इन्दभवनेin·da·bha·va·ne चca ब्रह्मभवनेbrah·ma·bha·va·ne चca देवभवनेde·va·bha·va·ne चca एदिसोe·di·so चca तादिसोtā·di·so चca ततोta·to चca भिय्योति।bhiy·yo·ti

Atha vā bhagavā visuddhasaddo gatakittisaddasiloko nāgabhavane ca supaṇṇabhavane ca yakkhabhavane ca asurabhavane ca gandhabbabhavane ca mahārājabhavane ca indabhavane ca brahmabhavane ca devabhavane ca ediso ca tādiso ca tato ca bhiyyoti.

(Pāli only)
81

एवम्पिe·vam·pi यथाya·thā दिस्सतिdis·sa·ti चक्खुमा।cak·khu·mā

Evampi yathā dissati cakkhumā.

(Pāli only)
82

अथa·tha वाvā भगवाbha·ga·vā दसहिda·sa·hi बलेहिba·le·hi समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to चतूहिca·tū·hi वेसारज्जेहि,ve·sā·raj·je·hi चतूहिca·tū·hi पटिसम्भिदाहि,pa·ṭi·sam·bhi·dā·hi छहिcha·hi अभिञ्ञाहि,a·bhiñ·ñā·hi छहिcha·hi बुद्धधम्मेहि,bud·dha·dham·me·hi तेजेनte·je·na चca बलेनba·le·na चca गुणेनgu·ṇe·na चca वीरियेनvī·ri·ye·na चca पञ्ञायpañ·ñā·ya चca दिस्सतिdis·sa·ti ञायतिñā·ya·ti पञ्ञायति।pañ·ñā·ya·ti

Atha vā bhagavā dasahi balehi samannāgato, catūhi vesārajjehi, catūhi paṭisambhidāhi, chahi abhiññāhi, chahi buddhadhammehi, tejena ca balena ca guṇena ca vīriyena ca paññāya ca dissati ñāyati paññāyati.

(Pāli only)
83

“दूरेdū·re सन्तोsan·to पकासेन्ति,pa·kā·sen·ti

“Dūre santo pakāsenti,

(Pāli only)
84

हिमवन्तोवhi·ma·van·to·va पब्बतो;pab·ba·to

himavantova pabbato;

(Pāli only)
85

असन्तेत्थa·san·tet·tha नna दिस्सन्ति,dis·san·ti

Asantettha na dissanti,

(Pāli only)
86

रत्तिंrat·tiṃ खित्ताkhit·tā यथाya·thā सरा”ति।sa·rā

rattiṁ khittā yathā sarā”ti.

(Pāli only)
87

एवम्पिe·vam·pi यथाya·thā दिस्सतिdis·sa·ti चक्खुमा।cak·khu·mā

Evampi yathā dissati cakkhumā.

(Pāli only)
88

<ब्>चक्खुमा</ब्>तिb भगवाbha·ga·vā पञ्चहिpañ·ca·hi चक्खूहिcak·khū·hi चक्खुमा—cak·khu·mā

Cakkhumāti bhagavā pañcahi cakkhūhi cakkhumā—

(Pāli only)
89

मंसचक्खुनापिmaṃ·sa·cak·khu·nā·pi चक्खुमा,cak·khu·mā दिब्बचक्खुनापिdib·ba·cak·khu·nā·pi चक्खुमा,cak·khu·mā पञ्ञाचक्खुनापिpañ·ñā·cak·khu·nā·pi चक्खुमा,cak·khu·mā बुद्धचक्खुनापिbud·dha·cak·khu·nā·pi चक्खुमा,cak·khu·mā समन्तचक्खुनापिsa·man·ta·cak·khu·nā·pi चक्खुमा।cak·khu·mā

maṁsacakkhunāpi cakkhumā, dibbacakkhunāpi cakkhumā, paññācakkhunāpi cakkhumā, buddhacakkhunāpi cakkhumā, samantacakkhunāpi cakkhumā.

(Pāli only)
90

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā मंसचक्खुनापिmaṃ·sa·cak·khu·nā·pi चक्खुमा?cak·khu·mā

Kathaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā?

(Pāli only)
91

मंसचक्खुम्हिmaṃ·sa·cak·khum·hi भगवतोbha·ga·va·to पञ्चpañ·ca वण्णाvaṇ·ṇā संविज्जन्ति—saṃ·vij·jan·ti

Maṁsacakkhumhi bhagavato pañca vaṇṇā saṁvijjanti—

(Pāli only)
92

नीलोnī·lo चca वण्णो,vaṇ·ṇo पीतकोpī·ta·ko चca वण्णो,vaṇ·ṇo लोहितकोlo·hi·ta·ko चca वण्णो,vaṇ·ṇo कण्होkaṇ·ho चca वण्णो,vaṇ·ṇo ओदातोo·dā·to चca वण्णो।vaṇ·ṇo

nīlo ca vaṇṇo, pītako ca vaṇṇo, lohitako ca vaṇṇo, kaṇho ca vaṇṇo, odāto ca vaṇṇo.

(Pāli only)
93

अक्खिलोमानिak·khi·lo·mā·ni चca भगवतो।bha·ga·va·to

Akkhilomāni ca bhagavato.

(Pāli only)
94

यत्थyat·tha चca अक्खिलोमानिak·khi·lo·mā·ni पतिट्ठितानिpa·tiṭ·ṭhi·tā·ni तंtaṃ नीलंnī·laṃ होतिho·ti सुनीलंsu·nī·laṃ पासादिकंpā·sā·di·kaṃ दस्सनेय्यंdas·sa·ney·yaṃ उमापुप्फसमानं।u·mā·pup·pha·sa·mā·naṃ

Yattha ca akkhilomāni patiṭṭhitāni taṁ nīlaṁ hoti sunīlaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ umāpupphasamānaṁ.

(Pāli only)
95

तस्सtas·sa परतोpa·ra·to पीतकंpī·ta·kaṃ होतिho·ti सुपीतकंsu·pī·ta·kaṃ सुवण्णवण्णंsu·vaṇ·ṇa·vaṇ·ṇaṃ पासादिकंpā·sā·di·kaṃ दस्सनेय्यंdas·sa·ney·yaṃ कणिकारपुप्फसमानं।ka·ṇi·kā·ra·pup·pha·sa·mā·naṃ

Tassa parato pītakaṁ hoti supītakaṁ suvaṇṇavaṇṇaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ kaṇikārapupphasamānaṁ.

(Pāli only)
96

उभतोu·bha·to चca अक्खिकूटानिak·khi·kū·ṭā·ni भगवतोbha·ga·va·to लोहितकानिlo·hi·ta·kā·ni होन्तिhon·ti सुलोहितकानिsu·lo·hi·ta·kā·ni पासादिकानिpā·sā·di·kā·ni दस्सनेय्यानिdas·sa·ney·yā·ni इन्दगोपकसमानानि।in·da·go·pa·ka·sa·mā·nā·ni

Ubhato ca akkhikūṭāni bhagavato lohitakāni honti sulohitakāni pāsādikāni dassaneyyāni indagopakasamānāni.

(Pāli only)
97

मज्झेmaj·jhe कण्हंkaṇ·haṃ होतिho·ti सुकण्हंsu·kaṇ·haṃ अलूखंa·lū·khaṃ सुद्धंsud·dhaṃ पासादिकंpā·sā·di·kaṃ दस्सनेय्यंdas·sa·ney·yaṃ अद्दारिट्ठकसमानं।ad·dā·riṭ·ṭha·ka·sa·mā·naṃ

Majjhe kaṇhaṁ hoti sukaṇhaṁ alūkhaṁ suddhaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ addāriṭṭhakasamānaṁ.

(Pāli only)
98

तस्सtas·sa परतोpa·ra·to ओदातंo·dā·taṃ होतिho·ti सुओदातंsu·o·dā·taṃ सेतंse·taṃ पण्डरंpaṇ·ḍa·raṃ पासादिकंpā·sā·di·kaṃ दस्सनेय्यंdas·sa·ney·yaṃ ओसधितारकसमानं।o·sa·dhi·tā·ra·ka·sa·mā·naṃ

Tassa parato odātaṁ hoti suodātaṁ setaṁ paṇḍaraṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ osadhitārakasamānaṁ.

(Pāli only)
99

तेनte·na भगवाbha·ga·vā पाकतिकेनpā·ka·ti·ke·na मंसचक्खुनाmaṃ·sa·cak·khu·nā अत्तभावपरियापन्नेनat·ta·bhā·va·pa·ri·yā·pan·ne·na पुरिमसुचरितकम्माभिनिब्बत्तेनpu·ri·ma·su·ca·ri·ta·kam·mā·bhi·nib·bat·te·na समन्ताsa·man·tā योजनंyo·ja·naṃ पस्सतिpas·sa·ti दिवाdi·vā चेवce·va रत्तिञ्च।rat·tiñ·ca

Tena bhagavā pākatikena maṁsacakkhunā attabhāvapariyāpannena purimasucaritakammābhinibbattena samantā yojanaṁ passati divā ceva rattiñca.

(Pāli only)
100

यदापिya·dā·pi चतुरङ्गसमन्नागतोca·tu·raṅ·ga·sa·man·nā·ga·to अन्धकारोan·dha·kā·ro होतिho·ti सूरियोsū·ri·yo चca अत्थङ्गतोat·thaṅ·ga·to होति;ho·ti

Yadāpi caturaṅgasamannāgato andhakāro hoti sūriyo ca atthaṅgato hoti;

(Pāli only)
101

काळपक्खोkā·ḷa·pak·kho चca उपोसथोu·po·sa·tho होति,ho·ti तिब्बोtib·bo चca वनसण्डोva·na·saṇ·ḍo होति,ho·ti महाma·hā चca काळमेघोkā·ḷa·me·gho अब्भुट्ठितोab·bhuṭ·ṭhi·to होति।ho·ti

kāḷapakkho ca uposatho hoti, tibbo ca vanasaṇḍo hoti, mahā ca kāḷamegho abbhuṭṭhito hoti.

(Pāli only)
102

एवरूपेपिe·va·rū·pe·pi चतुरङ्गसमन्नागतेca·tu·raṅ·ga·sa·man·nā·ga·te अन्धकारेan·dha·kā·re समन्ताsa·man·tā योजनंyo·ja·naṃ पस्सति।pas·sa·ti

Evarūpepi caturaṅgasamannāgate andhakāre samantā yojanaṁ passati.

(Pāli only)
103

नत्थिnat·thi सोso कुट्टोkuṭ·ṭo वाvā कवाटंka·vā·ṭaṃ वाvā पाकारोpā·kā·ro वाvā पब्बतोpab·ba·to वाvā गच्छोgac·cho वाvā लताla·tā वाvā आवरणंā·va·ra·ṇaṃ रूपानंrū·pā·naṃ दस्सनाय।das·sa·nā·ya

Natthi so kuṭṭo vā kavāṭaṁ vā pākāro vā pabbato vā gaccho vā latā vā āvaraṇaṁ rūpānaṁ dassanāya.

(Pāli only)
104

एकञ्चेe·kañ·ce तिलफलंti·la·pha·laṃ निमित्तंni·mit·taṃ कत्वाkat·vā तिलवाहेti·la·vā·he पक्खिपेय्य,pak·khi·pey·ya तञ्ञेवtañ·ñe·va तिलफलंti·la·pha·laṃ उद्धरेय्य।ud·dha·rey·ya

Ekañce tilaphalaṁ nimittaṁ katvā tilavāhe pakkhipeyya, taññeva tilaphalaṁ uddhareyya.

(Pāli only)
105

एवंe·vaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ भगवतोbha·ga·va·to पाकतिकमंसचक्खु।pā·ka·ti·ka·maṃ·sa·cak·khu

Evaṁ parisuddhaṁ bhagavato pākatikamaṁsacakkhu.

(Pāli only)
106

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā मंसचक्खुनापिmaṃ·sa·cak·khu·nā·pi चक्खुमा।cak·khu·mā

Evaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā.

(Pāli only)
107

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā दिब्बेनdib·be·na चक्खुनापिcak·khu·nā·pi चक्खुमा?cak·khu·mā

Kathaṁ bhagavā dibbena cakkhunāpi cakkhumā?

(Pāli only)
108

भगवाbha·ga·vā दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णेdub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गते;dug·ga·te

Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate;

(Pāli only)
109

यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति—pa·jā·nā·ti

yathākammūpage satte pajānāti—

(Pāli only)
110

“इमेi·me वतva·ta भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायदुच्चरितेनkā·ya·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā वचीदुच्चरितेनva·cī·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā मनोदुच्चरितेनma·no·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā अरियानंa·ri·yā·naṃ उपवादकाu·pa·vā·da·kā मिच्छादिट्ठिकाmic·chā·diṭ·ṭhi·kā मिच्छादिट्ठिकम्मसमादाना,mic·chā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपन्ना;u·pa·pan·nā

“ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā;

(Pāli only)
111

इमेi·me वाvā पनpa·na भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायसुचरितेनkā·ya·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā वचीसुचरितेनva·cī·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā मनोसुचरितेनma·no·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā अरियानंa·ri·yā·naṃ अनुपवादकाa·nu·pa·vā·da·kā सम्मादिट्ठिकाsam·mā·diṭ·ṭhi·kā सम्मादिट्ठिकम्मसमादाना,sam·mā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपन्ना”ति।u·pa·pan·nā

ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā”ti.

(Pāli only)
112

इतिi·ti दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णेdub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गते;dug·ga·te

Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate;

(Pāli only)
113

यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति।pa·jā·nā·ti

yathākammūpage satte pajānāti.

(Pāli only)
114

आकङ्खमानोā·kaṅ·kha·mā·no चca भगवाbha·ga·vā एकम्पिe·kam·pi लोकधातुंlo·ka·dhā·tuṃ पस्सेय्य,pas·sey·ya द्वेपिdve·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya तिस्सोपिtis·so·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya चतस्सोपिca·tas·so·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya पञ्चपिpañ·ca·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya दसपिda·sa·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya वीसम्पिvī·sam·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya तिंसम्पिtiṃ·sam·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya चत्तालीसम्पिcat·tā·lī·sam·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya पञ्ञासम्पिpañ·ñā·sam·pi लोकधातुयोlo·ka·dhā·tu·yo पस्सेय्य,pas·sey·ya सतम्पिsa·tam·pi लोकधातुंlo·ka·dhā·tuṃ पस्सेय्य,pas·sey·ya सहस्सिम्पिsa·has·sim·pi चूळनिकंcū·ḷa·ni·kaṃ लोकधातुंlo·ka·dhā·tuṃ पस्सेय्य,pas·sey·ya द्विसहस्सिम्पिdvi·sa·has·sim·pi मज्झिमिकंmaj·jhi·mi·kaṃ लोकधातुंlo·ka·dhā·tuṃ पस्सेय्य,pas·sey·ya तिसहस्सिम्पिti·sa·has·sim·pi लोकधातुंlo·ka·dhā·tuṃ पस्सेय्य,pas·sey·ya महासहस्सिम्पिma·hā·sa·has·sim·pi लोकधातुंlo·ka·dhā·tuṃ पस्सेय्य,pas·sey·ya यावतकंyā·va·ta·kaṃ पनpa·na आकङ्खेय्यā·kaṅ·khey·ya तावतकंtā·va·ta·kaṃ पस्सेय्य।pas·sey·ya

Ākaṅkhamāno ca bhagavā ekampi lokadhātuṁ passeyya, dvepi lokadhātuyo passeyya, tissopi lokadhātuyo passeyya, catassopi lokadhātuyo passeyya, pañcapi lokadhātuyo passeyya, dasapi lokadhātuyo passeyya, vīsampi lokadhātuyo passeyya, tiṁsampi lokadhātuyo passeyya, cattālīsampi lokadhātuyo passeyya, paññāsampi lokadhātuyo passeyya, satampi lokadhātuṁ passeyya, sahassimpi cūḷanikaṁ lokadhātuṁ passeyya, dvisahassimpi majjhimikaṁ lokadhātuṁ passeyya, tisahassimpi lokadhātuṁ passeyya, mahāsahassimpi lokadhātuṁ passeyya, yāvatakaṁ pana ākaṅkheyya tāvatakaṁ passeyya.

(Pāli only)
115

एवंe·vaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ भगवतोbha·ga·va·to दिब्बचक्खु।dib·ba·cak·khu

Evaṁ parisuddhaṁ bhagavato dibbacakkhu.

(Pāli only)
116

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā दिब्बेनdib·be·na चक्खुनापिcak·khu·nā·pi चक्खुमा।cak·khu·mā

Evaṁ bhagavā dibbena cakkhunāpi cakkhumā.

(Pāli only)
117

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā पञ्ञाचक्खुनापिpañ·ñā·cak·khu·nā·pi चक्खुमा?cak·khu·mā

Kathaṁ bhagavā paññācakkhunāpi cakkhumā?

(Pāli only)
118

भगवाbha·ga·vā महापञ्ञोma·hā·pañ·ño पुथुपञ्ञोpu·thu·pañ·ño हासपञ्ञोhā·sa·pañ·ño जवनपञ्ञोja·va·na·pañ·ño तिक्खपञ्ञोtik·kha·pañ·ño निब्बेधिकपञ्ञोnib·be·dhi·ka·pañ·ño पञ्ञापभेदकुसलोpañ·ñā·pa·bhe·da·ku·sa·lo पभिन्नञाणोpa·bhin·na·ñā·ṇo अधिगतपटिसम्भिदोa·dhi·ga·ta·pa·ṭi·sam·bhi·do चतुवेसारज्जप्पत्तोca·tu·ve·sā·raj·jap·pat·to दसबलधारीda·sa·ba·la·dhā·rī पुरिसासभोpu·ri·sā·sa·bho पुरिससीहोpu·ri·sa·sī·ho पुरिसनागोpu·ri·sa·nā·go पुरिसाजञ्ञोpu·ri·sā·jañ·ño पुरिसधोरय्होpu·ri·sa·dho·ray·ho अनन्तञाणोa·nan·ta·ñā·ṇo अनन्ततेजोa·nan·ta·te·jo अनन्तयसोa·nan·ta·ya·so अड्ढोaḍ·ḍho महद्धनोma·had·dha·no धनवाdha·na·vā नेताne·tā विनेताvi·ne·tā अनुनेताa·nu·ne·tā पञ्ञापेताpañ·ñā·pe·tā निज्झापेताnij·jhā·pe·tā पेक्खेताpek·khe·tā पसादेता।pa·sā·de·tā

Bhagavā mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño paññāpabhedakusalo pabhinnañāṇo adhigatapaṭisambhido catuvesārajjappatto dasabaladhārī purisāsabho purisasīho purisanāgo purisājañño purisadhorayho anantañāṇo anantatejo anantayaso aḍḍho mahaddhano dhanavā netā vinetā anunetā paññāpetā nijjhāpetā pekkhetā pasādetā.

(Pāli only)
119

सोso हिhi भगवाbha·ga·vā अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa मग्गस्सmag·gas·sa उप्पादेता,up·pā·de·tā असञ्जातस्सa·sañ·jā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa सञ्जनेता,sañ·ja·ne·tā अनक्खातस्सa·nak·khā·tas·sa मग्गस्सmag·gas·sa अक्खाता,ak·khā·tā मग्गञ्ञूmag·gañ·ñū मग्गविदूmag·ga·vi·dū मग्गकोविदोmag·ga·ko·vi·do मग्गानुगाmag·gā·nu·gā चca पनpa·na एतरहिe·ta·ra·hi सावकाsā·va·kā विहरन्तिvi·ha·ran·ti पच्छाpac·chā समन्नागता।sa·man·nā·ga·tā

So hi bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā.

(Pāli only)
120

सोso हिhi भगवाbha·ga·vā जानंjā·naṃ जानाति,jā·nā·ti पस्संpas·saṃ पस्सति,pas·sa·ti चक्खुभूतोcak·khu·bhū·to ञाणभूतोñā·ṇa·bhū·to धम्मभूतोdham·ma·bhū·to ब्रह्मभूतोbrah·ma·bhū·to वत्ताvat·tā पवत्ताpa·vat·tā अत्थस्सat·thas·sa निन्नेताnin·ne·tā अमतस्सa·ma·tas·sa दाताdā·tā धम्मस्सामीdham·mas·sā·mī तथागतो।ta·thā·ga·to

So hi bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato.

(Pāli only)
121

नत्थिnat·thi तस्सtas·sa भगवतोbha·ga·va·to अञ्ञातंañ·ñā·taṃ अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ अविदितंa·vi·di·taṃ असच्छिकतंa·sac·chi·ka·taṃ अफस्सितंa·phas·si·taṃ पञ्ञाय।pañ·ñā·ya

Natthi tassa bhagavato aññātaṁ adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya.

(Pāli only)
122

अतीतंa·tī·taṃ अनागतंa·nā·ga·taṃ पच्चुप्पन्नंpac·cup·pan·naṃ उपादायu·pā·dā·ya सब्बेsab·be धम्माdham·mā सब्बाकारेनsab·bā·kā·re·na बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to ञाणमुखेñā·ṇa·mu·khe आपाथंā·pā·thaṃ आगच्छन्ति।ā·gac·chan·ti

Atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ upādāya sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṁ āgacchanti.

(Pāli only)
123

यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci नेय्यंney·yaṃ नामnā·ma अत्थिat·thi जानितब्बंjā·ni·tab·baṃ अत्तत्थोat·tat·tho वा,vā परत्थोpa·rat·tho वा,vā उभयत्थोu·bha·yat·tho वा,vā दिट्ठधम्मिकोdiṭ·ṭha·dham·mi·ko वाvā अत्थो,at·tho सम्परायिकोsam·pa·rā·yi·ko वाvā अत्थो,at·tho उत्तानोut·tā·no वाvā अत्थो,at·tho गम्भीरोgam·bhī·ro वाvā अत्थो,at·tho गूळ्होgū·ḷho वाvā अत्थो,at·tho पटिच्छन्नोpa·ṭic·chan·no वाvā अत्थो,at·tho नेय्योney·yo वाvā अत्थो,at·tho नीतोnī·to वाvā अत्थो,at·tho अनवज्जोa·na·vaj·jo वाvā अत्थो,at·tho निक्किलेसोnik·ki·le·so वाvā अत्थो,at·tho वोदानोvo·dā·no वाvā अत्थो,at·tho परमत्थोpa·ra·mat·tho वाvā अत्थो,at·tho सब्बंsab·baṃ तंtaṃ अन्तोबुद्धञाणेan·to·bud·dha·ñā·ṇe परिवत्तति।pa·ri·vat·ta·ti

Yaṁ kiñci neyyaṁ nāma atthi jānitabbaṁ attattho vā, parattho vā, ubhayattho vā, diṭṭhadhammiko vā attho, samparāyiko vā attho, uttāno vā attho, gambhīro vā attho, gūḷho vā attho, paṭicchanno vā attho, neyyo vā attho, nīto vā attho, anavajjo vā attho, nikkileso vā attho, vodāno vā attho, paramattho vā attho, sabbaṁ taṁ antobuddhañāṇe parivattati.

(Pāli only)
124

अतीतेa·tī·te बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to अप्पटिहतंap·pa·ṭi·ha·taṃ ञाणं,ñā·ṇaṃ अनागतेa·nā·ga·te अप्पटिहतंap·pa·ṭi·ha·taṃ ञाणं,ñā·ṇaṃ पच्चुप्पन्नेpac·cup·pan·ne अप्पटिहतंap·pa·ṭi·ha·taṃ ञाणं।ñā·ṇaṃ

Atīte buddhassa bhagavato appaṭihataṁ ñāṇaṁ, anāgate appaṭihataṁ ñāṇaṁ, paccuppanne appaṭihataṁ ñāṇaṁ.

(Pāli only)
125

सब्बंsab·baṃ कायकम्मंkā·ya·kam·maṃ बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to ञाणानुपरिवत्ति।ñā·ṇā·nu·pa·ri·vat·ti

Sabbaṁ kāyakammaṁ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti.

(Pāli only)
126

सब्बंsab·baṃ वचीकम्मंva·cī·kam·maṃ …

Sabbaṁ vacīkammaṁ …

(Pāli only)
127

सब्बंsab·baṃ मनोकम्मंma·no·kam·maṃ बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to ञाणानुपरिवत्ति।ñā·ṇā·nu·pa·ri·vat·ti

sabbaṁ manokammaṁ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti.

(Pāli only)
128

यावतकंyā·va·ta·kaṃ नेय्यंney·yaṃ तावतकंtā·va·ta·kaṃ ञाणं,ñā·ṇaṃ यावतकंyā·va·ta·kaṃ ञाणंñā·ṇaṃ तावतकंtā·va·ta·kaṃ नेय्यं;ney·yaṃ

Yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ;

(Pāli only)
129

नेय्यपरियन्तिकंney·ya·pa·ri·yan·ti·kaṃ ञाणं,ñā·ṇaṃ ञाणपरियन्तिकंñā·ṇa·pa·ri·yan·ti·kaṃ नेय्यं;ney·yaṃ

neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ;

(Pāli only)
130

नेय्यंney·yaṃ अतिक्कमित्वाa·tik·ka·mit·vā ञाणंñā·ṇaṃ नप्पवत्तति,nap·pa·vat·ta·ti ञाणंñā·ṇaṃ अतिक्कमित्वाa·tik·ka·mit·vā नेय्यपथोney·ya·pa·tho नत्थि;nat·thi

neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ nappavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi;

(Pāli only)
131

अञ्ञमञ्ञपरियन्तट्ठायिनोañ·ña·mañ·ña·pa·ri·yan·taṭ·ṭhā·yi·no तेte धम्मा।dham·mā

aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā.

(Pāli only)
132

यथाya·thā द्विन्नंdvin·naṃ समुग्गपटलानंsa·mug·ga·pa·ṭa·lā·naṃ सम्माफुसितानंsam·mā·phu·si·tā·naṃ हेट्ठिमंheṭ·ṭhi·maṃ समुग्गपटलंsa·mug·ga·pa·ṭa·laṃ उपरिमंu·pa·ri·maṃ नातिवत्तति,nā·ti·vat·ta·ti उपरिमंu·pa·ri·maṃ समुग्गपटलंsa·mug·ga·pa·ṭa·laṃ हेट्ठिमंheṭ·ṭhi·maṃ नातिवत्तति,nā·ti·vat·ta·ti अञ्ञमञ्ञपरियन्तट्ठायिनो;añ·ña·mañ·ña·pa·ri·yan·taṭ·ṭhā·yi·no

Yathā dvinnaṁ samuggapaṭalānaṁ sammāphusitānaṁ heṭṭhimaṁ samuggapaṭalaṁ uparimaṁ nātivattati, uparimaṁ samuggapaṭalaṁ heṭṭhimaṁ nātivattati, aññamaññapariyantaṭṭhāyino;

(Pāli only)
133

एवमेवंe·va·me·vaṃ बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to नेय्यञ्चney·yañ·ca ञाणञ्चñā·ṇañ·ca अञ्ञमञ्ञपरियन्तट्ठायिनो।añ·ña·mañ·ña·pa·ri·yan·taṭ·ṭhā·yi·no

evamevaṁ buddhassa bhagavato neyyañca ñāṇañca aññamaññapariyantaṭṭhāyino.

(Pāli only)
134

यावतकंyā·va·ta·kaṃ नेय्यंney·yaṃ तावतकंtā·va·ta·kaṃ ञाणं,ñā·ṇaṃ यावतकंyā·va·ta·kaṃ ञाणंñā·ṇaṃ तावतकंtā·va·ta·kaṃ नेय्यं,ney·yaṃ नेय्यपरियन्तिकंney·ya·pa·ri·yan·ti·kaṃ ञाणं,ñā·ṇaṃ ञाणपरियन्तिकंñā·ṇa·pa·ri·yan·ti·kaṃ नेय्यं;ney·yaṃ

Yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ, neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ;

(Pāli only)
135

नेय्यंney·yaṃ अतिक्कमित्वाa·tik·ka·mit·vā ञाणंñā·ṇaṃ नna पवत्तति,pa·vat·ta·ti ञाणंñā·ṇaṃ अतिक्कमित्वाa·tik·ka·mit·vā नेय्यपथोney·ya·pa·tho नत्थि;nat·thi

neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ na pavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi;

(Pāli only)
136

अञ्ञमञ्ञपरियन्तट्ठायिनोañ·ña·mañ·ña·pa·ri·yan·taṭ·ṭhā·yi·no तेte धम्मा।dham·mā

aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā.

(Pāli only)
137

सब्बधम्मेसुsab·ba·dham·me·su बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to ञाणंñā·ṇaṃ पवत्तति।pa·vat·ta·ti

Sabbadhammesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.

(Pāli only)
138

सब्बेsab·be धम्माdham·mā बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to आवज्जनपटिबद्धाā·vaj·ja·na·pa·ṭi·bad·dhā आकङ्खपटिबद्धाā·kaṅ·kha·pa·ṭi·bad·dhā मनसिकारपटिबद्धाma·na·si·kā·ra·pa·ṭi·bad·dhā चित्तुप्पादपटिबद्धा।cit·tup·pā·da·pa·ṭi·bad·dhā

Sabbe dhammā buddhassa bhagavato āvajjanapaṭibaddhā ākaṅkhapaṭibaddhā manasikārapaṭibaddhā cittuppādapaṭibaddhā.

(Pāli only)
139

सब्बसत्तेसुsab·ba·sat·te·su बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to ञाणंñā·ṇaṃ पवत्तति।pa·vat·ta·ti

Sabbasattesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.

(Pāli only)
140

सब्बेसंsab·be·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ भगवाbha·ga·vā आसयंā·sa·yaṃ जानाति,jā·nā·ti अनुसयंa·nu·sa·yaṃ जानाति,jā·nā·ti चरितंca·ri·taṃ जानाति,jā·nā·ti अधिमुत्तिंa·dhi·mut·tiṃ जानाति,jā·nā·ti अप्परजक्खेap·pa·ra·jak·khe महारजक्खेma·hā·ra·jak·khe तिक्खिन्द्रियेtik·khin·dri·ye मुदिन्द्रियेmu·din·dri·ye स्वाकारेsvā·kā·re द्वाकारेdvā·kā·re सुविञ्ञापयेsu·viñ·ñā·pa·ye दुविञ्ञापयेdu·viñ·ñā·pa·ye भब्बाभब्बेbhab·bā·bhab·be सत्तेsat·te पजानाति।pa·jā·nā·ti

Sabbesaṁ sattānaṁ bhagavā āsayaṁ jānāti, anusayaṁ jānāti, caritaṁ jānāti, adhimuttiṁ jānāti, apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte pajānāti.

(Pāli only)
141

सदेवकोsa·de·va·ko लोकोlo·ko समारकोsa·mā·ra·ko सब्रह्मकोsab·rah·ma·ko सस्समणब्राह्मणीsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇī पजाpa·jā सदेवमनुस्साsa·de·va·ma·nus·sā अन्तोबुद्धञाणेan·to·bud·dha·ñā·ṇe परिवत्तति।pa·ri·vat·ta·ti

Sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.

(Pāli only)
142

यथाya·thā येye केचिke·ci मच्छकच्छपाmac·cha·kac·cha·pā अन्तमसोan·ta·ma·so तिमितिमिङ्गलंti·mi·ti·miṅ·ga·laṃ उपादायu·pā·dā·ya अन्तोमहासमुद्देan·to·ma·hā·sa·mud·de परिवत्तन्ति;pa·ri·vat·tan·ti

Yathā ye keci macchakacchapā antamaso timitimiṅgalaṁ upādāya antomahāsamudde parivattanti;

(Pāli only)
143

एवमेवंe·va·me·vaṃ सदेवकोsa·de·va·ko लोकोlo·ko समारकोsa·mā·ra·ko सब्रह्मकोsab·rah·ma·ko सस्समणब्राह्मणीsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇī पजाpa·jā सदेवमनुस्साsa·de·va·ma·nus·sā अन्तोबुद्धञाणेan·to·bud·dha·ñā·ṇe परिवत्तति।pa·ri·vat·ta·ti

evamevaṁ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.

(Pāli only)
144

यथाya·thā येye केचिke·ci पक्खीpak·khī अन्तमसोan·ta·ma·so गरुळंga·ru·ḷaṃ वेनतेय्यंve·na·tey·yaṃ उपादायu·pā·dā·ya आकासस्सā·kā·sas·sa पदेसेpa·de·se परिवत्तन्ति;pa·ri·vat·tan·ti

Yathā ye keci pakkhī antamaso garuḷaṁ venateyyaṁ upādāya ākāsassa padese parivattanti;

(Pāli only)
145

एवमेवंe·va·me·vaṃ येपिye·pi तेte सारिपुत्तसमाsā·ri·put·ta·sa·mā पञ्ञायpañ·ñā·ya तेपिte·pi बुद्धञाणस्सbud·dha·ñā·ṇas·sa पदेसेpa·de·se परिवत्तन्ति;pa·ri·vat·tan·ti

evamevaṁ yepi te sāriputtasamā paññāya tepi buddhañāṇassa padese parivattanti;

(Pāli only)
146

बुद्धञाणंbud·dha·ñā·ṇaṃ देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ पञ्ञंpañ·ñaṃ फरित्वाpha·rit·vā अभिभवित्वाa·bhi·bha·vit·vā तिट्ठति।tiṭ·ṭha·ti

buddhañāṇaṁ devamanussānaṁ paññaṁ pharitvā abhibhavitvā tiṭṭhati.

(Pāli only)
147

येपिye·pi तेte खत्तियपण्डिताkhat·ti·ya·paṇ·ḍi·tā ब्राह्मणपण्डिताbrāh·ma·ṇa·paṇ·ḍi·tā गहपतिपण्डिताga·ha·pa·ti·paṇ·ḍi·tā समणपण्डिताsa·ma·ṇa·paṇ·ḍi·tā निपुणाni·pu·ṇā कतपरप्पवादाka·ta·pa·rap·pa·vā·dā वालवेधिरूपाvā·la·ve·dhi·rū·pā वोभिन्दन्ताvo·bhin·dan·tā मञ्ञेmañ·ñe चरन्तिca·ran·ti पञ्ञागतेनpañ·ñā·ga·te·na दिट्ठिगतानि,diṭ·ṭhi·ga·tā·ni तेte पञ्हेpañ·he अभिसङ्खरित्वाa·bhi·saṅ·kha·rit·vā अभिसङ्खरित्वाa·bhi·saṅ·kha·rit·vā तथागतंta·thā·ga·taṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पुच्छन्तिpuc·chan·ti गूळ्हानिgū·ḷhā·ni चca पटिच्छन्नानिpa·ṭic·chan·nā·ni च।ca

Yepi te khattiyapaṇḍitā brāhmaṇapaṇḍitā gahapatipaṇḍitā samaṇapaṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā vobhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te pañhe abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti gūḷhāni ca paṭicchannāni ca.

(Pāli only)
148

कथिताka·thi·tā विसज्जितावvi·saj·ji·tā·va तेte पञ्हाpañ·hā भगवताbha·ga·va·tā होन्तिhon·ti निद्दिट्ठकारणाnid·diṭ·ṭha·kā·ra·ṇā उपक्खित्तकाu·pak·khit·ta·kā च।ca

Kathitā visajjitāva te pañhā bhagavatā honti niddiṭṭhakāraṇā upakkhittakā ca.

(Pāli only)
149

तेte भगवतोbha·ga·va·to सम्पज्जन्ति।sam·paj·jan·ti

Te bhagavato sampajjanti.

(Pāli only)
150

अथa·tha खोkho भगवावbha·ga·vā·va तत्थtat·tha अतिरोचति,a·ti·ro·ca·ti यदिदंya·di·daṃ पञ्ञायाति।pañ·ñā·yā·ti

Atha kho bhagavāva tattha atirocati, yadidaṁ paññāyāti.

(Pāli only)
151

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā पञ्ञाचक्खुनापिpañ·ñā·cak·khu·nā·pi चक्खुमा।cak·khu·mā

Evaṁ bhagavā paññācakkhunāpi cakkhumā.

(Pāli only)
152

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā बुद्धचक्खुनापिbud·dha·cak·khu·nā·pi चक्खुमा?cak·khu·mā

Kathaṁ bhagavā buddhacakkhunāpi cakkhumā?

(Pāli only)
153

भगवाbha·ga·vā बुद्धचक्खुनाbud·dha·cak·khu·nā लोकंlo·kaṃ वोलोकेन्तोvo·lo·ken·to अद्दसad·da·sa सत्तेsat·te अप्परजक्खेap·pa·ra·jak·khe महारजक्खेma·hā·ra·jak·khe तिक्खिन्द्रियेtik·khin·dri·ye मुदिन्द्रियेmu·din·dri·ye स्वाकारेsvā·kā·re द्वाकारेdvā·kā·re सुविञ्ञापयेsu·viñ·ñā·pa·ye दुविञ्ञापयेdu·viñ·ñā·pa·ye अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce परलोकवज्जभयदस्साविनोpa·ra·lo·ka·vaj·ja·bha·ya·das·sā·vi·no विहरन्तेvi·ha·ran·te अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce नपरलोकवज्जभयदस्साविनोna·pa·ra·lo·ka·vaj·ja·bha·ya·das·sā·vi·no विहरन्ते।vi·ha·ran·te

Bhagavā buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino viharante appekacce naparalokavajjabhayadassāvino viharante.

(Pāli only)
154

सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma उप्पलिनियंup·pa·li·ni·yaṃ वाvā पदुमिनियंpa·du·mi·ni·yaṃ वाvā पुण्डरीकिनियंpuṇ·ḍa·rī·ki·ni·yaṃ वाvā अप्पेकच्चानिap·pe·kac·cā·ni उप्पलानिup·pa·lā·ni वाvā पदुमानिpa·du·mā·ni वाvā पुण्डरीकानिpuṇ·ḍa·rī·kā·ni वाvā उदकेu·da·ke जातानिjā·tā·ni उदकेu·da·ke संवड्ढानिsaṃ·vaḍ·ḍhā·ni उदकानुग्गतानिu·da·kā·nug·ga·tā·ni अन्तोनिमुग्गपोसीनि,an·to·ni·mug·ga·po·sī·ni अप्पेकच्चानिap·pe·kac·cā·ni उप्पलानिup·pa·lā·ni वाvā पदुमानिpa·du·mā·ni वाvā पुण्डरीकानिpuṇ·ḍa·rī·kā·ni वाvā उदकेu·da·ke जातानिjā·tā·ni उदकेu·da·ke संवड्ढानिsaṃ·vaḍ·ḍhā·ni समोदकंsa·mo·da·kaṃ ठितानि,ṭhi·tā·ni अप्पेकच्चानिap·pe·kac·cā·ni उप्पलानिup·pa·lā·ni वाvā पदुमानिpa·du·mā·ni वाvā पुण्डरीकानिpuṇ·ḍa·rī·kā·ni वाvā उदकेu·da·ke जातानिjā·tā·ni उदकेu·da·ke संवड्ढानिsaṃ·vaḍ·ḍhā·ni उदकंu·da·kaṃ अच्चुग्गम्मac·cug·gam·ma तिट्ठन्तिtiṭ·ṭhan·ti अनुपलित्तानिa·nu·pa·lit·tā·ni उदकेन;u·da·ke·na

Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni samodakaṁ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakaṁ accuggamma tiṭṭhanti anupalittāni udakena;

(Pāli only)
155

एवमेवंe·va·me·vaṃ भगवाbha·ga·vā बुद्धचक्खुनाbud·dha·cak·khu·nā लोकंlo·kaṃ वोलोकेन्तोvo·lo·ken·to अद्दसad·da·sa सत्तेsat·te अप्परजक्खेap·pa·ra·jak·khe महारजक्खेma·hā·ra·jak·khe तिक्खिन्द्रियेtik·khin·dri·ye मुदिन्द्रियेmu·din·dri·ye स्वाकारेsvā·kā·re द्वाकारेdvā·kā·re सुविञ्ञापयेsu·viñ·ñā·pa·ye दुविञ्ञापयेdu·viñ·ñā·pa·ye अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce परलोकवज्जभयदस्साविनोpa·ra·lo·ka·vaj·ja·bha·ya·das·sā·vi·no विहरन्तेvi·ha·ran·te अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce नपरलोकवज्जभयदस्साविनोna·pa·ra·lo·ka·vaj·ja·bha·ya·das·sā·vi·no विहरन्ते।vi·ha·ran·te

evamevaṁ bhagavā buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino viharante appekacce naparalokavajjabhayadassāvino viharante.

(Pāli only)
156

जानातिjā·nā·ti भगवा—bha·ga·vā

Jānāti bhagavā—

(Pāli only)
157

“अयंa·yaṃ पुग्गलोpug·ga·lo रागचरितो,rā·ga·ca·ri·to अयंa·yaṃ दोसचरितो,do·sa·ca·ri·to अयंa·yaṃ मोहचरितो,mo·ha·ca·ri·to अयंa·yaṃ वितक्कचरितो,vi·tak·ka·ca·ri·to अयंa·yaṃ सद्धाचरितो,sad·dhā·ca·ri·to अयंa·yaṃ ञाणचरितो”ति।ñā·ṇa·ca·ri·to

“ayaṁ puggalo rāgacarito, ayaṁ dosacarito, ayaṁ mohacarito, ayaṁ vitakkacarito, ayaṁ saddhācarito, ayaṁ ñāṇacarito”ti.

(Pāli only)
158

रागचरितस्सrā·ga·ca·ri·tas·sa भगवाbha·ga·vā पुग्गलस्सpug·ga·las·sa असुभकथंa·su·bha·ka·thaṃ कथेति;ka·the·ti

Rāgacaritassa bhagavā puggalassa asubhakathaṁ katheti;

(Pāli only)
159

दोसचरितस्सdo·sa·ca·ri·tas·sa भगवाbha·ga·vā पुग्गलस्सpug·ga·las·sa मेत्ताभावनंmet·tā·bhā·va·naṃ आचिक्खति;ā·cik·kha·ti

dosacaritassa bhagavā puggalassa mettābhāvanaṁ ācikkhati;

(Pāli only)
160

मोहचरितस्सmo·ha·ca·ri·tas·sa भगवाbha·ga·vā पुग्गलस्सpug·ga·las·sa उद्देसेud·de·se परिपुच्छायpa·ri·puc·chā·ya कालेनkā·le·na धम्मस्सवनेdham·mas·sa·va·ne कालेनkā·le·na धम्मसाकच्छायdham·ma·sā·kac·chā·ya गरुसंवासेga·ru·saṃ·vā·se निवेसेति;ni·ve·se·ti

mohacaritassa bhagavā puggalassa uddese paripucchāya kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya garusaṁvāse niveseti;

(Pāli only)
161

वितक्कचरितस्सvi·tak·ka·ca·ri·tas·sa भगवाbha·ga·vā पुग्गलस्सpug·ga·las·sa आनापानस्सतिंā·nā·pā·nas·sa·tiṃ आचिक्खति;ā·cik·kha·ti

vitakkacaritassa bhagavā puggalassa ānāpānassatiṁ ācikkhati;

(Pāli only)
162

सद्धाचरितस्सsad·dhā·ca·ri·tas·sa भगवाbha·ga·vā पुग्गलस्सpug·ga·las·sa पसादनीयंpa·sā·da·nī·yaṃ निमित्तंni·mit·taṃ आचिक्खतिā·cik·kha·ti बुद्धसुबोधिंbud·dha·su·bo·dhiṃ धम्मसुधम्मतंdham·ma·su·dham·ma·taṃ सङ्घसुप्पटिपत्तिंsaṅ·gha·sup·pa·ṭi·pat·tiṃ सीलानिsī·lā·ni चca अत्तनो;at·ta·no

saddhācaritassa bhagavā puggalassa pasādanīyaṁ nimittaṁ ācikkhati buddhasubodhiṁ dhammasudhammataṁ saṅghasuppaṭipattiṁ sīlāni ca attano;

(Pāli only)
163

ञाणचरितस्सñā·ṇa·ca·ri·tas·sa भगवाbha·ga·vā पुग्गलस्सpug·ga·las·sa विपस्सनानिमित्तंvi·pas·sa·nā·ni·mit·taṃ आचिक्खतिā·cik·kha·ti अनिच्चाकारंa·nic·cā·kā·raṃ दुक्खाकारंduk·khā·kā·raṃ अनत्ताकारं।a·nat·tā·kā·raṃ

ñāṇacaritassa bhagavā puggalassa vipassanānimittaṁ ācikkhati aniccākāraṁ dukkhākāraṁ anattākāraṁ.

(Pāli only)
164

“सेलेse·le यथाya·thā पब्बतमुद्धनिट्ठितो,pab·ba·ta·mud·dha·niṭ·ṭhi·to

“Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,

(Pāli only)
165

यथापिya·thā·pi पस्सेpas·se जनतंja·na·taṃ समन्ततो;sa·man·ta·to

Yathāpi passe janataṁ samantato;

(Pāli only)
166

तथूपमंta·thū·pa·maṃ धम्ममयंdham·ma·ma·yaṃ सुमेध,su·me·dha

Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha,

(Pāli only)
167

पासादमारुय्हpā·sā·da·mā·ruy·ha समन्तचक्खु;sa·man·ta·cak·khu

Pāsādamāruyha samantacakkhu;

(Pāli only)
168

सोकावतिण्णंso·kā·va·tiṇ·ṇaṃ जनतमपेतसोको,ja·na·ta·ma·pe·ta·so·ko

Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko,

(Pāli only)
169

अवेक्खस्सुa·vek·khas·su जातिजराभिभूतन्”ति।jā·ti·ja·rā·bhi·bhū·tan

Avekkhassu jātijarābhibhūtan”ti.

(Pāli only)
170

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā बुद्धचक्खुनापिbud·dha·cak·khu·nā·pi चक्खुमा।cak·khu·mā

Evaṁ bhagavā buddhacakkhunāpi cakkhumā.

(Pāli only)
171

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā समन्तचक्खुनापिsa·man·ta·cak·khu·nā·pi चक्खुमा?cak·khu·mā

Kathaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumā?

(Pāli only)
172

समन्तचक्खुsa·man·ta·cak·khu वुच्चतिvuc·ca·ti सब्बञ्ञुतञाणं।sab·bañ·ñu·ta·ñā·ṇaṃ

Samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ.

(Pāli only)
173

भगवाbha·ga·vā सब्बञ्ञुतञाणेनsab·bañ·ñu·ta·ñā·ṇe·na उपेतोu·pe·to समुपेतोsa·mu·pe·to उपगतोu·pa·ga·to समुपगतोsa·mu·pa·ga·to उपपन्नोu·pa·pan·no समुपपन्नोsa·mu·pa·pan·no समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

Bhagavā sabbaññutañāṇena upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato.

(Pāli only)
174

“नna तस्सtas·sa अदिट्ठमिधत्थिa·diṭ·ṭha·mi·dhat·thi किञ्चि,kiñ·ci

“Na tassa adiṭṭhamidhatthi kiñci,

(Pāli only)
175

अथोa·tho अविञ्ञातमजानितब्बं;a·viñ·ñā·ta·ma·jā·ni·tab·baṃ

Atho aviññātamajānitabbaṁ;

(Pāli only)
176

सब्बंsab·baṃ अभिञ्ञासिa·bhiñ·ñā·si यदत्थिya·dat·thi नेय्यं,ney·yaṃ

Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,

(Pāli only)
177

तथागतोta·thā·ga·to तेनte·na समन्तचक्खू”ति।sa·man·ta·cak·khū

Tathāgato tena samantacakkhū”ti.

(Pāli only)
178

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā समन्तचक्खुनापिsa·man·ta·cak·khu·nā·pi चक्खुमाति—cak·khu·mā·ti

Evaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumāti—

(Pāli only)
179

यथाya·thā दिस्सतिdis·sa·ti चक्खुमा।cak·khu·mā

yathā dissati cakkhumā.

(Pāli only)
180

<ब्>सब्बंb तमंta·maṃ विनोदेत्वा</ब्>तिvi·no·det·vā सब्बंsab·baṃ रागतमंrā·ga·ta·maṃ दोसतमंdo·sa·ta·maṃ मोहतमंmo·ha·ta·maṃ मानतमंmā·na·ta·maṃ दिट्ठितमंdiṭ·ṭhi·ta·maṃ किलेसतमंki·le·sa·ta·maṃ दुच्चरिततमंduc·ca·ri·ta·ta·maṃ अन्धकरणंan·dha·ka·ra·ṇaṃ अचक्खुकरणंa·cak·khu·ka·ra·ṇaṃ अञ्ञाणकरणंañ·ñā·ṇa·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञानिरोधिकंpañ·ñā·ni·ro·dhi·kaṃ विघातपक्खिकंvi·ghā·ta·pak·khi·kaṃ अनिब्बानसंवत्तनिकंa·nib·bā·na·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ नुदित्वाnu·dit·vā पनुदित्वाpa·nu·dit·vā जहित्वाja·hit·vā पजहित्वाpa·ja·hit·vā विनोदेत्वाvi·no·det·vā ब्यन्तिंbyan·tiṃ करित्वाka·rit·vā अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेत्वाति—ga·met·vā·ti

Sabbaṁ tamaṁ vinodetvāti sabbaṁ rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ nuditvā panuditvā jahitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvāti—

(Pāli only)
181

सब्बंsab·baṃ तमंta·maṃ विनोदेत्वा।vi·no·det·vā

sabbaṁ tamaṁ vinodetvā.

(Pāli only)
182

<ब्>एकोवb रतिमज्झगा</ब्>ति।ra·ti·maj·jha·gā

Ekova ratimajjhagāti.

(Pāli only)
183

<ब्>एको</ब्>तिb भगवाbha·ga·vā पब्बज्जासङ्खातेनpab·baj·jā·saṅ·khā·te·na एको,e·ko अदुतियट्ठेनa·du·ti·yaṭ·ṭhe·na एको,e·ko तण्हायtaṇ·hā·ya पहानट्ठेनpa·hā·naṭ·ṭhe·na एको,e·ko एकन्तवीतरागोतिe·kan·ta·vī·ta·rā·go·ti एको,e·ko एकन्तवीतदोसोतिe·kan·ta·vī·ta·do·so·ti एको,e·ko एकन्तवीतमोहोतिe·kan·ta·vī·ta·mo·ho·ti एको,e·ko एकन्तनिक्किलेसोतिe·kan·ta·nik·ki·le·so·ti एको,e·ko एकायनमग्गंe·kā·ya·na·mag·gaṃ गतोतिga·to·ti एको,e·ko अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ सम्मासम्बोधिंsam·mā·sam·bo·dhiṃ अभिसम्बुद्धोतिa·bhi·sam·bud·dho·ti एको।e·ko

Ekoti bhagavā pabbajjāsaṅkhātena eko, adutiyaṭṭhena eko, taṇhāya pahānaṭṭhena eko, ekantavītarāgoti eko, ekantavītadosoti eko, ekantavītamohoti eko, ekantanikkilesoti eko, ekāyanamaggaṁ gatoti eko, anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti eko.

(Pāli only)
184

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā पब्बज्जासङ्खातेनpab·baj·jā·saṅ·khā·te·na एको?e·ko

Kathaṁ bhagavā pabbajjāsaṅkhātena eko?

(Pāli only)
185

भगवाbha·ga·vā दहरोवda·ha·ro·va समानोsa·mā·no सुसुsu·su काळकेसोkā·ḷa·ke·so भद्रेनbhad·re·na योब्बनेनyob·ba·ne·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to पठमेनpa·ṭha·me·na वयसाva·ya·sā अकामकानंa·kā·ma·kā·naṃ मातापितूनंmā·tā·pi·tū·naṃ अस्सुमुखानंas·su·mu·khā·naṃ रुदन्तानंru·dan·tā·naṃ विलपन्तानंvi·la·pan·tā·naṃ ञातिसङ्घंñā·ti·saṅ·ghaṃ पहायpa·hā·ya सब्बंsab·baṃ घरावासपलिबोधंgha·rā·vā·sa·pa·li·bo·dhaṃ छिन्दित्वाchin·dit·vā पुत्तदारपलिबोधंput·ta·dā·ra·pa·li·bo·dhaṃ छिन्दित्वाchin·dit·vā ञातिपलिबोधंñā·ti·pa·li·bo·dhaṃ छिन्दित्वाchin·dit·vā मित्तामच्चपलिबोधंmit·tā·mac·ca·pa·li·bo·dhaṃ छिन्दित्वाchin·dit·vā सन्निधिपलिबोधंsan·ni·dhi·pa·li·bo·dhaṃ छिन्दित्वाchin·dit·vā केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजित्वाpab·ba·jit·vā अकिञ्चनभावंa·kiñ·ca·na·bhā·vaṃ उपगन्त्वाu·pa·gan·tvā एकोe·ko चरतिca·ra·ti विहरतिvi·ha·ra·ti इरियतिi·ri·ya·ti वत्ततिvat·ta·ti पालेतिpā·le·ti यपेतिya·pe·ti यापेति—yā·pe·ti

Bhagavā daharova samāno susu kāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ vilapantānaṁ ñātisaṅghaṁ pahāya sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti—

(Pāli only)
186

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā पब्बज्जासङ्खातेनpab·baj·jā·saṅ·khā·te·na एको।e·ko

evaṁ bhagavā pabbajjāsaṅkhātena eko.

(Pāli only)
187

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā अदुतियट्ठेनa·du·ti·yaṭ·ṭhe·na एको?e·ko

Kathaṁ bhagavā adutiyaṭṭhena eko?

(Pāli only)
188

सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no एकोe·ko अरञ्ञवनपत्थानिa·rañ·ña·va·na·pat·thā·ni पन्तानिpan·tā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni पटिसेवतिpa·ṭi·se·va·ti अप्पसद्दानिap·pa·sad·dā·ni अप्पनिग्घोसानिap·pa·nig·gho·sā·ni विजनवातानिvi·ja·na·vā·tā·ni मनुस्सराहस्सेय्यकानिma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kā·ni पटिसल्लानसारुप्पानि।pa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·pā·ni

So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.

(Pāli only)
189

सोso एकोe·ko चरति,ca·ra·ti एकोe·ko गच्छति,gac·cha·ti एकोe·ko तिट्ठति,tiṭ·ṭha·ti एकोe·ko निसीदति,ni·sī·da·ti एकोe·ko सेय्यंsey·yaṃ कप्पेति,kap·pe·ti एकोe·ko गामंgā·maṃ पिण्डायpiṇ·ḍā·ya पविसति,pa·vi·sa·ti एकोe·ko पटिक्कमति,pa·ṭik·ka·ma·ti एकोe·ko रहोra·ho निसीदति,ni·sī·da·ti एकोe·ko चङ्कमंcaṅ·ka·maṃ अधिट्ठाति,a·dhiṭ·ṭhā·ti एकोe·ko चरतिca·ra·ti विहरतिvi·ha·ra·ti इरियतिi·ri·ya·ti वत्ततिvat·ta·ti पालेतिpā·le·ti यपेतिya·pe·ti यापेति—yā·pe·ti

So eko carati, eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti—

(Pāli only)
190

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā अदुतियट्ठेनa·du·ti·yaṭ·ṭhe·na एको।e·ko

evaṁ bhagavā adutiyaṭṭhena eko.

(Pāli only)
191

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā तण्हायtaṇ·hā·ya पहानट्ठेनpa·hā·naṭ·ṭhe·na एको?e·ko

Kathaṁ bhagavā taṇhāya pahānaṭṭhena eko?

(Pāli only)
192

सोso एवंe·vaṃ एकोe·ko अदुतियोa·du·ti·yo अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरन्तोvi·ha·ran·to नज्जाnaj·jā नेरञ्जरायne·rañ·ja·rā·ya तीरेtī·re बोधिरुक्खमूलेbo·dhi·ruk·kha·mū·le महापधानंma·hā·pa·dhā·naṃ पदहन्तोpa·da·han·to मारंmā·raṃ ससेनंsa·se·naṃ कण्हंkaṇ·haṃ नमुचिंna·mu·ciṃ पमत्तबन्धुंpa·mat·ta·ban·dhuṃ विधमित्वाvi·dha·mit·vā तण्हाजालिनिंtaṇ·hā·jā·li·niṃ विसरितंvi·sa·ri·taṃ विसत्तिकंvi·sat·ti·kaṃ पजहसिpa·ja·ha·si विनोदेसिvi·no·de·si ब्यन्तिंbyan·tiṃ अकासिa·kā·si अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेसि।ga·me·si

So evaṁ eko adutiyo appamatto ātāpī pahitatto viharanto najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle mahāpadhānaṁ padahanto māraṁ sasenaṁ kaṇhaṁ namuciṁ pamattabandhuṁ vidhamitvā taṇhājāliniṁ visaritaṁ visattikaṁ pajahasi vinodesi byantiṁ akāsi anabhāvaṁ gamesi.

(Pāli only)
193

“तण्हादुतियोtaṇ·hā·du·ti·yo पुरिसो,pu·ri·so

“Taṇhādutiyo puriso,

(Pāli only)
194

दीघमद्धानसंसरं;dī·gha·mad·dhā·na·saṃ·sa·raṃ

dīghamaddhānasaṁsaraṁ;

(Pāli only)
195

इत्थभावञ्ञथाभावं,it·tha·bhā·vañ·ña·thā·bhā·vaṃ

Itthabhāvaññathābhāvaṁ,

(Pāli only)
196

संसारंsaṃ·sā·raṃ नातिवत्तति।nā·ti·vat·ta·ti

saṁsāraṁ nātivattati.

(Pāli only)
197

एतमादीनवंe·ta·mā·dī·na·vaṃ ञत्वा,ñat·vā

Etamādīnavaṁ ñatvā,

(Pāli only)
198

तण्हंtaṇ·haṃ दुक्खस्सduk·khas·sa सम्भवं;sam·bha·vaṃ

Taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ;

(Pāli only)
199

वीततण्होvī·ta·taṇ·ho अनादानो,a·nā·dā·no

Vītataṇho anādāno,

(Pāli only)
200

सतोsa·to भिक्खुbhik·khu परिब्बजे”ति।pa·rib·ba·je

Sato bhikkhu paribbaje”ti.

(Pāli only)
201

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā तण्हायtaṇ·hā·ya पहानट्ठेनpa·hā·naṭ·ṭhe·na एको।e·ko

Evaṁ bhagavā taṇhāya pahānaṭṭhena eko.

(Pāli only)
202

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā एकन्तवीतरागोतिe·kan·ta·vī·ta·rā·go·ti एको?e·ko

Kathaṁ bhagavā ekantavītarāgoti eko?

(Pāli only)
203

रागस्सrā·gas·sa पहीनत्ताpa·hī·nat·tā एकन्तवीतरागोतिe·kan·ta·vī·ta·rā·go·ti एको,e·ko दोसस्सdo·sas·sa पहीनत्ताpa·hī·nat·tā एकन्तवीतदोसोतिe·kan·ta·vī·ta·do·so·ti एको,e·ko मोहस्सmo·has·sa पहीनत्ताpa·hī·nat·tā एकन्तवीतमोहोतिe·kan·ta·vī·ta·mo·ho·ti एको,e·ko किलेसानंki·le·sā·naṃ पहीनत्ताpa·hī·nat·tā एकन्तनिक्किलेसोतिe·kan·ta·nik·ki·le·so·ti एको।e·ko

Rāgassa pahīnattā ekantavītarāgoti eko, dosassa pahīnattā ekantavītadosoti eko, mohassa pahīnattā ekantavītamohoti eko, kilesānaṁ pahīnattā ekantanikkilesoti eko.

(Pāli only)
204

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā एकायनमग्गंe·kā·ya·na·mag·gaṃ गतोतिga·to·ti एको?e·ko

Kathaṁ bhagavā ekāyanamaggaṁ gatoti eko?

(Pāli only)
205

एकायनमग्गोe·kā·ya·na·mag·go वुच्चतिvuc·ca·ti चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā चत्तारोcat·tā·ro सम्मप्पधानाsam·map·pa·dhā·nā चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā पञ्चिन्द्रियानिpañ·cin·dri·yā·ni पञ्चpañ·ca बलानिba·lā·ni सत्तsat·ta बोज्झङ्गाboj·jhaṅ·gā अरियोa·ri·yo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गो।mag·go

Ekāyanamaggo vuccati cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.

(Pāli only)
206

“एकायनंe·kā·ya·naṃ जातिखयन्तदस्सी,jā·ti·kha·yan·ta·das·sī

“Ekāyanaṁ jātikhayantadassī,

(Pāli only)
207

मग्गंmag·gaṃ पजानातिpa·jā·nā·ti हितानुकम्पी;hi·tā·nu·kam·pī

Maggaṁ pajānāti hitānukampī;

(Pāli only)
208

एतेनe·te·na मग्गेनmag·ge·na तरिंसुta·riṃ·su पुब्बे,pub·be

Etena maggena tariṁsu pubbe,

(Pāli only)
209

तरिस्सन्तिta·ris·san·ti येye चca तरन्तिta·ran·ti ओघन्”ति।o·ghan

Tarissanti ye ca taranti oghan”ti.

(Pāli only)
210

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā एकायनमग्गंe·kā·ya·na·mag·gaṃ गतोतिga·to·ti एको।e·ko

Evaṁ bhagavā ekāyanamaggaṁ gatoti eko.

(Pāli only)
211

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā एकोe·ko अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ सम्मासम्बोधिंsam·mā·sam·bo·dhiṃ अभिसम्बुद्धोतिa·bhi·sam·bud·dho·ti एको?e·ko

Kathaṁ bhagavā eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti eko?

(Pāli only)
212

<ब्>बोधि</ब्>b वुच्चतिvuc·ca·ti चतूसुca·tū·su मग्गेसुmag·ge·su ञाणंñā·ṇaṃ पञ्ञिन्द्रियंpañ·ñin·dri·yaṃ पञ्ञाबलंpañ·ñā·ba·laṃ धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go वीमंसाvī·maṃ·sā विपस्सनाvi·pas·sa·nā सम्मादिट्ठि।sam·mā·diṭ·ṭhi

Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.

(Pāli only)
213

भगवाbha·ga·vā तेनte·na बोधिञाणेनbo·dhi·ñā·ṇe·na “सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā अनिच्चा”तिa·nic·cā बुज्झि,buj·jhi

Bhagavā tena bodhiñāṇena “sabbe saṅkhārā aniccā”ti bujjhi,

(Pāli only)
214

“सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā दुक्खा”तिduk·khā बुज्झि,buj·jhi

“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti bujjhi,

(Pāli only)
215

“सब्बेsab·be धम्माdham·mā अनत्ता”तिa·nat·tā बुज्झि,buj·jhi

“sabbe dhammā anattā”ti bujjhi,

(Pāli only)
216

“अविज्जापच्चयाa·vij·jā·pac·ca·yā सङ्खारा”तिsaṅ·khā·rā बुज्झिbuj·jhi …पे…pe

“avijjāpaccayā saṅkhārā”ti bujjhi …pe…

(Pāli only)
217

“जातिपच्चयाjā·ti·pac·ca·yā जरामरणन्”तिja·rā·ma·ra·ṇan बुज्झि;buj·jhi

“jātipaccayā jarāmaraṇan”ti bujjhi;

(Pāli only)
218

“अविज्जानिरोधाa·vij·jā·ni·ro·dhā सङ्खारनिरोधो”तिsaṅ·khā·ra·ni·ro·dho बुज्झिbuj·jhi …पे…pe

“avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti bujjhi …pe…

(Pāli only)
219

“जातिनिरोधाjā·ti·ni·ro·dhā जरामरणनिरोधो”तिja·rā·ma·ra·ṇa·ni·ro·dho बुज्झि;buj·jhi

“jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti bujjhi;

(Pāli only)
220

“इदंi·daṃ दुक्खन्”तिduk·khan बुज्झि,buj·jhi

“idaṁ dukkhan”ti bujjhi,

(Pāli only)
221

“अयंa·yaṃ दुक्खसमुदयो”तिduk·kha·sa·mu·da·yo बुज्झि,buj·jhi

“ayaṁ dukkhasamudayo”ti bujjhi,

(Pāli only)
222

“अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधो”तिduk·kha·ni·ro·dho बुज्झि,buj·jhi

“ayaṁ dukkhanirodho”ti bujjhi,

(Pāli only)
223

“अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधगामिनीduk·kha·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा”तिpa·ṭi·pa·dā बुज्झि;buj·jhi

“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti bujjhi;

(Pāli only)
224

“इमेi·me आसवा”तिā·sa·vā बुज्झिbuj·jhi …पे…pe

“ime āsavā”ti bujjhi …pe…

(Pāli only)
225

“अयंa·yaṃ आसवनिरोधगामिनीā·sa·va·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा”तिpa·ṭi·pa·dā बुज्झि;buj·jhi

“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti bujjhi;

(Pāli only)
226

“इमेi·me धम्माdham·mā परिञ्ञेय्या”तिpa·riñ·ñey·yā बुज्झिbuj·jhi …

“ime dhammā pariññeyyā”ti bujjhi …

(Pāli only)
227

पहातब्बातिpa·hā·tab·bā·ti …

pahātabbāti …

(Pāli only)
228

भावेतब्बातिbhā·ve·tab·bā·ti …

bhāvetabbāti …

(Pāli only)
229

सच्छिकातब्बातिsac·chi·kā·tab·bā·ti बुज्झि,buj·jhi

sacchikātabbāti bujjhi,

(Pāli only)
230

छन्नंchan·naṃ फस्सायतनानंphas·sā·ya·ta·nā·naṃ समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca बुज्झि,buj·jhi

channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,

(Pāli only)
231

पञ्चन्नंpañ·can·naṃ उपादानक्खन्धानंu·pā·dā·nak·khan·dhā·naṃ समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca बुज्झि,buj·jhi

pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,

(Pāli only)
232

चतुन्नंca·tun·naṃ महाभूतानंma·hā·bhū·tā·naṃ समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca बुज्झि,buj·jhi

catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,

(Pāli only)
233

“यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci समुदयधम्मं,sa·mu·da·ya·dham·maṃ

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ,

(Pāli only)
234

सब्बंsab·baṃ तंtaṃ निरोधधम्मन्”तिni·ro·dha·dham·man बुज्झि।buj·jhi

sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti bujjhi.

(Pāli only)
235

अथa·tha वाvā यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci बुज्झितब्बंbuj·jhi·tab·baṃ अनुबुज्झितब्बंa·nu·buj·jhi·tab·baṃ पटिबुज्झितब्बंpa·ṭi·buj·jhi·tab·baṃ सम्बुज्झितब्बंsam·buj·jhi·tab·baṃ अधिगन्तब्बंa·dhi·gan·tab·baṃ फस्सितब्बंphas·si·tab·baṃ सच्छिकातब्बं,sac·chi·kā·tab·baṃ सब्बंsab·baṃ तंtaṃ तेनte·na बोधिञाणेनbo·dhi·ñā·ṇe·na बुज्झिbuj·jhi अनुबुज्झिa·nu·buj·jhi पटिबुज्झिpa·ṭi·buj·jhi सम्बुज्झिsam·buj·jhi सम्माबुज्झिsam·mā·buj·jhi अधिगच्छिa·dhi·gac·chi फस्सेसिphas·se·si सच्छाकासि।sac·chā·kā·si

Atha vā yaṁ kiñci bujjhitabbaṁ anubujjhitabbaṁ paṭibujjhitabbaṁ sambujjhitabbaṁ adhigantabbaṁ phassitabbaṁ sacchikātabbaṁ, sabbaṁ taṁ tena bodhiñāṇena bujjhi anubujjhi paṭibujjhi sambujjhi sammābujjhi adhigacchi phassesi sacchākāsi.

(Pāli only)
236

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā एकोe·ko अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ सम्मासम्बोधिंsam·mā·sam·bo·dhiṃ अभिसम्बुद्धोतिa·bhi·sam·bud·dho·ti एको।e·ko

Evaṁ bhagavā eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti eko.

(Pāli only)
237

<ब्>रतिमज्झगा</ब्>ति।b

Ratimajjhagāti.

(Pāli only)
238

<ब्>रतिन्</ब्>तिb नेक्खम्मरतिंnek·kham·ma·ra·tiṃ विवेकरतिंvi·ve·ka·ra·tiṃ उपसमरतिंu·pa·sa·ma·ra·tiṃ सम्बोधिरतिंsam·bo·dhi·ra·tiṃ अज्झगाaj·jha·gā समज्झगाsa·maj·jha·gā अधिगच्छिa·dhi·gac·chi फस्सेसिphas·se·si सच्छाकासीति—sac·chā·kā·sī·ti

Ratinti nekkhammaratiṁ vivekaratiṁ upasamaratiṁ sambodhiratiṁ ajjhagā samajjhagā adhigacchi phassesi sacchākāsīti—

(Pāli only)
239

एकोवe·ko·va रतिमज्झगा।ra·ti·maj·jha·gā

ekova ratimajjhagā.

(Pāli only)
240

तेनाहte·nā·ha थेरोthe·ro सारिपुत्तो—sā·ri·put·to

Tenāha thero sāriputto—

(Pāli only)
241

“सदेवकस्सsa·de·va·kas·sa लोकस्स,lo·kas·sa

“Sadevakassa lokassa,

(Pāli only)
242

यथाya·thā दिस्सतिdis·sa·ti चक्खुमा;cak·khu·mā

yathā dissati cakkhumā;

(Pāli only)
243

सब्बंsab·baṃ तमंta·maṃ विनोदेत्वा,vi·no·det·vā

Sabbaṁ tamaṁ vinodetvā,

(Pāli only)
244

एकोवe·ko·va रतिमज्झगा”ति।ra·ti·maj·jha·gā

ekova ratimajjhagā”ti.

(Pāli only)
245

<ब्>तंb बुद्धंbud·dhaṃ असितंa·si·taṃ तादिं,</ब्>tā·diṃ

Taṁ buddhaṁ asitaṁ tādiṁ,

(Pāli only)
246

<ब्>अकुहंb गणिमागतं;</ब्>ga·ṇi·mā·ga·taṃ

Akuhaṁ gaṇimāgataṁ;

(Pāli only)
247

<ब्>बहूनमिधb बद्धानं,</ब्>bad·dhā·naṃ

Bahūnamidha baddhānaṁ,

(Pāli only)
248

<ब्>अत्थिb पञ्हेनpañ·he·na आगमं।</ब्>ā·ga·maṃ

Atthi pañhena āgamaṁ.

(Pāli only)
249

<ब्>तंb बुद्धंbud·dhaṃ असितंa·si·taṃ तादिन्</ब्>ति।tā·din

Taṁ buddhaṁ asitaṁ tādinti.

(Pāli only)
250

<ब्>बुद्धो</ब्>तिb योyo सोso भगवाbha·ga·vā सयम्भूsa·yam·bhū अनाचरियकोa·nā·ca·ri·ya·ko पुब्बेpub·be अननुस्सुतेसुa·na·nus·su·te·su धम्मेसुdham·me·su सामंsā·maṃ सच्चानिsac·cā·ni अभिसम्बुज्झि,a·bhi·sam·buj·jhi तत्थtat·tha चca सब्बञ्ञुतंsab·bañ·ñu·taṃ पापुणिpā·pu·ṇi बलेसुba·le·su चca वसीभावं।va·sī·bhā·vaṃ

Buddhoti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ pāpuṇi balesu ca vasībhāvaṁ.

(Pāli only)
251

<ब्>बुद्धो</ब्>तिb केनट्ठेनke·naṭ·ṭhe·na बुद्धो?bud·dho

Buddhoti kenaṭṭhena buddho?

(Pāli only)
252

बुज्झिताbuj·jhi·tā सच्चानीतिsac·cā·nī·ti बुद्धो,bud·dho

Bujjhitā saccānīti buddho,

(Pāli only)
253

बोधेताbo·dhe·tā पजायातिpa·jā·yā·ti बुद्धो,bud·dho

bodhetā pajāyāti buddho,

(Pāli only)
254

सब्बञ्ञुतायsab·bañ·ñu·tā·ya बुद्धो,bud·dho

sabbaññutāya buddho,

(Pāli only)
255

सब्बदस्सावितायsab·ba·das·sā·vi·tā·ya बुद्धो,bud·dho

sabbadassāvitāya buddho,

(Pāli only)
256

अनञ्ञनेय्यतायa·nañ·ña·ney·ya·tā·ya बुद्धो,bud·dho

anaññaneyyatāya buddho,

(Pāli only)
257

विसवितायvi·sa·vi·tā·ya बुद्धो,bud·dho

visavitāya buddho,

(Pāli only)
258

खीणासवसङ्खातेनkhī·ṇā·sa·va·saṅ·khā·te·na बुद्धो,bud·dho

khīṇāsavasaṅkhātena buddho,

(Pāli only)
259

निरुपलेपसङ्खातेनni·ru·pa·le·pa·saṅ·khā·te·na बुद्धो,bud·dho

nirupalepasaṅkhātena buddho,

(Pāli only)
260

एकन्तवीतरागोतिe·kan·ta·vī·ta·rā·go·ti बुद्धो,bud·dho

ekantavītarāgoti buddho,

(Pāli only)
261

एकन्तवीतदोसोतिe·kan·ta·vī·ta·do·so·ti बुद्धो,bud·dho

ekantavītadosoti buddho,

(Pāli only)
262

एकन्तवीतमोहोतिe·kan·ta·vī·ta·mo·ho·ti बुद्धो,bud·dho

ekantavītamohoti buddho,

(Pāli only)
263

एकन्तनिक्किलेसोतिe·kan·ta·nik·ki·le·so·ti बुद्धो,bud·dho

ekantanikkilesoti buddho,

(Pāli only)
264

एकायनमग्गंe·kā·ya·na·mag·gaṃ गतोतिga·to·ti बुद्धो,bud·dho

ekāyanamaggaṁ gatoti buddho,

(Pāli only)
265

एकोe·ko अनुत्तरंa·nut·ta·raṃ सम्मासम्बोधिंsam·mā·sam·bo·dhiṃ अभिसम्बुद्धोतिa·bhi·sam·bud·dho·ti बुद्धो,bud·dho

eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti buddho,

(Pāli only)
266

अबुद्धिविहतत्ताa·bud·dhi·vi·ha·tat·tā बुद्धिपटिलाभत्ताbud·dhi·pa·ṭi·lā·bhat·tā बुद्धो।bud·dho

abuddhivihatattā buddhipaṭilābhattā buddho.

(Pāli only)
267

बुद्धोतिbud·dho·ti नेतंne·taṃ नामंnā·maṃ मातराmā·ta·rā कतंka·taṃ नna पितराpi·ta·rā कतं,ka·taṃ

Buddhoti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ,

(Pāli only)
268

नna भातराbhā·ta·rā कतं,ka·taṃ

na bhātarā kataṁ,

(Pāli only)
269

नna भगिनियाbha·gi·ni·yā कतं,ka·taṃ

na bhaginiyā kataṁ,

(Pāli only)
270

नna मित्तामच्चेहिmit·tā·mac·ce·hi कतं,ka·taṃ

na mittāmaccehi kataṁ,

(Pāli only)
271

नna ञातिसालोहितेहिñā·ti·sā·lo·hi·te·hi कतं,ka·taṃ

na ñātisālohitehi kataṁ,

(Pāli only)
272

नna समणब्राह्मणेहिsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇe·hi कतं,ka·taṃ

na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ,

(Pāli only)
273

नna देवताहिde·va·tā·hi कतं।ka·taṃ

na devatāhi kataṁ.

(Pāli only)
274

विमोक्खन्तिकमेतंvi·mok·khan·ti·ka·me·taṃ बुद्धानंbud·dhā·naṃ भगवन्तानंbha·ga·van·tā·naṃ बोधियाbo·dhi·yā मूलेmū·le सहsa·ha सब्बञ्ञुतञाणस्सsab·bañ·ñu·ta·ñā·ṇas·sa पटिलाभाpa·ṭi·lā·bhā सच्छिकाsac·chi·kā पञ्ञत्ति,pañ·ñat·ti यदिदंya·di·daṃ बुद्धोति—bud·dho·ti

Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti—

(Pāli only)
275

तंtaṃ बुद्धं।bud·dhaṃ

taṁ buddhaṁ.

(Pāli only)
276

<ब्>असितन्</ब्>तिb द्वेdve निस्सया—nis·sa·yā

Asitanti dve nissayā—

(Pāli only)
277

तण्हानिस्सयोtaṇ·hā·nis·sa·yo चca दिट्ठिनिस्सयोdiṭ·ṭhi·nis·sa·yo च।ca

taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca.

(Pāli only)
278

कतमोka·ta·mo तण्हानिस्सयो?taṇ·hā·nis·sa·yo

Katamo taṇhānissayo?

(Pāli only)
279

यावyā·va तण्हासङ्खातेनtaṇ·hā·saṅ·khā·te·na सीमकतंsī·ma·ka·taṃ ओधिकतंo·dhi·ka·taṃ परियन्तकतंpa·ri·yan·ta·ka·taṃ परिग्गहितंpa·rig·ga·hi·taṃ ममायितं—ma·mā·yi·taṃ

Yāva taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ—

(Pāli only)
280

इदंi·daṃ मम,ma·ma एतंe·taṃ मम,ma·ma एत्तकंet·ta·kaṃ मम,ma·ma एत्तावताet·tā·va·tā मम,ma·ma ममma·ma रूपाrū·pā सद्दाsad·dā गन्धाgan·dhā रसाra·sā फोट्ठब्बा,phoṭ·ṭhab·bā अत्थरणाat·tha·ra·ṇā पावुरणाpā·vu·ra·ṇā दासिदासाdā·si·dā·sā अजेळकाa·je·ḷa·kā कुक्कुटसूकराkuk·ku·ṭa·sū·ka·rā हत्थिगवास्सवळवा,hat·thi·ga·vās·sa·va·ḷa·vā खेत्तंkhet·taṃ वत्थुंvat·thuṃ हिरञ्ञंhi·rañ·ñaṃ सुवण्णं,su·vaṇ·ṇaṃ गामनिगमराजधानियोgā·ma·ni·ga·ma·rā·ja·dhā·ni·yo रट्ठञ्चraṭ·ṭhañ·ca जनपदोja·na·pa·do चca कोसोko·so चca कोट्ठागारञ्च,koṭ·ṭhā·gā·rañ·ca केवलम्पिke·va·lam·pi महापथविंma·hā·pa·tha·viṃ तण्हावसेनtaṇ·hā·va·se·na ममायति,ma·mā·ya·ti यावताyā·va·tā अट्ठसतंaṭ·ṭha·sa·taṃ तण्हाविचरितं—taṇ·hā·vi·ca·ri·taṃ

idaṁ mama, etaṁ mama, ettakaṁ mama, ettāvatā mama, mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā, khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ suvaṇṇaṁ, gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati, yāvatā aṭṭhasataṁ taṇhāvicaritaṁ—

(Pāli only)
281

अयंa·yaṃ तण्हानिस्सयो।taṇ·hā·nis·sa·yo

ayaṁ taṇhānissayo.

(Pāli only)
282

कतमोka·ta·mo दिट्ठिनिस्सयो?diṭ·ṭhi·nis·sa·yo

Katamo diṭṭhinissayo?

(Pāli only)
283

वीसतिवत्थुकाvī·sa·ti·vat·thu·kā सक्कायदिट्ठि,sak·kā·ya·diṭ·ṭhi दसवत्थुकाda·sa·vat·thu·kā मिच्छादिट्ठि,mic·chā·diṭ·ṭhi दसवत्थुकाda·sa·vat·thu·kā अन्तग्गाहिकाan·tag·gā·hi·kā दिट्ठि।diṭ·ṭhi

Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi.

(Pāli only)
284

याyā एवरूपाe·va·rū·pā दिट्ठिdiṭ·ṭhi दिट्ठिगतंdiṭ·ṭhi·ga·taṃ दिट्ठिगहनंdiṭ·ṭhi·ga·ha·naṃ दिट्ठिकन्तारोdiṭ·ṭhi·kan·tā·ro दिट्ठिविसुकायिकंdiṭ·ṭhi·vi·su·kā·yi·kaṃ दिट्ठिविप्फन्दितंdiṭ·ṭhi·vip·phan·di·taṃ दिट्ठिसंयोजनंdiṭ·ṭhi·saṃ·yo·ja·naṃ गाहोgā·ho पटिग्गाहोpa·ṭig·gā·ho अभिनिवेसोa·bhi·ni·ve·so परामासोpa·rā·mā·so कुम्मग्गोkum·mag·go मिच्छापथोmic·chā·pa·tho मिच्छत्तंmic·chat·taṃ तित्थायतनंtit·thā·ya·ta·naṃ विपरियेसग्गाहोvi·pa·ri·ye·sag·gā·ho विपरीतग्गाहोvi·pa·rī·tag·gā·ho विपल्लासग्गाहोvi·pal·lā·sag·gā·ho मिच्छागाहोmic·chā·gā·ho “अयाथावकस्मिंa·yā·thā·va·kas·miṃ याथावकन्”तिyā·thā·va·kan गाहोgā·ho यावताyā·va·tā द्वासट्ठिdvā·saṭ·ṭhi दिट्ठिगतानि—diṭ·ṭhi·ga·tā·ni

Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisukāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho “ayāthāvakasmiṁ yāthāvakan”ti gāho yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—

(Pāli only)
285

अयंa·yaṃ दिट्ठिनिस्सयो।diṭ·ṭhi·nis·sa·yo

ayaṁ diṭṭhinissayo.

(Pāli only)
286

बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to तण्हानिस्सयोtaṇ·hā·nis·sa·yo पहीनो,pa·hī·no दिट्ठिनिस्सयोdiṭ·ṭhi·nis·sa·yo पटिनिस्सट्ठो;pa·ṭi·nis·saṭ·ṭho

Buddhassa bhagavato taṇhānissayo pahīno, diṭṭhinissayo paṭinissaṭṭho;

(Pāli only)
287

तण्हानिस्सयस्सtaṇ·hā·nis·sa·yas·sa पहीनत्ताpa·hī·nat·tā दिट्ठिनिस्सयस्सdiṭ·ṭhi·nis·sa·yas·sa पटिनिस्सट्ठत्ताpa·ṭi·nis·saṭ·ṭhat·tā भगवाbha·ga·vā चक्खुंcak·khuṃ असितो,a·si·to सोतंso·taṃ … घानंghā·naṃ … जिव्हंjiv·haṃ … कायंkā·yaṃ … मनंma·naṃ असितो,a·si·to

taṇhānissayassa pahīnattā diṭṭhinissayassa paṭinissaṭṭhattā bhagavā cakkhuṁ asito, sotaṁ … ghānaṁ … jivhaṁ … kāyaṁ … manaṁ asito,

(Pāli only)
288

रूपेrū·pe … सद्देsad·de … गन्धेgan·dhe … रसेra·se … फोट्ठब्बेphoṭ·ṭhab·be …

rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe …

(Pāli only)
289

कुलंku·laṃ … गणंga·ṇaṃ … आवासंā·vā·saṃ … लाभंlā·bhaṃ … यसंya·saṃ … पसंसंpa·saṃ·saṃ … सुखंsu·khaṃ … चीवरंcī·va·raṃ … पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ … सेनासनंse·nā·sa·naṃ … गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारंgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·raṃ …

kulaṁ … gaṇaṁ … āvāsaṁ … lābhaṁ … yasaṁ … pasaṁsaṁ … sukhaṁ … cīvaraṁ … piṇḍapātaṁ … senāsanaṁ … gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ …

(Pāli only)
290

कामधातुंkā·ma·dhā·tuṃ … रूपधातुंrū·pa·dhā·tuṃ … अरूपधातुंa·rū·pa·dhā·tuṃ … कामभवंkā·ma·bha·vaṃ … रूपभवंrū·pa·bha·vaṃ … अरूपभवंa·rū·pa·bha·vaṃ … सञ्ञाभवंsañ·ñā·bha·vaṃ … असञ्ञाभवंa·sañ·ñā·bha·vaṃ … नेवसञ्ञानासञ्ञाभवंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·bha·vaṃ …

kāmadhātuṁ … rūpadhātuṁ … arūpadhātuṁ … kāmabhavaṁ … rūpabhavaṁ … arūpabhavaṁ … saññābhavaṁ … asaññābhavaṁ … nevasaññānāsaññābhavaṁ …

(Pāli only)
291

एकवोकारभवंe·ka·vo·kā·ra·bha·vaṃ … चतुवोकारभवंca·tu·vo·kā·ra·bha·vaṃ … पञ्चवोकारभवंpañ·ca·vo·kā·ra·bha·vaṃ …

ekavokārabhavaṁ … catuvokārabhavaṁ … pañcavokārabhavaṁ …

(Pāli only)
292

अतीतंa·tī·taṃ … अनागतंa·nā·ga·taṃ … पच्चुप्पन्नंpac·cup·pan·naṃ …

atītaṁ … anāgataṁ … paccuppannaṁ …

(Pāli only)
293

दिट्ठसुतमुतविञ्ञातब्बेdiṭ·ṭha·su·ta·mu·ta·viñ·ñā·tab·be धम्मेdham·me असितोa·si·to अनिस्सितोa·nis·si·to अनल्लीनोa·nal·lī·no अनुपगतोa·nu·pa·ga·to अनज्झोसितोa·naj·jho·si·to अनधिमुत्तोa·na·dhi·mut·to निक्खन्तोnik·khan·to निस्सटोnis·sa·ṭo विप्पमुत्तोvip·pa·mut·to विसञ्ञुत्तोvi·sañ·ñut·to विमरियादिकतेनvi·ma·ri·yā·di·ka·te·na चेतसाce·ta·sā विहरतीति—vi·ha·ra·tī·ti

diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme asito anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—

(Pāli only)
294

तंtaṃ बुद्धंbud·dhaṃ असितं।a·si·taṃ

taṁ buddhaṁ asitaṁ.

(Pāli only)
295

<ब्>तादिन्</ब्>तिb भगवाbha·ga·vā पञ्चहाकारेहिpañ·ca·hā·kā·re·hi तादी—tā·dī

Tādinti bhagavā pañcahākārehi tādī—

(Pāli only)
296

इट्ठानिट्ठेiṭ·ṭhā·niṭ·ṭhe तादी,tā·dī चत्तावीतिcat·tā·vī·ti तादी,tā·dī तिण्णावीतिtiṇ·ṇā·vī·ti तादी,tā·dī मुत्तावीतिmut·tā·vī·ti तादी,tā·dī तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी।tā·dī

iṭṭhāniṭṭhe tādī, cattāvīti tādī, tiṇṇāvīti tādī, muttāvīti tādī, taṁniddesā tādī.

(Pāli only)
297

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā इट्ठानिट्ठेiṭ·ṭhā·niṭ·ṭhe तादी?tā·dī

Kathaṁ bhagavā iṭṭhāniṭṭhe tādī?

(Pāli only)
298

भगवाbha·ga·vā लाभेपिlā·bhe·pi तादी,tā·dī अलाभेपिa·lā·bhe·pi तादी,tā·dī यसेपिya·se·pi तादी,tā·dī अयसेपिa·ya·se·pi तादी,tā·dī पसंसायपिpa·saṃ·sā·ya·pi तादीtā·dī निन्दायपिnin·dā·ya·pi तादी,tā·dī सुखेपिsu·khe·pi तादी,tā·dī दुक्खेपिduk·khe·pi तादी;tā·dī

Bhagavā lābhepi tādī, alābhepi tādī, yasepi tādī, ayasepi tādī, pasaṁsāyapi tādī nindāyapi tādī, sukhepi tādī, dukkhepi tādī;

(Pāli only)
299

एकच्चेe·kac·ce बाहंbā·haṃ गन्धेनgan·dhe·na लिम्पेय्युं,lim·pey·yuṃ एकच्चेe·kac·ce बाहंbā·haṃ वासियाvā·si·yā तच्छेय्युं,tac·chey·yuṃ अमुकस्मिंa·mu·kas·miṃ नत्थिnat·thi रागो,rā·go अमुकस्मिंa·mu·kas·miṃ नत्थिnat·thi पटिघं,pa·ṭi·ghaṃ अनुनयपटिघविप्पहीनोa·nu·na·ya·pa·ṭi·gha·vip·pa·hī·no उग्घातिनिग्घातिवीतिवत्तोug·ghā·ti·nig·ghā·ti·vī·ti·vat·to अनुरोधविरोधंa·nu·ro·dha·vi·ro·dhaṃ समतिक्कन्तो।sa·ma·tik·kan·to

ekacce bāhaṁ gandhena limpeyyuṁ, ekacce bāhaṁ vāsiyā taccheyyuṁ, amukasmiṁ natthi rāgo, amukasmiṁ natthi paṭighaṁ, anunayapaṭighavippahīno ugghātinigghātivītivatto anurodhavirodhaṁ samatikkanto.

(Pāli only)
300

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā इट्ठानिट्ठेiṭ·ṭhā·niṭ·ṭhe तादी।tā·dī

Evaṁ bhagavā iṭṭhāniṭṭhe tādī.

(Pāli only)
301

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā चत्तावीतिcat·tā·vī·ti तादी?tā·dī

Kathaṁ bhagavā cattāvīti tādī?

(Pāli only)
302

भगवतोbha·ga·va·to रागोrā·go चत्तोcat·to वन्तोvan·to मुत्तोmut·to पहीनोpa·hī·no पटिनिस्सट्ठो,pa·ṭi·nis·saṭ·ṭho दोसोdo·so … मोहोmo·ho … कोधोko·dho … उपनाहोu·pa·nā·ho … मक्खोmak·kho … पळासोpa·ḷā·so … इस्साis·sā … मच्छरियंmac·cha·ri·yaṃ … मायाmā·yā … साठेय्यंsā·ṭhey·yaṃ … थम्भोtham·bho … सारम्भोsā·ram·bho … मानोmā·no … अतिमानोa·ti·mā·no … मदोma·do … पमादोpa·mā·do … सब्बेsab·be किलेसाki·le·sā … सब्बेsab·be दुच्चरिताduc·ca·ri·tā … सब्बेsab·be दरथाda·ra·thā … सब्बेsab·be परिळाहाpa·ri·ḷā·hā … सब्बेsab·be सन्तापाsan·tā·pā … सब्बाकुसलाभिसङ्खाराsab·bā·ku·sa·lā·bhi·saṅ·khā·rā चत्ताcat·tā वन्ताvan·tā मुत्ताmut·tā पहीनाpa·hī·nā पटिनिस्सट्ठा।pa·ṭi·nis·saṭ·ṭhā

Bhagavato rāgo catto vanto mutto pahīno paṭinissaṭṭho, doso … moho … kodho … upanāho … makkho … paḷāso … issā … macchariyaṁ … māyā … sāṭheyyaṁ … thambho … sārambho … māno … atimāno … mado … pamādo … sabbe kilesā … sabbe duccaritā … sabbe darathā … sabbe pariḷāhā … sabbe santāpā … sabbākusalābhisaṅkhārā cattā vantā muttā pahīnā paṭinissaṭṭhā.

(Pāli only)
303

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā चत्तावीतिcat·tā·vī·ti तादी।tā·dī

Evaṁ bhagavā cattāvīti tādī.

(Pāli only)
304

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā तिण्णावीतिtiṇ·ṇā·vī·ti तादी?tā·dī

Kathaṁ bhagavā tiṇṇāvīti tādī?

(Pāli only)
305

भगवाbha·ga·vā कामोघंkā·mo·ghaṃ तिण्णो,tiṇ·ṇo भवोघंbha·vo·ghaṃ तिण्णो,tiṇ·ṇo दिट्ठोघंdiṭ·ṭho·ghaṃ तिण्णो,tiṇ·ṇo अविज्जोघंa·vij·jo·ghaṃ तिण्णो,tiṇ·ṇo सब्बंsab·baṃ संसारपथंsaṃ·sā·ra·pa·thaṃ तिण्णोtiṇ·ṇo उत्तिण्णोut·tiṇ·ṇo नित्तिण्णोnit·tiṇ·ṇo अतिक्कन्तोa·tik·kan·to समतिक्कन्तोsa·ma·tik·kan·to वीतिवत्तो।vī·ti·vat·to

Bhagavā kāmoghaṁ tiṇṇo, bhavoghaṁ tiṇṇo, diṭṭhoghaṁ tiṇṇo, avijjoghaṁ tiṇṇo, sabbaṁ saṁsārapathaṁ tiṇṇo uttiṇṇo nittiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto.

(Pāli only)
306

सोso वुट्ठवासोvuṭ·ṭha·vā·so चिण्णचरणोciṇ·ṇa·ca·ra·ṇo गतद्धोga·tad·dho गतदिसोga·ta·di·so गतकोटियोga·ta·ko·ṭi·yo पालितब्रह्मचरियोpā·li·tab·rah·ma·ca·ri·yo उत्तमदिट्ठिप्पत्तोut·ta·ma·diṭ·ṭhip·pat·to भावितमग्गोbhā·vi·ta·mag·go पहीनकिलेसोpa·hī·na·ki·le·so पटिविद्धाकुप्पोpa·ṭi·vid·dhā·kup·po सच्छिकतनिरोधो।sac·chi·ka·ta·ni·ro·dho

So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo gataddho gatadiso gatakoṭiyo pālitabrahmacariyo uttamadiṭṭhippatto bhāvitamaggo pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho.

(Pāli only)
307

दुक्खंduk·khaṃ तस्सtas·sa परिञ्ञातं,pa·riñ·ñā·taṃ समुदयोsa·mu·da·yo पहीनो,pa·hī·no मग्गोmag·go भावितो,bhā·vi·to निरोधोni·ro·dho सच्छिकतो,sac·chi·ka·to अभिञ्ञेय्यंa·bhiñ·ñey·yaṃ अभिञ्ञातं,a·bhiñ·ñā·taṃ परिञ्ञेय्यंpa·riñ·ñey·yaṃ परिञ्ञातं,pa·riñ·ñā·taṃ पहातब्बंpa·hā·tab·baṃ पहीनं,pa·hī·naṃ भावेतब्बंbhā·ve·tab·baṃ भावितं,bhā·vi·taṃ सच्छिकातब्बंsac·chi·kā·tab·baṃ सच्छिकतं।sac·chi·ka·taṃ

Dukkhaṁ tassa pariññātaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, pariññeyyaṁ pariññātaṁ, pahātabbaṁ pahīnaṁ, bhāvetabbaṁ bhāvitaṁ, sacchikātabbaṁ sacchikataṁ.

(Pāli only)
308

सोso उक्खित्तपलिघोuk·khit·ta·pa·li·gho सङ्किण्णपरिक्खोsaṅ·kiṇ·ṇa·pa·rik·kho अब्बूळ्हेसिकोab·bū·ḷhe·si·ko निरग्गळोni·rag·ga·ḷo अरियोa·ri·yo पन्नद्धजोpan·nad·dha·jo पन्नभारोpan·na·bhā·ro विसञ्ञुत्तोvi·sañ·ñut·to पञ्चङ्गविप्पहीनोpañ·caṅ·ga·vip·pa·hī·no छळङ्गसमन्नागतोcha·ḷaṅ·ga·sa·man·nā·ga·to एकारक्खोe·kā·rak·kho चतुरापस्सेनोca·tu·rā·pas·se·no पनुण्णपच्चेकसच्चोpa·nuṇ·ṇa·pac·ce·ka·sac·co समवयसट्ठेसनोsa·ma·va·ya·saṭ·ṭhe·sa·no अनाविलसङ्कप्पोa·nā·vi·la·saṅ·kap·po पस्सद्धकायसङ्खारोpas·sad·dha·kā·ya·saṅ·khā·ro सुविमुत्तचित्तोsu·vi·mut·ta·cit·to सुविमुत्तपञ्ञोsu·vi·mut·ta·pañ·ño केवलीke·va·lī वुसितवाvu·si·ta·vā उत्तमपुरिसोut·ta·ma·pu·ri·so परमपुरिसोpa·ra·ma·pu·ri·so परमपत्तिप्पत्तो।pa·ra·ma·pat·tip·pat·to

So ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikkho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto pañcaṅgavippahīno chaḷaṅgasamannāgato ekārakkho caturāpasseno panuṇṇapaccekasacco samavayasaṭṭhesano anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro suvimuttacitto suvimuttapañño kevalī vusitavā uttamapuriso paramapuriso paramapattippatto.

(Pāli only)
309

सोso नेवाचिनति,ne·vā·ci·na·ti नापचिनति;nā·pa·ci·na·ti

So nevācinati, nāpacinati;

(Pāli only)
310

अपचिनित्वाa·pa·ci·nit·vā ठितोṭhi·to नेवne·va पजहति,pa·ja·ha·ti नna उपादियति;u·pā·di·ya·ti

apacinitvā ṭhito neva pajahati, na upādiyati;

(Pāli only)
311

पजहित्वाpa·ja·hit·vā ठितोṭhi·to नेवne·va संसिब्बति,saṃ·sib·ba·ti नna उस्सिनेति;us·si·ne·ti

pajahitvā ṭhito neva saṁsibbati, na ussineti;

(Pāli only)
312

विसिनेत्वाvi·si·net·vā ठितोṭhi·to नेवne·va विधूपेति,vi·dhū·pe·ti नna सन्धूपेति;san·dhū·pe·ti

visinetvā ṭhito neva vidhūpeti, na sandhūpeti;

(Pāli only)
313

विधूपेत्वाvi·dhū·pet·vā ठितो,ṭhi·to असेखेनa·se·khe·na सीलक्खन्धेनsī·lak·khan·dhe·na समन्नागतत्ताsa·man·nā·ga·tat·tā ठितो,ṭhi·to असेखेनa·se·khe·na समाधिक्खन्धेनsa·mā·dhik·khan·dhe·na समन्नागतत्ताsa·man·nā·ga·tat·tā ठितो,ṭhi·to असेखेनa·se·khe·na पञ्ञाक्खन्धेनpañ·ñāk·khan·dhe·na समन्नागतत्ताsa·man·nā·ga·tat·tā ठितो,ṭhi·to असेखेनa·se·khe·na विमुत्तिक्खन्धेनvi·mut·tik·khan·dhe·na समन्नागतत्ताsa·man·nā·ga·tat·tā ठितो,ṭhi·to असेखेनa·se·khe·na विमुत्तिञाणदस्सनक्खन्धेनvi·mut·ti·ñā·ṇa·das·sa·nak·khan·dhe·na समन्नागतत्ताsa·man·nā·ga·tat·tā ठितो,ṭhi·to सच्चंsac·caṃ सम्पटिपादियित्वाsam·pa·ṭi·pā·di·yit·vā ठितो,ṭhi·to एजंe·jaṃ समतिक्कमित्वाsa·ma·tik·ka·mit·vā ठितो,ṭhi·to किलेसग्गिंki·le·sag·giṃ परियादियित्वाpa·ri·yā·di·yit·vā ठितो,ṭhi·to अपरिगमनतायa·pa·ri·ga·ma·na·tā·ya ठितो,ṭhi·to कटंka·ṭaṃ समादायsa·mā·dā·ya ठितो,ṭhi·to मुत्तिपटिसेवनतायmut·ti·pa·ṭi·se·va·na·tā·ya ठितो,ṭhi·to मेत्तायmet·tā·ya पारिसुद्धियाpā·ri·sud·dhi·yā ठितो,ṭhi·to करुणायka·ru·ṇā·ya पारिसुद्धियाpā·ri·sud·dhi·yā ठितो,ṭhi·to मुदितायmu·di·tā·ya पारिसुद्धियाpā·ri·sud·dhi·yā ठितो,ṭhi·to उपेक्खायu·pek·khā·ya पारिसुद्धियाpā·ri·sud·dhi·yā ठितो,ṭhi·to अच्चन्तपारिसुद्धियाac·can·ta·pā·ri·sud·dhi·yā ठितो,ṭhi·to अतम्मयतायa·tam·ma·ya·tā·ya पारिसुद्धियाpā·ri·sud·dhi·yā ठितो,ṭhi·to विमुत्तत्ताvi·mut·tat·tā ठितो,ṭhi·to सन्तुसितत्ताsan·tu·si·tat·tā ठितो,ṭhi·to खन्धपरियन्तेkhan·dha·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to धातुपरियन्तेdhā·tu·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to आयतनपरियन्तेā·ya·ta·na·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to गतिपरियन्तेga·ti·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to उपपत्तिपरियन्तेu·pa·pat·ti·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to पटिसन्धिपरियन्तेpa·ṭi·san·dhi·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to भवपरियन्तेbha·va·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to संसारपरियन्तेsaṃ·sā·ra·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to वट्टपरियन्तेvaṭ·ṭa·pa·ri·yan·te ठितो,ṭhi·to अन्तिमेan·ti·me भवेbha·ve ठितो,ṭhi·to अन्तिमेan·ti·me समुस्सयेsa·mus·sa·ye ठितो,ṭhi·to अन्तिमदेहधरोan·ti·ma·de·ha·dha·ro भगवा।bha·ga·vā

vidhūpetvā ṭhito, asekhena sīlakkhandhena samannāgatattā ṭhito, asekhena samādhikkhandhena samannāgatattā ṭhito, asekhena paññākkhandhena samannāgatattā ṭhito, asekhena vimuttikkhandhena samannāgatattā ṭhito, asekhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgatattā ṭhito, saccaṁ sampaṭipādiyitvā ṭhito, ejaṁ samatikkamitvā ṭhito, kilesaggiṁ pariyādiyitvā ṭhito, aparigamanatāya ṭhito, kaṭaṁ samādāya ṭhito, muttipaṭisevanatāya ṭhito, mettāya pārisuddhiyā ṭhito, karuṇāya pārisuddhiyā ṭhito, muditāya pārisuddhiyā ṭhito, upekkhāya pārisuddhiyā ṭhito, accantapārisuddhiyā ṭhito, atammayatāya pārisuddhiyā ṭhito, vimuttattā ṭhito, santusitattā ṭhito, khandhapariyante ṭhito, dhātupariyante ṭhito, āyatanapariyante ṭhito, gatipariyante ṭhito, upapattipariyante ṭhito, paṭisandhipariyante ṭhito, bhavapariyante ṭhito, saṁsārapariyante ṭhito, vaṭṭapariyante ṭhito, antime bhave ṭhito, antime samussaye ṭhito, antimadehadharo bhagavā.

(Pāli only)
314

“तस्सायंtas·sā·yaṃ पच्छिमकोpac·chi·ma·ko भवो,bha·vo

“Tassāyaṁ pacchimako bhavo,

(Pāli only)
315

चरिमोयंca·ri·mo·yaṃ समुस्सयो;sa·mus·sa·yo

carimoyaṁ samussayo;

(Pāli only)
316

जातिमरणसंसारो,jā·ti·ma·ra·ṇa·saṃ·sā·ro

Jātimaraṇasaṁsāro,

(Pāli only)
317

नत्थिnat·thi तस्सtas·sa पुनब्भवो”ति।pu·nab·bha·vo

natthi tassa punabbhavo”ti.

(Pāli only)
318

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā तिण्णावीतिtiṇ·ṇā·vī·ti तादी।tā·dī

Evaṁ bhagavā tiṇṇāvīti tādī.

(Pāli only)
319

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā मुत्तावीतिmut·tā·vī·ti तादी?tā·dī

Kathaṁ bhagavā muttāvīti tādī?

(Pāli only)
320

भगवतोbha·ga·va·to रागाrā·gā चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं,su·vi·mut·taṃ दोसाdo·sā चित्तंcit·taṃ … मोहाmo·hā चित्तंcit·taṃ … कोधाko·dhā … उपनाहाu·pa·nā·hā … मक्खाmak·khā … पळासाpa·ḷā·sā … इस्सायis·sā·ya … मच्छरियाmac·cha·ri·yā … मायायmā·yā·ya … साठेय्याsā·ṭhey·yā … थम्भाtham·bhā … सारम्भाsā·ram·bhā … मानाmā·nā … अतिमानाa·ti·mā·nā … मदाma·dā … पमादाpa·mā·dā … सब्बकिलेसेहिsab·ba·ki·le·se·hi … सब्बदुच्चरितेहिsab·ba·duc·ca·ri·te·hi … सब्बदरथेहिsab·ba·da·ra·the·hi … सब्बपरिळाहेहिsab·ba·pa·ri·ḷā·he·hi … सब्बसन्तापेहिsab·ba·san·tā·pe·hi … सब्बाकुसलाभिसङ्खारेहिsab·bā·ku·sa·lā·bhi·saṅ·khā·re·hi चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं।su·vi·mut·taṃ

Bhagavato rāgā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ, dosā cittaṁ … mohā cittaṁ … kodhā … upanāhā … makkhā … paḷāsā … issāya … macchariyā … māyāya … sāṭheyyā … thambhā … sārambhā … mānā … atimānā … madā … pamādā … sabbakilesehi … sabbaduccaritehi … sabbadarathehi … sabbapariḷāhehi … sabbasantāpehi … sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ.

(Pāli only)
321

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā मुत्तावीतिmut·tā·vī·ti तादी।tā·dī

Evaṁ bhagavā muttāvīti tādī.

(Pāli only)
322

कथंka·thaṃ भगवाbha·ga·vā तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी?tā·dī

Kathaṁ bhagavā taṁniddesā tādī?

(Pāli only)
323

भगवाbha·ga·vā सीलेsī·le सतिsa·ti सीलवातिsī·la·vā·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी,tā·dī सद्धायsad·dhā·ya सतिsa·ti सद्धोतिsad·dho·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी,tā·dī वीरियेvī·ri·ye सतिsa·ti वीरियवातिvī·ri·ya·vā·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी,tā·dī सतियाsa·ti·yā सतिsa·ti सतिमातिsa·ti·mā·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी,tā·dī समाधिस्मिंsa·mā·dhis·miṃ सतिsa·ti समाहितोतिsa·mā·hi·to·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी,tā·dī पञ्ञायpañ·ñā·ya सतिsa·ti पञ्ञवातिpañ·ña·vā·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी,tā·dī विज्जायvij·jā·ya सतिsa·ti तेविज्जोतिte·vij·jo·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी,tā·dī अभिञ्ञायa·bhiñ·ñā·ya सतिsa·ti छळभिञ्ञोतिcha·ḷa·bhiñ·ño·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी,tā·dī दसबलेda·sa·ba·le सतिsa·ti दसबलोतिda·sa·ba·lo·ti तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादी।tā·dī

Bhagavā sīle sati sīlavāti taṁniddesā tādī, saddhāya sati saddhoti taṁniddesā tādī, vīriye sati vīriyavāti taṁniddesā tādī, satiyā sati satimāti taṁniddesā tādī, samādhismiṁ sati samāhitoti taṁniddesā tādī, paññāya sati paññavāti taṁniddesā tādī, vijjāya sati tevijjoti taṁniddesā tādī, abhiññāya sati chaḷabhiññoti taṁniddesā tādī, dasabale sati dasabaloti taṁniddesā tādī.

(Pāli only)
324

एवंe·vaṃ भगवाbha·ga·vā तंनिद्देसाtaṃ·nid·de·sā तादीति—tā·dī·ti

Evaṁ bhagavā taṁniddesā tādīti—

(Pāli only)
325

तंtaṃ बुद्धंbud·dhaṃ असितंa·si·taṃ तादिं।tā·diṃ

taṁ buddhaṁ asitaṁ tādiṁ.

(Pāli only)
326

<ब्>अकुहंb गणिमागतन्</ब्>ति।ga·ṇi·mā·ga·tan

Akuhaṁ gaṇimāgatanti.

(Pāli only)
327

<ब्>अकुहो</ब्>तिb तीणिtī·ṇi कुहनवत्थूनि—ku·ha·na·vat·thū·ni

Akuhoti tīṇi kuhanavatthūni—

(Pāli only)
328

पच्चयपटिसेवनसङ्खातंpac·ca·ya·pa·ṭi·se·va·na·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु,ku·ha·na·vat·thu इरियापथसङ्खातंi·ri·yā·pa·tha·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु,ku·ha·na·vat·thu सामन्तजप्पनसङ्खातंsā·man·ta·jap·pa·na·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु।ku·ha·na·vat·thu

paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.

(Pāli only)
329

कतमंka·ta·maṃ पच्चयपटिसेवनसङ्खातंpac·ca·ya·pa·ṭi·se·va·na·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु?ku·ha·na·vat·thu

Katamaṁ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?

(Pāli only)
330

इधi·dha गहपतिकाga·ha·pa·ti·kā भिक्खुंbhik·khuṃ निमन्तेन्तिni·man·ten·ti चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारेहि।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re·hi

Idha gahapatikā bhikkhuṁ nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi.

(Pāli only)
331

सोso पापिच्छोpā·pic·cho इच्छापकतोic·chā·pa·ka·to अत्थिकोat·thi·ko चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारानंcī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·rā·naṃ भिय्योकम्यतंbhiy·yo·kam·ya·taṃ उपादायu·pā·dā·ya चीवरंcī·va·raṃ पच्चक्खाति,pac·cak·khā·ti पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ पच्चक्खाति,pac·cak·khā·ti सेनासनंse·nā·sa·naṃ पच्चक्खाति,pac·cak·khā·ti गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारंgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·raṃ पच्चक्खाति।pac·cak·khā·ti

So pāpiccho icchāpakato atthiko cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ bhiyyokamyataṁ upādāya cīvaraṁ paccakkhāti, piṇḍapātaṁ paccakkhāti, senāsanaṁ paccakkhāti, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paccakkhāti.

(Pāli only)
332

सोso एवमाह—e·va·mā·ha

So evamāha—

(Pāli only)
333

“किंkiṃ समणस्सsa·ma·ṇas·sa महग्घेनma·hag·ghe·na चीवरेन।cī·va·re·na

“kiṁ samaṇassa mahagghena cīvarena.

(Pāli only)
334

एतंe·taṃ सारुप्पं,sā·rup·paṃ यंyaṃ समणोsa·ma·ṇo सुसानाsu·sā·nā वाvā सङ्कारकूटाsaṅ·kā·ra·kū·ṭā वाvā पापणिकाpā·pa·ṇi·kā वाvā नन्तकानिnan·ta·kā·ni उच्चिनित्वाuc·ci·nit·vā सङ्घाटिंsaṅ·ghā·ṭiṃ करित्वाka·rit·vā धारेय्य।dhā·rey·ya

Etaṁ sāruppaṁ, yaṁ samaṇo susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṁ karitvā dhāreyya.

(Pāli only)
335

किंkiṃ समणस्सsa·ma·ṇas·sa महग्घेनma·hag·ghe·na पिण्डपातेन।piṇ·ḍa·pā·te·na

Kiṁ samaṇassa mahagghena piṇḍapātena.

(Pāli only)
336

एतंe·taṃ सारुप्पं,sā·rup·paṃ यंyaṃ समणोsa·ma·ṇo उञ्छाचरियायuñ·chā·ca·ri·yā·ya पिण्डियालोपेनpiṇ·ḍi·yā·lo·pe·na जीवितंjī·vi·taṃ कप्पेय्य।kap·pey·ya

Etaṁ sāruppaṁ, yaṁ samaṇo uñchācariyāya piṇḍiyālopena jīvitaṁ kappeyya.

(Pāli only)
337

किंkiṃ समणस्सsa·ma·ṇas·sa महग्घेनma·hag·ghe·na सेनासनेन।se·nā·sa·ne·na

Kiṁ samaṇassa mahagghena senāsanena.

(Pāli only)
338

एतंe·taṃ सारुप्पं,sā·rup·paṃ यंyaṃ समणोsa·ma·ṇo रुक्खमूलिकोruk·kha·mū·li·ko वाvā अस्सas·sa सोसानिकोso·sā·ni·ko वाvā अब्भोकासिकोab·bho·kā·si·ko वा।vā

Etaṁ sāruppaṁ, yaṁ samaṇo rukkhamūliko vā assa sosāniko vā abbhokāsiko vā.

(Pāli only)
339

किंkiṃ समणस्सsa·ma·ṇas·sa महग्घेनma·hag·ghe·na गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारेन।gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re·na

Kiṁ samaṇassa mahagghena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena.

(Pāli only)
340

एतंe·taṃ सारुप्पं,sā·rup·paṃ यंyaṃ समणोsa·ma·ṇo पूतिमुत्तेनpū·ti·mut·te·na हरितकीखण्डेनha·ri·ta·kī·khaṇ·ḍe·na ओसधंo·sa·dhaṃ करेय्या”तिka·rey·yā तदुपादायta·du·pā·dā·ya लूखंlū·khaṃ चीवरंcī·va·raṃ धारेति,dhā·re·ti लूखंlū·khaṃ पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ परिभुञ्जति,pa·ri·bhuñ·ja·ti लूखंlū·khaṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ पटिसेवति,pa·ṭi·se·va·ti लूखंlū·khaṃ गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारंgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·raṃ पटिसेवति।pa·ṭi·se·va·ti

Etaṁ sāruppaṁ, yaṁ samaṇo pūtimuttena haritakīkhaṇḍena osadhaṁ kareyyā”ti tadupādāya lūkhaṁ cīvaraṁ dhāreti, lūkhaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati, lūkhaṁ senāsanaṁ paṭisevati, lūkhaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭisevati.

(Pāli only)
341

तमेनंta·me·naṃ गहपतिकाga·ha·pa·ti·kā एवंe·vaṃ जानन्ति—jā·nan·ti

Tamenaṁ gahapatikā evaṁ jānanti—

(Pāli only)
342

“अयंa·yaṃ समणोsa·ma·ṇo अप्पिच्छोap·pic·cho सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho पविवित्तोpa·vi·vit·to असंसट्ठोa·saṃ·saṭ·ṭho आरद्धवीरियोā·rad·dha·vī·ri·yo धुतवादो”तिdhu·ta·vā·do भिय्योbhiy·yo भिय्योbhiy·yo निमन्तेन्तिni·man·ten·ti चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारेहि।cī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re·hi

“ayaṁ samaṇo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṁsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo”ti bhiyyo bhiyyo nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi.

(Pāli only)
343

सोso एवमाह—e·va·mā·ha

So evamāha—

(Pāli only)
344

“तिण्णंtiṇ·ṇaṃ सम्मुखीभावाsam·mu·khī·bhā·vā सद्धोsad·dho कुलपुत्तोku·la·put·to बहुंba·huṃ पुञ्ञंpuñ·ñaṃ पसवति,pa·sa·va·ti सद्धायsad·dhā·ya सम्मुखीभावाsam·mu·khī·bhā·vā सद्धोsad·dho कुलपुत्तोku·la·put·to बहुंba·huṃ पुञ्ञंpuñ·ñaṃ पसवति,pa·sa·va·ti देय्यधम्मस्सdey·ya·dham·mas·sa सम्मुखीभावाsam·mu·khī·bhā·vā सद्धोsad·dho कुलपुत्तोku·la·put·to बहुंba·huṃ पुञ्ञंpuñ·ñaṃ पसवति,pa·sa·va·ti दक्खिणेय्यानंdak·khi·ṇey·yā·naṃ सम्मुखीभावाsam·mu·khī·bhā·vā सद्धोsad·dho कुलपुत्तोku·la·put·to बहुंba·huṃ पुञ्ञंpuñ·ñaṃ पसवति।pa·sa·va·ti

“tiṇṇaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, saddhāya sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, deyyadhammassa sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, dakkhiṇeyyānaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati.

(Pāli only)
345

तुम्हाकञ्चेवायंtum·hā·kañ·ce·vā·yaṃ सद्धाsad·dhā अत्थि,at·thi देय्यधम्मोdey·ya·dham·mo चca संविज्जति,saṃ·vij·ja·ti अहञ्चa·hañ·ca पटिग्गाहको।pa·ṭig·gā·ha·ko

Tumhākañcevāyaṁ saddhā atthi, deyyadhammo ca saṁvijjati, ahañca paṭiggāhako.

(Pāli only)
346

सचेsa·ce अहंa·haṃ नna पटिग्गहेस्सामि,pa·ṭig·ga·hes·sā·mi एवंe·vaṃ तुम्हेtum·he पुञ्ञेनpuñ·ñe·na परिबाहिराpa·ri·bā·hi·rā भविस्सथ,bha·vis·sa·tha नna मय्हंmay·haṃ इमिनाi·mi·nā अत्थो,at·tho अपिa·pi चca तुम्हाकंयेवtum·hā·kaṃ·ye·va अनुकम्पायa·nu·kam·pā·ya पटिग्गण्हामी”ति।pa·ṭig·gaṇ·hā·mī

Sace ahaṁ na paṭiggahessāmi, evaṁ tumhe puññena paribāhirā bhavissatha, na mayhaṁ iminā attho, api ca tumhākaṁyeva anukampāya paṭiggaṇhāmī”ti.

(Pāli only)
347

तदुपादायta·du·pā·dā·ya बहुम्पिba·hum·pi चीवरंcī·va·raṃ पटिग्गण्हाति,pa·ṭig·gaṇ·hā·ti बहुम्पिba·hum·pi पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ पटिग्गण्हाति,pa·ṭig·gaṇ·hā·ti बहुम्पिba·hum·pi सेनासनंse·nā·sa·naṃ पटिग्गण्हाति,pa·ṭig·gaṇ·hā·ti बहुम्पिba·hum·pi गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारंgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·raṃ पटिग्गण्हाति।pa·ṭig·gaṇ·hā·ti

Tadupādāya bahumpi cīvaraṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi piṇḍapātaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi senāsanaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭiggaṇhāti.

(Pāli only)
348

याyā एवरूपाe·va·rū·pā भाकुटिकाbhā·ku·ṭi·kā भाकुटियंbhā·ku·ṭi·yaṃ कुहनाku·ha·nā कुहायनाku·hā·ya·nā कुहितत्तं—ku·hi·tat·taṃ

Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—

(Pāli only)
349

इदंi·daṃ पच्चयपटिसेवनसङ्खातंpac·ca·ya·pa·ṭi·se·va·na·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु।ku·ha·na·vat·thu

idaṁ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.

(Pāli only)
350

कतमंka·ta·maṃ इरियापथसङ्खातंi·ri·yā·pa·tha·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु?ku·ha·na·vat·thu

Katamaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?

(Pāli only)
351

इधेकच्चोi·dhe·kac·co पापिच्छोpā·pic·cho इच्छापकतोic·chā·pa·ka·to सम्भावनाधिप्पायो,sam·bhā·va·nā·dhip·pā·yo “एवंe·vaṃ मंmaṃ जनोja·no सम्भावेस्सती”तिsam·bhā·ves·sa·tī गमनंga·ma·naṃ सण्ठपेति,saṇ·ṭha·pe·ti ठानंṭhā·naṃ सण्ठपेति,saṇ·ṭha·pe·ti निसज्जंni·saj·jaṃ सण्ठपेति,saṇ·ṭha·pe·ti सयनंsa·ya·naṃ सण्ठपेति,saṇ·ṭha·pe·ti पणिधायpa·ṇi·dhā·ya गच्छति,gac·cha·ti पणिधायpa·ṇi·dhā·ya तिट्ठति,tiṭ·ṭha·ti पणिधायpa·ṇi·dhā·ya निसीदति,ni·sī·da·ti पणिधायpa·ṇi·dhā·ya सेय्यंsey·yaṃ कप्पेति,kap·pe·ti समाहितोsa·mā·hi·to वियvi·ya गच्छति,gac·cha·ti समाहितोsa·mā·hi·to वियvi·ya तिट्ठति,tiṭ·ṭha·ti समाहितोsa·mā·hi·to वियvi·ya निसीदति,ni·sī·da·ti समाहितोsa·mā·hi·to वियvi·ya सेय्यंsey·yaṃ कप्पेति,kap·pe·ti आपाथकज्झायीवā·pā·tha·kaj·jhā·yī·va होति।ho·ti

Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo, “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti gamanaṁ saṇṭhapeti, ṭhānaṁ saṇṭhapeti, nisajjaṁ saṇṭhapeti, sayanaṁ saṇṭhapeti, paṇidhāya gacchati, paṇidhāya tiṭṭhati, paṇidhāya nisīdati, paṇidhāya seyyaṁ kappeti, samāhito viya gacchati, samāhito viya tiṭṭhati, samāhito viya nisīdati, samāhito viya seyyaṁ kappeti, āpāthakajjhāyīva hoti.

(Pāli only)
352

याyā एवरूपाe·va·rū·pā इरियापथस्सi·ri·yā·pa·thas·sa आठपनाā·ṭha·pa·nā ठपनाṭha·pa·nā सण्ठपनाsaṇ·ṭha·pa·nā भाकुटिकाbhā·ku·ṭi·kā भाकुटियंbhā·ku·ṭi·yaṃ कुहनाku·ha·nā कुहायनाku·hā·ya·nā कुहितत्तं—ku·hi·tat·taṃ

Yā evarūpā iriyāpathassa āṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—

(Pāli only)
353

इदंi·daṃ इरियापथसङ्खातंi·ri·yā·pa·tha·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु।ku·ha·na·vat·thu

idaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.

(Pāli only)
354

कतमंka·ta·maṃ सामन्तजप्पनसङ्खातंsā·man·ta·jap·pa·na·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु?ku·ha·na·vat·thu

Katamaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?

(Pāli only)
355

इधेकच्चोi·dhe·kac·co पापिच्छोpā·pic·cho इच्छापकतोic·chā·pa·ka·to सम्भावनाधिप्पायोsam·bhā·va·nā·dhip·pā·yo “एवंe·vaṃ मंmaṃ जनोja·no सम्भावेस्सती”ति,sam·bhā·ves·sa·tī अरियधम्मसन्निस्सितंa·ri·ya·dham·ma·san·nis·si·taṃ वाचंvā·caṃ भासति।bhā·sa·ti

Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti, ariyadhammasannissitaṁ vācaṁ bhāsati.

(Pāli only)
356

“योyo एवरूपंe·va·rū·paṃ चीवरंcī·va·raṃ धारेतिdhā·re·ti सोso समणोsa·ma·ṇo महेसक्खो”तिma·he·sak·kho भणति;bha·ṇa·ti

“Yo evarūpaṁ cīvaraṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;

(Pāli only)
357

“योyo एवरूपंe·va·rū·paṃ पत्तंpat·taṃ धारेतिdhā·re·ti …

“yo evarūpaṁ pattaṁ dhāreti …

(Pāli only)
358

लोहथालकंlo·ha·thā·la·kaṃ धारेतिdhā·re·ti …

lohathālakaṁ dhāreti …

(Pāli only)
359

धम्मकरणंdham·ma·ka·ra·ṇaṃ धारेतिdhā·re·ti …

dhammakaraṇaṁ dhāreti …

(Pāli only)
360

परिस्सावनंpa·ris·sā·va·naṃ धारेतिdhā·re·ti …

parissāvanaṁ dhāreti …

(Pāli only)
361

कुञ्चिकंkuñ·ci·kaṃ धारेतिdhā·re·ti …

kuñcikaṁ dhāreti …

(Pāli only)
362

उपाहनंu·pā·ha·naṃ धारेतिdhā·re·ti …

upāhanaṁ dhāreti …

(Pāli only)
363

कायबन्धनंkā·ya·ban·dha·naṃ धारेतिdhā·re·ti …

kāyabandhanaṁ dhāreti …

(Pāli only)
364

आयोगंā·yo·gaṃ धारेति,dhā·re·ti सोso समणोsa·ma·ṇo महेसक्खो”तिma·he·sak·kho भणति;bha·ṇa·ti

āyogaṁ dhāreti, so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;

(Pāli only)
365

“यस्सyas·sa एवरूपोe·va·rū·po उपज्झायोu·paj·jhā·yo सोso समणोsa·ma·ṇo महेसक्खो”तिma·he·sak·kho भणति;bha·ṇa·ti

“yassa evarūpo upajjhāyo so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;

(Pāli only)
366

“यस्सyas·sa एवरूपोe·va·rū·po आचरियोā·ca·ri·yo …

“yassa evarūpo ācariyo …

(Pāli only)
367

एवरूपाe·va·rū·pā समानुपज्झायकाsa·mā·nu·paj·jhā·ya·kā …

evarūpā samānupajjhāyakā …

(Pāli only)
368

समानाचरियकाsa·mā·nā·ca·ri·ya·kā …

samānācariyakā …

(Pāli only)
369

मित्ताmit·tā …

mittā …

(Pāli only)
370

सन्दिट्ठाsan·diṭ·ṭhā …

sandiṭṭhā …

(Pāli only)
371

सम्भत्ताsam·bhat·tā …

sambhattā …

(Pāli only)
372

सहाया,sa·hā·yā सोso समणोsa·ma·ṇo महेसक्खो”तिma·he·sak·kho भणति;bha·ṇa·ti

sahāyā, so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;

(Pāli only)
373

“योyo एवरूपेe·va·rū·pe विहारेvi·hā·re वसति,va·sa·ti सोso समणोsa·ma·ṇo महेसक्खो”तिma·he·sak·kho भणति;bha·ṇa·ti

“yo evarūpe vihāre vasati, so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;

(Pāli only)
374

“योyo एवरूपेe·va·rū·pe अड्ढयोगेaḍ·ḍha·yo·ge वसतिva·sa·ti …

“yo evarūpe aḍḍhayoge vasati …

(Pāli only)
375

पासादेpā·sā·de वसतिva·sa·ti …

pāsāde vasati …

(Pāli only)
376

हम्मियेham·mi·ye वसतिva·sa·ti …

hammiye vasati …

(Pāli only)
377

गुहायंgu·hā·yaṃ वसतिva·sa·ti …

guhāyaṁ vasati …

(Pāli only)
378

लेणेle·ṇe वसतिva·sa·ti …

leṇe vasati …

(Pāli only)
379

कुटियाku·ṭi·yā वसतिva·sa·ti …

kuṭiyā vasati …

(Pāli only)
380

कूटागारेkū·ṭā·gā·re वसतिva·sa·ti …

kūṭāgāre vasati …

(Pāli only)
381

अट्टेaṭ·ṭe वसतिva·sa·ti …

aṭṭe vasati …

(Pāli only)
382

माळेmā·ḷe वसतिva·sa·ti …

māḷe vasati …

(Pāli only)
383

उद्दण्डेud·daṇ·ḍe वसतिva·sa·ti …

uddaṇḍe vasati …

(Pāli only)
384

उपट्ठानसालायंu·paṭ·ṭhā·na·sā·lā·yaṃ वसतिva·sa·ti …

upaṭṭhānasālāyaṁ vasati …

(Pāli only)
385

मण्डपेmaṇ·ḍa·pe वसतिva·sa·ti …

maṇḍape vasati …

(Pāli only)
386

रुक्खमूलेruk·kha·mū·le वसति,va·sa·ti सोso समणोsa·ma·ṇo महेसक्खो”तिma·he·sak·kho भणति।bha·ṇa·ti

rukkhamūle vasati, so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati.

(Pāli only)
387

अथa·tha वाvā कोरजिककोरजिको,ko·ra·ji·ka·ko·ra·ji·ko भाकुटिकभाकुटिको,bhā·ku·ṭi·ka·bhā·ku·ṭi·ko कुहककुहको,ku·ha·ka·ku·ha·ko लपकलपको,la·pa·ka·la·pa·ko मुखसम्भावितोmu·kha·sam·bhā·vi·to “अयंa·yaṃ समणोsa·ma·ṇo इमासंi·mā·saṃ एवरूपानंe·va·rū·pā·naṃ विहारसमापत्तीनंvi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·naṃ लाभी”ति।lā·bhī

Atha vā korajikakorajiko, bhākuṭikabhākuṭiko, kuhakakuhako, lapakalapako, mukhasambhāvito “ayaṁ samaṇo imāsaṁ evarūpānaṁ vihārasamāpattīnaṁ lābhī”ti.

(Pāli only)
388

तादिसंtā·di·saṃ गम्भीरंgam·bhī·raṃ गूळ्हंgū·ḷhaṃ निपुणंni·pu·ṇaṃ पटिच्छन्नंpa·ṭic·chan·naṃ लोकुत्तरंlo·kut·ta·raṃ सुञ्ञतापटिसञ्ञुत्तंsuñ·ña·tā·pa·ṭi·sañ·ñut·taṃ कथंka·thaṃ कथेति।ka·the·ti

Tādisaṁ gambhīraṁ gūḷhaṁ nipuṇaṁ paṭicchannaṁ lokuttaraṁ suññatāpaṭisaññuttaṁ kathaṁ katheti.

(Pāli only)
389

याyā एवरूपाe·va·rū·pā भाकुटिकाbhā·ku·ṭi·kā भाकुटियंbhā·ku·ṭi·yaṃ कुहनाku·ha·nā कुहायनाku·hā·ya·nā कुहितत्तं—ku·hi·tat·taṃ

Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—

(Pāli only)
390

इदंi·daṃ सामन्तजप्पनसङ्खातंsā·man·ta·jap·pa·na·saṅ·khā·taṃ कुहनवत्थु।ku·ha·na·vat·thu

idaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.

(Pāli only)
391

बुद्धस्सbud·dhas·sa भगवतोbha·ga·va·to इमानिi·mā·ni तीणिtī·ṇi कुहनवत्थूनिku·ha·na·vat·thū·ni पहीनानिpa·hī·nā·ni समुच्छिन्नानिsa·muc·chin·nā·ni वूपसन्तानिvū·pa·san·tā·ni पटिपस्सद्धानिpa·ṭi·pas·sad·dhā·ni अभब्बुप्पत्तिकानिa·bhab·bup·pat·ti·kā·ni ञाणग्गिनाñā·ṇag·gi·nā दड्ढानि।daḍ·ḍhā·ni

Buddhassa bhagavato imāni tīṇi kuhanavatthūni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.

(Pāli only)
392

तस्माtas·mā बुद्धोbud·dho अकुहोति—a·ku·ho·ti

Tasmā buddho akuhoti—

(Pāli only)
393

अकुहं।a·ku·haṃ

akuhaṁ.

(Pāli only)
394

<ब्>गणिमागतन्</ब्>ति।b

Gaṇimāgatanti.

(Pāli only)
395

<ब्>गणी</ब्>तिb गणीga·ṇī भगवा।bha·ga·vā

Gaṇīti gaṇī bhagavā.

(Pāli only)
396

गणाचरियोतिga·ṇā·ca·ri·yo·ti गणी,ga·ṇī गणस्सga·ṇas·sa सत्थातिsat·thā·ti गणी,ga·ṇī गणंga·ṇaṃ परिहरतीतिpa·ri·ha·ra·tī·ti गणी,ga·ṇī गणंga·ṇaṃ ओवदतीतिo·va·da·tī·ti गणी,ga·ṇī गणंga·ṇaṃ अनुसासतीतिa·nu·sā·sa·tī·ti गणी,ga·ṇī विसारदोvi·sā·ra·do गणंga·ṇaṃ उपसङ्कमतीतिu·pa·saṅ·ka·ma·tī·ti गणी,ga·ṇī गणस्सga·ṇas·sa सुस्सूसतिsus·sū·sa·ti सोतंso·taṃ ओदहतिo·da·ha·ti अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठपेतीतिu·paṭ·ṭha·pe·tī·ti गणी,ga·ṇī गणंga·ṇaṃ अकुसलाa·ku·sa·lā वुट्ठापेत्वाvuṭ·ṭhā·pet·vā कुसलेku·sa·le पतिट्ठापेतीतिpa·tiṭ·ṭhā·pe·tī·ti गणी,ga·ṇī भिक्खुगणस्सbhik·khu·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī भिक्खुनिगणस्सbhik·khu·ni·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī उपासकगणस्सu·pā·sa·ka·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī उपासिकागणस्सu·pā·si·kā·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī राजगणस्सrā·ja·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī खत्तियगणस्सkhat·ti·ya·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī ब्राह्मणगणस्सbrāh·ma·ṇa·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī वेस्सगणस्सves·sa·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī सुद्दगणस्सsud·da·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī ब्रह्मगणस्सbrah·ma·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī देवगणस्सde·va·ga·ṇas·sa गणी,ga·ṇī सङ्घिंsaṅ·ghiṃ गणिंga·ṇiṃ गणाचरियं।ga·ṇā·ca·ri·yaṃ

Gaṇācariyoti gaṇī, gaṇassa satthāti gaṇī, gaṇaṁ pariharatīti gaṇī, gaṇaṁ ovadatīti gaṇī, gaṇaṁ anusāsatīti gaṇī, visārado gaṇaṁ upasaṅkamatīti gaṇī, gaṇassa sussūsati sotaṁ odahati aññā cittaṁ upaṭṭhapetīti gaṇī, gaṇaṁ akusalā vuṭṭhāpetvā kusale patiṭṭhāpetīti gaṇī, bhikkhugaṇassa gaṇī, bhikkhunigaṇassa gaṇī, upāsakagaṇassa gaṇī, upāsikāgaṇassa gaṇī, rājagaṇassa gaṇī, khattiyagaṇassa gaṇī, brāhmaṇagaṇassa gaṇī, vessagaṇassa gaṇī, suddagaṇassa gaṇī, brahmagaṇassa gaṇī, devagaṇassa gaṇī, saṅghiṁ gaṇiṁ gaṇācariyaṁ.

(Pāli only)
397

<ब्>आगतन्</ब्>तिb उपगतंu·pa·ga·taṃ समुपगतंsa·mu·pa·ga·taṃ समुपपन्नंsa·mu·pa·pan·naṃ सङ्कस्सनगरन्ति—saṅ·kas·sa·na·ga·ran·ti

Āgatanti upagataṁ samupagataṁ samupapannaṁ saṅkassanagaranti—

(Pāli only)
398

अकुहंa·ku·haṃ गणिमागतं।ga·ṇi·mā·ga·taṃ

akuhaṁ gaṇimāgataṁ.

(Pāli only)
399

<ब्>बहूनमिधb बद्धानन्</ब्>ति।bad·dhā·nan

Bahūnamidha baddhānanti.

(Pāli only)
400

बहूनंba·hū·naṃ खत्तियानंkhat·ti·yā·naṃ ब्राह्मणानंbrāh·ma·ṇā·naṃ वेस्सानंves·sā·naṃ सुद्दानंsud·dā·naṃ गहट्ठानंga·haṭ·ṭhā·naṃ पब्बजितानंpab·ba·ji·tā·naṃ देवानंde·vā·naṃ मनुस्सानं।ma·nus·sā·naṃ

Bahūnaṁ khattiyānaṁ brāhmaṇānaṁ vessānaṁ suddānaṁ gahaṭṭhānaṁ pabbajitānaṁ devānaṁ manussānaṁ.

(Pāli only)
401

<ब्>बद्धानन्</ब्>तिb बद्धानंbad·dhā·naṃ बद्धचरानंbad·dha·ca·rā·naṃ परिचारकानंpa·ri·cā·ra·kā·naṃ सिस्सानन्ति—sis·sā·nan·ti

Baddhānanti baddhānaṁ baddhacarānaṁ paricārakānaṁ sissānanti—

(Pāli only)
402

बहूनमिधba·hū·na·mi·dha बद्धानं।bad·dhā·naṃ

bahūnamidha baddhānaṁ.

(Pāli only)
403

<ब्>अत्थिb पञ्हेनpañ·he·na आगमन्</ब्>ति।ā·ga·man

Atthi pañhena āgamanti.

(Pāli only)
404

पञ्हेनpañ·he·na अत्थिकोat·thi·ko आगतोम्हि,ā·ga·tom·hi पञ्हंpañ·haṃ पुच्छितुकामोpuc·chi·tu·kā·mo आगतोम्हि,ā·ga·tom·hi पञ्हंpañ·haṃ सोतुकामोso·tu·kā·mo आगतोम्हीति।ā·ga·tom·hī·ti

Pañhena atthiko āgatomhi, pañhaṁ pucchitukāmo āgatomhi, pañhaṁ sotukāmo āgatomhīti.

(Pāli only)
405

एवम्पिe·vam·pi अत्थिat·thi पञ्हेनpañ·he·na आगमं।ā·ga·maṃ

Evampi atthi pañhena āgamaṁ.

(Pāli only)
406

अथa·tha वाvā पञ्हत्थिकानंpañ·hat·thi·kā·naṃ पञ्हंpañ·haṃ पुच्छितुकामानंpuc·chi·tu·kā·mā·naṃ पञ्हंpañ·haṃ सोतुकामानंso·tu·kā·mā·naṃ आगमनंā·ga·ma·naṃ अभिक्कमनंa·bhik·ka·ma·naṃ उपसङ्कमनंu·pa·saṅ·ka·ma·naṃ पयिरुपासनंpa·yi·ru·pā·sa·naṃ सियाsi·yā अत्थीति।at·thī·ti

Atha vā pañhatthikānaṁ pañhaṁ pucchitukāmānaṁ pañhaṁ sotukāmānaṁ āgamanaṁ abhikkamanaṁ upasaṅkamanaṁ payirupāsanaṁ siyā atthīti.

(Pāli only)
407

एवम्पिe·vam·pi अत्थिat·thi पञ्हेनpañ·he·na आगमं।ā·ga·maṃ

Evampi atthi pañhena āgamaṁ.

(Pāli only)
408

अथa·tha वाvā पञ्हागमोpañ·hā·ga·mo तुय्हंtuy·haṃ अत्थि,at·thi त्वम्पिtvam·pi पहु,pa·hu त्वमसिtva·ma·si अलमत्थोa·la·mat·tho मयाma·yā पुच्छितंpuc·chi·taṃ कथेतुंka·the·tuṃ विसज्जेतुंvi·saj·je·tuṃ “वहस्सेतंva·has·se·taṃ भारन्”ति।bhā·ran

Atha vā pañhāgamo tuyhaṁ atthi, tvampi pahu, tvamasi alamattho mayā pucchitaṁ kathetuṁ visajjetuṁ “vahassetaṁ bhāran”ti.

(Pāli only)
409

एवम्पिe·vam·pi अत्थिat·thi पञ्हेनpañ·he·na आगमं।ā·ga·maṃ

Evampi atthi pañhena āgamaṁ.

(Pāli only)
410

तेनाहte·nā·ha थेरोthe·ro सारिपुत्तो—sā·ri·put·to

Tenāha thero sāriputto—

(Pāli only)
411

“तंtaṃ बुद्धंbud·dhaṃ असितंa·si·taṃ तादिं,tā·diṃ

“Taṁ buddhaṁ asitaṁ tādiṁ,

(Pāli only)
412

अकुहंa·ku·haṃ गणिमागतं;ga·ṇi·mā·ga·taṃ

akuhaṁ gaṇimāgataṁ;

(Pāli only)
413

बहूनमिधba·hū·na·mi·dha बद्धानं,bad·dhā·naṃ

Bahūnamidha baddhānaṁ,

(Pāli only)
414

अत्थिat·thi पञ्हेनpañ·he·na आगमन्”ति।ā·ga·man

atthi pañhena āgaman”ti.

(Pāli only)
415

<ब्>भिक्खुनोb विजिगुच्छतो,</ब्>vi·ji·guc·cha·to

Bhikkhuno vijigucchato,

(Pāli only)
416

<ब्>भजतोb रित्तमासनं;</ब्>rit·ta·mā·sa·naṃ

bhajato rittamāsanaṁ;

(Pāli only)
417

<ब्>रुक्खमूलंb सुसानंsu·sā·naṃ वा,</ब्>vā

Rukkhamūlaṁ susānaṁ vā,

(Pāli only)
418

<ब्>पब्बतानंb गुहासुgu·hā·su वा।</ब्>vā

pabbatānaṁ guhāsu vā.

(Pāli only)
419

<ब्>भिक्खुनोb विजिगुच्छतो</ब्>ति।vi·ji·guc·cha·to

Bhikkhuno vijigucchatoti.

(Pāli only)
420

<ब्>भिक्खुनो</ब्>तिb पुथुज्जनकल्याणस्सpu·thuj·ja·na·kal·yā·ṇas·sa वाvā भिक्खुनोbhik·khu·no सेक्खस्सsek·khas·sa वाvā भिक्खुनो।bhik·khu·no

Bhikkhunoti puthujjanakalyāṇassa vā bhikkhuno sekkhassa vā bhikkhuno.

(Pāli only)
421

<ब्>विजिगुच्छतो</ब्>तिb जातियाjā·ti·yā विजिगुच्छतो,vi·ji·guc·cha·to जरायja·rā·ya … ब्याधिनाbyā·dhi·nā … मरणेनma·ra·ṇe·na … सोकेहिso·ke·hi … परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi … दुक्खेहिduk·khe·hi … दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi … उपायासेहिu·pā·yā·se·hi विजिगुच्छतो,vi·ji·guc·cha·to नेरयिकेनne·ra·yi·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … तिरच्छानयोनिकेनti·rac·chā·na·yo·ni·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … पेत्तिविसयिकेनpet·ti·vi·sa·yi·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … मानुसिकेनmā·nu·si·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … गब्भोक्कन्तिमूलकेनgab·bhok·kan·ti·mū·la·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … गब्भट्ठितिमूलकेनgab·bhaṭ·ṭhi·ti·mū·la·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … गब्भवुट्ठानमूलकेनgab·bha·vuṭ·ṭhā·na·mū·la·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … जातस्सूपनिबन्धकेनjā·tas·sū·pa·ni·ban·dha·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … जातस्सjā·tas·sa पराधेय्यकेनpa·rā·dhey·ya·ke·na दुक्खेनduk·khe·na … अत्तूपक्कमेनat·tū·pak·ka·me·na दुक्खेनduk·khe·na … परूपक्कमेनpa·rū·pak·ka·me·na दुक्खेनduk·khe·na … दुक्खदुक्खेनduk·kha·duk·khe·na … सङ्खारदुक्खेनsaṅ·khā·ra·duk·khe·na … विपरिणामदुक्खेनvi·pa·ri·ṇā·ma·duk·khe·na … चक्खुरोगेनcak·khu·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … सोतरोगेनso·ta·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … घानरोगेनghā·na·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … जिव्हारोगेनjiv·hā·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … कायरोगेनkā·ya·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … सीसरोगेनsī·sa·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … कण्णरोगेनkaṇ·ṇa·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … मुखरोगेनmu·kha·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … दन्तरोगेनdan·ta·ro·ge·na दुक्खेनduk·khe·na … कासेनkā·se·na … सासेनsā·se·na … पिनासेनpi·nā·se·na … डाहेनḍā·he·na … जरेनja·re·na … कुच्छिरोगेनkuc·chi·ro·ge·na … मुच्छायmuc·chā·ya … पक्खन्दिकायpak·khan·di·kā·ya … सूलायsū·lā·ya … विसूचिकायvi·sū·ci·kā·ya … कुट्ठेनkuṭ·ṭhe·na … गण्डेनgaṇ·ḍe·na … किलासेनki·lā·se·na … सोसेनso·se·na … अपमारेनa·pa·mā·re·na … दद्दुयाdad·du·yā … कण्डुयाkaṇ·ḍu·yā … कच्छुयाkac·chu·yā … रखसायra·kha·sā·ya … वितच्छिकायvi·tac·chi·kā·ya … लोहितेनlo·hi·te·na … पित्तेनpit·te·na … मधुमेहेनma·dhu·me·he·na … अंसायaṃ·sā·ya … पिळकायpi·ḷa·kā·ya … भगन्दलायbha·gan·da·lā·ya … पित्तसमुट्ठानेनpit·ta·sa·muṭ·ṭhā·ne·na आबाधेनā·bā·dhe·na … सेम्हसमुट्ठानेनsem·ha·sa·muṭ·ṭhā·ne·na आबाधेनā·bā·dhe·na … वातसमुट्ठानेनvā·ta·sa·muṭ·ṭhā·ne·na आबाधेनā·bā·dhe·na … सन्निपातिकेनsan·ni·pā·ti·ke·na आबाधेनā·bā·dhe·na … उतुपरिणामजेनu·tu·pa·ri·ṇā·ma·je·na आबाधेनā·bā·dhe·na … विसमपरिहारजेनvi·sa·ma·pa·ri·hā·ra·je·na आबाधेनā·bā·dhe·na … ओपक्कमिकेनo·pak·ka·mi·ke·na आबाधेनā·bā·dhe·na … कम्मविपाकजेनkam·ma·vi·pā·ka·je·na आबाधेनā·bā·dhe·na … सीतेनsī·te·na … उण्हेनuṇ·he·na … जिघच्छायji·ghac·chā·ya … पिपासायpi·pā·sā·ya … उच्चारेनuc·cā·re·na … पस्सावेनpas·sā·ve·na … डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सेनḍaṃ·sa·ma·ka·sa·vā·tā·ta·pa·sa·rī·sa·pa·sam·phas·se·na दुक्खेनduk·khe·na … मातुमरणेनmā·tu·ma·ra·ṇe·na दुक्खेनduk·khe·na … पितुमरणेनpi·tu·ma·ra·ṇe·na दुक्खेनduk·khe·na … भातुमरणेनbhā·tu·ma·ra·ṇe·na … भगिनिमरणेनbha·gi·ni·ma·ra·ṇe·na … पुत्तमरणेनput·ta·ma·ra·ṇe·na … धीतुमरणेनdhī·tu·ma·ra·ṇe·na … ञातिब्यसनेनñā·tib·ya·sa·ne·na … भोगब्यसनेनbho·gab·ya·sa·ne·na … रोगब्यसनेनro·gab·ya·sa·ne·na … सीलब्यसनेनsī·lab·ya·sa·ne·na … दिट्ठिब्यसनेनdiṭ·ṭhib·ya·sa·ne·na दुक्खेनduk·khe·na विजिगुच्छतोvi·ji·guc·cha·to अट्टीयतोaṭ·ṭī·ya·to हरायतोha·rā·ya·to जिगुच्छतोति—ji·guc·cha·to·ti

Vijigucchatoti jātiyā vijigucchato, jarāya … byādhinā … maraṇena … sokehi … paridevehi … dukkhehi … domanassehi … upāyāsehi vijigucchato, nerayikena dukkhena … tiracchānayonikena dukkhena … pettivisayikena dukkhena … mānusikena dukkhena … gabbhokkantimūlakena dukkhena … gabbhaṭṭhitimūlakena dukkhena … gabbhavuṭṭhānamūlakena dukkhena … jātassūpanibandhakena dukkhena … jātassa parādheyyakena dukkhena … attūpakkamena dukkhena … parūpakkamena dukkhena … dukkhadukkhena … saṅkhāradukkhena … vipariṇāmadukkhena … cakkhurogena dukkhena … sotarogena dukkhena … ghānarogena dukkhena … jivhārogena dukkhena … kāyarogena dukkhena … sīsarogena dukkhena … kaṇṇarogena dukkhena … mukharogena dukkhena … dantarogena dukkhena … kāsena … sāsena … pināsena … ḍāhena … jarena … kucchirogena … mucchāya … pakkhandikāya … sūlāya … visūcikāya … kuṭṭhena … gaṇḍena … kilāsena … sosena … apamārena … dadduyā … kaṇḍuyā … kacchuyā … rakhasāya … vitacchikāya … lohitena … pittena … madhumehena … aṁsāya … piḷakāya … bhagandalāya … pittasamuṭṭhānena ābādhena … semhasamuṭṭhānena ābādhena … vātasamuṭṭhānena ābādhena … sannipātikena ābādhena … utupariṇāmajena ābādhena … visamaparihārajena ābādhena … opakkamikena ābādhena … kammavipākajena ābādhena … sītena … uṇhena … jighacchāya … pipāsāya … uccārena … passāvena … ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena dukkhena … mātumaraṇena dukkhena … pitumaraṇena dukkhena … bhātumaraṇena … bhaginimaraṇena … puttamaraṇena … dhītumaraṇena … ñātibyasanena … bhogabyasanena … rogabyasanena … sīlabyasanena … diṭṭhibyasanena dukkhena vijigucchato aṭṭīyato harāyato jigucchatoti—

(Pāli only)
422

भिक्खुनोbhik·khu·no विजिगुच्छतो।vi·ji·guc·cha·to

bhikkhuno vijigucchato.

(Pāli only)
423

<ब्>भजतोb रित्तमासनन्</ब्>ति।rit·ta·mā·sa·nan

Bhajato rittamāsananti.

(Pāli only)
424

<ब्>आसन</ब्>ंb वुच्चतिvuc·ca·ti यत्थyat·tha निसीदति—ni·sī·da·ti

Āsanaṁ vuccati yattha nisīdati—

(Pāli only)
425

मञ्चोmañ·co पीठंpī·ṭhaṃ भिसिbhi·si तट्टिकाtaṭ·ṭi·kā चम्मखण्डोcam·ma·khaṇ·ḍo तिणसन्थारोti·ṇa·san·thā·ro पण्णसन्थारोpaṇ·ṇa·san·thā·ro पलालसन्थारो।pa·lā·la·san·thā·ro

mañco pīṭhaṁ bhisi taṭṭikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāro palālasanthāro.

(Pāli only)
426

तंtaṃ आसनंā·sa·naṃ असप्पायरूपदस्सनेनa·sap·pā·ya·rū·pa·das·sa·ne·na रित्तंrit·taṃ विवित्तंvi·vit·taṃ पविवित्तं,pa·vi·vit·taṃ असप्पायसद्दस्सवनेनa·sap·pā·ya·sad·das·sa·va·ne·na रित्तंrit·taṃ विवित्तंvi·vit·taṃ पविवित्तं,pa·vi·vit·taṃ असप्पायेहिa·sap·pā·ye·hi पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi रित्तंrit·taṃ विवित्तंvi·vit·taṃ पविवित्तं।pa·vi·vit·taṃ

Taṁ āsanaṁ asappāyarūpadassanena rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ, asappāyasaddassavanena rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ, asappāyehi pañcahi kāmaguṇehi rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ.

(Pāli only)
427

तंtaṃ पविवित्तंpa·vi·vit·taṃ आसनंā·sa·naṃ भजतोbha·ja·to सम्भजतोsam·bha·ja·to सेवतोse·va·to निसेवतोni·se·va·to संसेवतोsaṃ·se·va·to पटिसेवतोति—pa·ṭi·se·va·to·ti

Taṁ pavivittaṁ āsanaṁ bhajato sambhajato sevato nisevato saṁsevato paṭisevatoti—

(Pāli only)
428

भजतोbha·ja·to रित्तमासनं।rit·ta·mā·sa·naṃ

bhajato rittamāsanaṁ.

(Pāli only)
429

<ब्>रुक्खमूलंb सुसानंsu·sā·naṃ वा</ब्>ति।vā

Rukkhamūlaṁ susānaṁ vāti.

(Pāli only)
430

रुक्खमूलंयेवruk·kha·mū·laṃ·ye·va रुक्खमूलं,ruk·kha·mū·laṃ सुसानंयेवsu·sā·naṃ·ye·va सुसानन्ति—su·sā·nan·ti

Rukkhamūlaṁyeva rukkhamūlaṁ, susānaṁyeva susānanti—

(Pāli only)
431

रुक्खमूलंruk·kha·mū·laṃ सुसानंsu·sā·naṃ वा।vā

rukkhamūlaṁ susānaṁ vā.

(Pāli only)
432

<ब्>पब्बतानंb गुहासुgu·hā·su वा</ब्>ति।vā

Pabbatānaṁ guhāsu vāti.

(Pāli only)
433

पब्बतायेवpab·ba·tā·ye·va पब्बता,pab·ba·tā कन्दरायेवkan·da·rā·ye·va कन्दरा,kan·da·rā गिरिगुहायेवgi·ri·gu·hā·ye·va गिरिगुहा।gi·ri·gu·hā

Pabbatāyeva pabbatā, kandarāyeva kandarā, giriguhāyeva giriguhā.

(Pāli only)
434

पब्बतन्तरिकायोpab·ba·tan·ta·ri·kā·yo वुच्चन्तिvuc·can·ti पब्बतपब्भाराति—pab·ba·ta·pab·bhā·rā·ti

Pabbatantarikāyo vuccanti pabbatapabbhārāti—

(Pāli only)
435

पब्बतानंpab·ba·tā·naṃ गुहासुgu·hā·su वा।vā

pabbatānaṁ guhāsu vā.

(Pāli only)
436

तेनाहte·nā·ha थेरोthe·ro सारिपुत्तो—sā·ri·put·to

Tenāha thero sāriputto—

(Pāli only)
437

“भिक्खुनोbhik·khu·no विजिगुच्छतो,vi·ji·guc·cha·to

“Bhikkhuno vijigucchato,

(Pāli only)
438

भजतोbha·ja·to रित्तमासनं;rit·ta·mā·sa·naṃ

bhajato rittamāsanaṁ;

(Pāli only)
439

रुक्खमूलंruk·kha·mū·laṃ सुसानंsu·sā·naṃ वा,vā

Rukkhamūlaṁ susānaṁ vā,

(Pāli only)
440

पब्बतानंpab·ba·tā·naṃ गुहासुgu·hā·su वा”ति।vā

pabbatānaṁ guhāsu vā”ti.

(Pāli only)
441

<ब्>उच्चावचेसुb सयनेसु,</ब्>sa·ya·ne·su

Uccāvacesu sayanesu,

(Pāli only)
442

<ब्>कीवन्तोb तत्थtat·tha भेरवा;</ब्>bhe·ra·vā

kīvanto tattha bheravā;

(Pāli only)
443

<ब्>येb हिhi भिक्खुbhik·khu नna वेधेय्य,</ब्>ve·dhey·ya

Ye hi bhikkhu na vedheyya,

(Pāli only)
444

<ब्>निग्घोसेb सयनासने।</ब्>sa·ya·nā·sa·ne

nigghose sayanāsane.

(Pāli only)
445

<ब्>उच्चावचेसुb सयनेसू</ब्>ति।sa·ya·ne·sū

Uccāvacesu sayanesūti.

(Pāli only)
446

<ब्>उच्चावचेसू</ब्>तिb उच्चावचेसुuc·cā·va·ce·su हीनप्पणीतेसुhī·nap·pa·ṇī·te·su छेकपापकेसु।che·ka·pā·pa·ke·su

Uccāvacesūti uccāvacesu hīnappaṇītesu chekapāpakesu.

(Pāli only)
447

<ब्>सयनं</ब्>b वुच्चतिvuc·ca·ti सेनासनंse·nā·sa·naṃ विहारोvi·hā·ro अड्ढयोगोaḍ·ḍha·yo·go पासादोpā·sā·do हम्मियंham·mi·yaṃ गुहाति—gu·hā·ti

Sayanaṁ vuccati senāsanaṁ vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṁ guhāti—

(Pāli only)
448

उच्चावचेसुuc·cā·va·ce·su सयनेसु।sa·ya·ne·su

uccāvacesu sayanesu.

(Pāli only)
449

<ब्>कीवन्तोb तत्थtat·tha भेरवा</ब्>ति।bhe·ra·vā

Kīvanto tattha bheravāti.

(Pāli only)
450

<ब्>कीवन्तो</ब्>तिb कीवन्तोkī·van·to कूजन्तोkū·jan·to नदन्तोna·dan·to सद्दंsad·daṃ करोन्तो।ka·ron·to

Kīvantoti kīvanto kūjanto nadanto saddaṁ karonto.

(Pāli only)
451

अथa·tha वाvā <ब्>कीवन्तो</ब्>तिb कतिka·ti कित्तकाkit·ta·kā कीवतकाkī·va·ta·kā कीवबहुकाkī·va·ba·hu·kā ते।te

Atha vā kīvantoti kati kittakā kīvatakā kīvabahukā te.

(Pāli only)
452

<ब्>भेरवा</ब्>तिb सीहाsī·hā ब्यग्घाbyag·ghā दीपीdī·pī अच्छाac·chā तरच्छाta·rac·chā कोकाko·kā महिंसाma·hiṃ·sā हत्थीhat·thī अहीa·hī विच्छिकाvic·chi·kā सतपदी,sa·ta·pa·dī चोराco·rā वाvā अस्सुas·su मानवाmā·na·vā वाvā कतकम्माka·ta·kam·mā वाvā अकतकम्माa·ka·ta·kam·mā वाति—vā·ti

Bheravāti sīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṁsā hatthī ahī vicchikā satapadī, corā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vāti—

(Pāli only)
453

कीवन्तोkī·van·to तत्थtat·tha भेरवा।bhe·ra·vā

kīvanto tattha bheravā.

(Pāli only)
454

<ब्>येb हिhi भिक्खुbhik·khu नna वेधेय्या</ब्>ति।ve·dhey·yā

Ye hi bhikkhu na vedheyyāti.

(Pāli only)
455

<ब्>येb ही</ब्>तिhī येye हिhi भेरवेbhe·ra·ve पस्सित्वाpas·sit·vā वाvā सुणित्वाsu·ṇit·vā वाvā नna वेधेय्यve·dhey·ya नप्पवेधेय्यnap·pa·ve·dhey·ya नna सम्पवेधेय्यsam·pa·ve·dhey·ya नna तसेय्यta·sey·ya नna उत्तसेय्यut·ta·sey·ya नna परित्तसेय्यpa·rit·ta·sey·ya नna भायेय्यbhā·yey·ya नna सन्तासंsan·tā·saṃ आपज्जेय्य,ā·paj·jey·ya अभीरूa·bhī·rū अस्सas·sa अच्छम्भीac·cham·bhī अनुत्रासीa·nut·rā·sī अपलायी,a·pa·lā·yī पहीनभयभेरवोpa·hī·na·bha·ya·bhe·ra·vo विगतलोमहंसोvi·ga·ta·lo·ma·haṃ·so विहरेय्याति—vi·ha·rey·yā·ti

Ye hīti ye hi bherave passitvā vā suṇitvā vā na vedheyya nappavedheyya na sampavedheyya na taseyya na uttaseyya na parittaseyya na bhāyeyya na santāsaṁ āpajjeyya, abhīrū assa acchambhī anutrāsī apalāyī, pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso vihareyyāti—

(Pāli only)
456

येye हिhi भिक्खुbhik·khu नna वेधेय्य।ve·dhey·ya

ye hi bhikkhu na vedheyya.

(Pāli only)
457

<ब्>निग्घोसेb सयनासने</ब्>ति।sa·ya·nā·sa·ne

Nigghose sayanāsaneti.

(Pāli only)
458

अप्पसद्देap·pa·sad·de अप्पनिग्घोसेap·pa·nig·gho·se विजनवातेvi·ja·na·vā·te मनुस्सराहस्सेय्यकेma·nus·sa·rā·has·sey·ya·ke पटिसल्लानसारुप्पेpa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·pe सेनासनेति—se·nā·sa·ne·ti

Appasadde appanigghose vijanavāte manussarāhasseyyake paṭisallānasāruppe senāsaneti—

(Pāli only)
459

निग्घोसेnig·gho·se सयनासने।sa·ya·nā·sa·ne

nigghose sayanāsane.

(Pāli only)
460

तेनाहte·nā·ha थेरोthe·ro सारिपुत्तो—sā·ri·put·to

Tenāha thero sāriputto—

(Pāli only)
461

“उच्चावचेसुuc·cā·va·ce·su सयनेसु,sa·ya·ne·su

“Uccāvacesu sayanesu,

(Pāli only)
462

कीवन्तोkī·van·to तत्थtat·tha भेरवा;bhe·ra·vā

kīvanto tattha bheravā;

(Pāli only)
463

येye हिhi भिक्खुbhik·khu नna वेधेय्य,ve·dhey·ya

Ye hi bhikkhu na vedheyya,

(Pāli only)
464

निग्घोसेnig·gho·se सयनासने”ति।sa·ya·nā·sa·ne

nigghose sayanāsane”ti.

(Pāli only)
465

<ब्>कतिb परिस्सयाpa·ris·sa·yā लोके,</ब्>lo·ke

Kati parissayā loke,

(Pāli only)
466

<ब्>गच्छतोb अगतंa·ga·taṃ दिसं;</ब्>di·saṃ

gacchato agataṁ disaṁ;

(Pāli only)
467

<ब्>येb भिक्खुbhik·khu अभिसम्भवे,</ब्>a·bhi·sam·bha·ve

Ye bhikkhu abhisambhave,

(Pāli only)
468

<ब्>पन्तम्हिb सयनासने।</ब्>sa·ya·nā·sa·ne

pantamhi sayanāsane.

(Pāli only)
469

<ब्>कतिb परिस्सयाpa·ris·sa·yā लोके</ब्>ति।lo·ke

Kati parissayā loketi.

(Pāli only)
470

<ब्>कती</ब्>तिb कतिka·ti कित्तकाkit·ta·kā कीवतकाkī·va·ta·kā कीवबहुका।kī·va·ba·hu·kā

Katīti kati kittakā kīvatakā kīvabahukā.

(Pāli only)
471

<ब्>परिस्सया</ब्>तिb द्वेdve परिस्सया—pa·ris·sa·yā

Parissayāti dve parissayā—

(Pāli only)
472

पाकटपरिस्सयाpā·ka·ṭa·pa·ris·sa·yā चca पटिच्छन्नपरिस्सयाpa·ṭic·chan·na·pa·ris·sa·yā च।ca

pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca.

(Pāli only)
473

कतमेka·ta·me पाकटपरिस्सया?pā·ka·ṭa·pa·ris·sa·yā

Katame pākaṭaparissayā?

(Pāli only)
474

सीहाsī·hā ब्यग्घाbyag·ghā दीपीdī·pī अच्छाac·chā तरच्छाta·rac·chā कोकाko·kā महिंसाma·hiṃ·sā हत्थीhat·thī अहीa·hī विच्छिकाvic·chi·kā सतपदी,sa·ta·pa·dī चोराco·rā वाvā अस्सुas·su मानवाmā·na·vā वाvā कतकम्माka·ta·kam·mā वाvā अकतकम्माa·ka·ta·kam·mā वा,vā चक्खुरोगोcak·khu·ro·go सोतरोगोso·ta·ro·go घानरोगोghā·na·ro·go जिव्हारोगोjiv·hā·ro·go कायरोगोkā·ya·ro·go सीसरोगोsī·sa·ro·go कण्णरोगोkaṇ·ṇa·ro·go मुखरोगोmu·kha·ro·go दन्तरोगोdan·ta·ro·go कासोkā·so सासोsā·so पिनासोpi·nā·so डाहोḍā·ho जरोja·ro कुच्छिरोगोkuc·chi·ro·go मुच्छाmuc·chā पक्खन्दिकाpak·khan·di·kā सूलाsū·lā विसूचिकाvi·sū·ci·kā कुट्ठंkuṭ·ṭhaṃ गण्डोgaṇ·ḍo किलासोki·lā·so सोसोso·so अपमारोa·pa·mā·ro दद्दुdad·du कण्डुkaṇ·ḍu कच्छुkac·chu रखसाra·kha·sā वितच्छिकाvi·tac·chi·kā लोहितंlo·hi·taṃ पित्तंpit·taṃ मधुमेहोma·dhu·me·ho अंसाaṃ·sā पिळकाpi·ḷa·kā भगन्दला,bha·gan·da·lā पित्तसमुट्ठानाpit·ta·sa·muṭ·ṭhā·nā आबाधाā·bā·dhā …पे…pe

Sīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṁsā hatthī ahī vicchikā satapadī, corā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vā, cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitaṁ pittaṁ madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā, pittasamuṭṭhānā ābādhā …pe…

(Pāli only)
475

सीतंsī·taṃ उण्हंuṇ·haṃ जिघच्छाji·ghac·chā पिपासाpi·pā·sā उच्चारोuc·cā·ro पस्सावोpas·sā·vo डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सा—ḍaṃ·sa·ma·ka·sa·vā·tā·ta·pa·sa·rī·sa·pa·sam·phas·sā

sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassā—

(Pāli only)
476

इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti पाकटपरिस्सया।pā·ka·ṭa·pa·ris·sa·yā

ime vuccanti pākaṭaparissayā.

(Pāli only)
477

कतमेka·ta·me पटिच्छन्नपरिस्सया?pa·ṭic·chan·na·pa·ris·sa·yā

Katame paṭicchannaparissayā?

(Pāli only)
478

कायदुच्चरितंkā·ya·duc·ca·ri·taṃ वचीदुच्चरितंva·cī·duc·ca·ri·taṃ मनोदुच्चरितंma·no·duc·ca·ri·taṃ कामच्छन्दनीवरणंkā·mac·chan·da·nī·va·ra·ṇaṃ ब्यापादनीवरणंbyā·pā·da·nī·va·ra·ṇaṃ थिनमिद्धनीवरणंthi·na·mid·dha·nī·va·ra·ṇaṃ उद्धच्चकुक्कुच्चनीवरणंud·dhac·ca·kuk·kuc·ca·nī·va·ra·ṇaṃ विचिकिच्छानीवरणंvi·ci·kic·chā·nī·va·ra·ṇaṃ रागोrā·go दोसोdo·so मोहोmo·ho कोधोko·dho उपनाहोu·pa·nā·ho मक्खोmak·kho पळासोpa·ḷā·so इस्साis·sā मच्छरियंmac·cha·ri·yaṃ मायाmā·yā साठेय्यंsā·ṭhey·yaṃ थम्भोtham·bho सारम्भोsā·ram·bho मानोmā·no अतिमानोa·ti·mā·no मदोma·do पमादो,pa·mā·do सब्बेsab·be किलेसाki·le·sā सब्बेsab·be दुच्चरिताduc·ca·ri·tā सब्बेsab·be दरथाda·ra·thā सब्बेsab·be परिळाहाpa·ri·ḷā·hā सब्बेsab·be सन्तापाsan·tā·pā सब्बाकुसलाभिसङ्खारा—sab·bā·ku·sa·lā·bhi·saṅ·khā·rā

Kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṁ māyā sāṭheyyaṁ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā—

(Pāli only)
479

इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti पटिच्छन्नपरिस्सया।pa·ṭic·chan·na·pa·ris·sa·yā

ime vuccanti paṭicchannaparissayā.

(Pāli only)
480

<ब्>परिस्सया</ब्>तिb केनट्ठेनke·naṭ·ṭhe·na परिस्सया?pa·ris·sa·yā

Parissayāti kenaṭṭhena parissayā?

(Pāli only)
481

परिसहन्तीतिpa·ri·sa·han·tī·ti परिस्सया,pa·ris·sa·yā परिहानायpa·ri·hā·nā·ya संवत्तन्तीतिsaṃ·vat·tan·tī·ti परिस्सया,pa·ris·sa·yā तत्रासयातिtat·rā·sa·yā·ti परिस्सया।pa·ris·sa·yā

Parisahantīti parissayā, parihānāya saṁvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā.

(Pāli only)
482

कथंka·thaṃ परिसहन्तीतिpa·ri·sa·han·tī·ti परिस्सया?pa·ris·sa·yā

Kathaṁ parisahantīti parissayā?

(Pāli only)
483

तेte परिस्सयाpa·ris·sa·yā तंtaṃ पुग्गलंpug·ga·laṃ सहन्तिsa·han·ti परिसहन्तिpa·ri·sa·han·ti अभिभवन्तिa·bhi·bha·van·ti अज्झोत्थरन्तिaj·jhot·tha·ran·ti परियादियन्तिpa·ri·yā·di·yan·ti मद्दन्ति।mad·dan·ti

Te parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti.

(Pāli only)
484

एवंe·vaṃ परिसहन्तीति—pa·ri·sa·han·tī·ti

Evaṁ parisahantīti—

(Pāli only)
485

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
486

कथंka·thaṃ परिहानायpa·ri·hā·nā·ya संवत्तन्तीतिsaṃ·vat·tan·tī·ti परिस्सया?pa·ris·sa·yā

Kathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā?

(Pāli only)
487

तेte परिस्सयाpa·ris·sa·yā कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ अन्तरायायan·ta·rā·yā·ya परिहानायpa·ri·hā·nā·ya संवत्तन्ति।saṃ·vat·tan·ti

Te parissayā kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.

(Pāli only)
488

कतमेसंka·ta·me·saṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानं?dham·mā·naṃ

Katamesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ?

(Pāli only)
489

सम्मापटिपदायsam·mā·pa·ṭi·pa·dā·ya अनुलोमपटिपदायa·nu·lo·ma·pa·ṭi·pa·dā·ya अपच्चनीकपटिपदायa·pac·ca·nī·ka·pa·ṭi·pa·dā·ya अविरुद्धपटिपदायa·vi·rud·dha·pa·ṭi·pa·dā·ya अन्वत्थपटिपदायan·vat·tha·pa·ṭi·pa·dā·ya धम्मानुधम्मपटिपदायdham·mā·nu·dham·ma·pa·ṭi·pa·dā·ya सीलेसुsī·le·su परिपूरकारितायpa·ri·pū·ra·kā·ri·tā·ya इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारतायgut·tad·vā·ra·tā·ya भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुतायmat·tañ·ñu·tā·ya जागरियानुयोगस्सjā·ga·ri·yā·nu·yo·gas·sa सतिसम्पजञ्ञस्सsa·ti·sam·pa·jañ·ñas·sa चतुन्नंca·tun·naṃ सतिपट्ठानानंsa·ti·paṭ·ṭhā·nā·naṃ भावनानुयोगस्सbhā·va·nā·nu·yo·gas·sa चतुन्नंca·tun·naṃ सम्मप्पधानानंsam·map·pa·dhā·nā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ इद्धिपादानंid·dhi·pā·dā·naṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ बलानंba·lā·naṃ सत्तन्नंsat·tan·naṃ बोज्झङ्गानंboj·jhaṅ·gā·naṃ अरियस्सa·ri·yas·sa अट्ठङ्गिकस्सaṭ·ṭhaṅ·gi·kas·sa मग्गस्सmag·gas·sa भावनानुयोगस्स—bhā·va·nā·nu·yo·gas·sa

Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya aviruddhapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya sīlesu paripūrakāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyogassa satisampajaññassa catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa—

(Pāli only)
490

इमेसंi·me·saṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ अन्तरायायan·ta·rā·yā·ya परिहानायpa·ri·hā·nā·ya संवत्तन्ति।saṃ·vat·tan·ti

imesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.

(Pāli only)
491

एवंe·vaṃ परिहानायpa·ri·hā·nā·ya संवत्तन्तीति—saṃ·vat·tan·tī·ti

Evaṁ parihānāya saṁvattantīti—

(Pāli only)
492

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
493

कथंka·thaṃ तत्रासयातिtat·rā·sa·yā·ti परिस्सया?pa·ris·sa·yā

Kathaṁ tatrāsayāti parissayā?

(Pāli only)
494

तत्थेतेtat·the·te पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā उप्पज्जन्तिup·paj·jan·ti अत्तभावसन्निस्सया।at·ta·bhā·va·san·nis·sa·yā

Tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.

(Pāli only)
495

यथाya·thā बिलेbi·le बिलासयाbi·lā·sa·yā पाणाpā·ṇā सयन्ति,sa·yan·ti दकेda·ke दकासयाda·kā·sa·yā पाणाpā·ṇā सयन्ति,sa·yan·ti वनेva·ne वनासयाva·nā·sa·yā पाणाpā·ṇā सयन्ति,sa·yan·ti रुक्खेruk·khe रुक्खासयाruk·khā·sa·yā पाणाpā·ṇā सयन्ति;sa·yan·ti

Yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti, dake dakāsayā pāṇā sayanti, vane vanāsayā pāṇā sayanti, rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti;

(Pāli only)
496

एवमेवंe·va·me·vaṃ तत्थेतेtat·the·te पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā उप्पज्जन्तिup·paj·jan·ti अत्तभावसन्निस्सयाति।at·ta·bhā·va·san·nis·sa·yā·ti

evamevaṁ tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayāti.

(Pāli only)
497

एवम्पिe·vam·pi तत्रासयाति—tat·rā·sa·yā·ti

Evampi tatrāsayāti—

(Pāli only)
498

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
499

वुत्तञ्हेतंvut·tañ·he·taṃ भगवता—bha·ga·va·tā

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

(Pāli only)
500

“सान्तेवासिको,sān·te·vā·si·ko भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu साचरियकोsā·ca·ri·ya·ko दुक्खंduk·khaṃ नna फासुphā·su विहरति।vi·ha·ra·ti

“Sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati.

(Pāli only)
501

कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सान्तेवासिकोsān·te·vā·si·ko साचरियकोsā·ca·ri·ya·ko दुक्खंduk·khaṃ नna फासुphā·su विहरति?vi·ha·ra·ti

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati?

(Pāli only)
502

इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā उप्पज्जन्तिup·paj·jan·ti पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā सरसङ्कप्पाsa·ra·saṅ·kap·pā संयोजनिया,saṃ·yo·ja·ni·yā त्यस्सtyas·sa अन्तोan·to वसन्तिva·san·ti अन्वास्सवन्तिan·vās·sa·van·ti पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माति।dham·mā·ti

Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti.

(Pāli only)
503

तस्माtas·mā सान्तेवासिकोतिsān·te·vā·si·ko·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

Tasmā sāntevāsikoti vuccati.

(Pāli only)
504

तेte नंnaṃ समुदाचरन्ति,sa·mu·dā·ca·ran·ti समुदाचरन्तिsa·mu·dā·ca·ran·ti नंnaṃ पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माति।dham·mā·ti

Te naṁ samudācaranti, samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.

(Pāli only)
505

तस्माtas·mā साचरियकोतिsā·ca·ri·ya·ko·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

Tasmā sācariyakoti vuccati.

(Pāli only)
506

पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā …पे…pe

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā …pe…

(Pāli only)
507

घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā …

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

(Pāli only)
508

जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …

(Pāli only)
509

कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā …

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

(Pāli only)
510

मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ विञ्ञायviñ·ñā·ya उप्पज्जन्तिup·paj·jan·ti पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā सरसङ्कप्पाsa·ra·saṅ·kap·pā संयोजनिया,saṃ·yo·ja·ni·yā त्यस्सtyas·sa अन्तोan·to वसन्तिva·san·ti अन्वास्सवन्तिan·vās·sa·van·ti पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माति।dham·mā·ti

manasā dhammaṁ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti.

(Pāli only)
511

तस्माtas·mā सान्तेवासिकोतिsān·te·vā·si·ko·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

Tasmā sāntevāsikoti vuccati.

(Pāli only)
512

तेte नंnaṃ समुदाचरन्ति,sa·mu·dā·ca·ran·ti समुदाचरन्तिsa·mu·dā·ca·ran·ti नंnaṃ पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माति।dham·mā·ti

Te naṁ samudācaranti, samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.

(Pāli only)
513

तस्माtas·mā साचरियकोतिsā·ca·ri·ya·ko·ti वुच्चति।vuc·ca·ti

Tasmā sācariyakoti vuccati.

(Pāli only)
514

एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सान्तेवासिकोsān·te·vā·si·ko साचरियकोsā·ca·ri·ya·ko दुक्खंduk·khaṃ नna फासुphā·su विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.

(Pāli only)
515

एवम्पिe·vam·pi तत्रासयाति—tat·rā·sa·yā·ti

Evampi tatrāsayāti—

(Pāli only)
516

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
517

वुत्तञ्हेतंvut·tañ·he·taṃ भगवता—bha·ga·va·tā

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

(Pāli only)
518

“तयोमे,ta·yo·me भिक्खवे,bhik·kha·ve अन्तरामलाan·ta·rā·ma·lā अन्तराअमित्ताan·ta·rā·a·mit·tā अन्तरासपत्ताan·ta·rā·sa·pat·tā अन्तरावधकाan·ta·rā·va·dha·kā अन्तरापच्चत्थिका।an·ta·rā·pac·cat·thi·kā

“Tayome, bhikkhave, antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.

(Pāli only)
519

कतमेka·ta·me तयो?ta·yo

Katame tayo?

(Pāli only)
520

लोभो,lo·bho भिक्खवे,bhik·kha·ve अन्तरामलोan·ta·rā·ma·lo अन्तराअमित्तोan·ta·rā·a·mit·to अन्तरासपत्तोan·ta·rā·sa·pat·to अन्तरावधकोan·ta·rā·va·dha·ko अन्तरापच्चत्थिको;an·ta·rā·pac·cat·thi·ko

Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko;

(Pāli only)
521

दोसो,do·so भिक्खवेbhik·kha·ve …पे…pe

doso, bhikkhave …pe…

(Pāli only)
522

मोहो,mo·ho भिक्खवे,bhik·kha·ve अन्तरामलोan·ta·rā·ma·lo अन्तराअमित्तोan·ta·rā·a·mit·to अन्तरासपत्तोan·ta·rā·sa·pat·to अन्तरावधकोan·ta·rā·va·dha·ko अन्तरापच्चत्थिको।an·ta·rā·pac·cat·thi·ko

moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.

(Pāli only)
523

इमेi·me खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तयोta·yo अन्तरामलाan·ta·rā·ma·lā अन्तराअमित्ताan·ta·rā·a·mit·tā अन्तरासपत्ताan·ta·rā·sa·pat·tā अन्तरावधकाan·ta·rā·va·dha·kā अन्तरापच्चत्थिका।an·ta·rā·pac·cat·thi·kā

Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.

(Pāli only)
524

अनत्थजननोa·nat·tha·ja·na·no लोभो,lo·bho

Anatthajanano lobho,

(Pāli only)
525

लोभोlo·bho चित्तप्पकोपनो;cit·tap·pa·ko·pa·no

lobho cittappakopano;

(Pāli only)
526

भयमन्तरतोbha·ya·man·ta·ra·to जातं,jā·taṃ

Bhayamantarato jātaṁ,

(Pāli only)
527

तंtaṃ जनोja·no नावबुज्झति।nā·va·buj·jha·ti

taṁ jano nāvabujjhati.

(Pāli only)
528

लुद्धोlud·dho अत्थंat·thaṃ नna जानाति,jā·nā·ti

Luddho atthaṁ na jānāti,

(Pāli only)
529

लुद्धोlud·dho धम्मंdham·maṃ नna पस्सति;pas·sa·ti

luddho dhammaṁ na passati;

(Pāli only)
530

अन्धन्तमंan·dhan·ta·maṃ तदाta·dā होति,ho·ti

Andhantamaṁ tadā hoti,

(Pāli only)
531

यंyaṃ लोभोlo·bho सहतेsa·ha·te नरं।na·raṃ

yaṁ lobho sahate naraṁ.

(Pāli only)
532

अनत्थजननोa·nat·tha·ja·na·no दोसो,do·so

Anatthajanano doso,

(Pāli only)
533

दोसोdo·so चित्तप्पकोपनो;cit·tap·pa·ko·pa·no

doso cittappakopano;

(Pāli only)
534

भयमन्तरतोbha·ya·man·ta·ra·to जातं,jā·taṃ

Bhayamantarato jātaṁ,

(Pāli only)
535

तंtaṃ जनोja·no नावबुज्झति।nā·va·buj·jha·ti

taṁ jano nāvabujjhati.

(Pāli only)
536

कुद्धोkud·dho अत्थंat·thaṃ नna जानाति,jā·nā·ti

Kuddho atthaṁ na jānāti,

(Pāli only)
537

कुद्धोkud·dho धम्मंdham·maṃ नna पस्सति;pas·sa·ti

kuddho dhammaṁ na passati;

(Pāli only)
538

अन्धन्तमंan·dhan·ta·maṃ तदाta·dā होति,ho·ti

Andhantamaṁ tadā hoti,

(Pāli only)
539

यंyaṃ दोसोdo·so सहतेsa·ha·te नरं।na·raṃ

yaṁ doso sahate naraṁ.

(Pāli only)
540

अनत्थजननोa·nat·tha·ja·na·no मोहो,mo·ho

Anatthajanano moho,

(Pāli only)
541

मोहोmo·ho चित्तप्पकोपनो;cit·tap·pa·ko·pa·no

moho cittappakopano;

(Pāli only)
542

भयमन्तरतोbha·ya·man·ta·ra·to जातं,jā·taṃ

Bhayamantarato jātaṁ,

(Pāli only)
543

तंtaṃ जनोja·no नावबुज्झति।nā·va·buj·jha·ti

taṁ jano nāvabujjhati.

(Pāli only)
544

मूळ्होmū·ḷho अत्थंat·thaṃ नna जानाति,jā·nā·ti

Mūḷho atthaṁ na jānāti,

(Pāli only)
545

मूळ्होmū·ḷho धम्मंdham·maṃ नna पस्सति;pas·sa·ti

mūḷho dhammaṁ na passati;

(Pāli only)
546

अन्धन्तमंan·dhan·ta·maṃ तदाta·dā होति,ho·ti

Andhantamaṁ tadā hoti,

(Pāli only)
547

यंyaṃ मोहोmo·ho सहतेsa·ha·te नरन्”ति।na·ran

yaṁ moho sahate naran”ti.

(Pāli only)
548

एवम्पिe·vam·pi तत्रासयाति—tat·rā·sa·yā·ti

Evampi tatrāsayāti—

(Pāli only)
549

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
550

वुत्तञ्हेतंvut·tañ·he·taṃ भगवता—bha·ga·va·tā

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

(Pāli only)
551

“तयोta·yo खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja पुरिसस्सpu·ri·sas·sa धम्माdham·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ उप्पज्जमानाup·paj·ja·mā·nā उप्पज्जन्तिup·paj·jan·ti अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya अफासुविहाराय।a·phā·su·vi·hā·rā·ya

“Tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

(Pāli only)
552

कतमेka·ta·me तयो?ta·yo

Katame tayo?

(Pāli only)
553

लोभोlo·bho खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja पुरिसस्सpu·ri·sas·sa धम्मोdham·mo अज्झत्तंaj·jhat·taṃ उप्पज्जमानोup·paj·ja·mā·no उप्पज्जतिup·paj·ja·ti अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya अफासुविहाराय;a·phā·su·vi·hā·rā·ya

Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya;

(Pāli only)
554

दोसोdo·so खो,kho महाराजma·hā·rā·ja …पे…pe

doso kho, mahārāja …pe…

(Pāli only)
555

मोहोmo·ho खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja पुरिसस्सpu·ri·sas·sa धम्मोdham·mo अज्झत्तंaj·jhat·taṃ उप्पज्जमानोup·paj·ja·mā·no उप्पज्जतिup·paj·ja·ti अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya अफासुविहाराय।a·phā·su·vi·hā·rā·ya

moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

(Pāli only)
556

इमेi·me खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja तयोta·yo पुरिसस्सpu·ri·sas·sa धम्माdham·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ उप्पज्जमानाup·paj·ja·mā·nā उप्पज्जन्तिup·paj·jan·ti अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya अफासुविहारायाति।a·phā·su·vi·hā·rā·yā·ti

Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyāti.

(Pāli only)
557

लोभोlo·bho दोसोdo·so चca मोहोmo·ho च,ca

Lobho doso ca moho ca,

(Pāli only)
558

पुरिसंpu·ri·saṃ पापचेतसं;pā·pa·ce·ta·saṃ

purisaṁ pāpacetasaṁ;

(Pāli only)
559

हिंसन्तिhiṃ·san·ti अत्तसम्भूता,at·ta·sam·bhū·tā

Hiṁsanti attasambhūtā,

(Pāli only)
560

तचसारंवta·ca·sā·raṃ·va सम्फलन्”ति।sam·pha·lan

tacasāraṁva samphalan”ti.

(Pāli only)
561

एवम्पिe·vam·pi तत्रासयाति—tat·rā·sa·yā·ti

Evampi tatrāsayāti—

(Pāli only)
562

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
563

वुत्तञ्हेतंvut·tañ·he·taṃ भगवता—bha·ga·va·tā

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

(Pāli only)
564

“रागोrā·go चca दोसोdo·so चca इतोनिदाना,i·to·ni·dā·nā

“Rāgo ca doso ca itonidānā,

(Pāli only)
565

अरतीa·ra·tī रतीra·tī लोमहंसोlo·ma·haṃ·so इतोजा;i·to·jā

Aratī ratī lomahaṁso itojā;

(Pāli only)
566

इतोi·to समुट्ठायsa·muṭ·ṭhā·ya मनोवितक्का,ma·no·vi·tak·kā

Ito samuṭṭhāya manovitakkā,

(Pāli only)
567

कुमारकाku·mā·ra·kā धङ्कमिवोस्सजन्ती”ति।dhaṅ·ka·mi·vos·sa·jan·tī

Kumārakā dhaṅkamivossajantī”ti.

(Pāli only)
568

एवम्पिe·vam·pi तत्रासयाति—tat·rā·sa·yā·ti

Evampi tatrāsayāti—

(Pāli only)
569

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
570

<ब्>लोके</ब्>तिb मनुस्सलोकेति—ma·nus·sa·lo·ke·ti

Loketi manussaloketi—

(Pāli only)
571

कतिka·ti परिस्सयाpa·ris·sa·yā लोके।lo·ke

kati parissayā loke.

(Pāli only)
572

<ब्>गच्छतोb अगतंa·ga·taṃ दिसन्</ब्>ति।di·san

Gacchato agataṁ disanti.

(Pāli only)
573

अगताa·ga·tā दिसाdi·sā वुच्चतिvuc·ca·ti अमतंa·ma·taṃ निब्बानं।nib·bā·naṃ

Agatā disā vuccati amataṁ nibbānaṁ.

(Pāli only)
574

योyo सोso सब्बसङ्खारसमथोsab·ba·saṅ·khā·ra·sa·ma·tho सब्बूपधिपटिनिस्सग्गोsab·bū·pa·dhi·pa·ṭi·nis·sag·go तण्हक्खयोtaṇ·hak·kha·yo विरागोvi·rā·go निरोधोni·ro·dho निब्बानं।nib·bā·naṃ

Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.

(Pāli only)
575

अगतपुब्बाa·ga·ta·pub·bā साsā दिसाdi·sā नna साsā दिसाdi·sā गतपुब्बाga·ta·pub·bā इमिनाi·mi·nā दीघेनdī·ghe·na अद्धुना।ad·dhu·nā

Agatapubbā sā disā na sā disā gatapubbā iminā dīghena addhunā.

(Pāli only)
576

“समतित्तिकंsa·ma·tit·ti·kaṃ अनवसेसं,a·na·va·se·saṃ

“Samatittikaṁ anavasesaṁ,

(Pāli only)
577

तेलपत्तंte·la·pat·taṃ यथाya·thā परिहरेय्य;pa·ri·ha·rey·ya

Telapattaṁ yathā parihareyya;

(Pāli only)
578

एवंe·vaṃ सचित्तमनुरक्खे,sa·cit·ta·ma·nu·rak·khe

Evaṁ sacittamanurakkhe,

(Pāli only)
579

पत्थयानोpat·tha·yā·no दिसंdi·saṃ अगतपुब्बं”।a·ga·ta·pub·baṃ

Patthayāno disaṁ agatapubbaṁ”.

(Pāli only)
580

अगतपुब्बंa·ga·ta·pub·baṃ दिसंdi·saṃ वजतोva·ja·to गच्छतोgac·cha·to अभिक्कमतोति—a·bhik·ka·ma·to·ti

Agatapubbaṁ disaṁ vajato gacchato abhikkamatoti—

(Pāli only)
581

गच्छतोgac·cha·to अगतंa·ga·taṃ दिसं।di·saṃ

gacchato agataṁ disaṁ.

(Pāli only)
582

<ब्>येb भिक्खुbhik·khu अभिसम्भवे</ब्>ति।a·bhi·sam·bha·ve

Ye bhikkhu abhisambhaveti.

(Pāli only)
583

<ब्>ये</ब्>तिb येye परिस्सयेpa·ris·sa·ye अभिसम्भवेय्यa·bhi·sam·bha·vey·ya अभिभवेय्यa·bhi·bha·vey·ya अज्झोत्थरेय्यaj·jhot·tha·rey·ya परियादियेय्यpa·ri·yā·di·yey·ya मद्देय्याति—mad·dey·yā·ti

Yeti ye parissaye abhisambhaveyya abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti—

(Pāli only)
584

येye भिक्खुbhik·khu अभिसम्भवे।a·bhi·sam·bha·ve

ye bhikkhu abhisambhave.

(Pāli only)
585

<ब्>पन्तम्हिb सयनासने</ब्>ति।sa·ya·nā·sa·ne

Pantamhi sayanāsaneti.

(Pāli only)
586

अन्तेan·te पन्तेpan·te परियन्तेpa·ri·yan·te सेलन्तेse·lan·te वाvā वनन्तेva·nan·te वाvā नदन्तेna·dan·te वाvā उदकन्तेu·da·kan·te वाvā यत्थyat·tha नna कसीयतिka·sī·ya·ti नna वपीयति,va·pī·ya·ti जनन्तंja·nan·taṃ अतिक्कमित्वाa·tik·ka·mit·vā मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ अनुपचारेa·nu·pa·cā·re सेनासनेति—se·nā·sa·ne·ti

Ante pante pariyante selante vā vanante vā nadante vā udakante vā yattha na kasīyati na vapīyati, janantaṁ atikkamitvā manussānaṁ anupacāre senāsaneti—

(Pāli only)
587

पन्तम्हिpan·tam·hi सयनासने।sa·ya·nā·sa·ne

pantamhi sayanāsane.

(Pāli only)
588

तेनाहte·nā·ha थेरोthe·ro सारिपुत्तो—sā·ri·put·to

Tenāha thero sāriputto—

(Pāli only)
589

“कतिka·ti परिस्सयाpa·ris·sa·yā लोके,lo·ke

“Kati parissayā loke,

(Pāli only)
590

गच्छतोgac·cha·to अगतंa·ga·taṃ दिसं;di·saṃ

gacchato agataṁ disaṁ;

(Pāli only)
591

येye भिक्खुbhik·khu अभिसम्भवे,a·bhi·sam·bha·ve

Ye bhikkhu abhisambhave,

(Pāli only)
592

पन्तम्हिpan·tam·hi सयनासने”ति।sa·ya·nā·sa·ne

pantamhi sayanāsane”ti.

(Pāli only)
593

<ब्>क्यास्सb ब्यप्पथयोbyap·pa·tha·yo अस्सु,</ब्>as·su

Kyāssa byappathayo assu,

(Pāli only)
594

<ब्>क्यास्सस्सुb इधi·dha गोचरा;</ब्>go·ca·rā

kyāssassu idha gocarā;

(Pāli only)
595

<ब्>कानिb सीलब्बतानास्सु,</ब्>sī·lab·ba·tā·nās·su

Kāni sīlabbatānāssu,

(Pāli only)
596

<ब्>पहितत्तस्सb भिक्खुनो।</ब्>bhik·khu·no

pahitattassa bhikkhuno.

(Pāli only)
597

<ब्>क्यास्सb ब्यप्पथयोbyap·pa·tha·yo अस्सू</ब्>ति।as·sū

Kyāssa byappathayo assūti.

(Pāli only)
598

कीदिसेनkī·di·se·na ब्यप्पथेनbyap·pa·the·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्सas·sa किंसण्ठितेनkiṃ·saṇ·ṭhi·te·na किंपकारेनkiṃ·pa·kā·re·na किंपटिभागेनातिkiṃ·pa·ṭi·bhā·ge·nā·ti वचीपारिसुद्धिंva·cī·pā·ri·sud·dhiṃ पुच्छति।puc·cha·ti

Kīdisena byappathena samannāgato assa kiṁsaṇṭhitena kiṁpakārena kiṁpaṭibhāgenāti vacīpārisuddhiṁ pucchati.

(Pāli only)
599

कतमाka·ta·mā वचीपारिसुद्धि?va·cī·pā·ri·sud·dhi

Katamā vacīpārisuddhi?

(Pāli only)
600

इधi·dha भिक्खुbhik·khu मुसावादंmu·sā·vā·daṃ पहायpa·hā·ya मुसावादाmu·sā·vā·dā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti सच्चवादीsac·ca·vā·dī सच्चसन्धोsac·ca·san·dho थेतोthe·to पच्चयिकोpac·ca·yi·ko अविसंवादकोa·vi·saṃ·vā·da·ko लोकस्स।lo·kas·sa

Idha bhikkhu musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.

(Pāli only)
601

पिसुणंpi·su·ṇaṃ वाचंvā·caṃ पहायpa·hā·ya पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti इतोi·to सुत्वाsut·vā नna अमुत्रa·mut·ra अक्खाताak·khā·tā इमेसंi·me·saṃ भेदाय,bhe·dā·ya अमुत्रa·mut·ra वाvā सुत्वाsut·vā नna इमेसंi·me·saṃ अक्खाताak·khā·tā अमूसंa·mū·saṃ भेदाय,bhe·dā·ya इतिi·ti भिन्नानंbhin·nā·naṃ वाvā सन्धाता,san·dhā·tā सहितानंsa·hi·tā·naṃ वाvā अनुप्पदाताa·nup·pa·dā·tā समग्गारामोsa·mag·gā·rā·mo समग्गरतोsa·mag·ga·ra·to समग्गनन्दीsa·mag·ga·nan·dī समग्गकरणिंsa·mag·ga·ka·ra·ṇiṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā होति।ho·ti

Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya, iti bhinnānaṁ vā sandhātā, sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.

(Pāli only)
602

फरुसंpha·ru·saṃ वाचंvā·caṃ पहायpa·hā·ya फरुसायpha·ru·sā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति;ho·ti

Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti;

(Pāli only)
603

याyā साsā वाचाvā·cā नेलाne·lā कण्णसुखाkaṇ·ṇa·su·khā पेमनीयाpe·ma·nī·yā हदयङ्गमाha·da·yaṅ·ga·mā पोरीpo·rī बहुजनकन्ताba·hu·ja·na·kan·tā बहुजनमनापाba·hu·ja·na·ma·nā·pā तथारूपिंta·thā·rū·piṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā होति।ho·ti

yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.

(Pāli only)
604

सम्फप्पलापंsam·phap·pa·lā·paṃ पहायpa·hā·ya सम्फप्पलापाsam·phap·pa·lā·pā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti कालवादीkā·la·vā·dī भूतवादीbhū·ta·vā·dī अत्थवादीat·tha·vā·dī धम्मवादीdham·ma·vā·dī विनयवादी,vi·na·ya·vā·dī निधानवतिंni·dhā·na·va·tiṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā होतिho·ti कालेनkā·le·na सापदेसंsā·pa·de·saṃ परियन्तवतिंpa·ri·yan·ta·va·tiṃ अत्थसंहितं।at·tha·saṃ·hi·taṃ

Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.

(Pāli only)
605

चतूहिca·tū·hi वचीसुचरितेहिva·cī·su·ca·ri·te·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to चतुदोसापगतंca·tu·do·sā·pa·ga·taṃ वाचंvā·caṃ भासति,bhā·sa·ti बात्तिंसायbāt·tiṃ·sā·ya तिरच्छानकथायti·rac·chā·na·ka·thā·ya आरतोā·ra·to अस्सas·sa विरतोvi·ra·to पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to निक्खन्तोnik·khan·to निस्सटोnis·sa·ṭo विप्पमुत्तोvip·pa·mut·to विसञ्ञुत्तोvi·sañ·ñut·to विमरियादिकतेनvi·ma·ri·yā·di·ka·te·na चेतसाce·ta·sā विहरति।vi·ha·ra·ti

Catūhi vacīsucaritehi samannāgato catudosāpagataṁ vācaṁ bhāsati, bāttiṁsāya tiracchānakathāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.

(Pāli only)
606

दसda·sa कथावत्थूनिka·thā·vat·thū·ni कथेति,ka·the·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

Dasa kathāvatthūni katheti, seyyathidaṁ—

(Pāli only)
607

अप्पिच्छकथंap·pic·cha·ka·thaṃ सन्तुट्ठिकथंsan·tuṭ·ṭhi·ka·thaṃ पविवेककथंpa·vi·ve·ka·ka·thaṃ असंसग्गकथंa·saṃ·sag·ga·ka·thaṃ वीरियारम्भकथंvī·ri·yā·ram·bha·ka·thaṃ सीलकथंsī·la·ka·thaṃ समाधिकथंsa·mā·dhi·ka·thaṃ पञ्ञाकथंpañ·ñā·ka·thaṃ विमुत्तिकथंvi·mut·ti·ka·thaṃ विमुत्तिञाणदस्सनकथंvi·mut·ti·ñā·ṇa·das·sa·na·ka·thaṃ सतिपट्ठानकथंsa·ti·paṭ·ṭhā·na·ka·thaṃ सम्मप्पधानकथंsam·map·pa·dhā·na·ka·thaṃ इद्धिपादकथंid·dhi·pā·da·ka·thaṃ इन्द्रियकथंin·dri·ya·ka·thaṃ बलकथंba·la·ka·thaṃ बोज्झङ्गकथंboj·jhaṅ·ga·ka·thaṃ मग्गकथंmag·ga·ka·thaṃ फलकथंpha·la·ka·thaṃ निब्बानकथंnib·bā·na·ka·thaṃ कथेति।ka·the·ti

appicchakathaṁ santuṭṭhikathaṁ pavivekakathaṁ asaṁsaggakathaṁ vīriyārambhakathaṁ sīlakathaṁ samādhikathaṁ paññākathaṁ vimuttikathaṁ vimuttiñāṇadassanakathaṁ satipaṭṭhānakathaṁ sammappadhānakathaṁ iddhipādakathaṁ indriyakathaṁ balakathaṁ bojjhaṅgakathaṁ maggakathaṁ phalakathaṁ nibbānakathaṁ katheti.

(Pāli only)
608

वाचायvā·cā·ya यतोya·to यत्तोyat·to पटियत्तोpa·ṭi·yat·to गुत्तोgut·to गोपितोgo·pi·to रक्खितोrak·khi·to संवुतो—saṃ·vu·to

Vācāya yato yatto paṭiyatto gutto gopito rakkhito saṁvuto—

(Pāli only)
609

अयंa·yaṃ वचीपारिसुद्धि।va·cī·pā·ri·sud·dhi

ayaṁ vacīpārisuddhi.

(Pāli only)
610

एदिसायe·di·sā·ya वचीपारिसुद्धियाva·cī·pā·ri·sud·dhi·yā समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्साति—as·sā·ti

Edisāya vacīpārisuddhiyā samannāgato assāti—

(Pāli only)
611

क्यास्सkyās·sa ब्यप्पथयोbyap·pa·tha·yo अस्सु।as·su

kyāssa byappathayo assu.

(Pāli only)
612

<ब्>क्यास्सस्सुb इधi·dha गोचरा</ब्>ति।go·ca·rā

Kyāssassu idha gocarāti.

(Pāli only)
613

कीदिसेनkī·di·se·na गोचरेनgo·ca·re·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्सas·sa किंसण्ठितेनkiṃ·saṇ·ṭhi·te·na किंपकारेनkiṃ·pa·kā·re·na किंपटिभागेनातिkiṃ·pa·ṭi·bhā·ge·nā·ti गोचरंgo·ca·raṃ पुच्छति।puc·cha·ti

Kīdisena gocarena samannāgato assa kiṁsaṇṭhitena kiṁpakārena kiṁpaṭibhāgenāti gocaraṁ pucchati.

(Pāli only)
614

अत्थिat·thi गोचरो,go·ca·ro अत्थिat·thi अगोचरो।a·go·ca·ro

Atthi gocaro, atthi agocaro.

(Pāli only)
615

कतमोka·ta·mo अगोचरो?a·go·ca·ro

Katamo agocaro?

(Pāli only)
616

इधेकच्चोi·dhe·kac·co वेसियागोचरोve·si·yā·go·ca·ro वाvā होति,ho·ti विधवागोचरोvi·dha·vā·go·ca·ro वाvā होति,ho·ti थुल्लकुमारीगोचरोthul·la·ku·mā·rī·go·ca·ro वाvā होति,ho·ti पण्डकगोचरोpaṇ·ḍa·ka·go·ca·ro वाvā होति,ho·ti भिक्खुनीगोचरोbhik·khu·nī·go·ca·ro वाvā होति,ho·ti पानागारगोचरोpā·nā·gā·ra·go·ca·ro वाvā होति,ho·ti संसट्ठोsaṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti राजूहिrā·jū·hi राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहिtit·thi·ya·sā·va·ke·hi अननुलोमिकेनa·na·nu·lo·mi·ke·na संसग्गेन।saṃ·sag·ge·na

Idhekacco vesiyāgocaro vā hoti, vidhavāgocaro vā hoti, thullakumārīgocaro vā hoti, paṇḍakagocaro vā hoti, bhikkhunīgocaro vā hoti, pānāgāragocaro vā hoti, saṁsaṭṭho viharati rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi ananulomikena saṁsaggena.

(Pāli only)
617

यानिyā·ni वाvā पनpa·na तानिtā·ni कुलानिku·lā·ni अस्सद्धानिas·sad·dhā·ni अप्पसन्नानिap·pa·san·nā·ni अनोपानभूतानिa·no·pā·na·bhū·tā·ni अक्कोसकपरिभासकानिak·ko·sa·ka·pa·ri·bhā·sa·kā·ni अनत्थकामानिa·nat·tha·kā·mā·ni अहितकामानिa·hi·ta·kā·mā·ni अफासुकामानिa·phā·su·kā·mā·ni अयोगक्खेमकामानिa·yo·gak·khe·ma·kā·mā·ni भिक्खूनंbhik·khū·naṃ भिक्खुनीनंbhik·khu·nī·naṃ उपासकानंu·pā·sa·kā·naṃ उपासिकानं,u·pā·si·kā·naṃ तथारूपानिta·thā·rū·pā·ni कुलानिku·lā·ni सेवतिse·va·ti भजतिbha·ja·ti पयिरुपासति—pa·yi·ru·pā·sa·ti

Yāni vā pana tāni kulāni assaddhāni appasannāni anopānabhūtāni akkosakaparibhāsakāni anatthakāmāni ahitakāmāni aphāsukāmāni ayogakkhemakāmāni bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati—

(Pāli only)
618

अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti अगोचरो।a·go·ca·ro

ayaṁ vuccati agocaro.

(Pāli only)
619

अथa·tha वाvā अन्तरघरंan·ta·ra·gha·raṃ पविट्ठोpa·viṭ·ṭho वीथिंvī·thiṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no असंवुतोa·saṃ·vu·to गच्छति,gac·cha·ti हत्थिंhat·thiṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to अस्संas·saṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to रथंra·thaṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to पत्तिंpat·tiṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to इत्थियोit·thi·yo ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to पुरिसेpu·ri·se ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to कुमारिकायोku·mā·ri·kā·yo ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to कुमारकेku·mā·ra·ke ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to अन्तरापणंan·ta·rā·pa·ṇaṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to घरमुखानिgha·ra·mu·khā·ni ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to उद्धंud·dhaṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to अधोa·dho ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to दिसाविदिसंdi·sā·vi·di·saṃ विपेक्खमानोvi·pek·kha·mā·no गच्छति—gac·cha·ti

Atha vā antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno asaṁvuto gacchati, hatthiṁ olokento, assaṁ olokento, rathaṁ olokento, pattiṁ olokento, itthiyo olokento, purise olokento, kumārikāyo olokento, kumārake olokento, antarāpaṇaṁ olokento, gharamukhāni olokento, uddhaṁ olokento, adho olokento, disāvidisaṁ vipekkhamāno gacchati—

(Pāli only)
620

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti अगोचरो।a·go·ca·ro

ayampi vuccati agocaro.

(Pāli only)
621

अथa·tha वाvā चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti अनुब्यञ्जनग्गाही।a·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

Atha vā cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.

(Pāli only)
622

यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ …पे…pe

Yatvādhikaraṇamenaṁ …pe…

(Pāli only)
623

मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झाa·bhij·jhā दोमनस्साdo·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युं,an·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa नna संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti नna रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye नna संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति—ā·paj·ja·ti

manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa na saṁvarāya paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ manindriye na saṁvaraṁ āpajjati—

(Pāli only)
624

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti अगोचरो।a·go·ca·ro

ayampi vuccati agocaro.

(Pāli only)
625

यथाya·thā वाvā पनेकेpa·ne·ke भोन्तोbhon·to समणब्राह्मणाsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā सद्धादेय्यानिsad·dhā·dey·yā·ni भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जित्वाbhuñ·jit·vā तेte एवरूपंe·va·rū·paṃ विसूकदस्सनंvi·sū·ka·das·sa·naṃ अनुयुत्ताa·nu·yut·tā विहरन्ति,vi·ha·ran·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyuttā viharanti, seyyathidaṁ—

(Pāli only)
626

नच्चंnac·caṃ गीतंgī·taṃ वादितंvā·di·taṃ पेक्खंpek·khaṃ अक्खानंak·khā·naṃ पाणिस्सरंpā·ṇis·sa·raṃ वेताळंve·tā·ḷaṃ कुम्भथूणंkum·bha·thū·ṇaṃ सोभनकंso·bha·na·kaṃ चण्डालंcaṇ·ḍā·laṃ वंसंvaṃ·saṃ धोवनंdho·va·naṃ हत्थियुद्धंhat·thi·yud·dhaṃ अस्सयुद्धंas·sa·yud·dhaṃ महिंसयुद्धंma·hiṃ·sa·yud·dhaṃ उसभयुद्धंu·sa·bha·yud·dhaṃ अजयुद्धंa·ja·yud·dhaṃ मेण्डयुद्धंmeṇ·ḍa·yud·dhaṃ कुक्कुटयुद्धंkuk·ku·ṭa·yud·dhaṃ वट्टकयुद्धंvaṭ·ṭa·ka·yud·dhaṃ दण्डयुद्धंdaṇ·ḍa·yud·dhaṃ मुट्ठियुद्धंmuṭ·ṭhi·yud·dhaṃ निब्बुद्धंnib·bud·dhaṃ उय्योधिकंuy·yo·dhi·kaṃ बलग्गंba·lag·gaṃ सेनाब्यूहंse·nāb·yū·haṃ अनीकदस्सनंa·nī·ka·das·sa·naṃ इतिi·ti वाvā इति,i·ti एवरूपंe·va·rū·paṃ विसूकदस्सनंvi·sū·ka·das·sa·naṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to होति—ho·ti

naccaṁ gītaṁ vāditaṁ pekkhaṁ akkhānaṁ pāṇissaraṁ vetāḷaṁ kumbhathūṇaṁ sobhanakaṁ caṇḍālaṁ vaṁsaṁ dhovanaṁ hatthiyuddhaṁ assayuddhaṁ mahiṁsayuddhaṁ usabhayuddhaṁ ajayuddhaṁ meṇḍayuddhaṁ kukkuṭayuddhaṁ vaṭṭakayuddhaṁ daṇḍayuddhaṁ muṭṭhiyuddhaṁ nibbuddhaṁ uyyodhikaṁ balaggaṁ senābyūhaṁ anīkadassanaṁ iti vā iti, evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyutto hoti—

(Pāli only)
627

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti अगोचरो।a·go·ca·ro

ayampi vuccati agocaro.

(Pāli only)
628

पञ्चपिpañ·ca·pi कामगुणाkā·ma·gu·ṇā अगोचरा।a·go·ca·rā

Pañcapi kāmaguṇā agocarā.

(Pāli only)
629

वुत्तञ्हेतंvut·tañ·he·taṃ भगवता—bha·ga·va·tā

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

(Pāli only)
630

“मा,mā भिक्खवे,bhik·kha·ve अगोचरेa·go·ca·re चरथca·ra·tha परविसये।pa·ra·vi·sa·ye

“mā, bhikkhave, agocare caratha paravisaye.

(Pāli only)
631

अगोचरे,a·go·ca·re भिक्खवे,bhik·kha·ve चरतंca·ra·taṃ परविसयेpa·ra·vi·sa·ye लच्छतिlac·cha·ti मारोmā·ro ओतारं,o·tā·raṃ लच्छतिlac·cha·ti मारोmā·ro आरम्मणं।ā·ram·ma·ṇaṃ

Agocare, bhikkhave, carataṁ paravisaye lacchati māro otāraṁ, lacchati māro ārammaṇaṁ.

(Pāli only)
632

कोko च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no अगोचरोa·go·ca·ro परविसयो?pa·ra·vi·sa·yo

Ko ca, bhikkhave, bhikkhuno agocaro paravisayo?

(Pāli only)
633

यदिदंya·di·daṃ पञ्चpañ·ca कामगुणा।kā·ma·gu·ṇā

Yadidaṁ pañca kāmaguṇā.

(Pāli only)
634

कतमेka·ta·me पञ्च?pañ·ca

Katame pañca?

(Pāli only)
635

चक्खुविञ्ञेय्याcak·khu·viñ·ñey·yā रूपाrū·pā इट्ठाiṭ·ṭhā कन्ताkan·tā मनापाma·nā·pā पियरूपाpi·ya·rū·pā कामूपसंहिताkā·mū·pa·saṃ·hi·tā रजनीया,ra·ja·nī·yā

Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,

(Pāli only)
636

सोतविञ्ञेय्याso·ta·viñ·ñey·yā सद्दाsad·dā …

sotaviññeyyā saddā …

(Pāli only)
637

घानविञ्ञेय्याghā·na·viñ·ñey·yā गन्धाgan·dhā …

ghānaviññeyyā gandhā …

(Pāli only)
638

जिव्हाविञ्ञेय्याjiv·hā·viñ·ñey·yā रसाra·sā …

jivhāviññeyyā rasā …

(Pāli only)
639

कायविञ्ञेय्याkā·ya·viñ·ñey·yā फोट्ठब्बाphoṭ·ṭhab·bā इट्ठाiṭ·ṭhā कन्ताkan·tā मनापाma·nā·pā पियरूपाpi·ya·rū·pā कामूपसंहिताkā·mū·pa·saṃ·hi·tā रजनीया।ra·ja·nī·yā

kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.

(Pāli only)
640

अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no अगोचरोa·go·ca·ro परविसयो”—pa·ra·vi·sa·yo

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhuno agocaro paravisayo”—

(Pāli only)
641

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti अगोचरो।a·go·ca·ro

ayampi vuccati agocaro.

(Pāli only)
642

कतमोka·ta·mo गोचरो?go·ca·ro

Katamo gocaro?

(Pāli only)
643

इधi·dha भिक्खुbhik·khu नna वेसियागोचरोve·si·yā·go·ca·ro होति,ho·ti नna विधवागोचरोvi·dha·vā·go·ca·ro होति,ho·ti नna थुल्लकुमारीगोचरोthul·la·ku·mā·rī·go·ca·ro होति,ho·ti नna पण्डकगोचरोpaṇ·ḍa·ka·go·ca·ro होति,ho·ti नna भिक्खुनीगोचरोbhik·khu·nī·go·ca·ro होति,ho·ti नna पानागारगोचरोpā·nā·gā·ra·go·ca·ro होति,ho·ti असंसट्ठोa·saṃ·saṭ·ṭho विहरतिvi·ha·ra·ti राजूहिrā·jū·hi राजमहामत्तेहिrā·ja·ma·hā·mat·te·hi तित्थियेहिtit·thi·ye·hi तित्थियसावकेहिtit·thi·ya·sā·va·ke·hi अननुलोमिकेनa·na·nu·lo·mi·ke·na संसग्गेन।saṃ·sag·ge·na

Idha bhikkhu na vesiyāgocaro hoti, na vidhavāgocaro hoti, na thullakumārīgocaro hoti, na paṇḍakagocaro hoti, na bhikkhunīgocaro hoti, na pānāgāragocaro hoti, asaṁsaṭṭho viharati rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi ananulomikena saṁsaggena.

(Pāli only)
644

यानिyā·ni वाvā पनpa·na तानिtā·ni कुलानिku·lā·ni सद्धानिsad·dhā·ni पसन्नानिpa·san·nā·ni ओपानभूतानिo·pā·na·bhū·tā·ni कासावपज्जोतानिkā·sā·va·paj·jo·tā·ni इसिवातपटिवातानिi·si·vā·ta·pa·ṭi·vā·tā·ni अत्थकामानिat·tha·kā·mā·ni हितकामानिhi·ta·kā·mā·ni फासुकामानिphā·su·kā·mā·ni योगक्खेमकामानिyo·gak·khe·ma·kā·mā·ni भिक्खूनंbhik·khū·naṃ भिक्खुनीनंbhik·khu·nī·naṃ उपासकानंu·pā·sa·kā·naṃ उपासिकानं,u·pā·si·kā·naṃ तथारूपानिta·thā·rū·pā·ni कुलानिku·lā·ni सेवतिse·va·ti भजतिbha·ja·ti पयिरुपासति—pa·yi·ru·pā·sa·ti

Yāni vā pana tāni kulāni saddhāni pasannāni opānabhūtāni kāsāvapajjotāni isivātapaṭivātāni atthakāmāni hitakāmāni phāsukāmāni yogakkhemakāmāni bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ, tathārūpāni kulāni sevati bhajati payirupāsati—

(Pāli only)
645

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti गोचरो।go·ca·ro

ayampi vuccati gocaro.

(Pāli only)
646

अथa·tha वाvā भिक्खुbhik·khu अन्तरघरंan·ta·ra·gha·raṃ पविट्ठोpa·viṭ·ṭho वीथिंvī·thiṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no संवुतोsaṃ·vu·to गच्छति,gac·cha·ti नna हत्थिंhat·thiṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to नna अस्संas·saṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to नna रथंra·thaṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to नna पत्तिंpat·tiṃ ओलोकेन्तोo·lo·ken·to …पे…pe

Atha vā bhikkhu antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno saṁvuto gacchati, na hatthiṁ olokento, na assaṁ olokento, na rathaṁ olokento, na pattiṁ olokento …pe…

(Pāli only)
647

नna दिसाविदिसंdi·sā·vi·di·saṃ विपेक्खमानोvi·pek·kha·mā·no गच्छति—gac·cha·ti

na disāvidisaṁ vipekkhamāno gacchati—

(Pāli only)
648

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti गोचरो।go·ca·ro

ayampi vuccati gocaro.

(Pāli only)
649

अथa·tha वाvā भिक्खुbhik·khu चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti …पे…pe

Atha vā bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti …pe…

(Pāli only)
650

मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति—ā·paj·ja·ti

manindriye saṁvaraṁ āpajjati—

(Pāli only)
651

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti गोचरो।go·ca·ro

ayampi vuccati gocaro.

(Pāli only)
652

यथाya·thā वाvā पनेकेpa·ne·ke भोन्तोbhon·to समणब्राह्मणाsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā सद्धादेय्यानिsad·dhā·dey·yā·ni भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जित्वाbhuñ·jit·vā तेte एवरूपंe·va·rū·paṃ विसूकदस्सनंvi·sū·ka·das·sa·naṃ अननुयुत्ताa·na·nu·yut·tā विहरन्ति,vi·ha·ran·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṁ visūkadassanaṁ ananuyuttā viharanti, seyyathidaṁ—

(Pāli only)
653

नच्चंnac·caṃ गीतंgī·taṃ वादितंvā·di·taṃ …पे…pe अनीकदस्सनंa·nī·ka·das·sa·naṃ इतिi·ti वाvā इति,i·ti एवरूपाe·va·rū·pā विसूकदस्सनाvi·sū·ka·das·sa·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति—ho·ti

naccaṁ gītaṁ vāditaṁ …pe… anīkadassanaṁ iti vā iti, evarūpā visūkadassanā paṭivirato hoti—

(Pāli only)
654

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti गोचरो।go·ca·ro

ayampi vuccati gocaro.

(Pāli only)
655

चत्तारोपिcat·tā·ro·pi सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā गोचरो।go·ca·ro

Cattāropi satipaṭṭhānā gocaro.

(Pāli only)
656

वुत्तञ्हेतंvut·tañ·he·taṃ भगवता—bha·ga·va·tā

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

(Pāli only)
657

“गोचरे,go·ca·re भिक्खवे,bhik·kha·ve चरथca·ra·tha सकेsa·ke पेत्तिकेpet·ti·ke विसये।vi·sa·ye

“gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye.

(Pāli only)
658

गोचरे,go·ca·re भिक्खवे,bhik·kha·ve चरतंca·ra·taṃ सकेsa·ke पेत्तिकेpet·ti·ke विसयेvi·sa·ye नna लच्छतिlac·cha·ti मारोmā·ro ओतारं,o·tā·raṃ नna लच्छतिlac·cha·ti मारोmā·ro आरम्मणं।ā·ram·ma·ṇaṃ

Gocare, bhikkhave, carataṁ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṁ, na lacchati māro ārammaṇaṁ.

(Pāli only)
659

कोko च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no गोचरोgo·ca·ro सकोsa·ko पेत्तिकोpet·ti·ko विसयो?vi·sa·yo

Ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo?

(Pāli only)
660

यदिदंya·di·daṃ चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठाना।sa·ti·paṭ·ṭhā·nā

Yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā.

(Pāli only)
661

कतमेka·ta·me चत्तारो?cat·tā·ro

Katame cattāro?

(Pāli only)
662

इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī विहरति,vi·ha·ra·ti

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati,

(Pāli only)
663

वेदनासुve·da·nā·su …पे…pe

vedanāsu …pe…

(Pāli only)
664

चित्तेcit·te …पे…pe

citte …pe…

(Pāli only)
665

धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सीdham·mā·nu·pas·sī विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

(Pāli only)
666

अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no गोचरोgo·ca·ro सकोsa·ko पेत्तिकोpet·ti·ko विसयो—vi·sa·yo

Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo—

(Pāli only)
667

अयम्पिa·yam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti गोचरो।go·ca·ro

ayampi vuccati gocaro.

(Pāli only)
668

एदिसेनe·di·se·na गोचरेनgo·ca·re·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्सा”ति—as·sā

Edisena gocarena samannāgato assā”ti—

(Pāli only)
669

क्यास्सस्सुkyās·sas·su इधi·dha गोचरा।go·ca·rā

kyāssassu idha gocarā.

(Pāli only)
670

<ब्>कानिb सीलब्बतानास्सू</ब्>ति।sī·lab·ba·tā·nās·sū

Kāni sīlabbatānāssūti.

(Pāli only)
671

कीदिसेनkī·di·se·na सीलब्बतेनsī·lab·ba·te·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्सas·sa किंसण्ठितेनkiṃ·saṇ·ṭhi·te·na किंपकारेनkiṃ·pa·kā·re·na किंपटिभागेनातिkiṃ·pa·ṭi·bhā·ge·nā·ti सीलब्बतपारिसुद्धिंsī·lab·ba·ta·pā·ri·sud·dhiṃ पुच्छति।puc·cha·ti

Kīdisena sīlabbatena samannāgato assa kiṁsaṇṭhitena kiṁpakārena kiṁpaṭibhāgenāti sīlabbatapārisuddhiṁ pucchati.

(Pāli only)
672

कतमाka·ta·mā सीलब्बतपारिसुद्धि?sī·lab·ba·ta·pā·ri·sud·dhi

Katamā sīlabbatapārisuddhi?

(Pāli only)
673

अत्थिat·thi सीलञ्चेवsī·lañ·ce·va वतञ्च,va·tañ·ca अत्थिat·thi वतंva·taṃ नna सीलं।sī·laṃ

Atthi sīlañceva vatañca, atthi vataṁ na sīlaṁ.

(Pāli only)
674

कतमंka·ta·maṃ सीलञ्चेवsī·lañ·ce·va वतञ्च?va·tañ·ca

Katamaṁ sīlañceva vatañca?

(Pāli only)
675

इधi·dha भिक्खुbhik·khu सीलवाsī·la·vā होति,ho·ti पातिमोक्खसंवरसंवुतोpā·ti·mok·kha·saṃ·va·ra·saṃ·vu·to विहरतिvi·ha·ra·ti आचारगोचरसम्पन्नो,ā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी,bha·ya·das·sā·vī समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसु।sik·khā·pa·de·su

Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

(Pāli only)
676

योyo तत्थtat·tha सञ्ञमोsañ·ña·mo संवरोsaṃ·va·ro अवीतिक्कमो—a·vī·tik·ka·mo

Yo tattha saññamo saṁvaro avītikkamo—

(Pāli only)
677

इदंi·daṃ सीलं।sī·laṃ

idaṁ sīlaṁ.

(Pāli only)
678

यंyaṃ समादानं—sa·mā·dā·naṃ

Yaṁ samādānaṁ—

(Pāli only)
679

तंtaṃ वतं।va·taṃ

taṁ vataṁ.

(Pāli only)
680

संवरट्ठेनsaṃ·va·raṭ·ṭhe·na सीलं,sī·laṃ समादानट्ठेनsa·mā·dā·naṭ·ṭhe·na वतं—va·taṃ

Saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, samādānaṭṭhena vataṁ—

(Pāli only)
681

इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti सीलञ्चेवsī·lañ·ce·va वतञ्च।va·tañ·ca

idaṁ vuccati sīlañceva vatañca.

(Pāli only)
682

कतमंka·ta·maṃ वतंva·taṃ नna सीलं?sī·laṃ

Katamaṁ vataṁ na sīlaṁ?

(Pāli only)
683

अट्ठaṭ·ṭha धुतङ्गानि—dhu·taṅ·gā·ni

Aṭṭha dhutaṅgāni—

(Pāli only)
684

आरञ्ञिकङ्गं,ā·rañ·ñi·kaṅ·gaṃ पिण्डपातिकङ्गं,piṇ·ḍa·pā·ti·kaṅ·gaṃ पंसुकूलिकङ्गं,paṃ·su·kū·li·kaṅ·gaṃ तेचीवरिकङ्गं,te·cī·va·ri·kaṅ·gaṃ सपदानचारिकङ्गं,sa·pa·dā·na·cā·ri·kaṅ·gaṃ खलुपच्छाभत्तिकङ्गं,kha·lu·pac·chā·bhat·ti·kaṅ·gaṃ नेसज्जिकङ्गं,ne·saj·ji·kaṅ·gaṃ यथासन्थतिकङ्गं—ya·thā·san·tha·ti·kaṅ·gaṃ

āraññikaṅgaṁ, piṇḍapātikaṅgaṁ, paṁsukūlikaṅgaṁ, tecīvarikaṅgaṁ, sapadānacārikaṅgaṁ, khalupacchābhattikaṅgaṁ, nesajjikaṅgaṁ, yathāsanthatikaṅgaṁ—

(Pāli only)
685

इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti वतंva·taṃ नna सीलं।sī·laṃ

idaṁ vuccati vataṁ na sīlaṁ.

(Pāli only)
686

वीरियसमादानम्पिvī·ri·ya·sa·mā·dā·nam·pi वुच्चतिvuc·ca·ti वतंva·taṃ नna सीलं।sī·laṃ

Vīriyasamādānampi vuccati vataṁ na sīlaṁ.

(Pāli only)
687

कामंkā·maṃ तचोta·co चca न्हारुnhā·ru चca अट्ठिaṭ·ṭhi चca अवसिस्सतु,a·va·sis·sa·tu सरीरेsa·rī·re उपस्सुस्सतुu·pas·sus·sa·tu मंसलोहितं,maṃ·sa·lo·hi·taṃ यंyaṃ तंtaṃ पुरिसथामेनpu·ri·sa·thā·me·na पुरिसबलेनpu·ri·sa·ba·le·na पुरिसवीरियेनpu·ri·sa·vī·ri·ye·na पुरिसपरक्कमेनpu·ri·sa·pa·rak·ka·me·na पत्तब्बंpat·tab·baṃ नna तंtaṃ अपापुणित्वाa·pā·pu·ṇit·vā वीरियस्सvī·ri·yas·sa सण्ठानंsaṇ·ṭhā·naṃ भविस्सतीति—bha·vis·sa·tī·ti

Kāmaṁ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upassussatu maṁsalohitaṁ, yaṁ taṁ purisathāmena purisabalena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṁ na taṁ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṁ bhavissatīti—

(Pāli only)
688

चित्तंcit·taṃ पग्गण्हातिpag·gaṇ·hā·ti पदहति।pa·da·ha·ti

cittaṁ paggaṇhāti padahati.

(Pāli only)
689

एवरूपम्पिe·va·rū·pam·pi वीरियसमादानंvī·ri·ya·sa·mā·dā·naṃ वुच्चतिvuc·ca·ti वतंva·taṃ नna सीलं।sī·laṃ

Evarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ na sīlaṁ.

(Pāli only)
690

“नासिस्संnā·sis·saṃ नna पिविस्सामि,pi·vis·sā·mi

“Nāsissaṁ na pivissāmi,

(Pāli only)
691

विहारतोvi·hā·ra·to नna निक्खमे;nik·kha·me

vihārato na nikkhame;

(Pāli only)
692

नपिna·pi पस्संpas·saṃ निपातेस्सं,ni·pā·tes·saṃ

Napi passaṁ nipātessaṁ,

(Pāli only)
693

तण्हासल्लेtaṇ·hā·sal·le अनूहते”ति।a·nū·ha·te

taṇhāsalle anūhate”ti.

(Pāli only)
694

चित्तंcit·taṃ पग्गण्हातिpag·gaṇ·hā·ti पदहति।pa·da·ha·ti

Cittaṁ paggaṇhāti padahati.

(Pāli only)
695

एवरूपम्पिe·va·rū·pam·pi वीरियसमादानंvī·ri·ya·sa·mā·dā·naṃ वुच्चतिvuc·ca·ti वतंva·taṃ नna सीलं।sī·laṃ

Evarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ na sīlaṁ.

(Pāli only)
696

नna तावाहंtā·vā·haṃ इमंi·maṃ पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ भिन्दिस्सामिbhin·dis·sā·mi यावyā·va मेme नna अनुपादायa·nu·pā·dā·ya आसवेहिā·sa·ve·hi चित्तंcit·taṃ विमुच्चिस्सतीति—vi·muc·cis·sa·tī·ti

Na tāvāhaṁ imaṁ pallaṅkaṁ bhindissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatīti—

(Pāli only)
697

चित्तंcit·taṃ पग्गण्हातिpag·gaṇ·hā·ti पदहति।pa·da·ha·ti

cittaṁ paggaṇhāti padahati.

(Pāli only)
698

एवरूपम्पिe·va·rū·pam·pi वीरियसमादानंvī·ri·ya·sa·mā·dā·naṃ वुच्चतिvuc·ca·ti वतं,va·taṃ नna सीलं।sī·laṃ

Evarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ.

(Pāli only)
699

नna तावाहंtā·vā·haṃ इमम्हाi·mam·hā आसनाā·sa·nā वुट्ठहिस्सामिvuṭ·ṭha·his·sā·mi …

Na tāvāhaṁ imamhā āsanā vuṭṭhahissāmi …

(Pāli only)
700

नna तावाहंtā·vā·haṃ इमम्हाi·mam·hā चङ्कमाcaṅ·ka·mā ओरोहिस्सामिo·ro·his·sā·mi …

na tāvāhaṁ imamhā caṅkamā orohissāmi …

(Pāli only)
701

विहाराvi·hā·rā निक्खमिस्सामिnik·kha·mis·sā·mi …

vihārā nikkhamissāmi …

(Pāli only)
702

अड्ढयोगाaḍ·ḍha·yo·gā निक्खमिस्सामिnik·kha·mis·sā·mi …

aḍḍhayogā nikkhamissāmi …

(Pāli only)
703

पासादाpā·sā·dā निक्खमिस्सामिnik·kha·mis·sā·mi …

pāsādā nikkhamissāmi …

(Pāli only)
704

हम्मियाham·mi·yā …

hammiyā …

(Pāli only)
705

गुहायgu·hā·ya …

guhāya …

(Pāli only)
706

लेणाle·ṇā …

leṇā …

(Pāli only)
707

कुटियाku·ṭi·yā …

kuṭiyā …

(Pāli only)
708

कूटागाराkū·ṭā·gā·rā …

kūṭāgārā …

(Pāli only)
709

अट्टाaṭ·ṭā …

aṭṭā …

(Pāli only)
710

माळाmā·ḷā …

māḷā …

(Pāli only)
711

उद्दण्डाud·daṇ·ḍā …

uddaṇḍā …

(Pāli only)
712

उपट्ठानसालायu·paṭ·ṭhā·na·sā·lā·ya …

upaṭṭhānasālāya …

(Pāli only)
713

मण्डपाmaṇ·ḍa·pā …

maṇḍapā …

(Pāli only)
714

रुक्खमूलाruk·kha·mū·lā निक्खमिस्सामिnik·kha·mis·sā·mi यावyā·va मेme नna अनुपादायa·nu·pā·dā·ya आसवेहिā·sa·ve·hi चित्तंcit·taṃ विमुच्चिस्सतीति—vi·muc·cis·sa·tī·ti

rukkhamūlā nikkhamissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatīti—

(Pāli only)
715

चित्तंcit·taṃ पग्गण्हातिpag·gaṇ·hā·ti पदहति।pa·da·ha·ti

cittaṁ paggaṇhāti padahati.

(Pāli only)
716

एवरूपम्पिe·va·rū·pam·pi वीरियसमादानंvī·ri·ya·sa·mā·dā·naṃ वुच्चतिvuc·ca·ti वतं,va·taṃ नna सीलं।sī·laṃ

Evarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ.

(Pāli only)
717

इमस्मिञ्ञेवi·mas·miñ·ñe·va पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ अरियधम्मंa·ri·ya·dham·maṃ आहरिस्सामिā·ha·ris·sā·mi समाहरिस्सामिsa·mā·ha·ris·sā·mi अधिगच्छिस्सामिa·dhi·gac·chis·sā·mi फस्सयिस्सामिphas·sa·yis·sā·mi सच्छिकरिस्सामीति—sac·chi·ka·ris·sā·mī·ti

Imasmiññeva pubbaṇhasamayaṁ ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmīti—

(Pāli only)
718

चित्तंcit·taṃ पग्गण्हातिpag·gaṇ·hā·ti पदहति।pa·da·ha·ti

cittaṁ paggaṇhāti padahati.

(Pāli only)
719

एवरूपम्पिe·va·rū·pam·pi वीरियसमादानंvī·ri·ya·sa·mā·dā·naṃ वुच्चतिvuc·ca·ti वतं,va·taṃ नna सीलं।sī·laṃ

Evarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ.

(Pāli only)
720

इमस्मिञ्ञेवi·mas·miñ·ñe·va मज्झन्हिकसमयंmaj·jhan·hi·ka·sa·ma·yaṃ …

Imasmiññeva majjhanhikasamayaṁ …

(Pāli only)
721

सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ …

sāyanhasamayaṁ …

(Pāli only)
722

पुरेभत्तंpu·re·bhat·taṃ …

purebhattaṁ …

(Pāli only)
723

पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ …

pacchābhattaṁ …

(Pāli only)
724

पुरिमयामंpu·ri·ma·yā·maṃ …

purimayāmaṁ …

(Pāli only)
725

मज्झिमयामंmaj·jhi·ma·yā·maṃ …

majjhimayāmaṁ …

(Pāli only)
726

पच्छिमयामंpac·chi·ma·yā·maṃ …

pacchimayāmaṁ …

(Pāli only)
727

काळेkā·ḷe …

kāḷe …

(Pāli only)
728

जुण्हेjuṇ·he …

juṇhe …

(Pāli only)
729

वस्सेvas·se …

vasse …

(Pāli only)
730

हेमन्तेhe·man·te …

hemante …

(Pāli only)
731

गिम्हेgim·he …

gimhe …

(Pāli only)
732

पुरिमेpu·ri·me वयोखन्धेva·yo·khan·dhe …

purime vayokhandhe …

(Pāli only)
733

मज्झिमेmaj·jhi·me वयोखन्धेva·yo·khan·dhe …

majjhime vayokhandhe …

(Pāli only)
734

पच्छिमेpac·chi·me वयोखन्धेva·yo·khan·dhe अरियधम्मंa·ri·ya·dham·maṃ आहरिस्सामिā·ha·ris·sā·mi समाहरिस्सामिsa·mā·ha·ris·sā·mi अधिगच्छिस्सामिa·dhi·gac·chis·sā·mi फस्सयिस्सामिphas·sa·yis·sā·mi सच्छिकरिस्सामीति—sac·chi·ka·ris·sā·mī·ti

pacchime vayokhandhe ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmīti—

(Pāli only)
735

चित्तंcit·taṃ पग्गण्हातिpag·gaṇ·hā·ti पदहति।pa·da·ha·ti

cittaṁ paggaṇhāti padahati.

(Pāli only)
736

एवरूपम्पिe·va·rū·pam·pi वीरियसमादानंvī·ri·ya·sa·mā·dā·naṃ वुच्चतिvuc·ca·ti वतं,va·taṃ नna सीलं—sī·laṃ

Evarūpampi vīriyasamādānaṁ vuccati vataṁ, na sīlaṁ—

(Pāli only)
737

अयंa·yaṃ सीलब्बतपारिसुद्धि।sī·lab·ba·ta·pā·ri·sud·dhi

ayaṁ sīlabbatapārisuddhi.

(Pāli only)
738

एदिसायe·di·sā·ya सीलब्बतपारिसुद्धियाsī·lab·ba·ta·pā·ri·sud·dhi·yā समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्साति—as·sā·ti

Edisāya sīlabbatapārisuddhiyā samannāgato assāti—

(Pāli only)
739

कानिkā·ni सीलब्बतानास्सु।sī·lab·ba·tā·nās·su

kāni sīlabbatānāssu.

(Pāli only)
740

<ब्>पहितत्तस्सb भिक्खुनो</ब्>ति।bhik·khu·no

Pahitattassa bhikkhunoti.

(Pāli only)
741

<ब्>पहितत्तस्सा</ब्>तिb आरद्धवीरियस्सā·rad·dha·vī·ri·yas·sa थामगतस्सthā·ma·ga·tas·sa दळ्हपरक्कमस्सda·ḷha·pa·rak·ka·mas·sa अनिक्खित्तच्छन्दस्सa·nik·khit·tac·chan·das·sa अनिक्खित्तधुरस्सa·nik·khit·ta·dhu·ras·sa कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसु।dham·me·su

Pahitattassāti āraddhavīriyassa thāmagatassa daḷhaparakkamassa anikkhittacchandassa anikkhittadhurassa kusalesu dhammesu.

(Pāli only)
742

अथa·tha वाvā पेसितत्तस्सpe·si·tat·tas·sa यस्सत्थायyas·sat·thā·ya पेसितोpe·si·to अत्तत्थेat·tat·the चca ञायेñā·ye चca लक्खणेlak·kha·ṇe चca कारणेkā·ra·ṇe चca ठानाठानेṭhā·nā·ṭhā·ne च।ca

Atha vā pesitattassa yassatthāya pesito attatthe ca ñāye ca lakkhaṇe ca kāraṇe ca ṭhānāṭhāne ca.

(Pāli only)
743

“सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā अनिच्चा”तिa·nic·cā पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti pesitattassa,

(Pāli only)
744

“सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā दुक्खा”तिduk·khā पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti pesitattassa,

(Pāli only)
745

“सब्बेsab·be धम्माdham·mā अनत्ता”तिa·nat·tā पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

“sabbe dhammā anattā”ti pesitattassa,

(Pāli only)
746

“अविज्जापच्चयाa·vij·jā·pac·ca·yā सङ्खारा”तिsaṅ·khā·rā पेसितत्तस्सpe·si·tat·tas·sa …पे…pe

“avijjāpaccayā saṅkhārā”ti pesitattassa …pe…

(Pāli only)
747

“जातिपच्चयाjā·ti·pac·ca·yā जरामरणन्”तिja·rā·ma·ra·ṇan पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

“jātipaccayā jarāmaraṇan”ti pesitattassa,

(Pāli only)
748

“अविज्जानिरोधाa·vij·jā·ni·ro·dhā सङ्खारनिरोधो”तिsaṅ·khā·ra·ni·ro·dho पेसितत्तस्सpe·si·tat·tas·sa …पे…pe

“avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti pesitattassa …pe…

(Pāli only)
749

“जातिनिरोधाjā·ti·ni·ro·dhā जरामरणनिरोधो”तिja·rā·ma·ra·ṇa·ni·ro·dho पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

“jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti pesitattassa,

(Pāli only)
750

“इदंi·daṃ दुक्खन्”तिduk·khan पेसितत्तस्सpe·si·tat·tas·sa …पे…pe

“idaṁ dukkhan”ti pesitattassa …pe…

(Pāli only)
751

“अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधगामिनीduk·kha·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा”तिpa·ṭi·pa·dā पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti pesitattassa,

(Pāli only)
752

“इमेi·me आसवा”तिā·sa·vā पेसितत्तस्सpe·si·tat·tas·sa …पे…pe

“ime āsavā”ti pesitattassa …pe…

(Pāli only)
753

“अयंa·yaṃ आसवनिरोधगामिनीā·sa·va·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा”तिpa·ṭi·pa·dā पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti pesitattassa,

(Pāli only)
754

“इमेi·me धम्माdham·mā अभिञ्ञेय्या”तिa·bhiñ·ñey·yā पेसितत्तस्सpe·si·tat·tas·sa …पे…pe

“ime dhammā abhiññeyyā”ti pesitattassa …pe…

(Pāli only)
755

“इमेi·me धम्माdham·mā सच्छिकातब्बा”तिsac·chi·kā·tab·bā पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

“ime dhammā sacchikātabbā”ti pesitattassa,

(Pāli only)
756

छन्नंchan·naṃ फस्सायतनानंphas·sā·ya·ta·nā·naṃ समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca pesitattassa,

(Pāli only)
757

पञ्चन्नंpañ·can·naṃ उपादानक्खन्धानंu·pā·dā·nak·khan·dhā·naṃ …

pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ …

(Pāli only)
758

चतुन्नंca·tun·naṃ महाभूतानंma·hā·bhū·tā·naṃ समुदयञ्चsa·mu·da·yañ·ca अत्थङ्गमञ्चat·thaṅ·ga·mañ·ca अस्सादञ्चas·sā·dañ·ca आदीनवञ्चā·dī·na·vañ·ca निस्सरणञ्चnis·sa·ra·ṇañ·ca पेसितत्तस्स,pe·si·tat·tas·sa

catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca pesitattassa,

(Pāli only)
759

“यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci समुदयधम्मं,sa·mu·da·ya·dham·maṃ सब्बंsab·baṃ तंtaṃ निरोधधम्मन्”तिni·ro·dha·dham·man पेसितत्तस्स।pe·si·tat·tas·sa

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ, sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti pesitattassa.

(Pāli only)
760

<ब्>भिक्खुनो</ब्>तिb पुथुज्जनकल्याणकस्सpu·thuj·ja·na·kal·yā·ṇa·kas·sa वाvā भिक्खुनोbhik·khu·no सेक्खस्सsek·khas·sa वाvā भिक्खुनोति—bhik·khu·no·ti

Bhikkhunoti puthujjanakalyāṇakassa vā bhikkhuno sekkhassa vā bhikkhunoti—

(Pāli only)
761

पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa भिक्खुनो।bhik·khu·no

pahitattassa bhikkhuno.

(Pāli only)
762

तेनाहte·nā·ha थेरोthe·ro सारिपुत्तो—sā·ri·put·to

Tenāha thero sāriputto—

(Pāli only)
763

“क्यास्सkyās·sa ब्यप्पथयोbyap·pa·tha·yo अस्सु,as·su

“Kyāssa byappathayo assu,

(Pāli only)
764

क्यास्सस्सुkyās·sas·su इधi·dha गोचरा;go·ca·rā

kyāssassu idha gocarā;

(Pāli only)
765

कानिkā·ni सीलब्बतानास्सु,sī·lab·ba·tā·nās·su

Kāni sīlabbatānāssu,

(Pāli only)
766

पहितत्तस्सpa·hi·tat·tas·sa भिक्खुनो”ति।bhik·khu·no

pahitattassa bhikkhuno”ti.

(Pāli only)
767

<ब्>कंb सोso सिक्खंsik·khaṃ समादाय,</ब्>sa·mā·dā·ya

Kaṁ so sikkhaṁ samādāya,

(Pāli only)
768

<ब्>एकोदिb निपकोni·pa·ko सतो;</ब्>sa·to

ekodi nipako sato;

(Pāli only)
769

<ब्>कम्मारोb रजतस्सेव,</ब्>ra·ja·tas·se·va

Kammāro rajatasseva,

(Pāli only)
770

<ब्>निद्धमेb मलमत्तनो।</ब्>ma·la·mat·ta·no

niddhame malamattano.

(Pāli only)
771

<ब्>कंb सोso सिक्खंsik·khaṃ समादाया</ब्>तिsa·mā·dā·yā कंkaṃ सोso सिक्खंsik·khaṃ आदायā·dā·ya समादायsa·mā·dā·ya आदियित्वाā·di·yit·vā समादियित्वाsa·mā·di·yit·vā गण्हित्वाgaṇ·hit·vā परामसित्वाpa·rā·ma·sit·vā अभिनिविसित्वाति—a·bhi·ni·vi·sit·vā·ti

Kaṁ so sikkhaṁ samādāyāti kaṁ so sikkhaṁ ādāya samādāya ādiyitvā samādiyitvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti—

(Pāli only)
772

कंkaṃ सोso सिक्खंsik·khaṃ समादाय।sa·mā·dā·ya

kaṁ so sikkhaṁ samādāya.

(Pāli only)
773

<ब्>एकोदिb निपकोni·pa·ko सतो</ब्>ति।sa·to

Ekodi nipako satoti.

(Pāli only)
774

<ब्>एकोदी</ब्>तिb एकग्गचित्तोe·kag·ga·cit·to अविक्खित्तचित्तोa·vik·khit·ta·cit·to अविसाहटमानसोa·vi·sā·ha·ṭa·mā·na·so समथोsa·ma·tho समाधिन्द्रियंsa·mā·dhin·dri·yaṃ समाधिबलंsa·mā·dhi·ba·laṃ …पे…pe

Ekodīti ekaggacitto avikkhittacitto avisāhaṭamānaso samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ …pe…

(Pāli only)
775

सम्मासमाधि।sam·mā·sa·mā·dhi

sammāsamādhi.

(Pāli only)
776

<ब्>निपको</ब्>तिb निपकोni·pa·ko पण्डितोpaṇ·ḍi·to पञ्ञवाpañ·ña·vā बुद्धिमाbud·dhi·mā ञाणीñā·ṇī विभावीvi·bhā·vī मेधावी।me·dhā·vī

Nipakoti nipako paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.

(Pāli only)
777

<ब्>सतो</ब्>तिb चतूहिca·tū·hi कारणेहिkā·ra·ṇe·hi सतो—sa·to

Satoti catūhi kāraṇehi sato—

(Pāli only)
778

कायेkā·ye कायानुपस्सनासतिपट्ठानंkā·yā·nu·pas·sa·nā·sa·ti·paṭ·ṭhā·naṃ भावेन्तोbhā·ven·to सतो,sa·to

kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,

(Pāli only)
779

वेदनासुve·da·nā·su …पे…pe

vedanāsu …pe…

(Pāli only)
780

चित्तेcit·te …पे…pe

citte …pe…

(Pāli only)
781

धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सनासतिपट्ठानंdham·mā·nu·pas·sa·nā·sa·ti·paṭ·ṭhā·naṃ भावेन्तोbhā·ven·to सतो।sa·to

dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato.

(Pāli only)
782

सोso वुच्चतिvuc·ca·ti सतोति—sa·to·ti

So vuccati satoti—

(Pāli only)
783

सतो।sa·to

sato.

(Pāli only)
784

कंkaṃ सोso सिक्खंsik·khaṃ समादायातिsa·mā·dā·yā·ti अधिसीलसिक्खंa·dhi·sī·la·sik·khaṃ पुच्छति।puc·cha·ti

Kaṁ so sikkhaṁ samādāyāti adhisīlasikkhaṁ pucchati.

(Pāli only)
785

<ब्>एकोदी</ब्>तिb अधिचित्तसिक्खंa·dhi·cit·ta·sik·khaṃ पुच्छति।puc·cha·ti

Ekodīti adhicittasikkhaṁ pucchati.

(Pāli only)
786

<ब्>निपको</ब्>तिb अधिपञ्ञासिक्खंa·dhi·pañ·ñā·sik·khaṃ पुच्छति।puc·cha·ti

Nipakoti adhipaññāsikkhaṁ pucchati.

(Pāli only)
787

<ब्>सतो</ब्>तिb पारिसुद्धिंpā·ri·sud·dhiṃ पुच्छतीति—puc·cha·tī·ti

Satoti pārisuddhiṁ pucchatīti—

(Pāli only)
788

कंkaṃ सोso सिक्खंsik·khaṃ समादाय,sa·mā·dā·ya एकोदिe·ko·di निपकोni·pa·ko सतो।sa·to

kaṁ so sikkhaṁ samādāya, ekodi nipako sato.

(Pāli only)
789

<ब्>कम्मारोb रजतस्सेव,ra·ja·tas·se·va निद्धमेnid·dha·me मलमत्तनो</ब्>ति।ma·la·mat·ta·no

Kammāro rajatasseva, niddhame malamattanoti.

(Pāli only)
790

कम्मारोkam·mā·ro वुच्चतिvuc·ca·ti सुवण्णकारो,su·vaṇ·ṇa·kā·ro रजतंra·ja·taṃ वुच्चतिvuc·ca·ti जातरूपं।jā·ta·rū·paṃ

Kammāro vuccati suvaṇṇakāro, rajataṁ vuccati jātarūpaṁ.

(Pāli only)
791

यथाya·thā सुवण्णकारोsu·vaṇ·ṇa·kā·ro जातरूपस्सjā·ta·rū·pas·sa ओळारिकम्पिo·ḷā·ri·kam·pi मलंma·laṃ धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमति,nid·dha·ma·ti मज्झिमकम्पिmaj·jhi·ma·kam·pi मलंma·laṃ धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमति,nid·dha·ma·ti सुखुमकम्पिsu·khu·ma·kam·pi मलंma·laṃ धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमति;nid·dha·ma·ti

Yathā suvaṇṇakāro jātarūpassa oḷārikampi malaṁ dhamati sandhamati niddhamati, majjhimakampi malaṁ dhamati sandhamati niddhamati, sukhumakampi malaṁ dhamati sandhamati niddhamati;

(Pāli only)
792

एवमेवंe·va·me·vaṃ भिक्खुbhik·khu अत्तनोat·ta·no ओळारिकेपिo·ḷā·ri·ke·pi किलेसेki·le·se धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमतिnid·dha·ma·ti पजहतिpa·ja·ha·ti विनोदेतिvi·no·de·ti ब्यन्तिंbyan·tiṃ करोतिka·ro·ti अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति,ga·me·ti मज्झिमकेपिmaj·jhi·ma·ke·pi किलेसेki·le·se … सुखुमकेपिsu·khu·ma·ke·pi किलेसेki·le·se धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमतिnid·dha·ma·ti पजहतिpa·ja·ha·ti विनोदेतिvi·no·de·ti ब्यन्तिंbyan·tiṃ करोतिka·ro·ti अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति।ga·me·ti

evamevaṁ bhikkhu attano oḷārikepi kilese dhamati sandhamati niddhamati pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti, majjhimakepi kilese … sukhumakepi kilese dhamati sandhamati niddhamati pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti.

(Pāli only)
793

अथa·tha वाvā भिक्खुbhik·khu अत्तनोat·ta·no रागमलंrā·ga·ma·laṃ दोसमलंdo·sa·ma·laṃ मोहमलंmo·ha·ma·laṃ मानमलंmā·na·ma·laṃ दिट्ठिमलंdiṭ·ṭhi·ma·laṃ किलेसमलंki·le·sa·ma·laṃ दुच्चरितमलंduc·ca·ri·ta·ma·laṃ अन्धकरणंan·dha·ka·ra·ṇaṃ अचक्खुकरणंa·cak·khu·ka·ra·ṇaṃ अञ्ञाणकरणंañ·ñā·ṇa·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञानिरोधिकंpañ·ñā·ni·ro·dhi·kaṃ विघातपक्खिकंvi·ghā·ta·pak·khi·kaṃ अनिब्बानसंवत्तनिकंa·nib·bā·na·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमतिnid·dha·ma·ti पजहतिpa·ja·ha·ti विनोदेतिvi·no·de·ti ब्यन्तिंbyan·tiṃ करोतिka·ro·ti अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति।ga·me·ti

Atha vā bhikkhu attano rāgamalaṁ dosamalaṁ mohamalaṁ mānamalaṁ diṭṭhimalaṁ kilesamalaṁ duccaritamalaṁ andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ dhamati sandhamati niddhamati pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti.

(Pāli only)
794

अथa·tha वाvā सम्मादिट्ठियाsam·mā·diṭ·ṭhi·yā मिच्छादिट्ठिंmic·chā·diṭ·ṭhiṃ धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमतिnid·dha·ma·ti पजहतिpa·ja·ha·ti विनोदेतिvi·no·de·ti ब्यन्तिंbyan·tiṃ करोतिka·ro·ti अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति।ga·me·ti

Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhiṁ dhamati sandhamati niddhamati pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti.

(Pāli only)
795

सम्मासङ्कप्पेनsam·mā·saṅ·kap·pe·na मिच्छासङ्कप्पंmic·chā·saṅ·kap·paṃ …पे…pe

Sammāsaṅkappena micchāsaṅkappaṁ …pe…

(Pāli only)
796

सम्मावाचायsam·mā·vā·cā·ya मिच्छावाचंmic·chā·vā·caṃ …

sammāvācāya micchāvācaṁ …

(Pāli only)
797

सम्माकम्मन्तेनsam·mā·kam·man·te·na मिच्छाकम्मन्तंmic·chā·kam·man·taṃ …

sammākammantena micchākammantaṁ …

(Pāli only)
798

सम्माआजीवेनsam·mā·ā·jī·ve·na मिच्छाआजीवंmic·chā·ā·jī·vaṃ …

sammāājīvena micchāājīvaṁ …

(Pāli only)
799

सम्मावायामेनsam·mā·vā·yā·me·na मिच्छावायामंmic·chā·vā·yā·maṃ …

sammāvāyāmena micchāvāyāmaṁ …

(Pāli only)
800

सम्मासतियाsam·mā·sa·ti·yā मिच्छासतिंmic·chā·sa·tiṃ …

sammāsatiyā micchāsatiṁ …

(Pāli only)
801

सम्मासमाधिनाsam·mā·sa·mā·dhi·nā मिच्छासमाधिंmic·chā·sa·mā·dhiṃ …

sammāsamādhinā micchāsamādhiṁ …

(Pāli only)
802

सम्माञाणेनsam·mā·ñā·ṇe·na मिच्छाञाणंmic·chā·ñā·ṇaṃ …

sammāñāṇena micchāñāṇaṁ …

(Pāli only)
803

सम्माविमुत्तियाsam·mā·vi·mut·ti·yā मिच्छाविमुत्तिंmic·chā·vi·mut·tiṃ धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमतिnid·dha·ma·ti पजहतिpa·ja·ha·ti विनोदेतिvi·no·de·ti ब्यन्तिंbyan·tiṃ करोतिka·ro·ti अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेति।ga·me·ti

sammāvimuttiyā micchāvimuttiṁ dhamati sandhamati niddhamati pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti.

(Pāli only)
804

अथa·tha वाvā अरियेनa·ri·ye·na अट्ठङ्गिकेनaṭ·ṭhaṅ·gi·ke·na मग्गेनmag·ge·na सब्बेsab·be किलेसेki·le·se सब्बेsab·be दुच्चरितेduc·ca·ri·te सब्बेsab·be दरथेda·ra·the सब्बेsab·be परिळाहेpa·ri·ḷā·he सब्बेsab·be सन्तापेsan·tā·pe सब्बाकुसलाभिसङ्खारेsab·bā·ku·sa·lā·bhi·saṅ·khā·re धमतिdha·ma·ti सन्धमतिsan·dha·ma·ti निद्धमतिnid·dha·ma·ti पजहतिpa·ja·ha·ti विनोदेतिvi·no·de·ti ब्यन्तिंbyan·tiṃ करोतिka·ro·ti अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेतीति—ga·me·tī·ti

Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilese sabbe duccarite sabbe darathe sabbe pariḷāhe sabbe santāpe sabbākusalābhisaṅkhāre dhamati sandhamati niddhamati pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gametīti—

(Pāli only)
805

कम्मारोkam·mā·ro रजतस्सेवra·ja·tas·se·va निद्धमेnid·dha·me मलमत्तनो।ma·la·mat·ta·no

kammāro rajatasseva niddhame malamattano.

(Pāli only)
806

तेनाहte·nā·ha थेरोthe·ro सारिपुत्तो—sā·ri·put·to

Tenāha thero sāriputto—

(Pāli only)
807

“कंkaṃ सोso सिक्खंsik·khaṃ समादाय,sa·mā·dā·ya

“Kaṁ so sikkhaṁ samādāya,

(Pāli only)
808

एकोदिe·ko·di निपकोni·pa·ko सतो;sa·to

ekodi nipako sato;

(Pāli only)
809

कम्मारोkam·mā·ro रजतस्सेव,ra·ja·tas·se·va

Kammāro rajatasseva,

(Pāli only)
810

निद्धमेnid·dha·me मलमत्तनो”ति।ma·la·mat·ta·no

niddhame malamattano”ti.

(Pāli only)
811

<ब्>विजिगुच्छमानस्सb यदिदंya·di·daṃ फासु,</ब्>phā·su

Vijigucchamānassa yadidaṁ phāsu,

(Pāli only)
812

(सारिपुत्तातिsā·ri·put·tā·ti भगवा)bha·ga·vā

(sāriputtāti bhagavā)

(Pāli only)
813

<ब्>रित्तासनंb सयनंsa·ya·naṃ सेवतोse·va·to वे;</ब्>ve

Rittāsanaṁ sayanaṁ sevato ve;

(Pāli only)
814

<ब्>सम्बोधिकामस्सb यथानुधम्मं,</ब्>ya·thā·nu·dham·maṃ

Sambodhikāmassa yathānudhammaṁ,

(Pāli only)
815

<ब्>तंb तेte पवक्खामिpa·vak·khā·mi यथाya·thā पजानं।</ब्>pa·jā·naṃ

Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ.

(Pāli only)
816

<ब्>विजिगुच्छमानस्सb यदिदंya·di·daṃ फासू</ब्>ति।phā·sū

Vijigucchamānassa yadidaṁ phāsūti.

(Pāli only)
817

<ब्>विजिगुच्छमानस्सा</ब्>तिb जातियाjā·ti·yā विजिगुच्छमानस्स,vi·ji·guc·cha·mā·nas·sa जरायja·rā·ya … ब्याधिनाbyā·dhi·nā … मरणेनma·ra·ṇe·na … सोकेहिso·ke·hi … परिदेवेहिpa·ri·de·ve·hi … दुक्खेहिduk·khe·hi … दोमनस्सेहिdo·ma·nas·se·hi … उपायासेहिu·pā·yā·se·hi …पे…pe

Vijigucchamānassāti jātiyā vijigucchamānassa, jarāya … byādhinā … maraṇena … sokehi … paridevehi … dukkhehi … domanassehi … upāyāsehi …pe…

(Pāli only)
818

दिट्ठिब्यसनेनdiṭ·ṭhib·ya·sa·ne·na दुक्खेनduk·khe·na विजिगुच्छमानस्सvi·ji·guc·cha·mā·nas·sa अट्टीयमानस्सaṭ·ṭī·ya·mā·nas·sa हरायमानस्साति—ha·rā·ya·mā·nas·sā·ti

diṭṭhibyasanena dukkhena vijigucchamānassa aṭṭīyamānassa harāyamānassāti—

(Pāli only)
819

विजिगुच्छमानस्स।vi·ji·guc·cha·mā·nas·sa

vijigucchamānassa.

(Pāli only)
820

<ब्>यदिदंb फासू</ब्>तिphā·sū यंyaṃ फासुविहारंphā·su·vi·hā·raṃ तंtaṃ कथयिस्सामि।ka·tha·yis·sā·mi

Yadidaṁ phāsūti yaṁ phāsuvihāraṁ taṁ kathayissāmi.

(Pāli only)
821

कतमोka·ta·mo फासुविहारो?phā·su·vi·hā·ro

Katamo phāsuvihāro?

(Pāli only)
822

सम्मापटिपदाsam·mā·pa·ṭi·pa·dā अनुलोमपटिपदाa·nu·lo·ma·pa·ṭi·pa·dā अपच्चनीकपटिपदाa·pac·ca·nī·ka·pa·ṭi·pa·dā अविरुद्धपटिपदाa·vi·rud·dha·pa·ṭi·pa·dā अन्वत्थपटिपदाan·vat·tha·pa·ṭi·pa·dā धम्मानुधम्मपटिपदाdham·mā·nu·dham·ma·pa·ṭi·pa·dā सीलेसुsī·le·su परिपूरकारिताpa·ri·pū·ra·kā·ri·tā इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारताgut·tad·vā·ra·tā भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुताmat·tañ·ñu·tā जागरियानुयोगोjā·ga·ri·yā·nu·yo·go सतिसम्पजञ्ञंsa·ti·sam·pa·jañ·ñaṃ चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठानाsa·ti·paṭ·ṭhā·nā चत्तारोcat·tā·ro सम्मप्पधानाsam·map·pa·dhā·nā चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादाid·dhi·pā·dā पञ्चिन्द्रियानिpañ·cin·dri·yā·ni पञ्चpañ·ca बलानिba·lā·ni सत्तsat·ta बोज्झङ्गाboj·jhaṅ·gā अरियोa·ri·yo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गोmag·go निब्बानञ्चnib·bā·nañ·ca निब्बानगामिनीnib·bā·na·gā·mi·nī चca पटिपदा—pa·ṭi·pa·dā

Sammāpaṭipadā anulomapaṭipadā apaccanīkapaṭipadā aviruddhapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo nibbānañca nibbānagāminī ca paṭipadā—

(Pāli only)
823

अयंa·yaṃ फासुविहारोति—phā·su·vi·hā·ro·ti

ayaṁ phāsuvihāroti—

(Pāli only)
824

विजिगुच्छमानस्सvi·ji·guc·cha·mā·nas·sa यदिदंya·di·daṃ फासु।phā·su

vijigucchamānassa yadidaṁ phāsu.

(Pāli only)
825

<ब्>सारिपुत्तातिb भगवा</ब्>ति।bha·ga·vā

Sāriputtāti bhagavāti.

(Pāli only)
826

तंtaṃ थेरंthe·raṃ नामेनालपति।nā·me·nā·la·pa·ti

Taṁ theraṁ nāmenālapati.

(Pāli only)
827

<ब्>भगवा</ब्>तिb गारवाधिवचनं।gā·ra·vā·dhi·va·ca·naṃ

Bhagavāti gāravādhivacanaṁ.

(Pāli only)
828

अपिa·pi चca भग्गरागोतिbhag·ga·rā·go·ti भगवा,bha·ga·vā

Api ca bhaggarāgoti bhagavā,

(Pāli only)
829

भग्गदोसोतिbhag·ga·do·so·ti भगवा,bha·ga·vā

bhaggadosoti bhagavā,

(Pāli only)
830

भग्गमोहोतिbhag·ga·mo·ho·ti भगवा,bha·ga·vā

bhaggamohoti bhagavā,

(Pāli only)
831

भग्गमानोतिbhag·ga·mā·no·ti भगवा,bha·ga·vā

bhaggamānoti bhagavā,

(Pāli only)
832

भग्गदिट्ठीतिbhag·ga·diṭ·ṭhī·ti भगवा,bha·ga·vā

bhaggadiṭṭhīti bhagavā,

(Pāli only)
833

भग्गकण्डकोतिbhag·ga·kaṇ·ḍa·ko·ti भगवा,bha·ga·vā

bhaggakaṇḍakoti bhagavā,

(Pāli only)
834

भग्गकिलेसोतिbhag·ga·ki·le·so·ti भगवा,bha·ga·vā

bhaggakilesoti bhagavā,

(Pāli only)
835

भजिbha·ji विभजिvi·bha·ji पविभजिpa·vi·bha·ji धम्मरतनन्तिdham·ma·ra·ta·nan·ti भगवा,bha·ga·vā

bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā,

(Pāli only)
836

भवानंbha·vā·naṃ अन्तकरोतिan·ta·ka·ro·ti भगवा,bha·ga·vā

bhavānaṁ antakaroti bhagavā,

(Pāli only)
837

भावितकायोbhā·vi·ta·kā·yo भावितसीलोbhā·vi·ta·sī·lo भावितचित्तोbhā·vi·ta·cit·to भावितपञ्ञोतिbhā·vi·ta·pañ·ño·ti भगवा;bha·ga·vā

bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā;

(Pāli only)
838

भजिbha·ji वाvā भगवाbha·ga·vā अरञ्ञवनपत्थानिa·rañ·ña·va·na·pat·thā·ni पन्तानिpan·tā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni अप्पसद्दानिap·pa·sad·dā·ni अप्पनिग्घोसानिap·pa·nig·gho·sā·ni विजनवातानिvi·ja·na·vā·tā·ni मनुस्सराहस्सेय्यकानिma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kā·ni पटिसल्लानसारुप्पानीतिpa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·pā·nī·ti भगवा,bha·ga·vā

bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā,

(Pāli only)
839

भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारानन्तिcī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·rā·nan·ti भगवा,bha·ga·vā

bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā,

(Pāli only)
840

भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā अत्थरसस्सat·tha·ra·sas·sa धम्मरसस्सdham·ma·ra·sas·sa विमुत्तिरसस्सvi·mut·ti·ra·sas·sa अधिसीलस्सa·dhi·sī·las·sa अधिचित्तस्सa·dhi·cit·tas·sa अधिपञ्ञायातिa·dhi·pañ·ñā·yā·ti भगवा,bha·ga·vā

bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā,

(Pāli only)
841

भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ अप्पमञ्ञानंap·pa·mañ·ñā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ आरुप्पसमापत्तीनन्तिā·rup·pa·sa·mā·pat·tī·nan·ti भगवा,bha·ga·vā

bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ āruppasamāpattīnanti bhagavā,

(Pāli only)
842

भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā अट्ठन्नंaṭ·ṭhan·naṃ विमोक्खानंvi·mok·khā·naṃ अट्ठन्नंaṭ·ṭhan·naṃ अभिञ्ञायतनानंa·bhiñ·ñā·ya·ta·nā·naṃ नवन्नंna·van·naṃ अनुपुब्बविहारसमापत्तीनन्तिa·nu·pub·ba·vi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·nan·ti भगवा,bha·ga·vā

bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhiññāyatanānaṁ navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā,

(Pāli only)
843

भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā दसन्नंda·san·naṃ सञ्ञाभावनानंsañ·ñā·bhā·va·nā·naṃ दसन्नंda·san·naṃ कसिणसमापत्तीनंka·si·ṇa·sa·mā·pat·tī·naṃ आनापानस्सतिसमाधिस्सā·nā·pā·nas·sa·ti·sa·mā·dhis·sa असुभसमापत्तियातिa·su·bha·sa·mā·pat·ti·yā·ti भगवा,bha·ga·vā

bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā,

(Pāli only)
844

भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā चतुन्नंca·tun·naṃ सतिपट्ठानानंsa·ti·paṭ·ṭhā·nā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ सम्मप्पधानानंsam·map·pa·dhā·nā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ इद्धिपादानंid·dhi·pā·dā·naṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ बलानंba·lā·naṃ सत्तन्नंsat·tan·naṃ बोज्झङ्गानंboj·jhaṅ·gā·naṃ अरियस्सa·ri·yas·sa अट्ठङ्गिकस्सaṭ·ṭhaṅ·gi·kas·sa मग्गस्सातिmag·gas·sā·ti भगवा,bha·ga·vā

bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā,

(Pāli only)
845

भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā दसन्नंda·san·naṃ तथागतबलानंta·thā·ga·ta·ba·lā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ वेसारज्जानंve·sā·raj·jā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ पटिसम्भिदानंpa·ṭi·sam·bhi·dā·naṃ छन्नंchan·naṃ अभिञ्ञानंa·bhiñ·ñā·naṃ छन्नंchan·naṃ बुद्धधम्मानन्तिbud·dha·dham·mā·nan·ti भगवा;bha·ga·vā

bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā;

(Pāli only)
846

भगवातिbha·ga·vā·ti नेतंne·taṃ नामंnā·maṃ मातराmā·ta·rā कतं,ka·taṃ नna पितराpi·ta·rā कतं,ka·taṃ नna भातराbhā·ta·rā कतं,ka·taṃ नna भगिनियाbha·gi·ni·yā कतं,ka·taṃ नna मित्तामच्चेहिmit·tā·mac·ce·hi कतं,ka·taṃ नna ञातिसालोहितेहिñā·ti·sā·lo·hi·te·hi कतं,ka·taṃ नna समणब्राह्मणेहिsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇe·hi कतं,ka·taṃ नna देवताहिde·va·tā·hi कतं;ka·taṃ

bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ, na bhātarā kataṁ, na bhaginiyā kataṁ, na mittāmaccehi kataṁ, na ñātisālohitehi kataṁ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ, na devatāhi kataṁ;

(Pāli only)
847

विमोक्खन्तिकमेतंvi·mok·khan·ti·ka·me·taṃ बुद्धानंbud·dhā·naṃ भगवन्तानंbha·ga·van·tā·naṃ बोधियाbo·dhi·yā मूलेmū·le सहsa·ha सब्बञ्ञुतञाणस्सsab·bañ·ñu·ta·ñā·ṇas·sa पटिलाभाpa·ṭi·lā·bhā सच्छिकाsac·chi·kā पञ्ञत्तिpañ·ñat·ti यदिदंya·di·daṃ भगवाति—bha·ga·vā·ti

vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti—

(Pāli only)
848

सारिपुत्तातिsā·ri·put·tā·ti भगवा।bha·ga·vā

sāriputtāti bhagavā.

(Pāli only)
849

<ब्>रित्तासनंb सयनंsa·ya·naṃ सेवतोse·va·to वे</ब्>ति।ve

Rittāsanaṁ sayanaṁ sevato veti.

(Pāli only)
850

आसनंā·sa·naṃ वुच्चतिvuc·ca·ti यत्थyat·tha निसीदति—ni·sī·da·ti

Āsanaṁ vuccati yattha nisīdati—

(Pāli only)
851

मञ्चोmañ·co पीठंpī·ṭhaṃ भिसिbhi·si तट्टिकाtaṭ·ṭi·kā चम्मखण्डोcam·ma·khaṇ·ḍo तिणसन्थारोti·ṇa·san·thā·ro पण्णसन्थारोpaṇ·ṇa·san·thā·ro पलालसन्थारो।pa·lā·la·san·thā·ro

mañco pīṭhaṁ bhisi taṭṭikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāro palālasanthāro.

(Pāli only)
852

सयनंsa·ya·naṃ वुच्चतिvuc·ca·ti सेनासनंse·nā·sa·naṃ विहारोvi·hā·ro अड्ढयोगोaḍ·ḍha·yo·go पासादोpā·sā·do हम्मियंham·mi·yaṃ गुहा।gu·hā

Sayanaṁ vuccati senāsanaṁ vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṁ guhā.

(Pāli only)
853

तंtaṃ सयनासनंsa·ya·nā·sa·naṃ असप्पायरूपदस्सनेनa·sap·pā·ya·rū·pa·das·sa·ne·na रित्तंrit·taṃ विवित्तंvi·vit·taṃ पविवित्तं,pa·vi·vit·taṃ असप्पायसद्दस्सवनेनa·sap·pā·ya·sad·das·sa·va·ne·na …पे…pe

Taṁ sayanāsanaṁ asappāyarūpadassanena rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ, asappāyasaddassavanena …pe…

(Pāli only)
854

असप्पायेहिa·sap·pā·ye·hi पञ्चहिpañ·ca·hi कामगुणेहिkā·ma·gu·ṇe·hi रित्तंrit·taṃ विवित्तंvi·vit·taṃ पविवित्तं।pa·vi·vit·taṃ

asappāyehi pañcahi kāmaguṇehi rittaṁ vivittaṁ pavivittaṁ.

(Pāli only)
855

तंtaṃ सयनासनंsa·ya·nā·sa·naṃ सेवतोse·va·to निसेवतोni·se·va·to संसेवतोsaṃ·se·va·to पटिसेवतोति—pa·ṭi·se·va·to·ti

Taṁ sayanāsanaṁ sevato nisevato saṁsevato paṭisevatoti—

(Pāli only)
856

रित्तासनंrit·tā·sa·naṃ सयनंsa·ya·naṃ सेवतोse·va·to वे।ve

rittāsanaṁ sayanaṁ sevato ve.

(Pāli only)
857

<ब्>सम्बोधिकामस्सb यथानुधम्मन्</ब्>ति।ya·thā·nu·dham·man

Sambodhikāmassa yathānudhammanti.

(Pāli only)
858

सम्बोधिsam·bo·dhi वुच्चतिvuc·ca·ti चतूसुca·tū·su मग्गेसुmag·ge·su ञाणंñā·ṇaṃ पञ्ञाpañ·ñā पञ्ञिन्द्रियंpañ·ñin·dri·yaṃ पञ्ञाबलंpañ·ñā·ba·laṃ …पे…pe

Sambodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ …pe…

(Pāli only)
859

धम्मविचयसम्बोज्झङ्गोdham·ma·vi·ca·ya·sam·boj·jhaṅ·go वीमंसाvī·maṃ·sā विपस्सनाvi·pas·sa·nā सम्मादिट्ठि।sam·mā·diṭ·ṭhi

dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.

(Pāli only)
860

तंtaṃ सम्बोधिंsam·bo·dhiṃ बुज्झितुकामस्सbuj·jhi·tu·kā·mas·sa अनुबुज्झितुकामस्सa·nu·buj·jhi·tu·kā·mas·sa पटिबुज्झितुकामस्सpa·ṭi·buj·jhi·tu·kā·mas·sa सम्बुज्झितुकामस्सsam·buj·jhi·tu·kā·mas·sa अधिगन्तुकामस्सa·dhi·gan·tu·kā·mas·sa फस्सितुकामस्सphas·si·tu·kā·mas·sa सच्छिकातुकामस्साति—sac·chi·kā·tu·kā·mas·sā·ti

Taṁ sambodhiṁ bujjhitukāmassa anubujjhitukāmassa paṭibujjhitukāmassa sambujjhitukāmassa adhigantukāmassa phassitukāmassa sacchikātukāmassāti—

(Pāli only)
861

सम्बोधिकामस्स।sam·bo·dhi·kā·mas·sa

sambodhikāmassa.

(Pāli only)
862

<ब्>यथानुधम्मन्</ब्>तिb कतमेka·ta·me बोधियाbo·dhi·yā अनुधम्मा?a·nu·dham·mā

Yathānudhammanti katame bodhiyā anudhammā?

(Pāli only)
863

सम्मापटिपदाsam·mā·pa·ṭi·pa·dā अनुलोमपटिपदाa·nu·lo·ma·pa·ṭi·pa·dā अपच्चनीकपटिपदाa·pac·ca·nī·ka·pa·ṭi·pa·dā अविरुद्धपटिपदाa·vi·rud·dha·pa·ṭi·pa·dā अन्वत्थपटिपदाan·vat·tha·pa·ṭi·pa·dā धम्मानुधम्मपटिपदाdham·mā·nu·dham·ma·pa·ṭi·pa·dā सीलेसुsī·le·su परिपूरकारिताpa·ri·pū·ra·kā·ri·tā इन्द्रियेसुin·dri·ye·su गुत्तद्वारताgut·tad·vā·ra·tā भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुताmat·tañ·ñu·tā जागरियानुयोगोjā·ga·ri·yā·nu·yo·go सतिसम्पजञ्ञं—sa·ti·sam·pa·jañ·ñaṃ

Sammāpaṭipadā anulomapaṭipadā apaccanīkapaṭipadā aviruddhapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ—

(Pāli only)
864

इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti बोधियाbo·dhi·yā अनुधम्मा।a·nu·dham·mā

ime vuccanti bodhiyā anudhammā.

(Pāli only)
865

अथa·tha वाvā चतुन्नंca·tun·naṃ मग्गानंmag·gā·naṃ पुब्बभागेpub·ba·bhā·ge विपस्सना—vi·pas·sa·nā

Atha vā catunnaṁ maggānaṁ pubbabhāge vipassanā—

(Pāli only)
866

इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti बोधियाbo·dhi·yā अनुधम्माति—a·nu·dham·mā·ti

ime vuccanti bodhiyā anudhammāti—

(Pāli only)
867

सम्बोधिकामस्सsam·bo·dhi·kā·mas·sa यथानुधम्मं।ya·thā·nu·dham·maṃ

sambodhikāmassa yathānudhammaṁ.

(Pāli only)
868

<ब्>तंb तेte पवक्खामिpa·vak·khā·mi यथाya·thā पजानन्</ब्>ति।pa·jā·nan

Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānanti.

(Pāli only)
869

<ब्>तन्</ब्>तिb बोधियाbo·dhi·yā अनुधम्मं।a·nu·dham·maṃ

Tanti bodhiyā anudhammaṁ.

(Pāli only)
870

<ब्>पवक्खामी</ब्>तिb पवक्खामिpa·vak·khā·mi आचिक्खिस्सामिā·cik·khis·sā·mi देसेस्सामिde·ses·sā·mi पञ्ञपेस्सामिpañ·ña·pes·sā·mi पट्ठपेस्सामिpaṭ·ṭha·pes·sā·mi विवरिस्सामिvi·va·ris·sā·mi विभजिस्सामिvi·bha·jis·sā·mi उत्तानीकरिस्सामिut·tā·nī·ka·ris·sā·mi पकासिस्सामि।pa·kā·sis·sā·mi

Pavakkhāmīti pavakkhāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmi.

(Pāli only)
871

<ब्>यथाb पजानन्</ब्>तिpa·jā·nan यथाya·thā पजानंpa·jā·naṃ यथाya·thā पजानन्तोpa·jā·nan·to आजानन्तोā·jā·nan·to विजानन्तोvi·jā·nan·to पटिविजानन्तोpa·ṭi·vi·jā·nan·to पटिविज्झन्तोpa·ṭi·vij·jhan·to नna इतिहितिहंi·ti·hi·ti·haṃ नna इतिकिरायi·ti·ki·rā·ya नna परम्परायpa·ram·pa·rā·ya नna पिटकसम्पदायpi·ṭa·ka·sam·pa·dā·ya नna तक्कहेतुtak·ka·he·tu नna नयहेतुna·ya·he·tu नna आकारपरिवितक्केनā·kā·ra·pa·ri·vi·tak·ke·na नna दिट्ठिनिज्झानक्खन्तियाdiṭ·ṭhi·nij·jhā·nak·khan·ti·yā सामंsā·maṃ सयमभिञ्ञातंsa·ya·ma·bhiñ·ñā·taṃ अत्तपच्चक्खंat·ta·pac·cak·khaṃ धम्मं,dham·maṃ तंtaṃ कथयिस्सामीति—ka·tha·yis·sā·mī·ti

Yathā pajānanti yathā pajānaṁ yathā pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto na itihitihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhaṁ dhammaṁ, taṁ kathayissāmīti—

(Pāli only)
872

तंtaṃ तेte पवक्खामिpa·vak·khā·mi यथाya·thā पजानं।pa·jā·naṃ

taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ.

(Pāli only)
873

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
874

“विजिगुच्छमानस्सvi·ji·guc·cha·mā·nas·sa यदिदंya·di·daṃ फासु,phā·su

“Vijigucchamānassa yadidaṁ phāsu,

(Pāli only)
875

(सारिपुत्तातिsā·ri·put·tā·ti भगवा)bha·ga·vā

(sāriputtāti bhagavā)

(Pāli only)
876

रित्तासनंrit·tā·sa·naṃ सयनंsa·ya·naṃ सेवतोse·va·to वे;ve

Rittāsanaṁ sayanaṁ sevato ve;

(Pāli only)
877

सम्बोधिकामस्सsam·bo·dhi·kā·mas·sa यथानुधम्मं,ya·thā·nu·dham·maṃ

Sambodhikāmassa yathānudhammaṁ,

(Pāli only)
878

तंtaṃ तेte पवक्खामिpa·vak·khā·mi यथाya·thā पजानन्”ति।pa·jā·nan

Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānan”ti.

(Pāli only)
879

<ब्>पञ्चन्नंb धीरोdhī·ro भयानंbha·yā·naṃ नna भाये,</ब्>bhā·ye

Pañcannaṁ dhīro bhayānaṁ na bhāye,

(Pāli only)
880

<ब्>भिक्खुb सतोsa·to सपरियन्तचारी;</ब्>sa·pa·ri·yan·ta·cā·rī

Bhikkhu sato sapariyantacārī;

(Pāli only)
881

<ब्>डंसाधिपातानंb सरीसपानं,</ब्>sa·rī·sa·pā·naṃ

Ḍaṁsādhipātānaṁ sarīsapānaṁ,

(Pāli only)
882

<ब्>मनुस्सफस्सानंb चतुप्पदानं।</ब्>ca·tup·pa·dā·naṃ

Manussaphassānaṁ catuppadānaṁ.

(Pāli only)
883

<ब्>पञ्चन्नंb धीरोdhī·ro भयानंbha·yā·naṃ नna भाये</ब्>ति।bhā·ye

Pañcannaṁ dhīro bhayānaṁ na bhāyeti.

(Pāli only)
884

<ब्>धीरो</ब्>तिb धीरोdhī·ro पण्डितोpaṇ·ḍi·to पञ्ञवाpañ·ña·vā बुद्धिमाbud·dhi·mā ञाणीñā·ṇī विभावीvi·bhā·vī मेधावी।me·dhā·vī

Dhīroti dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.

(Pāli only)
885

धीरोdhī·ro पञ्चन्नंpañ·can·naṃ भयानंbha·yā·naṃ नna भायेय्यbhā·yey·ya नna तसेय्यta·sey·ya नna सन्तसेय्यsan·ta·sey·ya नna उत्तसेय्यut·ta·sey·ya नna परित्तसेय्यpa·rit·ta·sey·ya नna सन्तासंsan·tā·saṃ आपज्जेय्य,ā·paj·jey·ya अभीरूa·bhī·rū अस्सas·sa अच्छम्भीac·cham·bhī अनुत्रासीa·nut·rā·sī अपलायीa·pa·lā·yī पहीनभयभेरवोpa·hī·na·bha·ya·bhe·ra·vo विगतलोमहंसोvi·ga·ta·lo·ma·haṃ·so विहरेय्याति—vi·ha·rey·yā·ti

Dhīro pañcannaṁ bhayānaṁ na bhāyeyya na taseyya na santaseyya na uttaseyya na parittaseyya na santāsaṁ āpajjeyya, abhīrū assa acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso vihareyyāti—

(Pāli only)
886

पञ्चन्नंpañ·can·naṃ धीरोdhī·ro भयानंbha·yā·naṃ नna भाये।bhā·ye

pañcannaṁ dhīro bhayānaṁ na bhāye.

(Pāli only)
887

<ब्>भिक्खुb सतोsa·to सपरियन्तचारी</ब्>ति।sa·pa·ri·yan·ta·cā·rī

Bhikkhu sato sapariyantacārīti.

(Pāli only)
888

<ब्>भिक्खू</ब्>तिb पुथुज्जनकल्याणकोpu·thuj·ja·na·kal·yā·ṇa·ko वाvā भिक्खुbhik·khu सेक्खोsek·kho वाvā भिक्खु।bhik·khu

Bhikkhūti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu sekkho vā bhikkhu.

(Pāli only)
889

<ब्>सतो</ब्>तिb चतूहिca·tū·hi कारणेहिkā·ra·ṇe·hi सतो—sa·to

Satoti catūhi kāraṇehi sato—

(Pāli only)
890

कायेkā·ye कायानुपस्सनासतिपट्ठानंkā·yā·nu·pas·sa·nā·sa·ti·paṭ·ṭhā·naṃ भावेन्तोbhā·ven·to सतो,sa·to

kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,

(Pāli only)
891

वेदनासुve·da·nā·su …पे…pe

vedanāsu …pe…

(Pāli only)
892

चित्तेcit·te …

citte …

(Pāli only)
893

धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सनासतिपट्ठानंdham·mā·nu·pas·sa·nā·sa·ti·paṭ·ṭhā·naṃ भावेन्तोbhā·ven·to सतो—sa·to

dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato—

(Pāli only)
894

सोso वुच्चतिvuc·ca·ti सतो।sa·to

so vuccati sato.

(Pāli only)
895

<ब्>सपरियन्तचारी</ब्>तिb चत्तारोcat·tā·ro परियन्ता—pa·ri·yan·tā

Sapariyantacārīti cattāro pariyantā—

(Pāli only)
896

सीलसंवरपरियन्तो,sī·la·saṃ·va·ra·pa·ri·yan·to इन्द्रियसंवरपरियन्तो,in·dri·ya·saṃ·va·ra·pa·ri·yan·to भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुतापरियन्तो,mat·tañ·ñu·tā·pa·ri·yan·to जागरियानुयोगपरियन्तो।jā·ga·ri·yā·nu·yo·ga·pa·ri·yan·to

sīlasaṁvarapariyanto, indriyasaṁvarapariyanto, bhojane mattaññutāpariyanto, jāgariyānuyogapariyanto.

(Pāli only)
897

कतमोka·ta·mo सीलसंवरपरियन्तो?sī·la·saṃ·va·ra·pa·ri·yan·to

Katamo sīlasaṁvarapariyanto?

(Pāli only)
898

इधi·dha भिक्खुbhik·khu सीलवाsī·la·vā होति,ho·ti पातिमोक्खसंवरसंवुतोpā·ti·mok·kha·saṃ·va·ra·saṃ·vu·to विहरतिvi·ha·ra·ti आचारगोचरसम्पन्नो,ā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी,bha·ya·das·sā·vī समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसु।sik·khā·pa·de·su

Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

(Pāli only)
899

अन्तोपूतिभावंan·to·pū·ti·bhā·vaṃ पच्चवेक्खमानोpac·ca·vek·kha·mā·no अन्तोan·to सीलसंवरपरियन्तेsī·la·saṃ·va·ra·pa·ri·yan·te चरति,ca·ra·ti मरियादंma·ri·yā·daṃ नna भिन्दति—bhin·da·ti

Antopūtibhāvaṁ paccavekkhamāno anto sīlasaṁvarapariyante carati, mariyādaṁ na bhindati—

(Pāli only)
900

अयंa·yaṃ सीलसंवरपरियन्तो।sī·la·saṃ·va·ra·pa·ri·yan·to

ayaṁ sīlasaṁvarapariyanto.

(Pāli only)
901

कतमोka·ta·mo इन्द्रियसंवरपरियन्तो?in·dri·ya·saṃ·va·ra·pa·ri·yan·to

Katamo indriyasaṁvarapariyanto?

(Pāli only)
902

इधi·dha भिक्खुbhik·khu चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

Idha bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

(Pāli only)
903

यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ …पे…pe

Yatvādhikaraṇamenaṁ …pe…

(Pāli only)
904

चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

(Pāli only)
905

सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā … घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā … जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā … कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā … मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ विञ्ञायviñ·ñā·ya नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

Sotena saddaṁ sutvā … ghānena gandhaṁ ghāyitvā … jivhāya rasaṁ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā … manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

(Pāli only)
906

यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ सुसंवुतंsu·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā नान्वास्सवेय्युं,nān·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियं,ma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ susaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā nānvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

(Pāli only)
907

आदित्तपरियायंā·dit·ta·pa·ri·yā·yaṃ पच्चवेक्खमानोpac·ca·vek·kha·mā·no अन्तोan·to इन्द्रियसंवरपरियन्तेin·dri·ya·saṃ·va·ra·pa·ri·yan·te चरति,ca·ra·ti मरियादंma·ri·yā·daṃ नna भिन्दति—bhin·da·ti

Ādittapariyāyaṁ paccavekkhamāno anto indriyasaṁvarapariyante carati, mariyādaṁ na bhindati—

(Pāli only)
908

अयंa·yaṃ इन्द्रियसंवरपरियन्तो।in·dri·ya·saṃ·va·ra·pa·ri·yan·to

ayaṁ indriyasaṁvarapariyanto.

(Pāli only)
909

कतमोka·ta·mo भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुतापरियन्तो?mat·tañ·ñu·tā·pa·ri·yan·to

Katamo bhojane mattaññutāpariyanto?

(Pāli only)
910

इधi·dha भिक्खुbhik·khu पटिसङ्खाpa·ṭi·saṅ·khā योनिसोyo·ni·so आहारंā·hā·raṃ आहारेतिā·hā·re·ti नेवne·va दवायda·vā·ya नna मदायma·dā·ya नna मण्डनायmaṇ·ḍa·nā·ya नna विभूसनाय,vi·bhū·sa·nā·ya यावदेवyā·va·de·va इमस्सi·mas·sa कायस्सkā·yas·sa ठितियाṭhi·ti·yā यापनायyā·pa·nā·ya विहिंसूपरतियाvi·hiṃ·sū·pa·ra·ti·yā ब्रह्मचरियानुग्गहाय।brah·ma·ca·ri·yā·nug·ga·hā·ya

Idha bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.

(Pāli only)
911

इतिi·ti पुराणञ्चpu·rā·ṇañ·ca वेदनंve·da·naṃ पटिहङ्खामिpa·ṭi·haṅ·khā·mi नवञ्चna·vañ·ca वेदनंve·da·naṃ नna उप्पादेस्सामि,up·pā·des·sā·mi यात्राyāt·rā चca मेme भविस्सतिbha·vis·sa·ti अनवज्जताa·na·vaj·ja·tā चca फासुविहारोphā·su·vi·hā·ro चाति।cā·ti

Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cāti.

(Pāli only)
912

अक्खब्भञ्जनवणपटिच्छादनपुत्तमंसूपमंak·khab·bhañ·ja·na·va·ṇa·pa·ṭic·chā·da·na·put·ta·maṃ·sū·pa·maṃ पच्चवेक्खमानोpac·ca·vek·kha·mā·no अन्तोan·to भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुतापरियन्तेmat·tañ·ñu·tā·pa·ri·yan·te चरति,ca·ra·ti मरियादंma·ri·yā·daṃ नna भिन्दति—bhin·da·ti

Akkhabbhañjanavaṇapaṭicchādanaputtamaṁsūpamaṁ paccavekkhamāno anto bhojane mattaññutāpariyante carati, mariyādaṁ na bhindati—

(Pāli only)
913

अयंa·yaṃ भोजनेbho·ja·ne मत्तञ्ञुतापरियन्तो।mat·tañ·ñu·tā·pa·ri·yan·to

ayaṁ bhojane mattaññutāpariyanto.

(Pāli only)
914

कतमोka·ta·mo जागरियानुयोगपरियन्तो?jā·ga·ri·yā·nu·yo·ga·pa·ri·yan·to

Katamo jāgariyānuyogapariyanto?

(Pāli only)
915

इधi·dha भिक्खुbhik·khu दिवसंdi·va·saṃ चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति,pa·ri·so·dhe·ti रत्तियाrat·ti·yā पठमंpa·ṭha·maṃ यामंyā·maṃ चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति,pa·ri·so·dhe·ti रत्तियाrat·ti·yā मज्झिमंmaj·jhi·maṃ यामंyā·maṃ दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na पस्सेनpas·se·na सीहसेय्यंsī·ha·sey·yaṃ कप्पेतिkap·pe·ti पादेpā·de पादंpā·daṃ अच्चाधायac·cā·dhā·ya सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no उट्ठानसञ्ञंuṭ·ṭhā·na·sañ·ñaṃ मनसिma·na·si करित्वा,ka·rit·vā रत्तियाrat·ti·yā पच्छिमंpac·chi·maṃ यामंyā·maṃ पच्चुट्ठायpac·cuṭ·ṭhā·ya चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

Idha bhikkhu divasaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti, rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti, rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasi karitvā, rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti.

(Pāli only)
916

भद्देकरत्तविहारंbhad·de·ka·rat·ta·vi·hā·raṃ पच्चवेक्खमानोpac·ca·vek·kha·mā·no अन्तोan·to जागरियानुयोगपरियन्तेjā·ga·ri·yā·nu·yo·ga·pa·ri·yan·te चरति,ca·ra·ti मरियादंma·ri·yā·daṃ नna भिन्दति—bhin·da·ti

Bhaddekarattavihāraṁ paccavekkhamāno anto jāgariyānuyogapariyante carati, mariyādaṁ na bhindati—

(Pāli only)
917

अयंa·yaṃ जागरियानुयोगपरियन्तोति—jā·ga·ri·yā·nu·yo·ga·pa·ri·yan·to·ti

ayaṁ jāgariyānuyogapariyantoti—

(Pāli only)
918

भिक्खुbhik·khu सतोsa·to सपरियन्तचारी।sa·pa·ri·yan·ta·cā·rī

bhikkhu sato sapariyantacārī.

(Pāli only)
919

<ब्>डंसाधिपातानंb सरीसपानन्</ब्>ति।sa·rī·sa·pā·nan

Ḍaṁsādhipātānaṁ sarīsapānanti.

(Pāli only)
920

<ब्>डंसा</ब्>b वुच्चन्तिvuc·can·ti पिङ्गलमक्खिकायो।piṅ·ga·la·mak·khi·kā·yo

Ḍaṁsā vuccanti piṅgalamakkhikāyo.

(Pāli only)
921

<ब्>अधिपातका</ब्>b वुच्चन्तिvuc·can·ti सब्बापिsab·bā·pi मक्खिकायो।mak·khi·kā·yo

Adhipātakā vuccanti sabbāpi makkhikāyo.

(Pāli only)
922

किङ्कारणाkiṅ·kā·ra·ṇā अधिपातकाa·dhi·pā·ta·kā वुच्चन्तिvuc·can·ti सब्बापिsab·bā·pi मक्खिकायो?mak·khi·kā·yo

Kiṅkāraṇā adhipātakā vuccanti sabbāpi makkhikāyo?

(Pāli only)
923

ताtā उप्पतित्वाup·pa·tit·vā उप्पतित्वाup·pa·tit·vā खादन्ति;khā·dan·ti

Tā uppatitvā uppatitvā khādanti;

(Pāli only)
924

तङ्कारणाtaṅ·kā·ra·ṇā अधिपातकाa·dhi·pā·ta·kā वुच्चन्तिvuc·can·ti सब्बापिsab·bā·pi मक्खिकायो।mak·khi·kā·yo

taṅkāraṇā adhipātakā vuccanti sabbāpi makkhikāyo.

(Pāli only)
925

<ब्>सरीसपा</ब्>b वुच्चन्तिvuc·can·ti अहीति—a·hī·ti

Sarīsapā vuccanti ahīti—

(Pāli only)
926

डंसाधिपातानंḍaṃ·sā·dhi·pā·tā·naṃ सरीसपानं।sa·rī·sa·pā·naṃ

ḍaṁsādhipātānaṁ sarīsapānaṁ.

(Pāli only)
927

<ब्>मनुस्सफस्सानंb चतुप्पदानन्</ब्>ति।ca·tup·pa·dā·nan

Manussaphassānaṁ catuppadānanti.

(Pāli only)
928

मनुस्सफस्साma·nus·sa·phas·sā वुच्चन्तिvuc·can·ti चोराco·rā वाvā अस्सुas·su मानवाmā·na·vā वाvā कतकम्माka·ta·kam·mā वाvā अकतकम्माa·ka·ta·kam·mā वा।vā

Manussaphassā vuccanti corā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vā.

(Pāli only)
929

तेte भिक्खुंbhik·khuṃ पञ्हंpañ·haṃ वाvā पुच्छेय्युंpuc·chey·yuṃ वादंvā·daṃ वाvā आरोपेय्युंā·ro·pey·yuṃ अक्कोसेय्युंak·ko·sey·yuṃ परिभासेय्युंpa·ri·bhā·sey·yuṃ रोसेय्युंro·sey·yuṃ विरोसेय्युंvi·ro·sey·yuṃ हिंसेय्युंhiṃ·sey·yuṃ विहिंसेय्युंvi·hiṃ·sey·yuṃ हेठेय्युंhe·ṭhey·yuṃ विहेठेय्युंvi·he·ṭhey·yuṃ घातेय्युंghā·tey·yuṃ उपघातेय्युंu·pa·ghā·tey·yuṃ उपघातंu·pa·ghā·taṃ वाvā करेय्युं।ka·rey·yuṃ

Te bhikkhuṁ pañhaṁ vā puccheyyuṁ vādaṁ vā āropeyyuṁ akkoseyyuṁ paribhāseyyuṁ roseyyuṁ viroseyyuṁ hiṁseyyuṁ vihiṁseyyuṁ heṭheyyuṁ viheṭheyyuṁ ghāteyyuṁ upaghāteyyuṁ upaghātaṁ vā kareyyuṁ.

(Pāli only)
930

योyo कोचिko·ci मनुस्सतोma·nus·sa·to उपघातो—u·pa·ghā·to

Yo koci manussato upaghāto—

(Pāli only)
931

मनुस्सफस्सो।ma·nus·sa·phas·so

manussaphasso.

(Pāli only)
932

<ब्>चतुप्पदानन्</ब्>तिb सीहाsī·hā ब्यग्घाbyag·ghā दीपीdī·pī अच्छाac·chā तरच्छाta·rac·chā कोकाko·kā महिंसाma·hiṃ·sā हत्थी।hat·thī

Catuppadānanti sīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṁsā hatthī.

(Pāli only)
933

तेte भिक्खुंbhik·khuṃ मद्देय्युंmad·dey·yuṃ खादेय्युंkhā·dey·yuṃ हिंसेय्युंhiṃ·sey·yuṃ विहिंसेय्युंvi·hiṃ·sey·yuṃ हेठेय्युंhe·ṭhey·yuṃ विहेठेय्युंvi·he·ṭhey·yuṃ घातेय्युंghā·tey·yuṃ उपघातेय्युंu·pa·ghā·tey·yuṃ उपघातंu·pa·ghā·taṃ वाvā करेय्युं।ka·rey·yuṃ

Te bhikkhuṁ maddeyyuṁ khādeyyuṁ hiṁseyyuṁ vihiṁseyyuṁ heṭheyyuṁ viheṭheyyuṁ ghāteyyuṁ upaghāteyyuṁ upaghātaṁ vā kareyyuṁ.

(Pāli only)
934

चतुप्पदतोca·tup·pa·da·to उपघातोu·pa·ghā·to यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci चतुप्पदभयन्ति—ca·tup·pa·da·bha·yan·ti

Catuppadato upaghāto yaṁ kiñci catuppadabhayanti—

(Pāli only)
935

मनुस्सफस्सानंma·nus·sa·phas·sā·naṃ चतुप्पदानं।ca·tup·pa·dā·naṃ

manussaphassānaṁ catuppadānaṁ.

(Pāli only)
936

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
937

“पञ्चन्नंpañ·can·naṃ धीरोdhī·ro भयानंbha·yā·naṃ नna भाये,bhā·ye

“Pañcannaṁ dhīro bhayānaṁ na bhāye,

(Pāli only)
938

भिक्खुbhik·khu सतोsa·to सपरियन्तचारी;sa·pa·ri·yan·ta·cā·rī

Bhikkhu sato sapariyantacārī;

(Pāli only)
939

डंसाधिपातानंḍaṃ·sā·dhi·pā·tā·naṃ सरीसपानं,sa·rī·sa·pā·naṃ

Ḍaṁsādhipātānaṁ sarīsapānaṁ,

(Pāli only)
940

मनुस्सफस्सानंma·nus·sa·phas·sā·naṃ चतुप्पदानन्”ति।ca·tup·pa·dā·nan

Manussaphassānaṁ catuppadānan”ti.

(Pāli only)
941

<ब्>परधम्मिकानम्पिb नna सन्तसेय्य,</ब्>san·ta·sey·ya

Paradhammikānampi na santaseyya,

(Pāli only)
942

<ब्>दिस्वापिb तेसंte·saṃ बहुभेरवानि;</ब्>ba·hu·bhe·ra·vā·ni

Disvāpi tesaṁ bahubheravāni;

(Pāli only)
943

<ब्>अथापरानिb अभिसम्भवेय्य,</ब्>a·bhi·sam·bha·vey·ya

Athāparāni abhisambhaveyya,

(Pāli only)
944

<ब्>परिस्सयानिb कुसलानुएसी।</ब्>ku·sa·lā·nu·e·sī

Parissayāni kusalānuesī.

(Pāli only)
945

<ब्>परधम्मिकानम्पिb नna सन्तसेय्य,san·ta·sey·ya दिस्वापिdis·vā·pi तेसंte·saṃ बहुभेरवानी</ब्>ति।ba·hu·bhe·ra·vā·nī

Paradhammikānampi na santaseyya, disvāpi tesaṁ bahubheravānīti.

(Pāli only)
946

परधम्मिकाpa·ra·dham·mi·kā वुच्चन्तिvuc·can·ti सत्तsat·ta सहधम्मिकेsa·ha·dham·mi·ke ठपेत्वाṭha·pet·vā येye केचिke·ci बुद्धेbud·dhe धम्मेdham·me सङ्घेsaṅ·ghe अप्पसन्ना।ap·pa·san·nā

Paradhammikā vuccanti satta sahadhammike ṭhapetvā ye keci buddhe dhamme saṅghe appasannā.

(Pāli only)
947

तेte भिक्खुंbhik·khuṃ पञ्हंpañ·haṃ वाvā पुच्छेय्युंpuc·chey·yuṃ वादंvā·daṃ वाvā आरोपेय्युंā·ro·pey·yuṃ अक्कोसेय्युंak·ko·sey·yuṃ परिभासेय्युंpa·ri·bhā·sey·yuṃ रोसेय्युंro·sey·yuṃ विरोसेय्युंvi·ro·sey·yuṃ हिंसेय्युंhiṃ·sey·yuṃ विहिंसेय्युंvi·hiṃ·sey·yuṃ हेठेय्युंhe·ṭhey·yuṃ विहेठेय्युंvi·he·ṭhey·yuṃ घातेय्युंghā·tey·yuṃ उपघातेय्युंu·pa·ghā·tey·yuṃ उपघातंu·pa·ghā·taṃ वाvā करेय्युं।ka·rey·yuṃ

Te bhikkhuṁ pañhaṁ vā puccheyyuṁ vādaṁ vā āropeyyuṁ akkoseyyuṁ paribhāseyyuṁ roseyyuṁ viroseyyuṁ hiṁseyyuṁ vihiṁseyyuṁ heṭheyyuṁ viheṭheyyuṁ ghāteyyuṁ upaghāteyyuṁ upaghātaṁ vā kareyyuṁ.

(Pāli only)
948

तेसंte·saṃ बहुभेरवेba·hu·bhe·ra·ve पस्सित्वाpas·sit·vā वाvā सुणित्वाsu·ṇit·vā वाvā नna वेधेय्यve·dhey·ya नna पवेधेय्यpa·ve·dhey·ya नna सम्पवेधेय्यsam·pa·ve·dhey·ya नna तसेय्यta·sey·ya नna सन्तसेय्यsan·ta·sey·ya नna उत्तसेय्यut·ta·sey·ya नna परित्तसेय्यpa·rit·ta·sey·ya नna भायेय्यbhā·yey·ya नna सन्तासंsan·tā·saṃ आपज्जेय्य,ā·paj·jey·ya अभीरूa·bhī·rū अस्सas·sa अच्छम्भीac·cham·bhī अनुत्रासीa·nut·rā·sī अपलायीa·pa·lā·yī पहीनभयभेरवोpa·hī·na·bha·ya·bhe·ra·vo विगतलोमहंसोvi·ga·ta·lo·ma·haṃ·so विहरेय्याति—vi·ha·rey·yā·ti

Tesaṁ bahubherave passitvā vā suṇitvā vā na vedheyya na pavedheyya na sampavedheyya na taseyya na santaseyya na uttaseyya na parittaseyya na bhāyeyya na santāsaṁ āpajjeyya, abhīrū assa acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso vihareyyāti—

(Pāli only)
949

परधम्मिकानम्पिpa·ra·dham·mi·kā·nam·pi नna सन्तसेय्यsan·ta·sey·ya दिस्वापिdis·vā·pi तेसंte·saṃ बहुभेरवानि।ba·hu·bhe·ra·vā·ni

paradhammikānampi na santaseyya disvāpi tesaṁ bahubheravāni.

(Pāli only)
950

<ब्>अथापरानिb अभिसम्भवेय्य,a·bhi·sam·bha·vey·ya परिस्सयानिpa·ris·sa·yā·ni कुसलानुएसी</ब्>ति।ku·sa·lā·nu·e·sī

Athāparāni abhisambhaveyya, parissayāni kusalānuesīti.

(Pāli only)
951

अथापरानिपिa·thā·pa·rā·ni·pi अत्थिat·thi अभिसम्भोतब्बानिa·bhi·sam·bho·tab·bā·ni अभिभवितब्बानिa·bhi·bha·vi·tab·bā·ni अज्झोत्थरितब्बानिaj·jhot·tha·ri·tab·bā·ni परियादियितब्बानिpa·ri·yā·di·yi·tab·bā·ni मद्दितब्बानि।mad·di·tab·bā·ni

Athāparānipi atthi abhisambhotabbāni abhibhavitabbāni ajjhottharitabbāni pariyādiyitabbāni madditabbāni.

(Pāli only)
952

<ब्>परिस्सया</ब्>तिb द्वेdve परिस्सया—pa·ris·sa·yā

Parissayāti dve parissayā—

(Pāli only)
953

पाकटपरिस्सयाpā·ka·ṭa·pa·ris·sa·yā चca पटिच्छन्नपरिस्सयाpa·ṭic·chan·na·pa·ris·sa·yā चca …पे…pe

pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca …pe…

(Pāli only)
954

एवम्पिe·vam·pi तत्रासयाति—tat·rā·sa·yā·ti

evampi tatrāsayāti—

(Pāli only)
955

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
956

<ब्>कुसलानुएसी</ब्>तिb सम्मापटिपदंsam·mā·pa·ṭi·pa·daṃ अनुलोमपटिपदंa·nu·lo·ma·pa·ṭi·pa·daṃ अपच्चनीकपटिपदंa·pac·ca·nī·ka·pa·ṭi·pa·daṃ अविरुद्धपटिपदंa·vi·rud·dha·pa·ṭi·pa·daṃ अन्वत्थपटिपदंan·vat·tha·pa·ṭi·pa·daṃ …पे…pe

Kusalānuesīti sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ aviruddhapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ …pe…

(Pāli only)
957

अरियंa·ri·yaṃ अट्ठङ्गिकंaṭ·ṭhaṅ·gi·kaṃ मग्गंmag·gaṃ निब्बानञ्चnib·bā·nañ·ca निब्बानगामिनिञ्चnib·bā·na·gā·mi·niñ·ca पटिपदंpa·ṭi·pa·daṃ एसन्तेनe·san·te·na गवेसन्तेनga·ve·san·te·na परियेसन्तेनpa·ri·ye·san·te·na परिस्सयाpa·ris·sa·yā अभिसम्भोतब्बाa·bhi·sam·bho·tab·bā अभिभवितब्बाa·bhi·bha·vi·tab·bā अज्झोत्थरितब्बाaj·jhot·tha·ri·tab·bā परियादियितब्बाpa·ri·yā·di·yi·tab·bā मद्दितब्बाति—mad·di·tab·bā·ti

ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ esantena gavesantena pariyesantena parissayā abhisambhotabbā abhibhavitabbā ajjhottharitabbā pariyādiyitabbā madditabbāti—

(Pāli only)
958

अथापरानिa·thā·pa·rā·ni अभिसम्भवेय्यa·bhi·sam·bha·vey·ya परिस्सयानिpa·ris·sa·yā·ni कुसलानुएसी।ku·sa·lā·nu·e·sī

athāparāni abhisambhaveyya parissayāni kusalānuesī.

(Pāli only)
959

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
960

“परधम्मिकानम्पिpa·ra·dham·mi·kā·nam·pi नna सन्तसेय्य,san·ta·sey·ya

“Paradhammikānampi na santaseyya,

(Pāli only)
961

दिस्वापिdis·vā·pi तेसंte·saṃ बहुभेरवानि;ba·hu·bhe·ra·vā·ni

Disvāpi tesaṁ bahubheravāni;

(Pāli only)
962

अथापरानिa·thā·pa·rā·ni अभिसम्भवेय्य,a·bhi·sam·bha·vey·ya

Athāparāni abhisambhaveyya,

(Pāli only)
963

परिस्सयानिpa·ris·sa·yā·ni कुसलानुएसी”ति।ku·sa·lā·nu·e·sī

Parissayāni kusalānuesī”ti.

(Pāli only)
964

<ब्>आतङ्कफस्सेनb खुदायkhu·dā·ya फुट्ठो,</ब्>phuṭ·ṭho

Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho,

(Pāli only)
965

<ब्>सीतंb अथुण्हंa·thuṇ·haṃ अधिवासयेय्य;</ब्>a·dhi·vā·sa·yey·ya

Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya;

(Pāli only)
966

<ब्>सोb तेहिte·hi फुट्ठोphuṭ·ṭho बहुधाba·hu·dhā अनोको,</ब्>a·no·ko

So tehi phuṭṭho bahudhā anoko,

(Pāli only)
967

<ब्>वीरियपरक्कमंb दळ्हंda·ḷhaṃ करेय्य।</ब्>ka·rey·ya

Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyya.

(Pāli only)
968

<ब्>आतङ्कफस्सेनb खुदायkhu·dā·ya फुट्ठो</ब्>ति।phuṭ·ṭho

Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭhoti.

(Pāli only)
969

आतङ्कफस्सोā·taṅ·ka·phas·so वुच्चतिvuc·ca·ti रोगफस्सो।ro·ga·phas·so

Ātaṅkaphasso vuccati rogaphasso.

(Pāli only)
970

रोगफस्सेनro·ga·phas·se·na फुट्ठोphuṭ·ṭho परेतोpa·re·to समोहितोsa·mo·hi·to समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्स;as·sa

Rogaphassena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa;

(Pāli only)
971

चक्खुरोगेनcak·khu·ro·ge·na फुट्ठोphuṭ·ṭho परेतोpa·re·to समोहितोsa·mo·hi·to समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्स,as·sa

cakkhurogena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa,

(Pāli only)
972

सोतरोगेन,so·ta·ro·ge·na

sotarogena,

(Pāli only)
973

घानरोगेन,ghā·na·ro·ge·na

ghānarogena,

(Pāli only)
974

जिव्हारोगेन,jiv·hā·ro·ge·na

jivhārogena,

(Pāli only)
975

कायरोगेनkā·ya·ro·ge·na …पे…pe

kāyarogena …pe…

(Pāli only)
976

डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सेनḍaṃ·sa·ma·ka·sa·vā·tā·ta·pa·sa·rī·sa·pa·sam·phas·se·na फुट्ठोphuṭ·ṭho परेतोpa·re·to समोहितोsa·mo·hi·to समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्स।as·sa

ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa.

(Pāli only)
977

खुदाkhu·dā वुच्चतिvuc·ca·ti छातको।chā·ta·ko

Khudā vuccati chātako.

(Pāli only)
978

छातकेनchā·ta·ke·na फुट्ठोphuṭ·ṭho परेतोpa·re·to समोहितोsa·mo·hi·to समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्साति—as·sā·ti

Chātakena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—

(Pāli only)
979

आतङ्कफस्सेनā·taṅ·ka·phas·se·na खुदायkhu·dā·ya फुट्ठो।phuṭ·ṭho

ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho.

(Pāli only)
980

<ब्>सीतंb अथुण्हंa·thuṇ·haṃ अधिवासयेय्या</ब्>ति।a·dhi·vā·sa·yey·yā

Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyyāti.

(Pāli only)
981

<ब्>सीतन्</ब्>तिb द्वीहिdvī·hi कारणेहिkā·ra·ṇe·hi सीतंsī·taṃ होति—ho·ti

Sītanti dvīhi kāraṇehi sītaṁ hoti—

(Pāli only)
982

अब्भन्तरधातुप्पकोपवसेनab·bhan·ta·ra·dhā·tup·pa·ko·pa·va·se·na वाvā सीतंsī·taṃ होति,ho·ti बहिद्धाba·hid·dhā उतुवसेनu·tu·va·se·na वाvā सीतंsī·taṃ होति।ho·ti

abbhantaradhātuppakopavasena vā sītaṁ hoti, bahiddhā utuvasena vā sītaṁ hoti.

(Pāli only)
983

<ब्>उण्हन्</ब्>तिb द्वीहिdvī·hi कारणेहिkā·ra·ṇe·hi उण्हंuṇ·haṃ होति—ho·ti

Uṇhanti dvīhi kāraṇehi uṇhaṁ hoti—

(Pāli only)
984

अब्भन्तरधातुप्पकोपवसेनab·bhan·ta·ra·dhā·tup·pa·ko·pa·va·se·na वाvā उण्हंuṇ·haṃ होति,ho·ti बहिद्धाba·hid·dhā उतुवसेनu·tu·va·se·na वाvā उण्हंuṇ·haṃ होतीति—ho·tī·ti

abbhantaradhātuppakopavasena vā uṇhaṁ hoti, bahiddhā utuvasena vā uṇhaṁ hotīti—

(Pāli only)
985

सीतंsī·taṃ अथुण्हं।a·thuṇ·haṃ

sītaṁ athuṇhaṁ.

(Pāli only)
986

<ब्>अधिवासयेय्या</ब्>तिb खमोkha·mo अस्सas·sa सीतस्सsī·tas·sa उण्हस्सuṇ·has·sa जिघच्छायji·ghac·chā·ya पिपासायpi·pā·sā·ya डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सानंḍaṃ·sa·ma·ka·sa·vā·tā·ta·pa·sa·rī·sa·pa·sam·phas·sā·naṃ दुरुत्तानंdu·rut·tā·naṃ दुरागतानंdu·rā·ga·tā·naṃ वचनपथानंva·ca·na·pa·thā·naṃ उप्पन्नानंup·pan·nā·naṃ सारीरिकानंsā·rī·ri·kā·naṃ वेदनानंve·da·nā·naṃ दुक्खानंduk·khā·naṃ तिब्बानंtib·bā·naṃ खरानंkha·rā·naṃ कटुकानंka·ṭu·kā·naṃ असातानंa·sā·tā·naṃ अमनापानंa·ma·nā·pā·naṃ पाणहरानंpā·ṇa·ha·rā·naṃ अधिवासकजातिकोa·dhi·vā·sa·ka·jā·ti·ko अस्साति—as·sā·ti

Adhivāsayeyyāti khamo assa sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko assāti—

(Pāli only)
987

सीतंsī·taṃ अथुण्हंa·thuṇ·haṃ अधिवासयेय्य।a·dhi·vā·sa·yey·ya

sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya.

(Pāli only)
988

<ब्>सोb तेहिte·hi फुट्ठोphuṭ·ṭho बहुधाba·hu·dhā अनोको</ब्>ति।a·no·ko

So tehi phuṭṭho bahudhā anokoti.

(Pāli only)
989

<ब्>सोb तेही</ब्>तिte·hī आतङ्कफस्सेनā·taṅ·ka·phas·se·na चca खुदायkhu·dā·ya चca सीतेनsī·te·na चca उण्हेनuṇ·he·na चca फुट्ठोphuṭ·ṭho परेतोpa·re·to समोहितोsa·mo·hi·to समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्साति—as·sā·ti

So tehīti ātaṅkaphassena ca khudāya ca sītena ca uṇhena ca phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—

(Pāli only)
990

सोso तेहिte·hi फुट्ठो।phuṭ·ṭho

so tehi phuṭṭho.

(Pāli only)
991

<ब्>बहुधा</ब्>तिb अनेकविधेहिa·ne·ka·vi·dhe·hi आकारेहिā·kā·re·hi फुट्ठोphuṭ·ṭho परेतोpa·re·to समोहितोsa·mo·hi·to समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अस्साति—as·sā·ti

Bahudhāti anekavidhehi ākārehi phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—

(Pāli only)
992

सोso तेहिte·hi फुट्ठोphuṭ·ṭho बहुधा।ba·hu·dhā

so tehi phuṭṭho bahudhā.

(Pāli only)
993

<ब्>अनोको</ब्>तिb अभिसङ्खारसहगतविञ्ञाणस्सa·bhi·saṅ·khā·ra·sa·ha·ga·ta·viñ·ñā·ṇas·sa ओकासंo·kā·saṃ नna करोतीतिपि—ka·ro·tī·ti·pi

Anokoti abhisaṅkhārasahagataviññāṇassa okāsaṁ na karotītipi—

(Pāli only)
994

अनोको।a·no·ko

anoko.

(Pāli only)
995

अथa·tha वाvā कायदुच्चरितस्सkā·ya·duc·ca·ri·tas·sa वचीदुच्चरितस्सva·cī·duc·ca·ri·tas·sa मनोदुच्चरितस्सma·no·duc·ca·ri·tas·sa ओकासंo·kā·saṃ नna करोतीतिपि—ka·ro·tī·ti·pi

Atha vā kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa okāsaṁ na karotītipi—

(Pāli only)
996

अनोकोति—a·no·ko·ti

anokoti—

(Pāli only)
997

सोso तेहिte·hi फुट्ठोphuṭ·ṭho बहुधाba·hu·dhā अनोको।a·no·ko

so tehi phuṭṭho bahudhā anoko.

(Pāli only)
998

<ब्>वीरियपरक्कमंb दळ्हंda·ḷhaṃ करेय्या</ब्>ति।ka·rey·yā

Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyāti.

(Pāli only)
999

वीरियपरक्कमोvī·ri·ya·pa·rak·ka·mo वुच्चतिvuc·ca·ti योyo चेतसिकोce·ta·si·ko वीरियारम्भोvī·ri·yā·ram·bho निक्कमोnik·ka·mo परक्कमोpa·rak·ka·mo उय्यामोuy·yā·mo वायामोvā·yā·mo उस्साहोus·sā·ho उस्सोळ्हीus·so·ḷhī अप्पटिवानीap·pa·ṭi·vā·nī थामोthā·mo धितिdhi·ti असिथिलपरक्कमताa·si·thi·la·pa·rak·ka·ma·tā अनिक्खित्तच्छन्दताa·nik·khit·tac·chan·da·tā अनिक्खित्तधुरताa·nik·khit·ta·dhu·ra·tā धुरसम्पग्गाहोdhu·ra·sam·pag·gā·ho वीरियंvī·ri·yaṃ वीरियिन्द्रियंvī·ri·yin·dri·yaṃ वीरियबलंvī·ri·ya·ba·laṃ सम्मावायामो।sam·mā·vā·yā·mo

Vīriyaparakkamo vuccati yo cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī appaṭivānī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo.

(Pāli only)
1000

<ब्>वीरियपरक्कमंb दळ्हंda·ḷhaṃ करेय्या</ब्>ति।ka·rey·yā

Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyāti.

(Pāli only)
1001

वीरियंvī·ri·yaṃ परक्कमंpa·rak·ka·maṃ दळ्हंda·ḷhaṃ करेय्यka·rey·ya थिरंthi·raṃ करेय्य,ka·rey·ya दळ्हसमादानोda·ḷha·sa·mā·dā·no अस्सas·sa अवत्थितसमादानोति—a·vat·thi·ta·sa·mā·dā·no·ti

Vīriyaṁ parakkamaṁ daḷhaṁ kareyya thiraṁ kareyya, daḷhasamādāno assa avatthitasamādānoti—

(Pāli only)
1002

वीरियंvī·ri·yaṃ परक्कमंpa·rak·ka·maṃ दळ्हंda·ḷhaṃ करेय्य।ka·rey·ya

vīriyaṁ parakkamaṁ daḷhaṁ kareyya.

(Pāli only)
1003

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1004

“आतङ्कफस्सेनā·taṅ·ka·phas·se·na खुदायkhu·dā·ya फुट्ठो,phuṭ·ṭho

“Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho,

(Pāli only)
1005

सीतंsī·taṃ अथुण्हंa·thuṇ·haṃ अधिवासयेय्य;a·dhi·vā·sa·yey·ya

Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya;

(Pāli only)
1006

सोso तेहिte·hi फुट्ठोphuṭ·ṭho बहुधाba·hu·dhā अनोको,a·no·ko

So tehi phuṭṭho bahudhā anoko,

(Pāli only)
1007

वीरियपरक्कमंvī·ri·ya·pa·rak·ka·maṃ दळ्हंda·ḷhaṃ करेय्या”ति।ka·rey·yā

Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyā”ti.

(Pāli only)
1008

<ब्>थेय्यंb नna कारेkā·re नna मुसाmu·sā भणेय्य,</ब्>bha·ṇey·ya

Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya,

(Pāli only)
1009

<ब्>मेत्तायb फस्सेphas·se तसथावरानि;</ब्>ta·sa·thā·va·rā·ni

Mettāya phasse tasathāvarāni;

(Pāli only)
1010

<ब्>यदाविलत्तंb मनसोma·na·so विजञ्ञा,</ब्>vi·jañ·ñā

Yadāvilattaṁ manaso vijaññā,

(Pāli only)
1011

<ब्>कण्हस्सb पक्खोतिpak·kho·ti विनोदयेय्य।</ब्>vi·no·da·yey·ya

Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.

(Pāli only)
1012

<ब्>थेय्यंb नna कारेkā·re नna मुसाmu·sā भणेय्या</ब्>ति।bha·ṇey·yā

Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyyāti.

(Pāli only)
1013

<ब्>थेय्यंb नna कारे</ब्>तिkā·re इधi·dha भिक्खुbhik·khu अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ पहायpa·hā·ya अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to अस्सas·sa दिन्नादायीdin·nā·dā·yī दिन्नपाटिकङ्खी,din·na·pā·ṭi·kaṅ·khī अथेनेनa·the·ne·na सुचिभूतेनsu·ci·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरेय्याति—vi·ha·rey·yā·ti

Theyyaṁ na kāreti idha bhikkhu adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato assa dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā vihareyyāti—

(Pāli only)
1014

थेय्यंthey·yaṃ नna कारे।kā·re

theyyaṁ na kāre.

(Pāli only)
1015

<ब्>नb मुसाmu·sā भणेय्या</ब्>तिbha·ṇey·yā इधi·dha भिक्खुbhik·khu मुसावादंmu·sā·vā·daṃ पहायpa·hā·ya मुसावादाmu·sā·vā·dā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to अस्सas·sa सच्चवादीsac·ca·vā·dī सच्चसन्धोsac·ca·san·dho थेतोthe·to पच्चयिकोpac·ca·yi·ko अविसंवादकोa·vi·saṃ·vā·da·ko लोकस्साति—lo·kas·sā·ti

Na musā bhaṇeyyāti idha bhikkhu musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato assa saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassāti—

(Pāli only)
1016

थेय्यंthey·yaṃ नna कारेkā·re नna मुसाmu·sā भणेय्य।bha·ṇey·ya

theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya.

(Pāli only)
1017

<ब्>मेत्तायb फस्सेphas·se तसथावरानी</ब्>ति।ta·sa·thā·va·rā·nī

Mettāya phasse tasathāvarānīti.

(Pāli only)
1018

<ब्>मेत्ता</ब्>तिb याyā सत्तेसुsat·te·su मेत्तिmet·ti मेत्तायनाmet·tā·ya·nā मेत्तायितत्तंmet·tā·yi·tat·taṃ अनुदाa·nu·dā अनुदायनाa·nu·dā·ya·nā अनुदायितत्तंa·nu·dā·yi·tat·taṃ हितेसिताhi·te·si·tā अनुकम्पाa·nu·kam·pā अब्यापादोab·yā·pā·do अब्यापज्जोab·yā·paj·jo अदोसोa·do·so कुसलमूलं।ku·sa·la·mū·laṃ

Mettāti yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṁ anudā anudāyanā anudāyitattaṁ hitesitā anukampā abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṁ.

(Pāli only)
1019

<ब्>तसा</ब्>तिb येसंye·saṃ तसिताta·si·tā तण्हाtaṇ·hā अप्पहीना,ap·pa·hī·nā येसञ्चye·sañ·ca भयभेरवाbha·ya·bhe·ra·vā अप्पहीना।ap·pa·hī·nā

Tasāti yesaṁ tasitā taṇhā appahīnā, yesañca bhayabheravā appahīnā.

(Pāli only)
1020

किङ्कारणाkiṅ·kā·ra·ṇā वुच्चन्तिvuc·can·ti तसा?ta·sā

Kiṅkāraṇā vuccanti tasā?

(Pāli only)
1021

तेte तसन्तिta·san·ti उत्तसन्तिut·ta·san·ti परितसन्तिpa·ri·ta·san·ti भायन्तिbhā·yan·ti सन्तासंsan·tā·saṃ आपज्जन्ति;ā·paj·jan·ti

Te tasanti uttasanti paritasanti bhāyanti santāsaṁ āpajjanti;

(Pāli only)
1022

तङ्कारणाtaṅ·kā·ra·ṇā वुच्चन्तिvuc·can·ti तसा।ta·sā

taṅkāraṇā vuccanti tasā.

(Pāli only)
1023

<ब्>थावरा</ब्>तिb येसंye·saṃ तसिताta·si·tā तण्हाtaṇ·hā पहीना,pa·hī·nā येसञ्चye·sañ·ca भयभेरवाbha·ya·bhe·ra·vā पहीना।pa·hī·nā

Thāvarāti yesaṁ tasitā taṇhā pahīnā, yesañca bhayabheravā pahīnā.

(Pāli only)
1024

किङ्कारणाkiṅ·kā·ra·ṇā वुच्चन्तिvuc·can·ti थावरा?thā·va·rā

Kiṅkāraṇā vuccanti thāvarā?

(Pāli only)
1025

तेte नna तसन्तिta·san·ti नna उत्तसन्तिut·ta·san·ti नna परितसन्तिpa·ri·ta·san·ti नna भायन्तिbhā·yan·ti सन्तासंsan·tā·saṃ नna आपज्जन्ति;ā·paj·jan·ti

Te na tasanti na uttasanti na paritasanti na bhāyanti santāsaṁ na āpajjanti;

(Pāli only)
1026

तङ्कारणाtaṅ·kā·ra·ṇā वुच्चन्तिvuc·can·ti थावरा।thā·va·rā

taṅkāraṇā vuccanti thāvarā.

(Pāli only)
1027

<ब्>मेत्तायb फस्सेphas·se तसथावरानी</ब्>ति।ta·sa·thā·va·rā·nī

Mettāya phasse tasathāvarānīti.

(Pāli only)
1028

तसेta·se चca थावरेthā·va·re चca मेत्तायmet·tā·ya फस्सेय्यphas·sey·ya फरेय्य,pha·rey·ya मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्यापज्जेनab·yā·paj·je·na फरित्वाpha·rit·vā विहरेय्याति—vi·ha·rey·yā·ti

Tase ca thāvare ca mettāya phasseyya phareyya, mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihareyyāti—

(Pāli only)
1029

मेत्तायmet·tā·ya फस्सेphas·se तसथावरानि।ta·sa·thā·va·rā·ni

mettāya phasse tasathāvarāni.

(Pāli only)
1030

<ब्>यदाविलत्तंb मनसोma·na·so विजञ्ञा</ब्>ति।vi·jañ·ñā

Yadāvilattaṁ manaso vijaññāti.

(Pāli only)
1031

<ब्>यदा</ब्>तिb यदा।ya·dā

Yadāti yadā.

(Pāli only)
1032

<ब्>मनसो</ब्>तिb यंyaṃ चित्तंcit·taṃ मनोma·no मानसंmā·na·saṃ हदयंha·da·yaṃ पण्डरंpaṇ·ḍa·raṃ मनोma·no मनायतनंma·nā·ya·ta·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ विञ्ञाणंviñ·ñā·ṇaṃ विञ्ञाणक्खन्धोviñ·ñā·ṇak·khan·dho तज्जाtaj·jā मनोविञ्ञाणधातु।ma·no·viñ·ñā·ṇa·dhā·tu

Manasoti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.

(Pāli only)
1033

कायदुच्चरितेनkā·ya·duc·ca·ri·te·na चित्तंcit·taṃ आविलंā·vi·laṃ होतिho·ti लुळितंlu·ḷi·taṃ एरितंe·ri·taṃ घट्टितंghaṭ·ṭi·taṃ चलितंca·li·taṃ भन्तंbhan·taṃ अवूपसन्तं।a·vū·pa·san·taṃ

Kāyaduccaritena cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.

(Pāli only)
1034

वचीदुच्चरितेनva·cī·duc·ca·ri·te·na …पे…pe

Vacīduccaritena …pe…

(Pāli only)
1035

मनोदुच्चरितेनma·no·duc·ca·ri·te·na …

manoduccaritena …

(Pāli only)
1036

रागेनrā·ge·na …

rāgena …

(Pāli only)
1037

दोसेनdo·se·na …

dosena …

(Pāli only)
1038

मोहेनmo·he·na …

mohena …

(Pāli only)
1039

कोधेनko·dhe·na …

kodhena …

(Pāli only)
1040

उपनाहेनu·pa·nā·he·na …

upanāhena …

(Pāli only)
1041

मक्खेनmak·khe·na …

makkhena …

(Pāli only)
1042

पळासेनpa·ḷā·se·na …

paḷāsena …

(Pāli only)
1043

इस्सायis·sā·ya …

issāya …

(Pāli only)
1044

मच्छरियेनmac·cha·ri·ye·na …

macchariyena …

(Pāli only)
1045

मायायmā·yā·ya …

māyāya …

(Pāli only)
1046

साठेय्येनsā·ṭhey·ye·na …

sāṭheyyena …

(Pāli only)
1047

थम्भेनtham·bhe·na …

thambhena …

(Pāli only)
1048

सारम्भेनsā·ram·bhe·na …

sārambhena …

(Pāli only)
1049

मानेनmā·ne·na …

mānena …

(Pāli only)
1050

अतिमानेनa·ti·mā·ne·na …

atimānena …

(Pāli only)
1051

मदेनma·de·na …

madena …

(Pāli only)
1052

पमादेनpa·mā·de·na …

pamādena …

(Pāli only)
1053

सब्बकिलेसेहिsab·ba·ki·le·se·hi …

sabbakilesehi …

(Pāli only)
1054

सब्बदुच्चरितेहिsab·ba·duc·ca·ri·te·hi …

sabbaduccaritehi …

(Pāli only)
1055

सब्बदरथेहिsab·ba·da·ra·the·hi …

sabbadarathehi …

(Pāli only)
1056

सब्बपरिळाहेहिsab·ba·pa·ri·ḷā·he·hi …

sabbapariḷāhehi …

(Pāli only)
1057

सब्बसन्तापेहिsab·ba·san·tā·pe·hi …

sabbasantāpehi …

(Pāli only)
1058

सब्बाकुसलाभिसङ्खारेहिsab·bā·ku·sa·lā·bhi·saṅ·khā·re·hi चित्तंcit·taṃ आविलंā·vi·laṃ होतिho·ti लुळितंlu·ḷi·taṃ एरितंe·ri·taṃ घट्टितंghaṭ·ṭi·taṃ चलितंca·li·taṃ भन्तंbhan·taṃ अवूपसन्तं।a·vū·pa·san·taṃ

sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.

(Pāli only)
1059

यदाविलत्तंya·dā·vi·lat·taṃ मनसोma·na·so विजञ्ञाति।vi·jañ·ñā·ti

Yadāvilattaṁ manaso vijaññāti.

(Pāli only)
1060

चित्तस्सcit·tas·sa आविलभावंā·vi·la·bhā·vaṃ जानेय्यjā·ney·ya आजानेय्यā·jā·ney·ya विजानेय्यvi·jā·ney·ya पटिविजानेय्यpa·ṭi·vi·jā·ney·ya पटिविज्झेय्याति—pa·ṭi·vij·jhey·yā·ti

Cittassa āvilabhāvaṁ jāneyya ājāneyya vijāneyya paṭivijāneyya paṭivijjheyyāti—

(Pāli only)
1061

यदाविलत्तंya·dā·vi·lat·taṃ मनसोma·na·so विजञ्ञा।vi·jañ·ñā

yadāvilattaṁ manaso vijaññā.

(Pāli only)
1062

<ब्>कण्हस्सb पक्खोतिpak·kho·ti विनोदयेय्या</ब्>ति।vi·no·da·yey·yā

Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyyāti.

(Pāli only)
1063

<ब्>कण्हो</ब्>तिb योyo सोso मारोmā·ro कण्होkaṇ·ho अधिपतिa·dhi·pa·ti अन्तगुan·ta·gu नमुचिna·mu·ci पमत्तबन्धु।pa·mat·ta·ban·dhu

Kaṇhoti yo so māro kaṇho adhipati antagu namuci pamattabandhu.

(Pāli only)
1064

कण्हस्सkaṇ·has·sa पक्खोpak·kho मारपक्खोmā·ra·pak·kho मारपासोmā·ra·pā·so मारबळिसंmā·ra·ba·ḷi·saṃ मारामिसंmā·rā·mi·saṃ मारविसयोmā·ra·vi·sa·yo मारनिवासोmā·ra·ni·vā·so मारगोचरोmā·ra·go·ca·ro मारबन्धनन्तिmā·ra·ban·dha·nan·ti पजहेय्यpa·ja·hey·ya विनोदेय्यvi·no·dey·ya ब्यन्तिंbyan·tiṃ करेय्यka·rey·ya अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेय्याति।ga·mey·yā·ti

Kaṇhassa pakkho mārapakkho mārapāso mārabaḷisaṁ mārāmisaṁ māravisayo māranivāso māragocaro mārabandhananti pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti.

(Pāli only)
1065

एवम्पिe·vam·pi कण्हस्सkaṇ·has·sa पक्खोतिpak·kho·ti विनोदयेय्य।vi·no·da·yey·ya

Evampi kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.

(Pāli only)
1066

अथa·tha वाvā कण्हस्सkaṇ·has·sa पक्खोpak·kho मारपक्खोmā·ra·pak·kho अकुसलपक्खोa·ku·sa·la·pak·kho दुक्खुद्दयोduk·khud·da·yo दुक्खविपाकोduk·kha·vi·pā·ko निरयसंवत्तनिकोni·ra·ya·saṃ·vat·ta·ni·ko तिरच्छानयोनिसंवत्तनिकोti·rac·chā·na·yo·ni·saṃ·vat·ta·ni·ko पेत्तिविसयसंवत्तनिकोतिpet·ti·vi·sa·ya·saṃ·vat·ta·ni·ko·ti पजहेय्यpa·ja·hey·ya विनोदेय्यvi·no·dey·ya ब्यन्तिंbyan·tiṃ करेय्यka·rey·ya अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेय्याति।ga·mey·yā·ti

Atha vā kaṇhassa pakkho mārapakkho akusalapakkho dukkhuddayo dukkhavipāko nirayasaṁvattaniko tiracchānayonisaṁvattaniko pettivisayasaṁvattanikoti pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti.

(Pāli only)
1067

एवम्पिe·vam·pi कण्हस्सkaṇ·has·sa पक्खोतिpak·kho·ti विनोदयेय्य।vi·no·da·yey·ya

Evampi kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.

(Pāli only)
1068

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1069

“थेय्यंthey·yaṃ नna कारेkā·re नna मुसाmu·sā भणेय्य,bha·ṇey·ya

“Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya,

(Pāli only)
1070

मेत्तायmet·tā·ya फस्सेphas·se तसथावरानि;ta·sa·thā·va·rā·ni

Mettāya phasse tasathāvarāni;

(Pāli only)
1071

यदाविलत्तंya·dā·vi·lat·taṃ मनसोma·na·so विजञ्ञा,vi·jañ·ñā

Yadāvilattaṁ manaso vijaññā,

(Pāli only)
1072

कण्हस्सkaṇ·has·sa पक्खोतिpak·kho·ti विनोदयेय्या”ति।vi·no·da·yey·yā

Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyyā”ti.

(Pāli only)
1073

<ब्>कोधातिमानस्सb वसंva·saṃ नna गच्छे,</ब्>gac·che

Kodhātimānassa vasaṁ na gacche,

(Pāli only)
1074

<ब्>मूलम्पिb तेसंte·saṃ पलिखञ्ञpa·li·khañ·ña तिट्ठे;</ब्>tiṭ·ṭhe

Mūlampi tesaṁ palikhañña tiṭṭhe;

(Pāli only)
1075

<ब्>अथप्पियंb वाvā पनpa·na अप्पियंap·pi·yaṃ वा,</ब्>vā

Athappiyaṁ vā pana appiyaṁ vā,

(Pāli only)
1076

<ब्>अद्धाb भवन्तोbha·van·to अभिसम्भवेय्य।</ब्>a·bhi·sam·bha·vey·ya

Addhā bhavanto abhisambhaveyya.

(Pāli only)
1077

<ब्>कोधातिमानस्सb वसंva·saṃ नna गच्छे</ब्>ति।gac·che

Kodhātimānassa vasaṁ na gaccheti.

(Pāli only)
1078

<ब्>कोधो</ब्>तिb योyo चित्तस्सcit·tas·sa आघातोā·ghā·to पटिघातोpa·ṭi·ghā·to …पे…pe

Kodhoti yo cittassa āghāto paṭighāto …pe…

(Pāli only)
1079

चण्डिक्कंcaṇ·ḍik·kaṃ असुरोपोa·su·ro·po अनत्तमनताa·nat·ta·ma·na·tā चित्तस्स।cit·tas·sa

caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa.

(Pāli only)
1080

<ब्>अतिमानो</ब्>तिb इधेकच्चोi·dhe·kac·co परंpa·raṃ अतिमञ्ञतिa·ti·mañ·ña·ti जातियाjā·ti·yā वाvā गोत्तेनgot·te·na वाvā …पे…pe अञ्ञतरञ्ञतरेनañ·ña·ta·rañ·ña·ta·re·na वाvā वत्थुना।vat·thu·nā

Atimānoti idhekacco paraṁ atimaññati jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.

(Pāli only)
1081

<ब्>कोधातिमानस्सb वसंva·saṃ नna गच्छे</ब्>ति।gac·che

Kodhātimānassa vasaṁ na gaccheti.

(Pāli only)
1082

कोधस्सko·dhas·sa चca अतिमानस्सa·ti·mā·nas·sa चca वसंva·saṃ नna गच्छेय्य,gac·chey·ya कोधञ्चko·dhañ·ca अतिमानञ्चa·ti·mā·nañ·ca पजहेय्यpa·ja·hey·ya विनोदेय्यvi·no·dey·ya ब्यन्तिंbyan·tiṃ करेय्यka·rey·ya अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेय्याति—ga·mey·yā·ti

Kodhassa ca atimānassa ca vasaṁ na gaccheyya, kodhañca atimānañca pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti—

(Pāli only)
1083

कोधातिमानस्सko·dhā·ti·mā·nas·sa वसंva·saṃ नna गच्छे।gac·che

kodhātimānassa vasaṁ na gacche.

(Pāli only)
1084

<ब्>मूलम्पिb तेसंte·saṃ पलिखञ्ञpa·li·khañ·ña तिट्ठे</ब्>ति।tiṭ·ṭhe

Mūlampi tesaṁ palikhañña tiṭṭheti.

(Pāli only)
1085

कतमंka·ta·maṃ कोधस्सko·dhas·sa मूलं?mū·laṃ

Katamaṁ kodhassa mūlaṁ?

(Pāli only)
1086

अविज्जाa·vij·jā मूलं,mū·laṃ अयोनिसोa·yo·ni·so मनसिकारोma·na·si·kā·ro मूलं,mū·laṃ अस्मिमानोas·mi·mā·no मूलं,mū·laṃ अहिरिकंa·hi·ri·kaṃ मूलं,mū·laṃ अनोत्तप्पंa·not·tap·paṃ मूलं,mū·laṃ उद्धच्चंud·dhac·caṃ मूलं—mū·laṃ

Avijjā mūlaṁ, ayoniso manasikāro mūlaṁ, asmimāno mūlaṁ, ahirikaṁ mūlaṁ, anottappaṁ mūlaṁ, uddhaccaṁ mūlaṁ—

(Pāli only)
1087

इदंi·daṃ कोधस्सko·dhas·sa मूलं।mū·laṃ

idaṁ kodhassa mūlaṁ.

(Pāli only)
1088

कतमंka·ta·maṃ अतिमानस्सa·ti·mā·nas·sa मूलं?mū·laṃ

Katamaṁ atimānassa mūlaṁ?

(Pāli only)
1089

अविज्जाa·vij·jā मूलं,mū·laṃ अयोनिसोa·yo·ni·so मनसिकारोma·na·si·kā·ro मूलं,mū·laṃ अस्मिमानोas·mi·mā·no मूलं,mū·laṃ अहिरिकंa·hi·ri·kaṃ मूलं,mū·laṃ अनोत्तप्पंa·not·tap·paṃ मूलं,mū·laṃ उद्धच्चंud·dhac·caṃ मूलं—mū·laṃ

Avijjā mūlaṁ, ayoniso manasikāro mūlaṁ, asmimāno mūlaṁ, ahirikaṁ mūlaṁ, anottappaṁ mūlaṁ, uddhaccaṁ mūlaṁ—

(Pāli only)
1090

इदंi·daṃ अतिमानस्सa·ti·mā·nas·sa मूलं।mū·laṃ

idaṁ atimānassa mūlaṁ.

(Pāli only)
1091

<ब्>मूलम्पिb तेसंte·saṃ पलिखञ्ञpa·li·khañ·ña तिट्ठे</ब्>ति।tiṭ·ṭhe

Mūlampi tesaṁ palikhañña tiṭṭheti.

(Pāli only)
1092

कोधस्सko·dhas·sa चca अतिमानस्सa·ti·mā·nas·sa चca मूलंmū·laṃ पलिखणित्वाpa·li·kha·ṇit·vā उद्धरित्वाud·dha·rit·vā समुद्धरित्वाsa·mud·dha·rit·vā उप्पाटयित्वाup·pā·ṭa·yit·vā समुप्पाटयित्वाsa·mup·pā·ṭa·yit·vā पजहित्वाpa·ja·hit·vā विनोदेत्वाvi·no·det·vā ब्यन्तिंbyan·tiṃ करित्वाka·rit·vā अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेत्वाga·met·vā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya सन्तिट्ठेय्याति—san·tiṭ·ṭhey·yā·ti

Kodhassa ca atimānassa ca mūlaṁ palikhaṇitvā uddharitvā samuddharitvā uppāṭayitvā samuppāṭayitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā tiṭṭheyya santiṭṭheyyāti—

(Pāli only)
1093

मूलम्पिmū·lam·pi तेसंte·saṃ पलिखञ्ञpa·li·khañ·ña तिट्ठे।tiṭ·ṭhe

mūlampi tesaṁ palikhañña tiṭṭhe.

(Pāli only)
1094

<ब्>अथप्पियंb वाvā पनpa·na अप्पियंap·pi·yaṃ वा,vā अद्धाad·dhā भवन्तोbha·van·to अभिसम्भवेय्या</ब्>ति।a·bhi·sam·bha·vey·yā

Athappiyaṁ vā pana appiyaṁ vā, addhā bhavanto abhisambhaveyyāti.

(Pāli only)
1095

<ब्>अथा</ब्>तिb पदसन्धिpa·da·san·dhi पदसंसग्गोpa·da·saṃ·sag·go पदपारिपूरीpa·da·pā·ri·pū·rī अक्खरसमवायोak·kha·ra·sa·ma·vā·yo ब्यञ्जनसिलिट्ठताbyañ·ja·na·si·liṭ·ṭha·tā पदानुपुब्बतापेतं—pa·dā·nu·pub·ba·tā·pe·taṃ

Athāti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—

(Pāli only)
1096

अथाति।a·thā·ti

athāti.

(Pāli only)
1097

<ब्>पिया</ब्>तिb द्वेdve पिया—pi·yā

Piyāti dve piyā—

(Pāli only)
1098

सत्ताsat·tā वाvā सङ्खाराsaṅ·khā·rā वा।vā

sattā vā saṅkhārā vā.

(Pāli only)
1099

कतमेka·ta·me सत्ताsat·tā पिया?pi·yā

Katame sattā piyā?

(Pāli only)
1100

इधi·dha यास्सyās·sa तेte होन्तिhon·ti अत्थकामाat·tha·kā·mā हितकामाhi·ta·kā·mā फासुकामाphā·su·kā·mā योगक्खेमकामाyo·gak·khe·ma·kā·mā माताmā·tā वाvā पिताpi·tā वाvā भाताbhā·tā वाvā भगिनीbha·gi·nī वाvā पुत्ताput·tā वाvā धीताdhī·tā वाvā मित्ताmit·tā वाvā अमच्चाa·mac·cā वाvā ञातीñā·tī वाvā सालोहिताsā·lo·hi·tā वा—vā

Idha yāssa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā puttā vā dhītā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā—

(Pāli only)
1101

इमेi·me सत्ताsat·tā पिया।pi·yā

ime sattā piyā.

(Pāli only)
1102

कतमेka·ta·me सङ्खाराsaṅ·khā·rā पिया?pi·yā

Katame saṅkhārā piyā?

(Pāli only)
1103

मनापिकाma·nā·pi·kā रूपाrū·pā मनापिकाma·nā·pi·kā सद्दाsad·dā …

Manāpikā rūpā manāpikā saddā …

(Pāli only)
1104

गन्धाgan·dhā …

gandhā …

(Pāli only)
1105

रसाra·sā …

rasā …

(Pāli only)
1106

फोट्ठब्बा—phoṭ·ṭhab·bā

phoṭṭhabbā—

(Pāli only)
1107

इमेi·me सङ्खाराsaṅ·khā·rā पिया।pi·yā

ime saṅkhārā piyā.

(Pāli only)
1108

<ब्>अप्पिया</ब्>तिb द्वेdve अप्पिया—ap·pi·yā

Appiyāti dve appiyā—

(Pāli only)
1109

सत्ताsat·tā वाvā सङ्खाराsaṅ·khā·rā वा।vā

sattā vā saṅkhārā vā.

(Pāli only)
1110

कतमेka·ta·me सत्ताsat·tā अप्पिया?ap·pi·yā

Katame sattā appiyā?

(Pāli only)
1111

इधi·dha यास्सyās·sa तेte होन्तिhon·ti अनत्थकामाa·nat·tha·kā·mā अहितकामाa·hi·ta·kā·mā अफासुकामाa·phā·su·kā·mā अयोगक्खेमकामाa·yo·gak·khe·ma·kā·mā जीविताjī·vi·tā वोरोपेतुकामा—vo·ro·pe·tu·kā·mā

Idha yāssa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā jīvitā voropetukāmā—

(Pāli only)
1112

इमेi·me सत्ताsat·tā अप्पिया।ap·pi·yā

ime sattā appiyā.

(Pāli only)
1113

कतमेka·ta·me सङ्खाराsaṅ·khā·rā अप्पिया?ap·pi·yā

Katame saṅkhārā appiyā?

(Pāli only)
1114

अमनापिकाa·ma·nā·pi·kā रूपाrū·pā अमनापिकाa·ma·nā·pi·kā सद्दा,sad·dā गन्धाgan·dhā …

Amanāpikā rūpā amanāpikā saddā, gandhā …

(Pāli only)
1115

रसाra·sā …

rasā …

(Pāli only)
1116

फोट्ठब्बा—phoṭ·ṭhab·bā

phoṭṭhabbā—

(Pāli only)
1117

इमेi·me सङ्खाराsaṅ·khā·rā अप्पिया।ap·pi·yā

ime saṅkhārā appiyā.

(Pāli only)
1118

<ब्>अद्धा</ब्>तिb एकंसवचनंe·kaṃ·sa·va·ca·naṃ निस्संसयवचनंnis·saṃ·sa·ya·va·ca·naṃ निक्कङ्खवचनंnik·kaṅ·kha·va·ca·naṃ अद्वेज्झवचनंad·vej·jha·va·ca·naṃ अद्वेळ्हकवचनंad·ve·ḷha·ka·va·ca·naṃ निय्यानिकवचनंniy·yā·ni·ka·va·ca·naṃ अपण्णकवचनंa·paṇ·ṇa·ka·va·ca·naṃ अवत्थापनवचनमेतं—a·vat·thā·pa·na·va·ca·na·me·taṃ

Addhāti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhavacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ niyyānikavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—

(Pāli only)
1119

अद्धाति।ad·dhā·ti

addhāti.

(Pāli only)
1120

<ब्>अथप्पियंb वाvā पनpa·na अप्पियंap·pi·yaṃ वा,vā अद्धाad·dhā भवन्तोbha·van·to अभिसम्भवेय्या</ब्>ति।a·bhi·sam·bha·vey·yā

Athappiyaṁ vā pana appiyaṁ vā, addhā bhavanto abhisambhaveyyāti.

(Pāli only)
1121

पियाप्पियंpi·yāp·pi·yaṃ सातासातंsā·tā·sā·taṃ सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ सोमनस्सदोमनस्संso·ma·nas·sa·do·ma·nas·saṃ इट्ठानिट्ठंiṭ·ṭhā·niṭ·ṭhaṃ अभिसम्भवन्तोa·bhi·sam·bha·van·to वाvā अभिभवेय्यa·bhi·bha·vey·ya अधिभवन्तोa·dhi·bha·van·to वाvā अभिसम्भवेय्याति—a·bhi·sam·bha·vey·yā·ti

Piyāppiyaṁ sātāsātaṁ sukhadukkhaṁ somanassadomanassaṁ iṭṭhāniṭṭhaṁ abhisambhavanto vā abhibhaveyya adhibhavanto vā abhisambhaveyyāti—

(Pāli only)
1122

अथप्पियंa·thap·pi·yaṃ वाvā पनpa·na अप्पियंap·pi·yaṃ वाvā अद्धाad·dhā भवन्तोbha·van·to अभिसम्भवेय्य।a·bhi·sam·bha·vey·ya

athappiyaṁ vā pana appiyaṁ vā addhā bhavanto abhisambhaveyya.

(Pāli only)
1123

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1124

“कोधातिमानस्सko·dhā·ti·mā·nas·sa वसंva·saṃ नna गच्छे,gac·che

“Kodhātimānassa vasaṁ na gacche,

(Pāli only)
1125

मूलम्पिmū·lam·pi तेसंte·saṃ पलिखञ्ञpa·li·khañ·ña तिट्ठे;tiṭ·ṭhe

Mūlampi tesaṁ palikhañña tiṭṭhe;

(Pāli only)
1126

अथप्पियंa·thap·pi·yaṃ वाvā पनpa·na अप्पियंap·pi·yaṃ वा,vā

Athappiyaṁ vā pana appiyaṁ vā,

(Pāli only)
1127

अद्धाad·dhā भवन्तोbha·van·to अभिसम्भवेय्या”ति।a·bhi·sam·bha·vey·yā

Addhā bhavanto abhisambhaveyyā”ti.

(Pāli only)
1128

<ब्>पञ्ञंb पुरक्खत्वाpu·rak·khat·vā कल्याणपीति,</ब्>kal·yā·ṇa·pī·ti

Paññaṁ purakkhatvā kalyāṇapīti,

(Pāli only)
1129

<ब्>विक्खम्भयेb तानिtā·ni परिस्सयानि;</ब्>pa·ris·sa·yā·ni

Vikkhambhaye tāni parissayāni;

(Pāli only)
1130

<ब्>अरतिंb सहेथsa·he·tha सयनम्हिsa·ya·nam·hi पन्ते,</ब्>pan·te

Aratiṁ sahetha sayanamhi pante,

(Pāli only)
1131

<ब्>चतुरोb सहेथsa·he·tha परिदेवधम्मे।</ब्>pa·ri·de·va·dham·me

Caturo sahetha paridevadhamme.

(Pāli only)
1132

<ब्>पञ्ञंb पुरक्खत्वाpu·rak·khat·vā कल्याणपीती</ब्>ति।kal·yā·ṇa·pī·tī

Paññaṁ purakkhatvā kalyāṇapītīti.

(Pāli only)
1133

<ब्>पञ्ञा</ब्>तिb याyā पञ्ञाpañ·ñā पजाननाpa·jā·na·nā विचयोvi·ca·yo पविचयोpa·vi·ca·yo धम्मविचयोdham·ma·vi·ca·yo …पे…pe

Paññāti yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo …pe…

(Pāli only)
1134

अमोहोa·mo·ho सम्मादिट्ठि।sam·mā·diṭ·ṭhi

amoho sammādiṭṭhi.

(Pāli only)
1135

<ब्>पञ्ञंb पुरक्खत्वा</ब्>तिpu·rak·khat·vā इधेकच्चोi·dhe·kac·co पञ्ञंpañ·ñaṃ पुरतोpu·ra·to कत्वाkat·vā चरतिca·ra·ti पञ्ञाधजोpañ·ñā·dha·jo पञ्ञाकेतुpañ·ñā·ke·tu पञ्ञाधिपतेय्योpañ·ñā·dhi·pa·tey·yo विचयबहुलोvi·ca·ya·ba·hu·lo पविचयबहुलोpa·vi·ca·ya·ba·hu·lo पेक्खायनबहुलोpek·khā·ya·na·ba·hu·lo सम्पेक्खायनबहुलोsam·pek·khā·ya·na·ba·hu·lo विभूतविहारीvi·bhū·ta·vi·hā·rī तच्चरिकोtac·ca·ri·ko तब्बहुलोtab·ba·hu·lo तग्गरुकोtag·ga·ru·ko तन्निन्नोtan·nin·no तप्पोणोtap·po·ṇo तप्पब्भारोtap·pab·bhā·ro तदधिमुत्तोta·da·dhi·mut·to तदधिपतेय्योति।ta·da·dhi·pa·tey·yo·ti

Paññaṁ purakkhatvāti idhekacco paññaṁ purato katvā carati paññādhajo paññāketu paññādhipateyyo vicayabahulo pavicayabahulo pekkhāyanabahulo sampekkhāyanabahulo vibhūtavihārī taccariko tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyoti.

(Pāli only)
1136

एवम्पिe·vam·pi पञ्ञंpañ·ñaṃ पुरक्खत्वा।pu·rak·khat·vā

Evampi paññaṁ purakkhatvā.

(Pāli only)
1137

अथa·tha वाvā गच्छन्तोgac·chan·to वाvā “गच्छामी”तिgac·chā·mī पजानाति,pa·jā·nā·ti ठितोṭhi·to वाvā “ठितोम्ही”तिṭhi·tom·hī पजानाति,pa·jā·nā·ti निसिन्नोni·sin·no वाvā “निसिन्नोम्ही”तिni·sin·nom·hī पजानाति,pa·jā·nā·ti सयानोsa·yā·no वाvā “सयानोम्ही”तिsa·yā·nom·hī पजानाति,pa·jā·nā·ti यथाya·thā यथाya·thā वाvā पनस्सpa·nas·sa कायोkā·yo पणिहितोpa·ṇi·hi·to होतिho·ti तथाta·thā तथाta·thā नंnaṃ पजानातीति।pa·jā·nā·tī·ti

Atha vā gacchanto vā “gacchāmī”ti pajānāti, ṭhito vā “ṭhitomhī”ti pajānāti, nisinno vā “nisinnomhī”ti pajānāti, sayāno vā “sayānomhī”ti pajānāti, yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṁ pajānātīti.

(Pāli only)
1138

एवम्पिe·vam·pi पञ्ञंpañ·ñaṃ पुरक्खत्वा।pu·rak·khat·vā

Evampi paññaṁ purakkhatvā.

(Pāli only)
1139

अथa·tha वाvā अभिक्कन्तेa·bhik·kan·te पटिक्कन्तेpa·ṭik·kan·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti आलोकितेā·lo·ki·te विलोकितेvi·lo·ki·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti समिञ्जितेsa·miñ·ji·te पसारितेpa·sā·ri·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti सङ्घाटिपत्तचीवरधारणेsaṅ·ghā·ṭi·pat·ta·cī·va·ra·dhā·ra·ṇe सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti असितेa·si·te पीतेpī·te खायितेkhā·yi·te सायितेsā·yi·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti उच्चारपस्सावकम्मेuc·cā·ra·pas·sā·va·kam·me सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti गतेga·te ठितेṭhi·te निसिन्नेni·sin·ne सुत्तेsut·te जागरितेjā·ga·ri·te भासितेbhā·si·te तुण्हिभावेtuṇ·hi·bhā·ve सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होतीति।ho·tī·ti

Atha vā abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhibhāve sampajānakārī hotīti.

(Pāli only)
1140

एवम्पिe·vam·pi पञ्ञंpañ·ñaṃ पुरक्खत्वा।pu·rak·khat·vā

Evampi paññaṁ purakkhatvā.

(Pāli only)
1141

<ब्>कल्याणपीती</ब्>तिb बुद्धानुस्सतिवसेनbud·dhā·nus·sa·ti·va·se·na उप्पज्जतिup·paj·ja·ti पीतिpī·ti पामोज्जं—pā·moj·jaṃ

Kalyāṇapītīti buddhānussativasena uppajjati pīti pāmojjaṁ—

(Pāli only)
1142

कल्याणपीतीति।kal·yā·ṇa·pī·tī·ti

kalyāṇapītīti.

(Pāli only)
1143

धम्मानुस्सतिdham·mā·nus·sa·ti सङ्घानुस्सतिsaṅ·ghā·nus·sa·ti सीलानुस्सतिsī·lā·nus·sa·ti चागानुस्सतिcā·gā·nus·sa·ti देवतानुस्सतिde·va·tā·nus·sa·ti आनापानस्सतिā·nā·pā·nas·sa·ti मरणस्सतिma·ra·ṇas·sa·ti कायगतासतिवसेनkā·ya·ga·tā·sa·ti·va·se·na उपसमानुस्सतिवसेनu·pa·sa·mā·nus·sa·ti·va·se·na उप्पज्जतिup·paj·ja·ti पीतिpī·ti पामोज्जं—pā·moj·jaṃ

Dhammānussati saṅghānussati sīlānussati cāgānussati devatānussati ānāpānassati maraṇassati kāyagatāsativasena upasamānussativasena uppajjati pīti pāmojjaṁ—

(Pāli only)
1144

कल्याणपीतीति—kal·yā·ṇa·pī·tī·ti

kalyāṇapītīti—

(Pāli only)
1145

पञ्ञंpañ·ñaṃ पुरक्खत्वाpu·rak·khat·vā कल्याणपीति।kal·yā·ṇa·pī·ti

paññaṁ purakkhatvā kalyāṇapīti.

(Pāli only)
1146

<ब्>विक्खम्भयेb तानिtā·ni परिस्सयानी</ब्>ति।pa·ris·sa·yā·nī

Vikkhambhaye tāni parissayānīti.

(Pāli only)
1147

<ब्>परिस्सया</ब्>तिb द्वेdve परिस्सया—pa·ris·sa·yā

Parissayāti dve parissayā—

(Pāli only)
1148

पाकटपरिस्सयाpā·ka·ṭa·pa·ris·sa·yā चca पटिच्छन्नपरिस्सयाpa·ṭic·chan·na·pa·ris·sa·yā चca …पे…pe

pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca …pe…

(Pāli only)
1149

इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti पाकटपरिस्सयाpā·ka·ṭa·pa·ris·sa·yā …पे…pe

ime vuccanti pākaṭaparissayā …pe…

(Pāli only)
1150

इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti पटिच्छन्नपरिस्सयाpa·ṭic·chan·na·pa·ris·sa·yā …पे…pe

ime vuccanti paṭicchannaparissayā …pe…

(Pāli only)
1151

एवम्पिe·vam·pi तत्रासयाति—tat·rā·sa·yā·ti

evampi tatrāsayāti—

(Pāli only)
1152

परिस्सया।pa·ris·sa·yā

parissayā.

(Pāli only)
1153

<ब्>विक्खम्भयेb तानिtā·ni परिस्सयानी</ब्>ति।pa·ris·sa·yā·nī

Vikkhambhaye tāni parissayānīti.

(Pāli only)
1154

तानिtā·ni परिस्सयानिpa·ris·sa·yā·ni विक्खम्भेय्यvik·kham·bhey·ya अभिभवेय्यa·bhi·bha·vey·ya अज्झोत्थरेय्यaj·jhot·tha·rey·ya परियादियेय्यpa·ri·yā·di·yey·ya मद्देय्याति—mad·dey·yā·ti

Tāni parissayāni vikkhambheyya abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti—

(Pāli only)
1155

विक्खम्भयेvik·kham·bha·ye तानिtā·ni परिस्सयानि।pa·ris·sa·yā·ni

vikkhambhaye tāni parissayāni.

(Pāli only)
1156

<ब्>अरतिंb सहेथsa·he·tha सयनम्हिsa·ya·nam·hi पन्ते</ब्>ति।pan·te

Aratiṁ sahetha sayanamhi panteti.

(Pāli only)
1157

<ब्>अरती</ब्>तिb याyā अरतिa·ra·ti अरतिताa·ra·ti·tā अनभिरतिa·na·bhi·ra·ti अनभिरमणाa·na·bhi·ra·ma·ṇā उक्कण्ठिताuk·kaṇ·ṭhi·tā परितस्सिता।pa·ri·tas·si·tā

Aratīti yā arati aratitā anabhirati anabhiramaṇā ukkaṇṭhitā paritassitā.

(Pāli only)
1158

<ब्>सयनम्हिb पन्ते</ब्>तिpan·te पन्तेसुpan·te·su वाvā सेनासनेसुse·nā·sa·ne·su अञ्ञतरञ्ञतरेसुañ·ña·ta·rañ·ña·ta·re·su वाvā अधिकुसलेसुa·dhi·ku·sa·le·su धम्मेसुdham·me·su अरतिंa·ra·tiṃ सहेय्यsa·hey·ya अभिभवेय्यa·bhi·bha·vey·ya अज्झोत्थरेय्यaj·jhot·tha·rey·ya परियादियेय्यpa·ri·yā·di·yey·ya मद्देय्याति—mad·dey·yā·ti

Sayanamhi panteti pantesu vā senāsanesu aññataraññataresu vā adhikusalesu dhammesu aratiṁ saheyya abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti—

(Pāli only)
1159

अरतिंa·ra·tiṃ सहेथsa·he·tha सयनम्हिsa·ya·nam·hi पन्ते।pan·te

aratiṁ sahetha sayanamhi pante.

(Pāli only)
1160

<ब्>चतुरोb सहेथsa·he·tha परिदेवधम्मे</ब्>ति।pa·ri·de·va·dham·me

Caturo sahetha paridevadhammeti.

(Pāli only)
1161

चत्तारोcat·tā·ro परिदेवनीयेpa·ri·de·va·nī·ye धम्मेdham·me सहेय्यsa·hey·ya परिसहेय्यpa·ri·sa·hey·ya अभिभवेय्यa·bhi·bha·vey·ya अज्झोत्थरेय्यaj·jhot·tha·rey·ya परियादियेय्यpa·ri·yā·di·yey·ya मद्देय्याति—mad·dey·yā·ti

Cattāro paridevanīye dhamme saheyya parisaheyya abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti—

(Pāli only)
1162

चतुरोca·tu·ro सहेथsa·he·tha परिदेवधम्मे।pa·ri·de·va·dham·me

caturo sahetha paridevadhamme.

(Pāli only)
1163

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1164

“पञ्ञंpañ·ñaṃ पुरक्खत्वाpu·rak·khat·vā कल्याणपीति,kal·yā·ṇa·pī·ti

“Paññaṁ purakkhatvā kalyāṇapīti,

(Pāli only)
1165

विक्खम्भयेvik·kham·bha·ye तानिtā·ni परिस्सयानि;pa·ris·sa·yā·ni

Vikkhambhaye tāni parissayāni;

(Pāli only)
1166

अरतिंa·ra·tiṃ सहेथsa·he·tha सयनम्हिsa·ya·nam·hi पन्ते,pan·te

Aratiṁ sahetha sayanamhi pante,

(Pāli only)
1167

चतुरोca·tu·ro सहेथsa·he·tha परिदेवधम्मे”ति।pa·ri·de·va·dham·me

Caturo sahetha paridevadhamme”ti.

(Pāli only)
1168

<ब्>किंसूb असिस्संa·sis·saṃ कुवku·va वाvā असिस्सं,</ब्>a·sis·saṃ

Kiṁsū asissaṁ kuva vā asissaṁ,

(Pāli only)
1169

<ब्>दुक्खंb वतva·ta सेत्थset·tha कुवज्जku·vaj·ja सेस्सं;</ब्>ses·saṃ

Dukkhaṁ vata settha kuvajja sessaṁ;

(Pāli only)
1170

<ब्>एतेb वितक्केvi·tak·ke परिदेवनेय्ये,</ब्>pa·ri·de·va·ney·ye

Ete vitakke paridevaneyye,

(Pāli only)
1171

<ब्>विनयेथb सेखोse·kho अनिकेतचारी।</ब्>a·ni·ke·ta·cā·rī

Vinayetha sekho aniketacārī.

(Pāli only)
1172

<ब्>किंसूb असिस्संa·sis·saṃ कुवku·va वाvā असिस्सन्</ब्>ति।a·sis·san

Kiṁsū asissaṁ kuva vā asissanti.

(Pāli only)
1173

<ब्>किंसूb असिस्सामी</ब्>तिa·sis·sā·mī किंkiṃ भुञ्जिस्सामिbhuñ·jis·sā·mi ओदनंo·da·naṃ वाvā कुम्मासंkum·mā·saṃ वाvā सत्तुंsat·tuṃ वाvā मच्छंmac·chaṃ वाvā मंसंmaṃ·saṃ वाति—vā·ti

Kiṁsū asissāmīti kiṁ bhuñjissāmi odanaṁ vā kummāsaṁ vā sattuṁ vā macchaṁ vā maṁsaṁ vāti—

(Pāli only)
1174

किंसूkiṃ·sū असिस्सं।a·sis·saṃ

kiṁsū asissaṁ.

(Pāli only)
1175

<ब्>कुवb वाvā असिस्सन्</ब्>तिa·sis·san कत्थkat·tha भुञ्जिस्सामिbhuñ·jis·sā·mi खत्तियकुलेkhat·ti·ya·ku·le वाvā ब्राह्मणकुलेbrāh·ma·ṇa·ku·le वाvā वेस्सकुलेves·sa·ku·le वाvā सुद्दकुलेsud·da·ku·le वाति—vā·ti

Kuva vā asissanti kattha bhuñjissāmi khattiyakule vā brāhmaṇakule vā vessakule vā suddakule vāti—

(Pāli only)
1176

किंसूkiṃ·sū असिस्संa·sis·saṃ कुवku·va वाvā असिस्सं।a·sis·saṃ

kiṁsū asissaṁ kuva vā asissaṁ.

(Pāli only)
1177

<ब्>दुक्खंb वतva·ta सेत्थset·tha कुवज्जku·vaj·ja सेस्सन्</ब्>तिses·san इमंi·maṃ रत्तिंrat·tiṃ दुक्खंduk·khaṃ सयित्थsa·yit·tha फलकेpha·la·ke वाvā तट्टिकायtaṭ·ṭi·kā·ya वाvā चम्मखण्डेcam·ma·khaṇ·ḍe वाvā तिणसन्थारेti·ṇa·san·thā·re वाvā पण्णसन्थारेpaṇ·ṇa·san·thā·re वाvā पलालसन्थारेpa·lā·la·san·thā·re वा।vā

Dukkhaṁ vata settha kuvajja sessanti imaṁ rattiṁ dukkhaṁ sayittha phalake vā taṭṭikāya vā cammakhaṇḍe vā tiṇasanthāre vā paṇṇasanthāre vā palālasanthāre vā.

(Pāli only)
1178

आगामिरत्तिंā·gā·mi·rat·tiṃ कत्थkat·tha सुखंsu·khaṃ सयिस्सामिsa·yis·sā·mi मञ्चेmañ·ce वाvā पीठेpī·ṭhe वाvā भिसियाbhi·si·yā वाvā बिम्बोहनेbim·bo·ha·ne वाvā विहारेvi·hā·re वाvā अड्ढयोगेaḍ·ḍha·yo·ge वाvā पासादेpā·sā·de वाvā हम्मियेham·mi·ye वाvā गुहायgu·hā·ya वाति—vā·ti

Āgāmirattiṁ kattha sukhaṁ sayissāmi mañce vā pīṭhe vā bhisiyā vā bimbohane vā vihāre vā aḍḍhayoge vā pāsāde vā hammiye vā guhāya vāti—

(Pāli only)
1179

दुक्खंduk·khaṃ वतva·ta सेत्थset·tha कुवज्जku·vaj·ja सेस्सं।ses·saṃ

dukkhaṁ vata settha kuvajja sessaṁ.

(Pāli only)
1180

<ब्>एतेb वितक्केvi·tak·ke परिदेवनेय्ये</ब्>ति।pa·ri·de·va·ney·ye

Ete vitakke paridevaneyyeti.

(Pāli only)
1181

<ब्>एतेb वितक्के</ब्>तिvi·tak·ke द्वेdve पिण्डपातपटिसञ्ञुत्तेpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭi·sañ·ñut·te वितक्के,vi·tak·ke द्वेdve सेनासनपटिसञ्ञुत्तेse·nā·sa·na·pa·ṭi·sañ·ñut·te वितक्के।vi·tak·ke

Ete vitakketi dve piṇḍapātapaṭisaññutte vitakke, dve senāsanapaṭisaññutte vitakke.

(Pāli only)
1182

<ब्>परिदेवनेय्ये</ब्>तिb आदेवनेय्येā·de·va·ney·ye परिदेवनेय्येति—pa·ri·de·va·ney·ye·ti

Paridevaneyyeti ādevaneyye paridevaneyyeti—

(Pāli only)
1183

एतेe·te वितक्केvi·tak·ke परिदेवनेय्ये।pa·ri·de·va·ney·ye

ete vitakke paridevaneyye.

(Pāli only)
1184

<ब्>विनयेथb सेखोse·kho अनिकेतचारी</ब्>ति।a·ni·ke·ta·cā·rī

Vinayetha sekho aniketacārīti.

(Pāli only)
1185

<ब्>सेखो</ब्>तिb किङ्कारणाkiṅ·kā·ra·ṇā वुच्चतिvuc·ca·ti सेखो?se·kho

Sekhoti kiṅkāraṇā vuccati sekho?

(Pāli only)
1186

सिक्खतीति—sik·kha·tī·ti

Sikkhatīti—

(Pāli only)
1187

सेखो।se·kho

sekho.

(Pāli only)
1188

किञ्चkiñ·ca सिक्खति?sik·kha·ti

Kiñca sikkhati?

(Pāli only)
1189

अधिसीलम्पिa·dhi·sī·lam·pi सिक्खति,sik·kha·ti अधिचित्तम्पिa·dhi·cit·tam·pi सिक्खति,sik·kha·ti अधिपञ्ञम्पिa·dhi·pañ·ñam·pi सिक्खति।sik·kha·ti

Adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati.

(Pāli only)
1190

कतमाka·ta·mā अधिसीलसिक्खाa·dhi·sī·la·sik·khā …पे…pe

Katamā adhisīlasikkhā …pe…

(Pāli only)
1191

अयंa·yaṃ अधिपञ्ञासिक्खा।a·dhi·pañ·ñā·sik·khā

ayaṁ adhipaññāsikkhā.

(Pāli only)
1192

इमाi·mā तिस्सोtis·so सिक्खायोsik·khā·yo आवज्जन्तोā·vaj·jan·to सिक्खति,sik·kha·ti जानन्तोjā·nan·to पस्सन्तोpas·san·to पच्चवेक्खन्तोpac·ca·vek·khan·to चित्तंcit·taṃ अधिट्ठहन्तोa·dhiṭ·ṭha·han·to सिक्खति,sik·kha·ti सद्धायsad·dhā·ya अधिमुच्चन्तोa·dhi·muc·can·to सिक्खति,sik·kha·ti वीरियंvī·ri·yaṃ पग्गण्हन्तो,pag·gaṇ·han·to सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेन्तो,u·paṭ·ṭha·pen·to चित्तंcit·taṃ समादहन्तो,sa·mā·da·han·to पञ्ञायpañ·ñā·ya पजानन्तोpa·jā·nan·to सिक्खति,sik·kha·ti अभिञ्ञेय्यंa·bhiñ·ñey·yaṃ अभिजानन्तोa·bhi·jā·nan·to सिक्खति,sik·kha·ti परिञ्ञेय्यंpa·riñ·ñey·yaṃ परिजानन्तो,pa·ri·jā·nan·to पहातब्बंpa·hā·tab·baṃ पजहन्तो,pa·ja·han·to भावेतब्बंbhā·ve·tab·baṃ भावेन्तो,bhā·ven·to सच्छिकातब्बंsac·chi·kā·tab·baṃ सच्छिकरोन्तोsac·chi·ka·ron·to सिक्खतिsik·kha·ti आचरतिā·ca·ra·ti समाचरतिsa·mā·ca·ra·ti समादायsa·mā·dā·ya सिक्खति।sik·kha·ti

Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati, jānanto passanto paccavekkhanto cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkhati, saddhāya adhimuccanto sikkhati, vīriyaṁ paggaṇhanto, satiṁ upaṭṭhapento, cittaṁ samādahanto, paññāya pajānanto sikkhati, abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkhati, pariññeyyaṁ parijānanto, pahātabbaṁ pajahanto, bhāvetabbaṁ bhāvento, sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkhati ācarati samācarati samādāya sikkhati.

(Pāli only)
1193

तङ्कारणाtaṅ·kā·ra·ṇā वुच्चति—vuc·ca·ti

Taṅkāraṇā vuccati—

(Pāli only)
1194

सेखो।se·kho

sekho.

(Pāli only)
1195

विनयायvi·na·yā·ya पटिविनयायpa·ṭi·vi·na·yā·ya पहानायpa·hā·nā·ya वूपसमायvū·pa·sa·mā·ya पटिनिस्सग्गायpa·ṭi·nis·sag·gā·ya पटिपस्सद्धियाpa·ṭi·pas·sad·dhi·yā अधिसीलम्पिa·dhi·sī·lam·pi सिक्खेय्य,sik·khey·ya अधिचित्तम्पिa·dhi·cit·tam·pi सिक्खेय्य,sik·khey·ya अधिपञ्ञम्पिa·dhi·pañ·ñam·pi सिक्खेय्य।sik·khey·ya

Vinayāya paṭivinayāya pahānāya vūpasamāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya.

(Pāli only)
1196

इमाi·mā तिस्सोtis·so सिक्खायोsik·khā·yo आवज्जन्तोā·vaj·jan·to सिक्खेय्यsik·khey·ya जानन्तोjā·nan·to …पे…pe

Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya jānanto …pe…

(Pāli only)
1197

सच्छिकातब्बंsac·chi·kā·tab·baṃ सच्छिकरोन्तोsac·chi·ka·ron·to सिक्खेय्यsik·khey·ya आचरेय्यā·ca·rey·ya समाचरेय्यsa·mā·ca·rey·ya समादायsa·mā·dā·ya वत्तेय्याति—vat·tey·yā·ti

sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—

(Pāli only)
1198

विनयेथvi·na·ye·tha सेखो।se·kho

vinayetha sekho.

(Pāli only)
1199

<ब्>अनिकेतचारी</ब्>ति।b

Aniketacārīti.

(Pāli only)
1200

कथंka·thaṃ निकेतचारीni·ke·ta·cā·rī होति?ho·ti

Kathaṁ niketacārī hoti?

(Pāli only)
1201

इधेकच्चोi·dhe·kac·co कुलपलिबोधेनku·la·pa·li·bo·dhe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti गणपलिबोधेनga·ṇa·pa·li·bo·dhe·na … आवासपलिबोधेनā·vā·sa·pa·li·bo·dhe·na … चीवरपलिबोधेनcī·va·ra·pa·li·bo·dhe·na … पिण्डपातपलिबोधेनpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·li·bo·dhe·na … सेनासनपलिबोधेनse·nā·sa·na·pa·li·bo·dhe·na … गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारपलिबोधेनgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·ra·pa·li·bo·dhe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

Idhekacco kulapalibodhena samannāgato hoti, gaṇapalibodhena … āvāsapalibodhena … cīvarapalibodhena … piṇḍapātapalibodhena … senāsanapalibodhena … gilānapaccayabhesajjaparikkhārapalibodhena samannāgato hoti.

(Pāli only)
1202

एवंe·vaṃ निकेतचारीni·ke·ta·cā·rī होति।ho·ti

Evaṁ niketacārī hoti.

(Pāli only)
1203

कथंka·thaṃ अनिकेतचारीa·ni·ke·ta·cā·rī होति?ho·ti

Kathaṁ aniketacārī hoti?

(Pāli only)
1204

इधi·dha भिक्खुbhik·khu नna कुलपलिबोधेनku·la·pa·li·bo·dhe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti नna गणपलिबोधेनga·ṇa·pa·li·bo·dhe·na … नna आवासपलिबोधेनā·vā·sa·pa·li·bo·dhe·na … नna चीवरपलिबोधेनcī·va·ra·pa·li·bo·dhe·na … नna पिण्डपातपलिबोधेनpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·li·bo·dhe·na … नna सेनासनपलिबोधेनse·nā·sa·na·pa·li·bo·dhe·na … नna गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारपलिबोधेनgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·ra·pa·li·bo·dhe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

Idha bhikkhu na kulapalibodhena samannāgato hoti, na gaṇapalibodhena … na āvāsapalibodhena … na cīvarapalibodhena … na piṇḍapātapalibodhena … na senāsanapalibodhena … na gilānapaccayabhesajjaparikkhārapalibodhena samannāgato hoti.

(Pāli only)
1205

एवंe·vaṃ अनिकेतचारीa·ni·ke·ta·cā·rī होति।ho·ti

Evaṁ aniketacārī hoti.

(Pāli only)
1206

“मगधंma·ga·dhaṃ गताga·tā कोसलंko·sa·laṃ गता,ga·tā

“Magadhaṁ gatā kosalaṁ gatā,

(Pāli only)
1207

एकच्चियाe·kac·ci·yā पनpa·na वज्जिभूमिया;vaj·ji·bhū·mi·yā

Ekacciyā pana vajjibhūmiyā;

(Pāli only)
1208

मिगाmi·gā वियvi·ya असङ्घचारिनो,a·saṅ·gha·cā·ri·no

Migā viya asaṅghacārino,

(Pāli only)
1209

अनिकेताa·ni·ke·tā विहरन्तिvi·ha·ran·ti भिक्खवो।bhik·kha·vo

Aniketā viharanti bhikkhavo.

(Pāli only)
1210

साधुsā·dhu चरितकंca·ri·ta·kaṃ साधुsā·dhu सुचरितं,su·ca·ri·taṃ

Sādhu caritakaṁ sādhu sucaritaṁ,

(Pāli only)
1211

साधुsā·dhu सदाsa·dā अनिकेतविहारो;a·ni·ke·ta·vi·hā·ro

Sādhu sadā aniketavihāro;

(Pāli only)
1212

अत्थपुच्छनंat·tha·puc·cha·naṃ पदक्खिणंpa·dak·khi·ṇaṃ कम्मं,kam·maṃ

Atthapucchanaṁ padakkhiṇaṁ kammaṁ,

(Pāli only)
1213

एतंe·taṃ सामञ्ञंsā·mañ·ñaṃ अकिञ्चनस्सा”ति।a·kiñ·ca·nas·sā

Etaṁ sāmaññaṁ akiñcanassā”ti.

(Pāli only)
1214

विनयेथvi·na·ye·tha सेखोse·kho अनिकेतचारी।a·ni·ke·ta·cā·rī

Vinayetha sekho aniketacārī.

(Pāli only)
1215

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1216

“किंसूkiṃ·sū असिस्संa·sis·saṃ कुवku·va वाvā असिस्सं,a·sis·saṃ

“Kiṁsū asissaṁ kuva vā asissaṁ,

(Pāli only)
1217

दुक्खंduk·khaṃ वतva·ta सेत्थset·tha कुवज्जku·vaj·ja सेस्सं;ses·saṃ

Dukkhaṁ vata settha kuvajja sessaṁ;

(Pāli only)
1218

एतेe·te वितक्केvi·tak·ke परिदेवनेय्ये,pa·ri·de·va·ney·ye

Ete vitakke paridevaneyye,

(Pāli only)
1219

विनयेथvi·na·ye·tha सेखोse·kho अनिकेतचारी”ति।a·ni·ke·ta·cā·rī

Vinayetha sekho aniketacārī”ti.

(Pāli only)
1220

<ब्>अन्नञ्चb लद्धाlad·dhā वसनञ्चva·sa·nañ·ca काले,</ब्>kā·le

Annañca laddhā vasanañca kāle,

(Pāli only)
1221

<ब्>मत्तंb सsa जञ्ञाjañ·ñā इधi·dha तोसनत्थं;</ब्>to·sa·nat·thaṃ

Mattaṁ sa jaññā idha tosanatthaṁ;

(Pāli only)
1222

<ब्>सोb तेसुte·su गुत्तोgut·to यतचारिya·ta·cā·ri गामे,</ब्>gā·me

So tesu gutto yatacāri gāme,

(Pāli only)
1223

<ब्>रुसितोपिb वाचंvā·caṃ फरुसंpha·ru·saṃ नna वज्जा।</ब्>vaj·jā

Rusitopi vācaṁ pharusaṁ na vajjā.

(Pāli only)
1224

<ब्>अन्नञ्चb लद्धाlad·dhā वसनञ्चva·sa·nañ·ca काले</ब्>ति।kā·le

Annañca laddhā vasanañca kāleti.

(Pāli only)
1225

<ब्>अन्नन्</ब्>तिb ओदनोo·da·no कुम्मासोkum·mā·so सत्तुsat·tu मच्छोmac·cho मंसं।maṃ·saṃ

Annanti odano kummāso sattu maccho maṁsaṁ.

(Pāli only)
1226

<ब्>वसनन्</ब्>तिb छcha चीवरानि—cī·va·rā·ni

Vasananti cha cīvarāni—

(Pāli only)
1227

खोमं,kho·maṃ कप्पासिकं,kap·pā·si·kaṃ कोसेय्यं,ko·sey·yaṃ कम्बलं,kam·ba·laṃ साणं,sā·ṇaṃ भङ्गं।bhaṅ·gaṃ

khomaṁ, kappāsikaṁ, koseyyaṁ, kambalaṁ, sāṇaṁ, bhaṅgaṁ.

(Pāli only)
1228

<ब्>अन्नञ्चb लद्धाlad·dhā वसनञ्चva·sa·nañ·ca काले</ब्>ति।kā·le

Annañca laddhā vasanañca kāleti.

(Pāli only)
1229

चीवरंcī·va·raṃ लभित्वाla·bhit·vā पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ लभित्वाla·bhit·vā नna कुहनाय,ku·ha·nā·ya नna लपनाय,la·pa·nā·ya नna नेमित्तिकताय,ne·mit·ti·ka·tā·ya नna निप्पेसिकताय,nip·pe·si·ka·tā·ya नna लाभेनlā·bhe·na लाभंlā·bhaṃ निजिगीसनताय,ni·ji·gī·sa·na·tā·ya नna दारुदानेन,dā·ru·dā·ne·na नna वेळुदानेन,ve·ḷu·dā·ne·na नna पत्तदानेन,pat·ta·dā·ne·na नna पुप्फदानेन,pup·pha·dā·ne·na नna फलदानेन,pha·la·dā·ne·na नna सिनानदानेन,si·nā·na·dā·ne·na नna चुण्णदानेन,cuṇ·ṇa·dā·ne·na नna मत्तिकादानेन,mat·ti·kā·dā·ne·na नna दन्तकट्ठदानेन,dan·ta·kaṭ·ṭha·dā·ne·na नna मुखोदकदानेन,mu·kho·da·ka·dā·ne·na नna चाटुकम्यताय,cā·ṭu·kam·ya·tā·ya नna मुग्गसूप्यताय,mug·ga·sūp·ya·tā·ya नna पारिभट्यताय,pā·ri·bhaṭ·ya·tā·ya नna पीठमद्दिकताय,pī·ṭha·mad·di·ka·tā·ya नna वत्थुविज्जाय,vat·thu·vij·jā·ya नna तिरच्छानविज्जाय,ti·rac·chā·na·vij·jā·ya नna अङ्गविज्जाय,aṅ·ga·vij·jā·ya नna नक्खत्तविज्जाय,nak·khat·ta·vij·jā·ya नna दूतगमनेन,dū·ta·ga·ma·ne·na नna पहिणगमनेन,pa·hi·ṇa·ga·ma·ne·na नna जङ्घपेसनियेन,jaṅ·gha·pe·sa·ni·ye·na नna वेज्जकम्मेन,vej·ja·kam·me·na नna पिण्डपटिपिण्डकेन,piṇ·ḍa·pa·ṭi·piṇ·ḍa·ke·na नna दानानुप्पदानेन,dā·nā·nup·pa·dā·ne·na धम्मेनdham·me·na समेनsa·me·na लद्धाlad·dhā लभित्वाla·bhit·vā अधिगन्त्वाa·dhi·gan·tvā विन्दित्वाvin·dit·vā पटिलभित्वाति—pa·ṭi·la·bhit·vā·ti

Cīvaraṁ labhitvā piṇḍapātaṁ labhitvā na kuhanāya, na lapanāya, na nemittikatāya, na nippesikatāya, na lābhena lābhaṁ nijigīsanatāya, na dārudānena, na veḷudānena, na pattadānena, na pupphadānena, na phaladānena, na sinānadānena, na cuṇṇadānena, na mattikādānena, na dantakaṭṭhadānena, na mukhodakadānena, na cāṭukamyatāya, na muggasūpyatāya, na pāribhaṭyatāya, na pīṭhamaddikatāya, na vatthuvijjāya, na tiracchānavijjāya, na aṅgavijjāya, na nakkhattavijjāya, na dūtagamanena, na pahiṇagamanena, na jaṅghapesaniyena, na vejjakammena, na piṇḍapaṭipiṇḍakena, na dānānuppadānena, dhammena samena laddhā labhitvā adhigantvā vinditvā paṭilabhitvāti—

(Pāli only)
1230

अन्नञ्चan·nañ·ca लद्धाlad·dhā वसनञ्चva·sa·nañ·ca काले।kā·le

annañca laddhā vasanañca kāle.

(Pāli only)
1231

<ब्>मत्तंb सsa जञ्ञाjañ·ñā इधi·dha तोसनत्थन्</ब्>ति।to·sa·nat·than

Mattaṁ sa jaññā idha tosanatthanti.

(Pāli only)
1232

<ब्>मत्तंb सsa जञ्ञा</ब्>तिjañ·ñā द्वीहिdvī·hi कारणेहिkā·ra·ṇe·hi मत्तंmat·taṃ जानेय्य—jā·ney·ya

Mattaṁ sa jaññāti dvīhi kāraṇehi mattaṁ jāneyya—

(Pāli only)
1233

पटिग्गहणतोpa·ṭig·ga·ha·ṇa·to वाvā परिभोगतोpa·ri·bho·ga·to वा।vā

paṭiggahaṇato vā paribhogato vā.

(Pāli only)
1234

कथंka·thaṃ पटिग्गहणतोpa·ṭig·ga·ha·ṇa·to मत्तंmat·taṃ जानाति?jā·nā·ti

Kathaṁ paṭiggahaṇato mattaṁ jānāti?

(Pāli only)
1235

थोकेपिtho·ke·pi दिय्यमानेdiy·ya·mā·ne कुलानुदयायku·lā·nu·da·yā·ya कुलानुरक्खायku·lā·nu·rak·khā·ya कुलानुकम्पायku·lā·nu·kam·pā·ya पटिग्गण्हाति,pa·ṭig·gaṇ·hā·ti बहुकेपिba·hu·ke·pi दिय्यमानेdiy·ya·mā·ne कायपरिहारिकंkā·ya·pa·ri·hā·ri·kaṃ चीवरंcī·va·raṃ पटिग्गण्हातिpa·ṭig·gaṇ·hā·ti कुच्छिपरिहारिकंkuc·chi·pa·ri·hā·ri·kaṃ पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ पटिग्गण्हाति।pa·ṭig·gaṇ·hā·ti

Thokepi diyyamāne kulānudayāya kulānurakkhāya kulānukampāya paṭiggaṇhāti, bahukepi diyyamāne kāyaparihārikaṁ cīvaraṁ paṭiggaṇhāti kucchiparihārikaṁ piṇḍapātaṁ paṭiggaṇhāti.

(Pāli only)
1236

एवंe·vaṃ पटिग्गहणतोpa·ṭig·ga·ha·ṇa·to मत्तंmat·taṃ जानाति।jā·nā·ti

Evaṁ paṭiggahaṇato mattaṁ jānāti.

(Pāli only)
1237

कथंka·thaṃ परिभोगतोpa·ri·bho·ga·to मत्तंmat·taṃ जानाति?jā·nā·ti

Kathaṁ paribhogato mattaṁ jānāti?

(Pāli only)
1238

पटिसङ्खाpa·ṭi·saṅ·khā योनिसोyo·ni·so चीवरंcī·va·raṃ पटिसेवतिpa·ṭi·se·va·ti यावदेवyā·va·de·va सीतस्सsī·tas·sa पटिघातायpa·ṭi·ghā·tā·ya उण्हस्सuṇ·has·sa पटिघातायpa·ṭi·ghā·tā·ya डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सानंḍaṃ·sa·ma·ka·sa·vā·tā·ta·pa·sa·rī·sa·pa·sam·phas·sā·naṃ पटिघाताय,pa·ṭi·ghā·tā·ya यावदेवyā·va·de·va हिरिकोपीनपटिच्छादनत्थं।hi·ri·ko·pī·na·pa·ṭic·chā·da·nat·thaṃ

Paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṁ paṭisevati yāvadeva sītassa paṭighātāya uṇhassa paṭighātāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnapaṭicchādanatthaṁ.

(Pāli only)
1239

पटिसङ्खाpa·ṭi·saṅ·khā योनिसोyo·ni·so पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ पटिसेवतिpa·ṭi·se·va·ti नेवne·va दवायda·vā·ya नna मदायma·dā·ya नna मण्डनायmaṇ·ḍa·nā·ya नna विभूसनाय,vi·bhū·sa·nā·ya यावदेवyā·va·de·va इमस्सi·mas·sa कायस्सkā·yas·sa ठितियाṭhi·ti·yā यापनायyā·pa·nā·ya विहिंसूपरतियाvi·hiṃ·sū·pa·ra·ti·yā ब्रह्मचरियानुग्गहाय।brah·ma·ca·ri·yā·nug·ga·hā·ya

Paṭisaṅkhā yoniso piṇḍapātaṁ paṭisevati neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.

(Pāli only)
1240

इतिi·ti पुराणञ्चpu·rā·ṇañ·ca वेदनंve·da·naṃ पटिहङ्खामिpa·ṭi·haṅ·khā·mi नवञ्चna·vañ·ca वेदनंve·da·naṃ नna उप्पादेस्सामि,up·pā·des·sā·mi यात्राyāt·rā चca मेme भविस्सतिbha·vis·sa·ti अनवज्जताa·na·vaj·ja·tā चca फासुविहारोphā·su·vi·hā·ro च।ca

Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca.

(Pāli only)
1241

पटिसङ्खाpa·ṭi·saṅ·khā योनिसोyo·ni·so सेनासनंse·nā·sa·naṃ पटिसेवतिpa·ṭi·se·va·ti यावदेवyā·va·de·va सीतस्सsī·tas·sa पटिघातायpa·ṭi·ghā·tā·ya उण्हस्सuṇ·has·sa पटिघातायpa·ṭi·ghā·tā·ya डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सानंḍaṃ·sa·ma·ka·sa·vā·tā·ta·pa·sa·rī·sa·pa·sam·phas·sā·naṃ पटिघाताय,pa·ṭi·ghā·tā·ya यावदेवyā·va·de·va उतुपरिस्सयविनोदनपटिसल्लानारामत्थं।u·tu·pa·ris·sa·ya·vi·no·da·na·pa·ṭi·sal·lā·nā·rā·mat·thaṃ

Paṭisaṅkhā yoniso senāsanaṁ paṭisevati yāvadeva sītassa paṭighātāya uṇhassa paṭighātāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodanapaṭisallānārāmatthaṁ.

(Pāli only)
1242

पटिसङ्खाpa·ṭi·saṅ·khā योनिसोyo·ni·so गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारंgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·raṃ पटिसेवतिpa·ṭi·se·va·ti यावदेवyā·va·de·va उप्पन्नानंup·pan·nā·naṃ वेय्याबाधिकानंvey·yā·bā·dhi·kā·naṃ वेदनानंve·da·nā·naṃ पटिघातायpa·ṭi·ghā·tā·ya अब्यापज्जपरमताय।ab·yā·paj·ja·pa·ra·ma·tā·ya

Paṭisaṅkhā yoniso gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭisevati yāvadeva uppannānaṁ veyyābādhikānaṁ vedanānaṁ paṭighātāya abyāpajjaparamatāya.

(Pāli only)
1243

एवंe·vaṃ परिभोगतोpa·ri·bho·ga·to मत्तंmat·taṃ जानाति।jā·nā·ti

Evaṁ paribhogato mattaṁ jānāti.

(Pāli only)
1244

<ब्>मत्तंb सsa जञ्ञा</ब्>ति।jañ·ñā

Mattaṁ sa jaññāti.

(Pāli only)
1245

इमेहिi·me·hi द्वीहिdvī·hi कारणेहिkā·ra·ṇe·hi मत्तंmat·taṃ जानेय्यjā·ney·ya आजानेय्यā·jā·ney·ya पटिविजानेय्यpa·ṭi·vi·jā·ney·ya पटिविज्झेय्याति—pa·ṭi·vij·jhey·yā·ti

Imehi dvīhi kāraṇehi mattaṁ jāneyya ājāneyya paṭivijāneyya paṭivijjheyyāti—

(Pāli only)
1246

मत्तंmat·taṃ सsa जञ्ञा।jañ·ñā

mattaṁ sa jaññā.

(Pāli only)
1247

<ब्>इधb तोसनत्थन्</ब्>ति।to·sa·nat·than

Idha tosanatthanti.

(Pāli only)
1248

इधi·dha भिक्खुbhik·khu सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti इतरीतरेनi·ta·rī·ta·re·na चीवरेनcī·va·re·na इतरीतरचीवरसन्तुट्ठियाi·ta·rī·ta·ra·cī·va·ra·san·tuṭ·ṭhi·yā चca वण्णवादी,vaṇ·ṇa·vā·dī नna चca चीवरहेतुcī·va·ra·he·tu अनेसनंa·ne·sa·naṃ अप्पतिरूपंap·pa·ti·rū·paṃ आपज्जति;ā·paj·ja·ti

Idha bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati;

(Pāli only)
1249

अलद्धाa·lad·dhā चca चीवरंcī·va·raṃ नna परितस्सति,pa·ri·tas·sa·ti लद्धाlad·dhā चca चीवरंcī·va·raṃ अगधितोa·ga·dhi·to अमुच्छितोa·muc·chi·to अनज्झोसन्नो,a·naj·jho·san·no आदीनवदस्सावीā·dī·na·va·das·sā·vī निस्सरणपञ्ञोnis·sa·ra·ṇa·pañ·ño परिभुञ्जति;pa·ri·bhuñ·ja·ti

aladdhā ca cīvaraṁ na paritassati, laddhā ca cīvaraṁ agadhito amucchito anajjhosanno, ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati;

(Pāli only)
1250

तायtā·ya चca पनpa·na इतरीतरचीवरसन्तुट्ठियाi·ta·rī·ta·ra·cī·va·ra·san·tuṭ·ṭhi·yā नेवत्तानुक्कंसेति,ne·vat·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

(Pāli only)
1251

योyo हिhi तत्थtat·tha दक्खोdak·kho अनलसोa·na·la·so सम्पजानोsam·pa·jā·no पटिस्सतो—pa·ṭis·sa·to

Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato—

(Pāli only)
1252

अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti भिक्खुbhik·khu पोराणेpo·rā·ṇe अग्गञ्ञेag·gañ·ñe अरियवंसेa·ri·ya·vaṃ·se ठितो।ṭhi·to

ayaṁ vuccati bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito.

(Pāli only)
1253

पुनpu·na चपरंca·pa·raṃ भिक्खुbhik·khu सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti इतरीतरेनi·ta·rī·ta·re·na पिण्डपातेनpiṇ·ḍa·pā·te·na इतरीतरपिण्डपातसन्तुट्ठियाi·ta·rī·ta·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·san·tuṭ·ṭhi·yā चca वण्णवादी,vaṇ·ṇa·vā·dī नna चca पिण्डपातहेतुpiṇ·ḍa·pā·ta·he·tu अनेसनंa·ne·sa·naṃ अप्पतिरूपंap·pa·ti·rū·paṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अलद्धाa·lad·dhā चca पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ नna परितस्सति,pa·ri·tas·sa·ti लद्धाlad·dhā चca पिण्डपातंpiṇ·ḍa·pā·taṃ अगधितोa·ga·dhi·to अमुच्छितोa·muc·chi·to अनज्झोसन्नो,a·naj·jho·san·no आदीनवदस्सावीā·dī·na·va·das·sā·vī निस्सरणपञ्ञोnis·sa·ra·ṇa·pañ·ño परिभुञ्जति;pa·ri·bhuñ·ja·ti

Puna caparaṁ bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṁ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṁ agadhito amucchito anajjhosanno, ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati;

(Pāli only)
1254

तायtā·ya चca पनpa·na इतरीतरपिण्डपातसन्तुट्ठियाi·ta·rī·ta·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·san·tuṭ·ṭhi·yā नेवत्तानुक्कंसेति,ne·vat·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

(Pāli only)
1255

योyo हिhi तत्थtat·tha दक्खोdak·kho अनलसोa·na·la·so सम्पजानोsam·pa·jā·no पटिस्सतो—pa·ṭis·sa·to

Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato—

(Pāli only)
1256

अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti भिक्खुbhik·khu पोराणेpo·rā·ṇe अग्गञ्ञेag·gañ·ñe अरियवंसेa·ri·ya·vaṃ·se ठितो।ṭhi·to

ayaṁ vuccati bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito.

(Pāli only)
1257

पुनpu·na चपरंca·pa·raṃ भिक्खुbhik·khu सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti इतरीतरेनi·ta·rī·ta·re·na सेनासनेनse·nā·sa·ne·na इतरीतरसेनासनसन्तुट्ठियाi·ta·rī·ta·ra·se·nā·sa·na·san·tuṭ·ṭhi·yā चca वण्णवादी,vaṇ·ṇa·vā·dī नna चca सेनासनहेतुse·nā·sa·na·he·tu अनेसनंa·ne·sa·naṃ अप्पतिरूपंap·pa·ti·rū·paṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अलद्धाa·lad·dhā चca सेनासनंse·nā·sa·naṃ नna परितस्सति,pa·ri·tas·sa·ti लद्धाlad·dhā चca सेनासनंse·nā·sa·naṃ अगधितोa·ga·dhi·to अमुच्छितोa·muc·chi·to अनज्झोसन्नो,a·naj·jho·san·no आदीनवदस्सावीā·dī·na·va·das·sā·vī निस्सरणपञ्ञोnis·sa·ra·ṇa·pañ·ño परिभुञ्जति;pa·ri·bhuñ·ja·ti

Puna caparaṁ bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati, aladdhā ca senāsanaṁ na paritassati, laddhā ca senāsanaṁ agadhito amucchito anajjhosanno, ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati;

(Pāli only)
1258

तायtā·ya चca पनpa·na इतरीतरसेनासनसन्तुट्ठियाi·ta·rī·ta·ra·se·nā·sa·na·san·tuṭ·ṭhi·yā नेवत्तानुक्कंसेति,ne·vat·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

(Pāli only)
1259

योyo हिhi तत्थtat·tha दक्खोdak·kho अनलसोa·na·la·so सम्पजानोsam·pa·jā·no पटिस्सतो—pa·ṭis·sa·to

Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato—

(Pāli only)
1260

अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti भिक्खुbhik·khu पोराणेpo·rā·ṇe अग्गञ्ञेag·gañ·ñe अरियवंसेa·ri·ya·vaṃ·se ठितो।ṭhi·to

ayaṁ vuccati bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito.

(Pāli only)
1261

पुनpu·na चपरंca·pa·raṃ भिक्खुbhik·khu सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti इतरीतरेनi·ta·rī·ta·re·na गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारेन,gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re·na इतरीतरगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारसन्तुट्ठियाi·ta·rī·ta·ra·gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·ra·san·tuṭ·ṭhi·yā चca वण्णवादी,vaṇ·ṇa·vā·dī नna चca गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारहेतुgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·ra·he·tu अनेसनंa·ne·sa·naṃ अप्पतिरूपंap·pa·ti·rū·paṃ आपज्जति,ā·paj·ja·ti अलद्धाa·lad·dhā चca गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारंgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·raṃ नna परितस्सति,pa·ri·tas·sa·ti लद्धाlad·dhā चca गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारंgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·raṃ अगधितोa·ga·dhi·to अमुच्छितोa·muc·chi·to अनज्झोसन्नो,a·naj·jho·san·no आदीनवदस्सावीā·dī·na·va·das·sā·vī निस्सरणपञ्ञोnis·sa·ra·ṇa·pañ·ño परिभुञ्जति;pa·ri·bhuñ·ja·ti

Puna caparaṁ bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena, itarītaragilānapaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca gilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati, aladdhā ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ na paritassati, laddhā ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ agadhito amucchito anajjhosanno, ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati;

(Pāli only)
1262

तायtā·ya चca पनpa·na इतरीतरगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारसन्तुट्ठियाi·ta·rī·ta·ra·gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·ra·san·tuṭ·ṭhi·yā नेवत्तानुक्कंसेति,ne·vat·tā·nuk·kaṃ·se·ti नna परंpa·raṃ वम्भेति।vam·bhe·ti

tāya ca pana itarītaragilānapaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

(Pāli only)
1263

योyo हिhi तत्थtat·tha दक्खोdak·kho अनलसोa·na·la·so सम्पजानोsam·pa·jā·no पटिस्सतो—pa·ṭis·sa·to

Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato—

(Pāli only)
1264

अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti भिक्खुbhik·khu पोराणेpo·rā·ṇe अग्गञ्ञेag·gañ·ñe अरियवंसेa·ri·ya·vaṃ·se ठितोति—ṭhi·to·ti

ayaṁ vuccati bhikkhu porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhitoti—

(Pāli only)
1265

मत्तंmat·taṃ सsa जञ्ञाjañ·ñā इधi·dha तोसनत्थं।to·sa·nat·thaṃ

mattaṁ sa jaññā idha tosanatthaṁ.

(Pāli only)
1266

<ब्>सोb तेसुte·su गुत्तोgut·to यतचारिya·ta·cā·ri गामे</ब्>ति।gā·me

So tesu gutto yatacāri gāmeti.

(Pāli only)
1267

<ब्>सोb तेसुte·su गुत्तो</ब्>तिgut·to चीवरेcī·va·re पिण्डपातेpiṇ·ḍa·pā·te सेनासनेse·nā·sa·ne गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारेgi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·re गुत्तोgut·to गोपितोgo·pi·to रक्खितोrak·khi·to संवुतोति।saṃ·vu·to·ti

So tesu guttoti cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre gutto gopito rakkhito saṁvutoti.

(Pāli only)
1268

एवम्पिe·vam·pi सोso तेसुte·su गुत्तो।gut·to

Evampi so tesu gutto.

(Pāli only)
1269

अथa·tha वाvā आयतनेसुā·ya·ta·ne·su गुत्तोgut·to गोपितोgo·pi·to रक्खितोrak·khi·to संवुतोति।saṃ·vu·to·ti

Atha vā āyatanesu gutto gopito rakkhito saṁvutoti.

(Pāli only)
1270

एवम्पिe·vam·pi सोso तेसुte·su गुत्तो।gut·to

Evampi so tesu gutto.

(Pāli only)
1271

<ब्>यतचारिb गामे</ब्>तिgā·me गामेgā·me यतोya·to यत्तोyat·to पटियत्तोpa·ṭi·yat·to गुत्तोgut·to गोपितोgo·pi·to रक्खितोrak·khi·to संवुतोति—saṃ·vu·to·ti

Yatacāri gāmeti gāme yato yatto paṭiyatto gutto gopito rakkhito saṁvutoti—

(Pāli only)
1272

सोso तेसुte·su गुत्तोgut·to यतचारिya·ta·cā·ri गामे।gā·me

so tesu gutto yatacāri gāme.

(Pāli only)
1273

<ब्>रुसितोपिb वाचंvā·caṃ फरुसंpha·ru·saṃ नna वज्जा</ब्>ति।vaj·jā

Rusitopi vācaṁ pharusaṁ na vajjāti.

(Pāli only)
1274

दूसितोdū·si·to खुंसितोkhuṃ·si·to वम्भितोvam·bhi·to घट्टितोghaṭ·ṭi·to गरहितोga·ra·hi·to उपवदितोu·pa·va·di·to फरुसेनpha·ru·se·na कक्खळेनkak·kha·ḷe·na नप्पटिवज्जाnap·pa·ṭi·vaj·jā नप्पटिभणेय्य,nap·pa·ṭi·bha·ṇey·ya अक्कोसन्तंak·ko·san·taṃ नna पच्चक्कोसेय्य,pac·cak·ko·sey·ya रोसन्तंro·san·taṃ नप्पटिरोसेय्य,nap·pa·ṭi·ro·sey·ya भण्डन्तंbhaṇ·ḍan·taṃ नna पटिभण्डेय्य,pa·ṭi·bhaṇ·ḍey·ya नna कलहंka·la·haṃ करेय्य,ka·rey·ya नna भण्डनंbhaṇ·ḍa·naṃ करेय्य,ka·rey·ya नna विग्गहंvig·ga·haṃ करेय्य,ka·rey·ya नna विवादंvi·vā·daṃ करेय्य,ka·rey·ya नna मेधगंme·dha·gaṃ करेय्य,ka·rey·ya कलहंka·la·haṃ भण्डनंbhaṇ·ḍa·naṃ विग्गहंvig·ga·haṃ विवादंvi·vā·daṃ मेधगंme·dha·gaṃ पजहेय्यpa·ja·hey·ya विनोदेय्यvi·no·dey·ya ब्यन्तिंbyan·tiṃ करेय्यka·rey·ya अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेय्य,ga·mey·ya कलहभण्डनविग्गहविवादमेधगाka·la·ha·bhaṇ·ḍa·na·vig·ga·ha·vi·vā·da·me·dha·gā आरतोā·ra·to अस्सas·sa विरतोvi·ra·to पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to निक्खन्तोnik·khan·to निस्सटोnis·sa·ṭo विप्पमुत्तोvip·pa·mut·to विसञ्ञुत्तोvi·sañ·ñut·to विमरियादिकतेनvi·ma·ri·yā·di·ka·te·na चेतसाce·ta·sā विहरेय्याति—vi·ha·rey·yā·ti

Dūsito khuṁsito vambhito ghaṭṭito garahito upavadito pharusena kakkhaḷena nappaṭivajjā nappaṭibhaṇeyya, akkosantaṁ na paccakkoseyya, rosantaṁ nappaṭiroseyya, bhaṇḍantaṁ na paṭibhaṇḍeyya, na kalahaṁ kareyya, na bhaṇḍanaṁ kareyya, na viggahaṁ kareyya, na vivādaṁ kareyya, na medhagaṁ kareyya, kalahaṁ bhaṇḍanaṁ viggahaṁ vivādaṁ medhagaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—

(Pāli only)
1275

रुसितोपिru·si·to·pi वाचंvā·caṃ फरुसंpha·ru·saṃ नna वज्जा।vaj·jā

rusitopi vācaṁ pharusaṁ na vajjā.

(Pāli only)
1276

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1277

“अन्नञ्चan·nañ·ca लद्धाlad·dhā वसनञ्चva·sa·nañ·ca काले,kā·le

“Annañca laddhā vasanañca kāle,

(Pāli only)
1278

मत्तंmat·taṃ सsa जञ्ञाjañ·ñā इधi·dha तोसनत्थं;to·sa·nat·thaṃ

Mattaṁ sa jaññā idha tosanatthaṁ;

(Pāli only)
1279

सोso तेसुte·su गुत्तोgut·to यतचारिya·ta·cā·ri गामे,gā·me

So tesu gutto yatacāri gāme,

(Pāli only)
1280

रुसितोपिru·si·to·pi वाचंvā·caṃ फरुसंpha·ru·saṃ नna वज्जा”ति।vaj·jā

Rusitopi vācaṁ pharusaṁ na vajjā”ti.

(Pāli only)
1281

<ब्>ओक्खित्तचक्खुb नna चca पादलोलो,</ब्>pā·da·lo·lo

Okkhittacakkhu na ca pādalolo,

(Pāli only)
1282

<ब्>झानानुयुत्तोb बहुजागरस्स;</ब्>ba·hu·jā·ga·ras·sa

Jhānānuyutto bahujāgarassa;

(Pāli only)
1283

<ब्>उपेक्खमारब्भb समाहितत्तो,</ब्>sa·mā·hi·tat·to

Upekkhamārabbha samāhitatto,

(Pāli only)
1284

<ब्>तक्कासयंb कुक्कुच्चञ्चुपच्छिन्दे।</ब्>kuk·kuc·cañ·cu·pac·chin·de

Takkāsayaṁ kukkuccañcupacchinde.

(Pāli only)
1285

<ब्>ओक्खित्तचक्खुb नna चca पादलोलो</ब्>ति।pā·da·lo·lo

Okkhittacakkhu na ca pādaloloti.

(Pāli only)
1286

कथंka·thaṃ खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति?ho·ti

Kathaṁ khittacakkhu hoti?

(Pāli only)
1287

इधेकच्चोi·dhe·kac·co भिक्खुbhik·khu चक्खुलोलो,cak·khu·lo·lo चक्खुलोलियेनcak·khu·lo·li·ye·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti “अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ दक्खितब्बं,dak·khi·tab·baṃ दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ समतिक्कमितब्बन्”तिsa·ma·tik·ka·mi·tab·ban आरामेनā·rā·me·na आरामंā·rā·maṃ उय्यानेनuy·yā·ne·na उय्यानंuy·yā·naṃ गामेनgā·me·na गामंgā·maṃ निगमेनni·ga·me·na निगमंni·ga·maṃ नगरेनna·ga·re·na नगरंna·ga·raṃ रट्ठेनraṭ·ṭhe·na रट्ठंraṭ·ṭhaṃ जनपदेनja·na·pa·de·na जनपदंja·na·pa·daṃ दीघचारिकंdī·gha·cā·ri·kaṃ अनवट्ठितचारिकंa·na·vaṭ·ṭhi·ta·cā·ri·kaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to चca होतिho·ti रूपदस्सनाय।rū·pa·das·sa·nā·ya

Idhekacco bhikkhu cakkhulolo, cakkhuloliyena samannāgato hoti, “adiṭṭhaṁ dakkhitabbaṁ, diṭṭhaṁ samatikkamitabban”ti ārāmena ārāmaṁ uyyānena uyyānaṁ gāmena gāmaṁ nigamena nigamaṁ nagarena nagaraṁ raṭṭhena raṭṭhaṁ janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ anuyutto ca hoti rūpadassanāya.

(Pāli only)
1288

एवम्पिe·vam·pi खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति।ho·ti

Evampi khittacakkhu hoti.

(Pāli only)
1289

अथa·tha वाvā भिक्खुbhik·khu अन्तरघरंan·ta·ra·gha·raṃ पविट्ठोpa·viṭ·ṭho वीथिंvī·thiṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no असंवुतोa·saṃ·vu·to गच्छतिgac·cha·ti हत्थिंhat·thiṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to अस्संas·saṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to रथंra·thaṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to पत्तिंpat·tiṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to इत्थियोit·thi·yo ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to पुरिसेpu·ri·se ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to कुमारकेku·mā·ra·ke ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to कुमारिकायोku·mā·ri·kā·yo ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to अन्तरापणंan·ta·rā·pa·ṇaṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to घरमुखानिgha·ra·mu·khā·ni ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to उद्धंud·dhaṃ ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to अधोa·dho ओलोकेन्तो,o·lo·ken·to दिसाविदिसंdi·sā·vi·di·saṃ विपेक्खमानोvi·pek·kha·mā·no गच्छति।gac·cha·ti

Atha vā bhikkhu antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno asaṁvuto gacchati hatthiṁ olokento, assaṁ olokento, rathaṁ olokento, pattiṁ olokento, itthiyo olokento, purise olokento, kumārake olokento, kumārikāyo olokento, antarāpaṇaṁ olokento, gharamukhāni olokento, uddhaṁ olokento, adho olokento, disāvidisaṁ vipekkhamāno gacchati.

(Pāli only)
1290

एवम्पिe·vam·pi खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति।ho·ti

Evampi khittacakkhu hoti.

(Pāli only)
1291

अथa·tha वाvā भिक्खुbhik·khu चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti अनुब्यञ्जनग्गाही।a·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

Atha vā bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.

(Pāli only)
1292

यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ चक्खुन्द्रियंcak·khun·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युं,an·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya नप्पटिपज्जति,nap·pa·ṭi·paj·ja·ti नna रक्खतिrak·kha·ti चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye नna संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya nappaṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.

(Pāli only)
1293

एवम्पिe·vam·pi खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति।ho·ti

Evampi khittacakkhu hoti.

(Pāli only)
1294

यथाya·thā वाvā पनेकेpa·ne·ke भोन्तोbhon·to समणब्राह्मणाsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā सद्धादेय्यानिsad·dhā·dey·yā·ni भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जित्वाbhuñ·jit·vā तेte एवरूपंe·va·rū·paṃ विसूकदस्सनंvi·sū·ka·das·sa·naṃ अनुयुत्ताa·nu·yut·tā विहरन्ति,vi·ha·ran·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyuttā viharanti, seyyathidaṁ—

(Pāli only)
1295

नच्चंnac·caṃ गीतंgī·taṃ वादितंvā·di·taṃ पेक्खंpek·khaṃ अक्खानंak·khā·naṃ पाणिस्सरंpā·ṇis·sa·raṃ वेताळंve·tā·ḷaṃ कुम्भथूणंkum·bha·thū·ṇaṃ सोभनकंso·bha·na·kaṃ चण्डालंcaṇ·ḍā·laṃ वंसंvaṃ·saṃ धोवनंdho·va·naṃ हत्थियुद्धंhat·thi·yud·dhaṃ अस्सयुद्धंas·sa·yud·dhaṃ महिंसयुद्धंma·hiṃ·sa·yud·dhaṃ उसभयुद्धंu·sa·bha·yud·dhaṃ अजयुद्धंa·ja·yud·dhaṃ मेण्डयुद्धंmeṇ·ḍa·yud·dhaṃ कुक्कुटयुद्धंkuk·ku·ṭa·yud·dhaṃ वट्टकयुद्धंvaṭ·ṭa·ka·yud·dhaṃ दण्डयुद्धंdaṇ·ḍa·yud·dhaṃ मुट्ठियुद्धंmuṭ·ṭhi·yud·dhaṃ निब्बुद्धंnib·bud·dhaṃ उय्योधिकंuy·yo·dhi·kaṃ बलग्गंba·lag·gaṃ सेनाब्यूहंse·nāb·yū·haṃ अनीकदस्सनंa·nī·ka·das·sa·naṃ इतिi·ti वा।vā

naccaṁ gītaṁ vāditaṁ pekkhaṁ akkhānaṁ pāṇissaraṁ vetāḷaṁ kumbhathūṇaṁ sobhanakaṁ caṇḍālaṁ vaṁsaṁ dhovanaṁ hatthiyuddhaṁ assayuddhaṁ mahiṁsayuddhaṁ usabhayuddhaṁ ajayuddhaṁ meṇḍayuddhaṁ kukkuṭayuddhaṁ vaṭṭakayuddhaṁ daṇḍayuddhaṁ muṭṭhiyuddhaṁ nibbuddhaṁ uyyodhikaṁ balaggaṁ senābyūhaṁ anīkadassanaṁ iti vā.

(Pāli only)
1296

एवम्पिe·vam·pi खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति।ho·ti

Evampi khittacakkhu hoti.

(Pāli only)
1297

कथंka·thaṃ नna खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति?ho·ti

Kathaṁ na khittacakkhu hoti?

(Pāli only)
1298

इधेकच्चोi·dhe·kac·co भिक्खुbhik·khu नna चक्खुलोलोcak·khu·lo·lo नna चक्खुलोलियेनcak·khu·lo·li·ye·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होतिho·ti “अदिट्ठंa·diṭ·ṭhaṃ दक्खितब्बंdak·khi·tab·baṃ दिट्ठंdiṭ·ṭhaṃ समतिक्कमितब्बन्”तिsa·ma·tik·ka·mi·tab·ban नna आरामेनā·rā·me·na आरामंā·rā·maṃ नna उय्यानेनuy·yā·ne·na उय्यानंuy·yā·naṃ नna गामेनgā·me·na गामंgā·maṃ नna निगमेनni·ga·me·na निगमंni·ga·maṃ नna नगरेनna·ga·re·na नगरंna·ga·raṃ नna रट्ठेनraṭ·ṭhe·na रट्ठंraṭ·ṭhaṃ नna जनपदेनja·na·pa·de·na जनपदंja·na·pa·daṃ दीघचारिकंdī·gha·cā·ri·kaṃ अनवट्ठितचारिकंa·na·vaṭ·ṭhi·ta·cā·ri·kaṃ अननुयुत्तोa·na·nu·yut·to चca होतिho·ti रूपदस्सनाय।rū·pa·das·sa·nā·ya

Idhekacco bhikkhu na cakkhulolo na cakkhuloliyena samannāgato hoti “adiṭṭhaṁ dakkhitabbaṁ diṭṭhaṁ samatikkamitabban”ti na ārāmena ārāmaṁ na uyyānena uyyānaṁ na gāmena gāmaṁ na nigamena nigamaṁ na nagarena nagaraṁ na raṭṭhena raṭṭhaṁ na janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ ananuyutto ca hoti rūpadassanāya.

(Pāli only)
1299

एवम्पिe·vam·pi नna खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति।ho·ti

Evampi na khittacakkhu hoti.

(Pāli only)
1300

अथa·tha वाvā भिक्खुbhik·khu अन्तरघरंan·ta·ra·gha·raṃ पविट्ठोpa·viṭ·ṭho वीथिंvī·thiṃ पटिपन्नोpa·ṭi·pan·no संवुतोsaṃ·vu·to गच्छतिgac·cha·ti नna हत्थिंhat·thiṃ ओलोकेन्तोo·lo·ken·to …पे…pe नna दिसाविदिसंdi·sā·vi·di·saṃ विपेक्खमानोvi·pek·kha·mā·no गच्छति।gac·cha·ti

Atha vā bhikkhu antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno saṁvuto gacchati na hatthiṁ olokento …pe… na disāvidisaṁ vipekkhamāno gacchati.

(Pāli only)
1301

एवम्पिe·vam·pi नna खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति।ho·ti

Evampi na khittacakkhu hoti.

(Pāli only)
1302

अथa·tha वाvā भिक्खुbhik·khu चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti …पे…pe चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

Atha vā bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti …pe… cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

(Pāli only)
1303

एवम्पिe·vam·pi नna खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होति।ho·ti

Evampi na khittacakkhu hoti.

(Pāli only)
1304

यथाya·thā वाvā पनेकेpa·ne·ke भोन्तोbhon·to समणब्राह्मणाsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā सद्धादेय्यानिsad·dhā·dey·yā·ni भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जित्वाbhuñ·jit·vā …पे…pe अनीकदस्सनंa·nī·ka·das·sa·naṃ इतिi·ti वा।vā

Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā …pe… anīkadassanaṁ iti vā.

(Pāli only)
1305

एवरूपाe·va·rū·pā विसूकदस्सनानुयोगाvi·sū·ka·das·sa·nā·nu·yo·gā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

Evarūpā visūkadassanānuyogā paṭivirato hoti.

(Pāli only)
1306

एवम्पिe·vam·pi नna खित्तचक्खुkhit·ta·cak·khu होतीति—ho·tī·ti

Evampi na khittacakkhu hotīti—

(Pāli only)
1307

ओक्खित्तचक्खु।ok·khit·ta·cak·khu

okkhittacakkhu.

(Pāli only)
1308

<ब्>नb चca पादलोलो</ब्>ति।pā·da·lo·lo

Na ca pādaloloti.

(Pāli only)
1309

कथंka·thaṃ पादलोलोpā·da·lo·lo होति?ho·ti

Kathaṁ pādalolo hoti?

(Pāli only)
1310

इधेकच्चोi·dhe·kac·co भिक्खुbhik·khu पादलोलोpā·da·lo·lo पादलोलियेनpā·da·lo·li·ye·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti आरामेनā·rā·me·na आरामंā·rā·maṃ …पे…pe दीघचारिकंdī·gha·cā·ri·kaṃ अनवट्ठितचारिकंa·na·vaṭ·ṭhi·ta·cā·ri·kaṃ अनुयुत्तोa·nu·yut·to होतिho·ti रूपदस्सनाय।rū·pa·das·sa·nā·ya

Idhekacco bhikkhu pādalolo pādaloliyena samannāgato hoti, ārāmena ārāmaṁ …pe… dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ anuyutto hoti rūpadassanāya.

(Pāli only)
1311

एवम्पिe·vam·pi पादलोलोpā·da·lo·lo होति।ho·ti

Evampi pādalolo hoti.

(Pāli only)
1312

अथa·tha वाvā भिक्खुbhik·khu अन्तोपिan·to·pi सङ्घारामेsaṅ·ghā·rā·me पादलोलोpā·da·lo·lo पादलोलियेनpā·da·lo·li·ye·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति,ho·ti नna अत्थहेतुat·tha·he·tu नna कारणहेतुkā·ra·ṇa·he·tu उद्धतोud·dha·to अवूपसन्तचित्तोa·vū·pa·san·ta·cit·to परिवेणतोpa·ri·ve·ṇa·to परिवेणंpa·ri·ve·ṇaṃ गच्छति।gac·cha·ti

Atha vā bhikkhu antopi saṅghārāme pādalolo pādaloliyena samannāgato hoti, na atthahetu na kāraṇahetu uddhato avūpasantacitto pariveṇato pariveṇaṁ gacchati.

(Pāli only)
1313

विहारतोvi·hā·ra·to …पे…pe

Vihārato …pe…

(Pāli only)
1314

इतिi·ti भवाभवकथंbha·vā·bha·va·ka·thaṃ कथेति।ka·the·ti

iti bhavābhavakathaṁ katheti.

(Pāli only)
1315

एवम्पिe·vam·pi पादलोलोpā·da·lo·lo होति।ho·ti

Evampi pādalolo hoti.

(Pāli only)
1316

<ब्>नb चca पादलोलो</ब्>ति।pā·da·lo·lo

Na ca pādaloloti.

(Pāli only)
1317

पादलोलियंpā·da·lo·li·yaṃ पजहेय्यpa·ja·hey·ya विनोदेय्यvi·no·dey·ya ब्यन्तिंbyan·tiṃ करेय्यka·rey·ya अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेय्य,ga·mey·ya पादलोलियाpā·da·lo·li·yā आरतोā·ra·to अस्सas·sa विरतोvi·ra·to पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to निक्खन्तोnik·khan·to निस्सटोnis·sa·ṭo विप्पमुत्तोvip·pa·mut·to विसञ्ञुत्तोvi·sañ·ñut·to विमरियादिकतेनvi·ma·ri·yā·di·ka·te·na चेतसाce·ta·sā विहरेय्य,vi·ha·rey·ya पटिसल्लानारामोpa·ṭi·sal·lā·nā·rā·mo अस्सas·sa पटिसल्लानरतोpa·ṭi·sal·lā·na·ra·to अज्झत्तंaj·jhat·taṃ चेतोसमथमनुयुत्तोce·to·sa·ma·tha·ma·nu·yut·to अनिराकतज्झानोa·ni·rā·ka·taj·jhā·no विपस्सनायvi·pas·sa·nā·ya समन्नागतोsa·man·nā·ga·to ब्रूहेताbrū·he·tā सुञ्ञागारंsuñ·ñā·gā·raṃ झायीjhā·yī झानरतोjhā·na·ra·to एकत्तमनुयुत्तोe·kat·ta·ma·nu·yut·to सदत्थगरुकोति—sa·dat·tha·ga·ru·ko·ti

Pādaloliyaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, pādaloliyā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyya, paṭisallānārāmo assa paṭisallānarato ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgāraṁ jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti—

(Pāli only)
1318

ओक्खित्तचक्खुok·khit·ta·cak·khu नna चca पादलोलो।pā·da·lo·lo

okkhittacakkhu na ca pādalolo.

(Pāli only)
1319

<ब्>झानानुयुत्तोb बहुजागरस्सा</ब्>ति।ba·hu·jā·ga·ras·sā

Jhānānuyutto bahujāgarassāti.

(Pāli only)
1320

<ब्>झानानुयुत्तो</ब्>तिb द्वीहिdvī·hi कारणेहिkā·ra·ṇe·hi झानानुयुत्तो—jhā·nā·nu·yut·to

Jhānānuyuttoti dvīhi kāraṇehi jhānānuyutto—

(Pāli only)
1321

अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa वाvā पठमस्सpa·ṭha·mas·sa झानस्सjhā·nas·sa उप्पादायup·pā·dā·ya युत्तोyut·to पयुत्तोpa·yut·to आयुत्तोā·yut·to समायुत्तो,sa·mā·yut·to

anuppannassa vā paṭhamassa jhānassa uppādāya yutto payutto āyutto samāyutto,

(Pāli only)
1322

अनुप्पन्नस्सa·nup·pan·nas·sa वाvā दुतियस्सdu·ti·yas·sa झानस्सjhā·nas·sa …

anuppannassa vā dutiyassa jhānassa …

(Pāli only)
1323

ततियस्सta·ti·yas·sa झानस्सjhā·nas·sa …

tatiyassa jhānassa …

(Pāli only)
1324

चतुत्थस्सca·tut·thas·sa झानस्सjhā·nas·sa उप्पादायup·pā·dā·ya युत्तोyut·to पयुत्तोpa·yut·to आयुत्तोā·yut·to समायुत्तोति।sa·mā·yut·to·ti

catutthassa jhānassa uppādāya yutto payutto āyutto samāyuttoti.

(Pāli only)
1325

एवम्पिe·vam·pi झानानुयुत्तो।jhā·nā·nu·yut·to

Evampi jhānānuyutto.

(Pāli only)
1326

अथa·tha वाvā उप्पन्नंup·pan·naṃ वाvā पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ आसेवतिā·se·va·ti भावेतिbhā·ve·ti बहुलीकरोति,ba·hu·lī·ka·ro·ti

Atha vā uppannaṁ vā paṭhamaṁ jhānaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti,

(Pāli only)
1327

उप्पन्नंup·pan·naṃ वाvā दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …

uppannaṁ vā dutiyaṁ jhānaṁ …

(Pāli only)
1328

ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …

tatiyaṁ jhānaṁ …

(Pāli only)
1329

चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ आसेवतिā·se·va·ti भावेतिbhā·ve·ti बहुलीकरोतीति।ba·hu·lī·ka·ro·tī·ti

catutthaṁ jhānaṁ āsevati bhāveti bahulīkarotīti.

(Pāli only)
1330

एवम्पिe·vam·pi झानानुयुत्तो।jhā·nā·nu·yut·to

Evampi jhānānuyutto.

(Pāli only)
1331

<ब्>बहुजागरस्सा</ब्>तिb इधi·dha भिक्खुbhik·khu दिवसंdi·va·saṃ चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति,pa·ri·so·dhe·ti रत्तियाrat·ti·yā पठमंpa·ṭha·maṃ यामंyā·maṃ चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेति,pa·ri·so·dhe·ti रत्तियाrat·ti·yā मज्झिमंmaj·jhi·maṃ यामंyā·maṃ दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na पस्सेनpas·se·na सीहसेय्यंsī·ha·sey·yaṃ कप्पेतिkap·pe·ti पादेpā·de पादंpā·daṃ अच्चाधायac·cā·dhā·ya सतोsa·to सम्पजानोsam·pa·jā·no उट्ठानसञ्ञंuṭ·ṭhā·na·sañ·ñaṃ मनसिma·na·si कत्वा,kat·vā रत्तियाrat·ti·yā पच्छिमंpac·chi·maṃ यामंyā·maṃ पच्चुट्ठायpac·cuṭ·ṭhā·ya चङ्कमेनcaṅ·ka·me·na निसज्जायni·saj·jā·ya आवरणीयेहिā·va·ra·ṇī·ye·hi धम्मेहिdham·me·hi चित्तंcit·taṃ परिसोधेतीति—pa·ri·so·dhe·tī·ti

Bahujāgarassāti idha bhikkhu divasaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti, rattiyā paṭhamaṁ yāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheti, rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeti pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasi katvā, rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodhetīti—

(Pāli only)
1332

झानानुयुत्तोjhā·nā·nu·yut·to बहुजागरस्स।ba·hu·jā·ga·ras·sa

jhānānuyutto bahujāgarassa.

(Pāli only)
1333

<ब्>उपेक्खमारब्भb समाहितत्तो</ब्>ति।sa·mā·hi·tat·to

Upekkhamārabbha samāhitattoti.

(Pāli only)
1334

<ब्>उपेक्खा</ब्>तिb याyā चतुत्थेca·tut·the झानेjhā·ne उपेक्खाu·pek·khā उपेक्खनाu·pek·kha·nā अज्झुपेक्खनाaj·jhu·pek·kha·nā चित्तसमताcit·ta·sa·ma·tā चित्तप्पस्सद्धताcit·tap·pas·sad·dha·tā मज्झत्तताmaj·jhat·ta·tā चित्तस्स।cit·tas·sa

Upekkhāti yā catutthe jhāne upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā cittasamatā cittappassaddhatā majjhattatā cittassa.

(Pāli only)
1335

<ब्>समाहितत्तो</ब्>तिb याyā चित्तस्सcit·tas·sa ठितिṭhi·ti सण्ठितिsaṇ·ṭhi·ti अवट्ठितिa·vaṭ·ṭhi·ti अविसाहारोa·vi·sā·hā·ro अविक्खेपोa·vik·khe·po अविसाहटमानसताa·vi·sā·ha·ṭa·mā·na·sa·tā समथोsa·ma·tho समाधिन्द्रियंsa·mā·dhin·dri·yaṃ समाधिबलंsa·mā·dhi·ba·laṃ सम्मासमाधि।sam·mā·sa·mā·dhi

Samāhitattoti yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi.

(Pāli only)
1336

<ब्>उपेक्खमारब्भb समाहितत्तो</ब्>ति।sa·mā·hi·tat·to

Upekkhamārabbha samāhitattoti.

(Pāli only)
1337

चतुत्थेca·tut·the झानेjhā·ne उपेक्खंu·pek·khaṃ आरब्भā·rab·bha एकग्गचित्तोe·kag·ga·cit·to अविक्खित्तचित्तोa·vik·khit·ta·cit·to अविसाहटमानसोति—a·vi·sā·ha·ṭa·mā·na·so·ti

Catutthe jhāne upekkhaṁ ārabbha ekaggacitto avikkhittacitto avisāhaṭamānasoti—

(Pāli only)
1338

उपेक्खमारब्भu·pek·kha·mā·rab·bha समाहितत्तो।sa·mā·hi·tat·to

upekkhamārabbha samāhitatto.

(Pāli only)
1339

<ब्>तक्कासयंb कुक्कुच्चञ्चुपच्छिन्दे</ब्>ति।kuk·kuc·cañ·cu·pac·chin·de

Takkāsayaṁ kukkuccañcupacchindeti.

(Pāli only)
1340

<ब्>तक्का</ब्>तिb नवna·va वितक्का—vi·tak·kā

Takkāti nava vitakkā—

(Pāli only)
1341

कामवितक्को,kā·ma·vi·tak·ko ब्यापादवितक्को,byā·pā·da·vi·tak·ko विहिंसावितक्को,vi·hiṃ·sā·vi·tak·ko ञातिवितक्को,ñā·ti·vi·tak·ko जनपदवितक्को,ja·na·pa·da·vi·tak·ko अमरवितक्को,a·ma·ra·vi·tak·ko परानुदयतापटिसञ्ञुत्तोpa·rā·nu·da·ya·tā·pa·ṭi·sañ·ñut·to वितक्को,vi·tak·ko लाभसक्कारसिलोकपटिसञ्ञुत्तोlā·bha·sak·kā·ra·si·lo·ka·pa·ṭi·sañ·ñut·to वितक्को,vi·tak·ko अनवञ्ञत्तिपटिसञ्ञुत्तोa·na·vañ·ñat·ti·pa·ṭi·sañ·ñut·to वितक्को—vi·tak·ko

kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṁsāvitakko, ñātivitakko, janapadavitakko, amaravitakko, parānudayatāpaṭisaññutto vitakko, lābhasakkārasilokapaṭisaññutto vitakko, anavaññattipaṭisaññutto vitakko—

(Pāli only)
1342

इमेi·me वुच्चन्तिvuc·can·ti नवna·va वितक्का।vi·tak·kā

ime vuccanti nava vitakkā.

(Pāli only)
1343

कामवितक्कानंkā·ma·vi·tak·kā·naṃ कामसञ्ञासयो,kā·ma·sañ·ñā·sa·yo ब्यापादवितक्कानंbyā·pā·da·vi·tak·kā·naṃ ब्यापादसञ्ञासयो,byā·pā·da·sañ·ñā·sa·yo विहिंसावितक्कानंvi·hiṃ·sā·vi·tak·kā·naṃ विहिंसासञ्ञासयो।vi·hiṃ·sā·sañ·ñā·sa·yo

Kāmavitakkānaṁ kāmasaññāsayo, byāpādavitakkānaṁ byāpādasaññāsayo, vihiṁsāvitakkānaṁ vihiṁsāsaññāsayo.

(Pāli only)
1344

अथa·tha वाvā तक्कानंtak·kā·naṃ वितक्कानंvi·tak·kā·naṃ सङ्कप्पानंsaṅ·kap·pā·naṃ अविज्जासयो,a·vij·jā·sa·yo अयोनिसोa·yo·ni·so मनसिकारोma·na·si·kā·ro आसयो,ā·sa·yo अस्मिमानोas·mi·mā·no आसयो,ā·sa·yo अनोत्तप्पंa·not·tap·paṃ आसयो,ā·sa·yo उद्धच्चंud·dhac·caṃ आसयो।ā·sa·yo

Atha vā takkānaṁ vitakkānaṁ saṅkappānaṁ avijjāsayo, ayoniso manasikāro āsayo, asmimāno āsayo, anottappaṁ āsayo, uddhaccaṁ āsayo.

(Pāli only)
1345

<ब्>कुक्कुच्चन्</ब्>तिb हत्थकुक्कुच्चम्पिhat·tha·kuk·kuc·cam·pi कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ पादकुक्कुच्चम्पिpā·da·kuk·kuc·cam·pi कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ हत्थपादकुक्कुच्चम्पिhat·tha·pā·da·kuk·kuc·cam·pi कुक्कुच्चं,kuk·kuc·caṃ अकप्पियेa·kap·pi·ye कप्पियसञ्ञिताkap·pi·ya·sañ·ñi·tā कप्पियेkap·pi·ye अकप्पियसञ्ञिता,a·kap·pi·ya·sañ·ñi·tā विकालेvi·kā·le कालसञ्ञिता,kā·la·sañ·ñi·tā कालेkā·le विकालसञ्ञिता,vi·kā·la·sañ·ñi·tā अवज्जेa·vaj·je वज्जसञ्ञिता,vaj·ja·sañ·ñi·tā वज्जेvaj·je अवज्जसञ्ञिता।a·vaj·ja·sañ·ñi·tā

Kukkuccanti hatthakukkuccampi kukkuccaṁ pādakukkuccampi kukkuccaṁ hatthapādakukkuccampi kukkuccaṁ, akappiye kappiyasaññitā kappiye akappiyasaññitā, vikāle kālasaññitā, kāle vikālasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā.

(Pāli only)
1346

यंyaṃ एवरूपंe·va·rū·paṃ कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ कुक्कुच्चायनाkuk·kuc·cā·ya·nā कुक्कुच्चायितत्तंkuk·kuc·cā·yi·tat·taṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो—ma·no·vi·le·kho

Yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho—

(Pāli only)
1347

इदंi·daṃ वुच्चतिvuc·ca·ti कुक्कुच्चं।kuk·kuc·caṃ

idaṁ vuccati kukkuccaṁ.

(Pāli only)
1348

अपिa·pi चca द्वीहिdvī·hi कारणेहिkā·ra·ṇe·hi उप्पज्जतिup·paj·ja·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो—ma·no·vi·le·kho

Api ca dvīhi kāraṇehi uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho—

(Pāli only)
1349

कतत्ताka·tat·tā चca अकतत्ताa·ka·tat·tā च।ca

katattā ca akatattā ca.

(Pāli only)
1350

कथंka·thaṃ कतत्ताka·tat·tā चca अकतत्ताa·ka·tat·tā चca उप्पज्जतिup·paj·ja·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो?ma·no·vi·le·kho

Kathaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho?

(Pāli only)
1351

“कतंka·taṃ मेme कायदुच्चरितं,kā·ya·duc·ca·ri·taṃ अकतंa·ka·taṃ मेme कायसुचरितन्”तिkā·ya·su·ca·ri·tan उप्पज्जतिup·paj·ja·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो।ma·no·vi·le·kho

“Kataṁ me kāyaduccaritaṁ, akataṁ me kāyasucaritan”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.

(Pāli only)
1352

“कतंka·taṃ मेme वचीदुच्चरितंva·cī·duc·ca·ri·taṃ …

“Kataṁ me vacīduccaritaṁ …

(Pāli only)
1353

कतंka·taṃ मेme मनोदुच्चरितंma·no·duc·ca·ri·taṃ …

kataṁ me manoduccaritaṁ …

(Pāli only)
1354

कतोka·to मेme पाणातिपातो,pā·ṇā·ti·pā·to अकताa·ka·tā मेme पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā वेरमणी”तिve·ra·ma·ṇī उप्पज्जतिup·paj·ja·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो।ma·no·vi·le·kho

kato me pāṇātipāto, akatā me pāṇātipātā veramaṇī”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.

(Pāli only)
1355

“कतंka·taṃ मेme अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ …

“Kataṁ me adinnādānaṁ …

(Pāli only)
1356

कतोka·to मेme कामेसुमिच्छाचारोkā·me·su·mic·chā·cā·ro …

kato me kāmesumicchācāro …

(Pāli only)
1357

कतोka·to मेme मुसावादोmu·sā·vā·do …

kato me musāvādo …

(Pāli only)
1358

कताka·tā मेme पिसुणाpi·su·ṇā वाचाvā·cā …

katā me pisuṇā vācā …

(Pāli only)
1359

कताka·tā मेme फरुसाpha·ru·sā वाचाvā·cā …

katā me pharusā vācā …

(Pāli only)
1360

कतोka·to मेme सम्फप्पलापोsam·phap·pa·lā·po …

kato me samphappalāpo …

(Pāli only)
1361

कताka·tā मेme अभिज्झाa·bhij·jhā …

katā me abhijjhā …

(Pāli only)
1362

कतोka·to मेme ब्यापादोbyā·pā·do …

kato me byāpādo …

(Pāli only)
1363

कताka·tā मेme मिच्छादिट्ठि,mic·chā·diṭ·ṭhi अकताa·ka·tā मेme सम्मादिट्ठी”तिsam·mā·diṭ·ṭhī उप्पज्जतिup·paj·ja·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो।ma·no·vi·le·kho

katā me micchādiṭṭhi, akatā me sammādiṭṭhī”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.

(Pāli only)
1364

एवंe·vaṃ कतत्ताka·tat·tā चca अकतत्ताa·ka·tat·tā चca उप्पज्जतिup·paj·ja·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो।ma·no·vi·le·kho

Evaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.

(Pāli only)
1365

अथa·tha वाvā “सीलेसुम्हिsī·le·sum·hi नna परिपूरकारी”तिpa·ri·pū·ra·kā·rī उप्पज्जतिup·paj·ja·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो;ma·no·vi·le·kho

Atha vā “sīlesumhi na paripūrakārī”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;

(Pāli only)
1366

“इन्द्रियेसुम्हिin·dri·ye·sum·hi अगुत्तद्वारो”तिa·gut·tad·vā·ro …

“indriyesumhi aguttadvāro”ti …

(Pāli only)
1367

“भोजनेbho·ja·ne अमत्तञ्ञूम्ही”तिa·mat·tañ·ñūm·hī …

“bhojane amattaññūmhī”ti …

(Pāli only)
1368

“जागरियंjā·ga·ri·yaṃ अननुयुत्तोम्ही”तिa·na·nu·yut·tom·hī …

“jāgariyaṁ ananuyuttomhī”ti …

(Pāli only)
1369

“नna सतिसम्पजञ्ञेनsa·ti·sam·pa·jañ·ñe·na समन्नागतोम्ही”तिsa·man·nā·ga·tom·hī …

“na satisampajaññena samannāgatomhī”ti …

(Pāli only)
1370

“अभाविताa·bhā·vi·tā मेme चत्तारोcat·tā·ro सतिपट्ठाना”तिsa·ti·paṭ·ṭhā·nā …

“abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānā”ti …

(Pāli only)
1371

“अभाविताa·bhā·vi·tā मेme चत्तारोcat·tā·ro सम्मप्पधाना”तिsam·map·pa·dhā·nā …

“abhāvitā me cattāro sammappadhānā”ti …

(Pāli only)
1372

“अभाविताa·bhā·vi·tā मेme चत्तारोcat·tā·ro इद्धिपादा”तिid·dhi·pā·dā …

“abhāvitā me cattāro iddhipādā”ti …

(Pāli only)
1373

“अभावितानिa·bhā·vi·tā·ni मेme पञ्चिन्द्रियानी”तिpañ·cin·dri·yā·nī …

“abhāvitāni me pañcindriyānī”ti …

(Pāli only)
1374

“अभावितानिa·bhā·vi·tā·ni मेme पञ्चpañ·ca बलानी”तिba·lā·nī …

“abhāvitāni me pañca balānī”ti …

(Pāli only)
1375

“अभाविताa·bhā·vi·tā मेme सत्तsat·ta बोज्झङ्गा”तिboj·jhaṅ·gā …

“abhāvitā me satta bojjhaṅgā”ti …

(Pāli only)
1376

“अभावितोa·bhā·vi·to मेme अरियोa·ri·yo अट्ठङ्गिकोaṭ·ṭhaṅ·gi·ko मग्गो”तिmag·go …

“abhāvito me ariyo aṭṭhaṅgiko maggo”ti …

(Pāli only)
1377

“दुक्खंduk·khaṃ मेme अपरिञ्ञातन्”तिa·pa·riñ·ñā·tan …

“dukkhaṁ me apariññātan”ti …

(Pāli only)
1378

“दुक्खसमुदयोduk·kha·sa·mu·da·yo मेme अप्पहीनो”तिap·pa·hī·no …

“dukkhasamudayo me appahīno”ti …

(Pāli only)
1379

“मग्गोmag·go मेme अभावितो”तिa·bhā·vi·to …

“maggo me abhāvito”ti …

(Pāli only)
1380

“निरोधोni·ro·dho मेme असच्छिकतो”तिa·sac·chi·ka·to उप्पज्जतिup·paj·ja·ti कुक्कुच्चंkuk·kuc·caṃ चेतसोce·ta·so विप्पटिसारोvip·pa·ṭi·sā·ro मनोविलेखो।ma·no·vi·le·kho

“nirodho me asacchikato”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.

(Pāli only)
1381

<ब्>तक्कासयंb कुक्कुच्चञ्चुपच्छिन्दे</ब्>ति।kuk·kuc·cañ·cu·pac·chin·de

Takkāsayaṁ kukkuccañcupacchindeti.

(Pāli only)
1382

तक्कञ्चtak·kañ·ca तक्कासयञ्चtak·kā·sa·yañ·ca कुक्कुच्चञ्चkuk·kuc·cañ·ca उपच्छिन्देय्यu·pac·chin·dey·ya छिन्देय्यchin·dey·ya उच्छिन्देय्यuc·chin·dey·ya समुच्छिन्देय्यsa·muc·chin·dey·ya पजहेय्यpa·ja·hey·ya विनोदेय्यvi·no·dey·ya ब्यन्तिंbyan·tiṃ करेय्यka·rey·ya अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेय्याति—ga·mey·yā·ti

Takkañca takkāsayañca kukkuccañca upacchindeyya chindeyya ucchindeyya samucchindeyya pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti—

(Pāli only)
1383

तक्कासयंtak·kā·sa·yaṃ कुक्कुच्चञ्चुपच्छिन्दे।kuk·kuc·cañ·cu·pac·chin·de

takkāsayaṁ kukkuccañcupacchinde.

(Pāli only)
1384

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1385

“ओक्खित्तचक्खुok·khit·ta·cak·khu नna चca पादलोलो,pā·da·lo·lo

“Okkhittacakkhu na ca pādalolo,

(Pāli only)
1386

झानानुयुत्तोjhā·nā·nu·yut·to बहुजागरस्स;ba·hu·jā·ga·ras·sa

Jhānānuyutto bahujāgarassa;

(Pāli only)
1387

उपेक्खमारब्भu·pek·kha·mā·rab·bha समाहितत्तो,sa·mā·hi·tat·to

Upekkhamārabbha samāhitatto,

(Pāli only)
1388

तक्कासयंtak·kā·sa·yaṃ कुक्कुच्चञ्चुपच्छिन्दे”ति।kuk·kuc·cañ·cu·pac·chin·de

Takkāsayaṁ kukkuccañcupacchinde”ti.

(Pāli only)
1389

<ब्>चुदितोb वचीभिva·cī·bhi सतिमाभिनन्दे,</ब्>sa·ti·mā·bhi·nan·de

Cudito vacībhi satimābhinande,

(Pāli only)
1390

<ब्>सब्रह्मचारीसुb खिलंkhi·laṃ पभिन्दे;</ब्>pa·bhin·de

Sabrahmacārīsu khilaṁ pabhinde;

(Pāli only)
1391

<ब्>वाचंb पमुञ्चेpa·muñ·ce कुसलंku·sa·laṃ नातिवेलं,</ब्>nā·ti·ve·laṃ

Vācaṁ pamuñce kusalaṁ nātivelaṁ,

(Pāli only)
1392

<ब्>जनवादधम्मायb नna चेतयेय्य।</ब्>ce·ta·yey·ya

Janavādadhammāya na cetayeyya.

(Pāli only)
1393

<ब्>चुदितोb वचीभिva·cī·bhi सतिमाभिनन्दे</ब्>ति।sa·ti·mā·bhi·nan·de

Cudito vacībhi satimābhinandeti.

(Pāli only)
1394

<ब्>चुदितो</ब्>तिb उपज्झायाu·paj·jhā·yā वाvā आचरियाā·ca·ri·yā वाvā समानुपज्झायकाsa·mā·nu·paj·jhā·ya·kā वाvā समानाचरियकाsa·mā·nā·ca·ri·ya·kā वाvā मित्ताmit·tā वाvā सन्दिट्ठाsan·diṭ·ṭhā वाvā सम्भत्ताsam·bhat·tā वाvā सहायाsa·hā·yā वाvā चोदेन्ति—co·den·ti

Cuditoti upajjhāyā vā ācariyā vā samānupajjhāyakā vā samānācariyakā vā mittā vā sandiṭṭhā vā sambhattā vā sahāyā vā codenti—

(Pāli only)
1395

“इदंi·daṃ ते,te आवुसो,ā·vu·so अयुत्तं,a·yut·taṃ इदंi·daṃ तेte अप्पत्तं,ap·pat·taṃ इदंi·daṃ तेte असारुप्पं,a·sā·rup·paṃ इदंi·daṃ तेte असीलट्ठन्”ति।a·sī·laṭ·ṭhan

“idaṁ te, āvuso, ayuttaṁ, idaṁ te appattaṁ, idaṁ te asāruppaṁ, idaṁ te asīlaṭṭhan”ti.

(Pāli only)
1396

सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वाu·paṭ·ṭha·pet·vā तंtaṃ चोदनंco·da·naṃ नन्देय्यnan·dey·ya अभिनन्देय्यa·bhi·nan·dey·ya मोदेय्यmo·dey·ya अनुमोदेय्यa·nu·mo·dey·ya इच्छेय्यic·chey·ya सादियेय्यsā·di·yey·ya पत्थयेय्यpat·tha·yey·ya पिहयेय्यpi·ha·yey·ya अभिजप्पेय्य।a·bhi·jap·pey·ya

Satiṁ upaṭṭhapetvā taṁ codanaṁ nandeyya abhinandeyya modeyya anumodeyya iccheyya sādiyeyya patthayeyya pihayeyya abhijappeyya.

(Pāli only)
1397

यथाya·thā इत्थीit·thī वाvā पुरिसोpu·ri·so वाvā दहरोda·ha·ro युवाyu·vā मण्डनकजातिकोmaṇ·ḍa·na·ka·jā·ti·ko सीसंन्हातोsī·saṃn·hā·to उप्पलमालंup·pa·la·mā·laṃ वाvā वस्सिकमालंvas·si·ka·mā·laṃ वाvā अधिमुत्तकमालंa·dhi·mut·ta·ka·mā·laṃ वाvā लभित्वाla·bhit·vā उभोहिu·bho·hi हत्थेहिhat·the·hi पटिग्गहेत्वाpa·ṭig·ga·het·vā उत्तमङ्गेut·ta·maṅ·ge सिरस्मिंsi·ras·miṃ पतिट्ठापेत्वाpa·tiṭ·ṭhā·pet·vā नन्देय्यnan·dey·ya अभिनन्देय्यa·bhi·nan·dey·ya मोदेय्यmo·dey·ya अनुमोदेय्यa·nu·mo·dey·ya इच्छेय्यic·chey·ya सादियेय्यsā·di·yey·ya पत्थयेय्यpat·tha·yey·ya पिहयेय्यpi·ha·yey·ya अभिजप्पेय्य;a·bhi·jap·pey·ya

Yathā itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko sīsaṁnhāto uppalamālaṁ vā vassikamālaṁ vā adhimuttakamālaṁ vā labhitvā ubhohi hatthehi paṭiggahetvā uttamaṅge sirasmiṁ patiṭṭhāpetvā nandeyya abhinandeyya modeyya anumodeyya iccheyya sādiyeyya patthayeyya pihayeyya abhijappeyya;

(Pāli only)
1398

एवमेवंe·va·me·vaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वाu·paṭ·ṭha·pet·vā तंtaṃ चोदनंco·da·naṃ नन्देय्यnan·dey·ya अभिनन्देय्यa·bhi·nan·dey·ya मोदेय्यmo·dey·ya अनुमोदेय्यa·nu·mo·dey·ya इच्छेय्यic·chey·ya सादियेय्यsā·di·yey·ya पत्थयेय्यpat·tha·yey·ya पिहयेय्यpi·ha·yey·ya अभिजप्पेय्य।a·bhi·jap·pey·ya

evamevaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā taṁ codanaṁ nandeyya abhinandeyya modeyya anumodeyya iccheyya sādiyeyya patthayeyya pihayeyya abhijappeyya.

(Pāli only)
1399

“निधीनंवni·dhī·naṃ·va पवत्तारं,pa·vat·tā·raṃ

“Nidhīnaṁva pavattāraṁ,

(Pāli only)
1400

यंyaṃ पस्सेpas·se वज्जदस्सिनं;vaj·ja·das·si·naṃ

yaṁ passe vajjadassinaṁ;

(Pāli only)
1401

निग्गय्हवादिंnig·gay·ha·vā·diṃ मेधाविं,me·dhā·viṃ

Niggayhavādiṁ medhāviṁ,

(Pāli only)
1402

तादिसंtā·di·saṃ पण्डितंpaṇ·ḍi·taṃ भजे।bha·je

tādisaṁ paṇḍitaṁ bhaje.

(Pāli only)
1403

तादिसंtā·di·saṃ भजमानस्स,bha·ja·mā·nas·sa

Tādisaṁ bhajamānassa,

(Pāli only)
1404

सेय्योsey·yo होतिho·ti नna पापियो;pā·pi·yo

seyyo hoti na pāpiyo;

(Pāli only)
1405

ओवदेय्यानुसासेय्य,o·va·dey·yā·nu·sā·sey·ya

Ovadeyyānusāseyya,

(Pāli only)
1406

असब्भाa·sab·bhā चca निवारये;ni·vā·ra·ye

asabbhā ca nivāraye;

(Pāli only)
1407

सतञ्हिsa·tañ·hi सोso पियोpi·yo होति,ho·ti

Satañhi so piyo hoti,

(Pāli only)
1408

असतंa·sa·taṃ होतिho·ti अप्पियो”ति।ap·pi·yo

asataṁ hoti appiyo”ti.

(Pāli only)
1409

<ब्>चुदितोb वचीभिva·cī·bhi सतिमाभिनन्दे,sa·ti·mā·bhi·nan·de सब्रह्मचारीसुsab·rah·ma·cā·rī·su खिलंkhi·laṃ पभिन्दे</ब्>ति।pa·bhin·de

Cudito vacībhi satimābhinande, sabrahmacārīsu khilaṁ pabhindeti.

(Pāli only)
1410

<ब्>सब्रह्मचारी</ब्>तिb एककम्मंe·ka·kam·maṃ एकुद्देसोe·kud·de·so समसिक्खता।sa·ma·sik·kha·tā

Sabrahmacārīti ekakammaṁ ekuddeso samasikkhatā.

(Pāli only)
1411

<ब्>सब्रह्मचारीसुb खिलंkhi·laṃ पभिन्दे</ब्>ति।pa·bhin·de

Sabrahmacārīsu khilaṁ pabhindeti.

(Pāli only)
1412

सब्रह्मचारीसुsab·rah·ma·cā·rī·su आहतचित्ततंā·ha·ta·cit·ta·taṃ खिलजाततंkhi·la·jā·ta·taṃ पभिन्देय्य,pa·bhin·dey·ya पञ्चपिpañ·ca·pi चेतोखिलेce·to·khi·le भिन्देय्य,bhin·dey·ya तयोपिta·yo·pi चेतोखिलेce·to·khi·le भिन्देय्य,bhin·dey·ya रागखिलंrā·ga·khi·laṃ दोसखिलंdo·sa·khi·laṃ मोहखिलंmo·ha·khi·laṃ भिन्देय्यbhin·dey·ya पभिन्देय्यpa·bhin·dey·ya सम्भिन्देय्याति—sam·bhin·dey·yā·ti

Sabrahmacārīsu āhatacittataṁ khilajātataṁ pabhindeyya, pañcapi cetokhile bhindeyya, tayopi cetokhile bhindeyya, rāgakhilaṁ dosakhilaṁ mohakhilaṁ bhindeyya pabhindeyya sambhindeyyāti—

(Pāli only)
1413

सब्रह्मचारीसुsab·rah·ma·cā·rī·su खिलंkhi·laṃ पभिन्दे।pa·bhin·de

sabrahmacārīsu khilaṁ pabhinde.

(Pāli only)
1414

<ब्>वाचंb पमुञ्चेpa·muñ·ce कुसलंku·sa·laṃ नातिवेलन्</ब्>ति।nā·ti·ve·lan

Vācaṁ pamuñce kusalaṁ nātivelanti.

(Pāli only)
1415

ञाणसमुट्ठितंñā·ṇa·sa·muṭ·ṭhi·taṃ वाचंvā·caṃ मुञ्चेय्य,muñ·cey·ya अत्थूपसंहितंat·thū·pa·saṃ·hi·taṃ धम्मूपसंहितंdham·mū·pa·saṃ·hi·taṃ कालेनkā·le·na सापदेसंsā·pa·de·saṃ परियन्तवतिंpa·ri·yan·ta·va·tiṃ वाचंvā·caṃ मुञ्चेय्यmuñ·cey·ya पमुञ्चेय्याति—pa·muñ·cey·yā·ti

Ñāṇasamuṭṭhitaṁ vācaṁ muñceyya, atthūpasaṁhitaṁ dhammūpasaṁhitaṁ kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ vācaṁ muñceyya pamuñceyyāti—

(Pāli only)
1416

वाचंvā·caṃ पमुञ्चेpa·muñ·ce कुसलं।ku·sa·laṃ

vācaṁ pamuñce kusalaṁ.

(Pāli only)
1417

<ब्>नातिवेलन्</ब्>ति।b

Nātivelanti.

(Pāli only)
1418

<ब्>वेला</ब्>तिb द्वेdve वेला—ve·lā

Velāti dve velā—

(Pāli only)
1419

कालवेलाkā·la·ve·lā चca सीलवेलाsī·la·ve·lā च।ca

kālavelā ca sīlavelā ca.

(Pāli only)
1420

कतमाka·ta·mā कालवेला?kā·la·ve·lā

Katamā kālavelā?

(Pāli only)
1421

कालातिक्कन्तंkā·lā·tik·kan·taṃ वाचंvā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya वेलातिक्कन्तंve·lā·tik·kan·taṃ वाचंvā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya कालवेलातिक्कन्तंkā·la·ve·lā·tik·kan·taṃ वाचंvā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya कालंkā·laṃ असम्पत्तंa·sam·pat·taṃ वाचंvā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya वेलंve·laṃ असम्पत्तंa·sam·pat·taṃ वाचंvā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya कालवेलंkā·la·ve·laṃ असम्पत्तंa·sam·pat·taṃ वाचंvā·caṃ नna भासेय्य।bhā·sey·ya

Kālātikkantaṁ vācaṁ na bhāseyya, velātikkantaṁ vācaṁ na bhāseyya, kālavelātikkantaṁ vācaṁ na bhāseyya, kālaṁ asampattaṁ vācaṁ na bhāseyya, velaṁ asampattaṁ vācaṁ na bhāseyya, kālavelaṁ asampattaṁ vācaṁ na bhāseyya.

(Pāli only)
1422

“योyo वेve कालेkā·le असम्पत्ते,a·sam·pat·te

“Yo ve kāle asampatte,

(Pāli only)
1423

अतिवेलञ्चa·ti·ve·lañ·ca भासति;bhā·sa·ti

ativelañca bhāsati;

(Pāli only)
1424

एवंe·vaṃ सोso निहतोni·ha·to सेति,se·ti

Evaṁ so nihato seti,

(Pāli only)
1425

कोकिलायेवko·ki·lā·ye·va अत्रजो”ति।at·ra·jo

kokilāyeva atrajo”ti.

(Pāli only)
1426

अयंa·yaṃ कालवेला।kā·la·ve·lā

Ayaṁ kālavelā.

(Pāli only)
1427

कतमाka·ta·mā सीलवेला?sī·la·ve·lā

Katamā sīlavelā?

(Pāli only)
1428

रत्तोrat·to वाचंvā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya दुट्ठोduṭ·ṭho वाचंvā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya मूळ्होmū·ḷho वाचंvā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya मुसावादंmu·sā·vā·daṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya पिसुणवाचंpi·su·ṇa·vā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya फरुसवाचंpha·ru·sa·vā·caṃ नna भासेय्य,bhā·sey·ya सम्फप्पलापंsam·phap·pa·lā·paṃ नna भासेय्यbhā·sey·ya नna कथेय्यka·they·ya नna भणेय्यbha·ṇey·ya नna दीपयेय्यdī·pa·yey·ya नna वोहरेय्य।vo·ha·rey·ya

Ratto vācaṁ na bhāseyya, duṭṭho vācaṁ na bhāseyya, mūḷho vācaṁ na bhāseyya, musāvādaṁ na bhāseyya, pisuṇavācaṁ na bhāseyya, pharusavācaṁ na bhāseyya, samphappalāpaṁ na bhāseyya na katheyya na bhaṇeyya na dīpayeyya na vohareyya.

(Pāli only)
1429

अयंa·yaṃ सीलवेलाति—sī·la·ve·lā·ti

Ayaṁ sīlavelāti—

(Pāli only)
1430

वाचंvā·caṃ पमुञ्चेpa·muñ·ce कुसलंku·sa·laṃ नातिवेलं।nā·ti·ve·laṃ

vācaṁ pamuñce kusalaṁ nātivelaṁ.

(Pāli only)
1431

<ब्>जनवादधम्मायb नna चेतयेय्या</ब्>ति।ce·ta·yey·yā

Janavādadhammāya na cetayeyyāti.

(Pāli only)
1432

<ब्>जना</ब्>तिb खत्तियाkhat·ti·yā चca ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā चca वेस्साves·sā चca सुद्दाsud·dā चca गहट्ठाga·haṭ·ṭhā चca पब्बजिताpab·ba·ji·tā चca देवाde·vā चca मनुस्साma·nus·sā च।ca

Janāti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.

(Pāli only)
1433

जनस्सja·nas·sa वादायvā·dā·ya उपवादायu·pa·vā·dā·ya निन्दायnin·dā·ya गरहायga·ra·hā·ya अकित्तियाa·kit·ti·yā अवण्णहारिकायa·vaṇ·ṇa·hā·ri·kā·ya सीलविपत्तियाsī·la·vi·pat·ti·yā वाvā आचारविपत्तियाā·cā·ra·vi·pat·ti·yā वाvā दिट्ठिविपत्तियाdiṭ·ṭhi·vi·pat·ti·yā वाvā आजीवविपत्तियाā·jī·va·vi·pat·ti·yā वाvā नna चेतयेय्यce·ta·yey·ya चेतनंce·ta·naṃ नna उप्पादेय्यup·pā·dey·ya चित्तंcit·taṃ नna उप्पादेय्यup·pā·dey·ya सङ्कप्पंsaṅ·kap·paṃ नna उप्पादेय्यup·pā·dey·ya मनसिकारंma·na·si·kā·raṃ नna उप्पादेय्याति—up·pā·dey·yā·ti

Janassa vādāya upavādāya nindāya garahāya akittiyā avaṇṇahārikāya sīlavipattiyā vā ācāravipattiyā vā diṭṭhivipattiyā vā ājīvavipattiyā vā na cetayeyya cetanaṁ na uppādeyya cittaṁ na uppādeyya saṅkappaṁ na uppādeyya manasikāraṁ na uppādeyyāti—

(Pāli only)
1434

जनवादधम्मायja·na·vā·da·dham·mā·ya नna चेतयेय्य।ce·ta·yey·ya

janavādadhammāya na cetayeyya.

(Pāli only)
1435

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1436

“चुदितोcu·di·to वचीभिva·cī·bhi सतिमाभिनन्दे,sa·ti·mā·bhi·nan·de

“Cudito vacībhi satimābhinande,

(Pāli only)
1437

सब्रह्मचारीसुsab·rah·ma·cā·rī·su खिलंkhi·laṃ पभिन्दे;pa·bhin·de

Sabrahmacārīsu khilaṁ pabhinde;

(Pāli only)
1438

वाचंvā·caṃ पमुञ्चेpa·muñ·ce कुसलंku·sa·laṃ नातिवेलं,nā·ti·ve·laṃ

Vācaṁ pamuñce kusalaṁ nātivelaṁ,

(Pāli only)
1439

जनवादधम्मायja·na·vā·da·dham·mā·ya नna चेतयेय्या”ति।ce·ta·yey·yā

Janavādadhammāya na cetayeyyā”ti.

(Pāli only)
1440

<ब्>अथापरंb पञ्चpañ·ca रजानिra·jā·ni लोके,</ब्>lo·ke

Athāparaṁ pañca rajāni loke,

(Pāli only)
1441

<ब्>येसंb सतीमाsa·tī·mā विनयायvi·na·yā·ya सिक्खे;</ब्>sik·khe

Yesaṁ satīmā vinayāya sikkhe;

(Pāli only)
1442

<ब्>रूपेसुb सद्देसुsad·de·su अथोa·tho रसेसु,</ब्>ra·se·su

Rūpesu saddesu atho rasesu,

(Pāli only)
1443

<ब्>गन्धेसुb फस्सेसुphas·se·su सहेथsa·he·tha रागं।</ब्>rā·gaṃ

Gandhesu phassesu sahetha rāgaṁ.

(Pāli only)
1444

<ब्>अथापरंb पञ्चpañ·ca रजानिra·jā·ni लोके</ब्>ति।lo·ke

Athāparaṁ pañca rajāni loketi.

(Pāli only)
1445

<ब्>अथा</ब्>तिb पदसन्धिpa·da·san·dhi पदसंसग्गोpa·da·saṃ·sag·go पदपारिपूरीpa·da·pā·ri·pū·rī अक्खरसमवायोak·kha·ra·sa·ma·vā·yo ब्यञ्जनसिलिट्ठताbyañ·ja·na·si·liṭ·ṭha·tā पदानुपुब्बतापेतं—pa·dā·nu·pub·ba·tā·pe·taṃ

Athāti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—

(Pāli only)
1446

अथाति।a·thā·ti

athāti.

(Pāli only)
1447

<ब्>पञ्चb रजानी</ब्>तिra·jā·nī रूपरजो,rū·pa·ra·jo सद्दरजो,sad·da·ra·jo गन्धरजो,gan·dha·ra·jo रसरजो,ra·sa·ra·jo फोट्ठब्बरजो।phoṭ·ṭhab·ba·ra·jo

Pañca rajānīti rūparajo, saddarajo, gandharajo, rasarajo, phoṭṭhabbarajo.

(Pāli only)
1448

“रागोrā·go रजोra·jo नna चca पनpa·na रेणुre·ṇu वुच्चति,vuc·ca·ti

“Rāgo rajo na ca pana reṇu vuccati,

(Pāli only)
1449

रागस्सेतंrā·gas·se·taṃ अधिवचनंa·dhi·va·ca·naṃ रजोति;ra·jo·ti

Rāgassetaṁ adhivacanaṁ rajoti;

(Pāli only)
1450

एतंe·taṃ रजंra·jaṃ विप्पजहित्वाvip·pa·ja·hit·vā पण्डिता,paṇ·ḍi·tā

Etaṁ rajaṁ vippajahitvā paṇḍitā,

(Pāli only)
1451

विहरन्तिvi·ha·ran·ti तेte विगतरजस्सvi·ga·ta·ra·jas·sa सासने।sā·sa·ne

Viharanti te vigatarajassa sāsane.

(Pāli only)
1452

दोसोdo·so रजोra·jo नna चca पनpa·na रेणुre·ṇu वुच्चति,vuc·ca·ti

Doso rajo na ca pana reṇu vuccati,

(Pāli only)
1453

…पे…pe

…pe…

(Pāli only)
1454

विहरन्तिvi·ha·ran·ti तेte विगतरजस्सvi·ga·ta·ra·jas·sa सासने।sā·sa·ne

Viharanti te vigatarajassa sāsane.

(Pāli only)
1455

मोहोmo·ho रजोra·jo नna चca पनpa·na रेणुre·ṇu वुच्चति,vuc·ca·ti

Moho rajo na ca pana reṇu vuccati,

(Pāli only)
1456

…पे…pe

…pe…

(Pāli only)
1457

विहरन्तिvi·ha·ran·ti तेte विगतरजस्सvi·ga·ta·ra·jas·sa सासने”।sā·sa·ne

Viharanti te vigatarajassa sāsane”.

(Pāli only)
1458

<ब्>लोके</ब्>तिb अपायलोकेa·pā·ya·lo·ke मनुस्सलोकेma·nus·sa·lo·ke देवलोकेde·va·lo·ke खन्धलोकेkhan·dha·lo·ke धातुलोकेdhā·tu·lo·ke आयतनलोकेति—ā·ya·ta·na·lo·ke·ti

Loketi apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi—

(Pāli only)
1459

अथापरंa·thā·pa·raṃ पञ्चpañ·ca रजानिra·jā·ni लोके।lo·ke

athāparaṁ pañca rajāni loke.

(Pāli only)
1460

<ब्>येसंb सतीमाsa·tī·mā विनयायvi·na·yā·ya सिक्खे</ब्>ति।sik·khe

Yesaṁ satīmā vinayāya sikkheti.

(Pāli only)
1461

<ब्>येसन्</ब्>तिb रूपरागस्सrū·pa·rā·gas·sa सद्दरागस्सsad·da·rā·gas·sa गन्धरागस्सgan·dha·rā·gas·sa रसरागस्सra·sa·rā·gas·sa फोट्ठब्बरागस्स।phoṭ·ṭhab·ba·rā·gas·sa

Yesanti rūparāgassa saddarāgassa gandharāgassa rasarāgassa phoṭṭhabbarāgassa.

(Pāli only)
1462

<ब्>सतीमा</ब्>तिb याyā सतिsa·ti अनुस्सतिa·nus·sa·ti पटिस्सतिpa·ṭis·sa·ti सतिsa·ti सरणताsa·ra·ṇa·tā धारणताdhā·ra·ṇa·tā अपिलापनताa·pi·lā·pa·na·tā असम्मुस्सनताa·sam·mus·sa·na·tā सतिन्द्रियंsa·tin·dri·yaṃ सतिबलंsa·ti·ba·laṃ सम्मासतिsam·mā·sa·ti सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go एकायनमग्गो—e·kā·ya·na·mag·go

Satīmāti yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo—

(Pāli only)
1463

अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti सति।sa·ti

ayaṁ vuccati sati.

(Pāli only)
1464

इमायi·mā·ya सतियाsa·ti·yā उपेतोu·pe·to समुपेतोsa·mu·pe·to उपगतोu·pa·ga·to समुपगतोsa·mu·pa·ga·to उपपन्नोu·pa·pan·no समुपपन्नोsa·mu·pa·pan·no समन्नागतो।sa·man·nā·ga·to

Imāya satiyā upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato.

(Pāli only)
1465

सोso वुच्चतिvuc·ca·ti सतिमा।sa·ti·mā

So vuccati satimā.

(Pāli only)
1466

<ब्>सिक्खे</ब्>तिb तिस्सोtis·so सिक्खा—sik·khā

Sikkheti tisso sikkhā—

(Pāli only)
1467

अधिसीलसिक्खा,a·dhi·sī·la·sik·khā अधिचित्तसिक्खा,a·dhi·cit·ta·sik·khā अधिपञ्ञासिक्खा।a·dhi·pañ·ñā·sik·khā

adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.

(Pāli only)
1468

कतमाka·ta·mā अधिसीलसिक्खाa·dhi·sī·la·sik·khā …पे…pe

Katamā adhisīlasikkhā …pe…

(Pāli only)
1469

अयंa·yaṃ अधिपञ्ञासिक्खा।a·dhi·pañ·ñā·sik·khā

ayaṁ adhipaññāsikkhā.

(Pāli only)
1470

<ब्>येसंb सतीमाsa·tī·mā विनयायvi·na·yā·ya सिक्खे</ब्>ति।sik·khe

Yesaṁ satīmā vinayāya sikkheti.

(Pāli only)
1471

सतिमाsa·ti·mā पुग्गलोpug·ga·lo येसंye·saṃ रूपरागस्सrū·pa·rā·gas·sa सद्दरागस्सsad·da·rā·gas·sa गन्धरागस्सgan·dha·rā·gas·sa रसरागस्सra·sa·rā·gas·sa फोट्ठब्बरागस्सphoṭ·ṭhab·ba·rā·gas·sa विनयायvi·na·yā·ya पटिविनयायpa·ṭi·vi·na·yā·ya पहानायpa·hā·nā·ya वूपसमायvū·pa·sa·mā·ya पटिनिस्सग्गायpa·ṭi·nis·sag·gā·ya पटिपस्सद्धियाpa·ṭi·pas·sad·dhi·yā अधिसीलम्पिa·dhi·sī·lam·pi सिक्खेय्यsik·khey·ya अधिचित्तम्पिa·dhi·cit·tam·pi सिक्खेय्यsik·khey·ya अधिपञ्ञम्पिa·dhi·pañ·ñam·pi सिक्खेय्य,sik·khey·ya इमाi·mā तिस्सोtis·so सिक्खायोsik·khā·yo आवज्जन्तोā·vaj·jan·to सिक्खेय्य,sik·khey·ya जानन्तोjā·nan·to सिक्खेय्यsik·khey·ya …पे…pe

Satimā puggalo yesaṁ rūparāgassa saddarāgassa gandharāgassa rasarāgassa phoṭṭhabbarāgassa vinayāya paṭivinayāya pahānāya vūpasamāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya adhicittampi sikkheyya adhipaññampi sikkheyya, imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya, jānanto sikkheyya …pe…

(Pāli only)
1472

सच्छिकातब्बंsac·chi·kā·tab·baṃ सच्छिकरोन्तोsac·chi·ka·ron·to सिक्खेय्यsik·khey·ya आचरेय्यā·ca·rey·ya समाचरेय्यsa·mā·ca·rey·ya समादायsa·mā·dā·ya वत्तेय्याति—vat·tey·yā·ti

sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—

(Pāli only)
1473

येसंye·saṃ सतीमाsa·tī·mā विनयायvi·na·yā·ya सिक्खे।sik·khe

yesaṁ satīmā vinayāya sikkhe.

(Pāli only)
1474

<ब्>रूपेसुb सद्देसुsad·de·su अथोa·tho रसेसु,ra·se·su गन्धेसुgan·dhe·su फस्सेसुphas·se·su सहेथsa·he·tha रागन्</ब्>ति।rā·gan

Rūpesu saddesu atho rasesu, gandhesu phassesu sahetha rāganti.

(Pāli only)
1475

रूपेसुrū·pe·su सद्देसुsad·de·su गन्धेसुgan·dhe·su रसेसुra·se·su फोट्ठब्बेसुphoṭ·ṭhab·be·su रागंrā·gaṃ सहेय्यsa·hey·ya परिसहेय्यpa·ri·sa·hey·ya अभिभवेय्यa·bhi·bha·vey·ya अज्झोत्थरेय्यaj·jhot·tha·rey·ya परियादियेय्यpa·ri·yā·di·yey·ya मद्देय्याति—mad·dey·yā·ti

Rūpesu saddesu gandhesu rasesu phoṭṭhabbesu rāgaṁ saheyya parisaheyya abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti—

(Pāli only)
1476

रूपेसुrū·pe·su सद्देसुsad·de·su अथोa·tho रसेसु,ra·se·su गन्धेसुgan·dhe·su फस्सेसुphas·se·su सहेथsa·he·tha रागं।rā·gaṃ

rūpesu saddesu atho rasesu, gandhesu phassesu sahetha rāgaṁ.

(Pāli only)
1477

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1478

“अथापरंa·thā·pa·raṃ पञ्चpañ·ca रजानिra·jā·ni लोके,lo·ke

“Athāparaṁ pañca rajāni loke,

(Pāli only)
1479

येसंye·saṃ सतीमाsa·tī·mā विनयायvi·na·yā·ya सिक्खे;sik·khe

Yesaṁ satīmā vinayāya sikkhe;

(Pāli only)
1480

रूपेसुrū·pe·su सद्देसुsad·de·su अथोa·tho रसेसु,ra·se·su

Rūpesu saddesu atho rasesu,

(Pāli only)
1481

गन्धेसुgan·dhe·su फस्सेसुphas·se·su सहेथsa·he·tha रागन्”ति।rā·gan

Gandhesu phassesu sahetha rāgan”ti.

(Pāli only)
1482

<ब्>एतेसुb धम्मेसुdham·me·su विनेय्यvi·ney·ya छन्दं,</ब्>chan·daṃ

Etesu dhammesu vineyya chandaṁ,

(Pāli only)
1483

<ब्>भिक्खुb सतिमाsa·ti·mā सुविमुत्तचित्तो;</ब्>su·vi·mut·ta·cit·to

Bhikkhu satimā suvimuttacitto;

(Pāli only)
1484

<ब्>कालेनb सोso सम्माsam·mā धम्मंdham·maṃ परिवीमंसमानो,</ब्>pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·no

Kālena so sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno,

(Pāli only)
1485

<ब्>एकोदिभूतोb विहनेvi·ha·ne तमंta·maṃ सो।</ब्>so

Ekodibhūto vihane tamaṁ so.

(Pāli only)
1486

(इतिi·ti भगवा।)bha·ga·vā

(Iti bhagavā.)

(Pāli only)
1487

<ब्>एतेसुb धम्मेसुdham·me·su विनेय्यvi·ney·ya छन्दन्</ब्>ति।chan·dan

Etesu dhammesu vineyya chandanti.

(Pāli only)
1488

<ब्>एतेसू</ब्>तिb रूपेसुrū·pe·su सद्देसुsad·de·su गन्धेसुgan·dhe·su रसेसुra·se·su फोट्ठब्बेसु।phoṭ·ṭhab·be·su

Etesūti rūpesu saddesu gandhesu rasesu phoṭṭhabbesu.

(Pāli only)
1489

<ब्>छन्दो</ब्>तिb योyo कामेसुkā·me·su कामच्छन्दोkā·mac·chan·do कामरागोkā·ma·rā·go कामनन्दीkā·ma·nan·dī कामतण्हाkā·ma·taṇ·hā कामस्नेहोkā·mas·ne·ho कामपरिळाहोkā·ma·pa·ri·ḷā·ho काममुच्छाkā·ma·muc·chā कामज्झोसानंkā·maj·jho·sā·naṃ कामोघोkā·mo·gho कामयोगोkā·ma·yo·go कामुपादानंkā·mu·pā·dā·naṃ …पे…pe

Chandoti yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasneho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ …pe…

(Pāli only)
1490

कामच्छन्दनीवरणं।kā·mac·chan·da·nī·va·ra·ṇaṃ

kāmacchandanīvaraṇaṁ.

(Pāli only)
1491

<ब्>एतेसुb धम्मेसुdham·me·su विनेय्यvi·ney·ya छन्दन्</ब्>ति।chan·dan

Etesu dhammesu vineyya chandanti.

(Pāli only)
1492

एतेसुe·te·su धम्मेसुdham·me·su छन्दंchan·daṃ विनेय्यvi·ney·ya पटिविनेय्यpa·ṭi·vi·ney·ya पजहेय्यpa·ja·hey·ya विनोदेय्यvi·no·dey·ya ब्यन्तिंbyan·tiṃ करेय्यka·rey·ya अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेय्याति—ga·mey·yā·ti

Etesu dhammesu chandaṁ vineyya paṭivineyya pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti—

(Pāli only)
1493

एतेसुe·te·su धम्मेसुdham·me·su विनेय्यvi·ney·ya छन्दं।chan·daṃ

etesu dhammesu vineyya chandaṁ.

(Pāli only)
1494

<ब्>भिक्खुb सतिमाsa·ti·mā सुविमुत्तचित्तो</ब्>ति।su·vi·mut·ta·cit·to

Bhikkhu satimā suvimuttacittoti.

(Pāli only)
1495

<ब्>भिक्खू</ब्>तिb पुथुज्जनकल्याणकोpu·thuj·ja·na·kal·yā·ṇa·ko वाvā भिक्खु,bhik·khu सेखोse·kho वाvā भिक्खु।bhik·khu

Bhikkhūti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu, sekho vā bhikkhu.

(Pāli only)
1496

<ब्>सतिमा</ब्>तिb याyā सतिsa·ti अनुस्सतिa·nus·sa·ti …पे…pe सम्मासतिsam·mā·sa·ti सतिसम्बोज्झङ्गोsa·ti·sam·boj·jhaṅ·go एकायनमग्गो—e·kā·ya·na·mag·go

Satimāti yā sati anussati …pe… sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo—

(Pāli only)
1497

अयंa·yaṃ वुच्चतिvuc·ca·ti सति।sa·ti

ayaṁ vuccati sati.

(Pāli only)
1498

इमायi·mā·ya सतियाsa·ti·yā उपेतोu·pe·to समुपेतोsa·mu·pe·to …पे…pe

Imāya satiyā upeto samupeto …pe…

(Pāli only)
1499

सोso वुच्चतिvuc·ca·ti सतिमा।sa·ti·mā

so vuccati satimā.

(Pāli only)
1500

<ब्>भिक्खुb सतिमाsa·ti·mā सुविमुत्तचित्तो</ब्>ति।su·vi·mut·ta·cit·to

Bhikkhu satimā suvimuttacittoti.

(Pāli only)
1501

पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa नीवरणेहिnī·va·ra·ṇe·hi चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं,su·vi·mut·taṃ

Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa nīvaraṇehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,

(Pāli only)
1502

दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa वितक्कविचारेहिvi·tak·ka·vi·cā·re·hi चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं,su·vi·mut·taṃ

dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,

(Pāli only)
1503

ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa पीतियाpī·ti·yā चca चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं,su·vi·mut·taṃ

tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pītiyā ca cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,

(Pāli only)
1504

चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa सुखदुक्खेहिsu·kha·duk·khe·hi चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं;su·vi·mut·taṃ

catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sukhadukkhehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ;

(Pāli only)
1505

आकासानञ्चायतनंā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa रूपसञ्ञायrū·pa·sañ·ñā·ya पटिघसञ्ञायpa·ṭi·gha·sañ·ñā·ya नानत्तसञ्ञायnā·nat·ta·sañ·ñā·ya चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं,su·vi·mut·taṃ

ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,

(Pāli only)
1506

विञ्ञाणञ्चायतनंviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa आकासानञ्चायतनसञ्ञायā·kā·sā·nañ·cā·ya·ta·na·sañ·ñā·ya चित्तंcit·taṃ …

viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṁ …

(Pāli only)
1507

आकिञ्चञ्ञायतनंā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa विञ्ञाणञ्चायतनसञ्ञायviñ·ñā·ṇañ·cā·ya·ta·na·sañ·ñā·ya चित्तंcit·taṃ …

ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṁ …

(Pāli only)
1508

नेवसञ्ञानासञ्ञायतनंne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·naṃ समापन्नस्सsa·mā·pan·nas·sa आकिञ्चञ्ञायतनसञ्ञायā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·sañ·ñā·ya चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं;su·vi·mut·taṃ

nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ;

(Pāli only)
1509

सोतापन्नस्सso·tā·pan·nas·sa सक्कायदिट्ठियाsak·kā·ya·diṭ·ṭhi·yā विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya सीलब्बतपरामासाsī·lab·ba·ta·pa·rā·mā·sā दिट्ठानुसयाdiṭ·ṭhā·nu·sa·yā विचिकिच्छानुसयाvi·ci·kic·chā·nu·sa·yā तदेकट्ठेहिta·de·kaṭ·ṭhe·hi चca किलेसेहिki·le·se·hi चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं,su·vi·mut·taṃ

sotāpannassa sakkāyadiṭṭhiyā vicikicchāya sīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,

(Pāli only)
1510

सकदागामिस्सsa·ka·dā·gā·mis·sa ओळारिकाo·ḷā·ri·kā कामरागानुसयाkā·ma·rā·gā·nu·sa·yā पटिघानुसयाpa·ṭi·ghā·nu·sa·yā तदेकट्ठेहिta·de·kaṭ·ṭhe·hi चca किलेसेहिki·le·se·hi चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं,su·vi·mut·taṃ

sakadāgāmissa oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,

(Pāli only)
1511

अनागामिस्सa·nā·gā·mis·sa अनुसहगताa·nu·sa·ha·ga·tā कामरागसंयोजनाkā·ma·rā·ga·saṃ·yo·ja·nā पटिघसंयोजनाpa·ṭi·gha·saṃ·yo·ja·nā अनुसहगताa·nu·sa·ha·ga·tā कामरागानुसयाkā·ma·rā·gā·nu·sa·yā पटिघानुसयाpa·ṭi·ghā·nu·sa·yā तदेकट्ठेहिta·de·kaṭ·ṭhe·hi चca किलेसेहिki·le·se·hi चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तं,su·vi·mut·taṃ

anāgāmissa anusahagatā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ,

(Pāli only)
1512

अरहतोa·ra·ha·to रूपरागाrū·pa·rā·gā अरूपरागाa·rū·pa·rā·gā मानाmā·nā उद्धच्चाud·dhac·cā अविज्जायa·vij·jā·ya मानानुसयाmā·nā·nu·sa·yā भवरागानुसयाbha·va·rā·gā·nu·sa·yā अविज्जानुसयाa·vij·jā·nu·sa·yā तदेकट्ठेहिta·de·kaṭ·ṭhe·hi चca किलेसेहिki·le·se·hi बहिद्धाba·hid·dhā चca सब्बनिमित्तेहिsab·ba·ni·mit·te·hi चित्तंcit·taṃ मुत्तंmut·taṃ विमुत्तंvi·mut·taṃ सुविमुत्तन्ति—su·vi·mut·tan·ti

arahato rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi bahiddhā ca sabbanimittehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttanti—

(Pāli only)
1513

भिक्खुbhik·khu सतिमाsa·ti·mā सुविमुत्तचित्तो।su·vi·mut·ta·cit·to

bhikkhu satimā suvimuttacitto.

(Pāli only)
1514

<ब्>कालेनb सोso सम्माsam·mā धम्मंdham·maṃ परिवीमंसमानो</ब्>ति।pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·no

Kālena so sammā dhammaṁ parivīmaṁsamānoti.

(Pāli only)
1515

<ब्>कालेना</ब्>तिb उद्धतेud·dha·te चित्तेcit·te समथस्सsa·ma·thas·sa कालो,kā·lo समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te विपस्सनायvi·pas·sa·nā·ya कालो।kā·lo

Kālenāti uddhate citte samathassa kālo, samāhite citte vipassanāya kālo.

(Pāli only)
1516

“कालेkā·le पग्गण्हतिpag·gaṇ·ha·ti चित्तं,cit·taṃ

“Kāle paggaṇhati cittaṁ,

(Pāli only)
1517

निग्गण्हतिnig·gaṇ·ha·ti पुनापरे;pu·nā·pa·re

niggaṇhati punāpare;

(Pāli only)
1518

सम्पहंसतिsam·pa·haṃ·sa·ti कालेन,kā·le·na

Sampahaṁsati kālena,

(Pāli only)
1519

कालेkā·le चित्तंcit·taṃ समादहे।sa·mā·da·he

kāle cittaṁ samādahe.

(Pāli only)
1520

अज्झुपेक्खतिaj·jhu·pek·kha·ti कालेन,kā·le·na

Ajjhupekkhati kālena,

(Pāli only)
1521

सोso योगीyo·gī कालकोविदो;kā·la·ko·vi·do

so yogī kālakovido;

(Pāli only)
1522

किम्हिkim·hi कालम्हिkā·lam·hi पग्गाहो,pag·gā·ho

Kimhi kālamhi paggāho,

(Pāli only)
1523

किम्हिkim·hi कालेkā·le विनिग्गहो।vi·nig·ga·ho

kimhi kāle viniggaho.

(Pāli only)
1524

किम्हिkim·hi पहंसनाकालो,pa·haṃ·sa·nā·kā·lo

Kimhi pahaṁsanākālo,

(Pāli only)
1525

समथकालोsa·ma·tha·kā·lo चca कीदिसो;kī·di·so

samathakālo ca kīdiso;

(Pāli only)
1526

उपेक्खाकालंu·pek·khā·kā·laṃ चित्तस्स,cit·tas·sa

Upekkhākālaṁ cittassa,

(Pāli only)
1527

कथंka·thaṃ दस्सेतिdas·se·ti योगिनो।yo·gi·no

kathaṁ dasseti yogino.

(Pāli only)
1528

लीनेlī·ne चित्तम्हिcit·tam·hi पग्गाहो,pag·gā·ho

Līne cittamhi paggāho,

(Pāli only)
1529

उद्धतस्मिंud·dha·tas·miṃ विनिग्गहो;vi·nig·ga·ho

uddhatasmiṁ viniggaho;

(Pāli only)
1530

निरस्सादगतंni·ras·sā·da·ga·taṃ चित्तं,cit·taṃ

Nirassādagataṁ cittaṁ,

(Pāli only)
1531

सम्पहंसेय्यsam·pa·haṃ·sey·ya तावदे।tā·va·de

sampahaṁseyya tāvade.

(Pāli only)
1532

सम्पहट्ठंsam·pa·haṭ·ṭhaṃ यदाya·dā चित्तं,cit·taṃ

Sampahaṭṭhaṁ yadā cittaṁ,

(Pāli only)
1533

अलीनंa·lī·naṃ भवतिनुद्धतं;bha·va·ti·nud·dha·taṃ

alīnaṁ bhavatinuddhataṁ;

(Pāli only)
1534

समथस्सsa·ma·thas·sa चca सोso कालो,kā·lo

Samathassa ca so kālo,

(Pāli only)
1535

अज्झत्तंaj·jhat·taṃ रमयेra·ma·ye मनो।ma·no

ajjhattaṁ ramaye mano.

(Pāli only)
1536

एतेनe·te·na मेवुपायेन,me·vu·pā·ye·na

Etena mevupāyena,

(Pāli only)
1537

यदाya·dā होतिho·ti समाहितं;sa·mā·hi·taṃ

yadā hoti samāhitaṁ;

(Pāli only)
1538

समाहितचित्तमञ्ञाय,sa·mā·hi·ta·cit·ta·mañ·ñā·ya

Samāhitacittamaññāya,

(Pāli only)
1539

अज्झुपेक्खेय्यaj·jhu·pek·khey·ya तावदे।tā·va·de

ajjhupekkheyya tāvade.

(Pāli only)
1540

एवंe·vaṃ कालविदूkā·la·vi·dū धीरो,dhī·ro

Evaṁ kālavidū dhīro,

(Pāli only)
1541

कालञ्ञूkā·lañ·ñū कालकोविदो;kā·la·ko·vi·do

kālaññū kālakovido;

(Pāli only)
1542

कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ चित्तस्स,cit·tas·sa

Kālena kālaṁ cittassa,

(Pāli only)
1543

निमित्तमुपलक्खये”ति।ni·mit·ta·mu·pa·lak·kha·ye

nimittamupalakkhaye”ti.

(Pāli only)
1544

<ब्>कालेनb सोso सम्माsam·mā धम्मंdham·maṃ परिवीमंसमानो</ब्>ति।pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·no

Kālena so sammā dhammaṁ parivīmaṁsamānoti.

(Pāli only)
1545

“सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā अनिच्चा”तिa·nic·cā सम्माsam·mā धम्मंdham·maṃ परिवीमंसमानो,pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·no

“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno,

(Pāli only)
1546

“सब्बेsab·be सङ्खाराsaṅ·khā·rā दुक्खा”तिduk·khā सम्माsam·mā धम्मंdham·maṃ परिवीमंसमानो,pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·no

“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno,

(Pāli only)
1547

“सब्बेsab·be धम्माdham·mā अनत्ता”तिa·nat·tā सम्माsam·mā धम्मंdham·maṃ परिवीमंसमानोpa·ri·vī·maṃ·sa·mā·no …पे…pe

“sabbe dhammā anattā”ti sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno …pe…

(Pāli only)
1548

“यंyaṃ किञ्चिkiñ·ci समुदयधम्मंsa·mu·da·ya·dham·maṃ सब्बंsab·baṃ तंtaṃ निरोधधम्मन्”ति—ni·ro·dha·dham·man

“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti—

(Pāli only)
1549

सम्माsam·mā धम्मंdham·maṃ परिवीमंसमानो।pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·no

sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno.

(Pāli only)
1550

<ब्>एकोदिभूतोb विहनेvi·ha·ne तमंta·maṃ सो,so इतिi·ti भगवा</ब्>ति।bha·ga·vā

Ekodibhūto vihane tamaṁ so, iti bhagavāti.

(Pāli only)
1551

<ब्>एकोदी</ब्>तिb एकग्गचित्तोe·kag·ga·cit·to अविक्खित्तचित्तोa·vik·khit·ta·cit·to अविसाहटमानसोa·vi·sā·ha·ṭa·mā·na·so समथोsa·ma·tho समाधिन्द्रियंsa·mā·dhin·dri·yaṃ समाधिबलंsa·mā·dhi·ba·laṃ सम्मासमाधीति—sam·mā·sa·mā·dhī·ti

Ekodīti ekaggacitto avikkhittacitto avisāhaṭamānaso samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhīti—

(Pāli only)
1552

एकोदिभूतो।e·ko·di·bhū·to

ekodibhūto.

(Pāli only)
1553

<ब्>विहनेb तमंta·maṃ सो</ब्>तिso रागतमंrā·ga·ta·maṃ दोसतमंdo·sa·ta·maṃ मोहतमंmo·ha·ta·maṃ दिट्ठितमंdiṭ·ṭhi·ta·maṃ मानतमंmā·na·ta·maṃ किलेसतमंki·le·sa·ta·maṃ दुच्चरिततमंduc·ca·ri·ta·ta·maṃ अन्धकरणंan·dha·ka·ra·ṇaṃ अचक्खुकरणंa·cak·khu·ka·ra·ṇaṃ अञ्ञाणकरणंañ·ñā·ṇa·ka·ra·ṇaṃ पञ्ञानिरोधिकंpañ·ñā·ni·ro·dhi·kaṃ विघातपक्खिकंvi·ghā·ta·pak·khi·kaṃ अनिब्बानसंवत्तनिकंa·nib·bā·na·saṃ·vat·ta·ni·kaṃ हनेय्यha·ney·ya विहनेय्यvi·ha·ney·ya पजहेय्यpa·ja·hey·ya विनोदेय्यvi·no·dey·ya ब्यन्तिंbyan·tiṃ करेय्यka·rey·ya अनभावंa·na·bhā·vaṃ गमेय्य।ga·mey·ya

Vihane tamaṁ soti rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ diṭṭhitamaṁ mānatamaṁ kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ haneyya vihaneyya pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya.

(Pāli only)
1554

<ब्>भगवा</ब्>तिb गारवाधिवचनं।gā·ra·vā·dhi·va·ca·naṃ

Bhagavāti gāravādhivacanaṁ.

(Pāli only)
1555

अपिa·pi चca भग्गरागोतिbhag·ga·rā·go·ti भगवा,bha·ga·vā भग्गदोसोतिbhag·ga·do·so·ti भगवा,bha·ga·vā भग्गमोहोतिbhag·ga·mo·ho·ti भगवा,bha·ga·vā भग्गमानोतिbhag·ga·mā·no·ti भगवा,bha·ga·vā भग्गदिट्ठीतिbhag·ga·diṭ·ṭhī·ti भगवा,bha·ga·vā भग्गकण्डकोतिbhag·ga·kaṇ·ḍa·ko·ti भगवा,bha·ga·vā भग्गकिलेसोतिbhag·ga·ki·le·so·ti भगवा,bha·ga·vā भजिbha·ji विभजिvi·bha·ji पविभजिpa·vi·bha·ji धम्मरतनन्तिdham·ma·ra·ta·nan·ti भगवा,bha·ga·vā भवानंbha·vā·naṃ अन्तकरोतिan·ta·ka·ro·ti भगवा,bha·ga·vā भावितकायोbhā·vi·ta·kā·yo भावितसीलोbhā·vi·ta·sī·lo भावितचित्तोbhā·vi·ta·cit·to भावितपञ्ञोतिbhā·vi·ta·pañ·ño·ti भगवा,bha·ga·vā भजिbha·ji वाvā भगवाbha·ga·vā अरञ्ञवनपत्थानिa·rañ·ña·va·na·pat·thā·ni पन्तानिpan·tā·ni सेनासनानिse·nā·sa·nā·ni अप्पसद्दानिap·pa·sad·dā·ni अप्पनिग्घोसानिap·pa·nig·gho·sā·ni विजनवातानिvi·ja·na·vā·tā·ni मनुस्सराहस्सेय्यकानिma·nus·sa·rā·has·sey·ya·kā·ni पटिसल्लानसारुप्पानीतिpa·ṭi·sal·lā·na·sā·rup·pā·nī·ti भगवा,bha·ga·vā भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā चीवरपिण्डपातसेनासनगिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारानन्तिcī·va·ra·piṇ·ḍa·pā·ta·se·nā·sa·na·gi·lā·na·pac·ca·ya·bhe·saj·ja·pa·rik·khā·rā·nan·ti भगवा,bha·ga·vā भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā अत्थरसस्सat·tha·ra·sas·sa धम्मरसस्सdham·ma·ra·sas·sa विमुत्तिरसस्सvi·mut·ti·ra·sas·sa अधिसीलस्सa·dhi·sī·las·sa अधिचित्तस्सa·dhi·cit·tas·sa अधिपञ्ञायातिa·dhi·pañ·ñā·yā·ti भगवा,bha·ga·vā भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā चतुन्नंca·tun·naṃ झानानंjhā·nā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ अप्पमञ्ञानंap·pa·mañ·ñā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ अरूपसमापत्तीनन्तिa·rū·pa·sa·mā·pat·tī·nan·ti भगवा,bha·ga·vā भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā अट्ठन्नंaṭ·ṭhan·naṃ विमोक्खानंvi·mok·khā·naṃ अट्ठन्नंaṭ·ṭhan·naṃ अभिभायतनानंa·bhi·bhā·ya·ta·nā·naṃ नवन्नंna·van·naṃ अनुपुब्बविहारसमापत्तीनन्तिa·nu·pub·ba·vi·hā·ra·sa·mā·pat·tī·nan·ti भगवा,bha·ga·vā भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā दसन्नंda·san·naṃ सञ्ञाभावनानंsañ·ñā·bhā·va·nā·naṃ दसन्नंda·san·naṃ कसिणसमापत्तीनंka·si·ṇa·sa·mā·pat·tī·naṃ आनापानस्सतिसमाधिस्सā·nā·pā·nas·sa·ti·sa·mā·dhis·sa असुभसमापत्तियातिa·su·bha·sa·mā·pat·ti·yā·ti भगवा,bha·ga·vā भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā चतुन्नंca·tun·naṃ सतिपट्ठानानंsa·ti·paṭ·ṭhā·nā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ सम्मप्पधानानंsam·map·pa·dhā·nā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ इद्धिपादानंid·dhi·pā·dā·naṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ इन्द्रियानंin·dri·yā·naṃ पञ्चन्नंpañ·can·naṃ बलानंba·lā·naṃ सत्तन्नंsat·tan·naṃ बोज्झङ्गानंboj·jhaṅ·gā·naṃ अरियस्सa·ri·yas·sa अट्ठङ्गिकस्सaṭ·ṭhaṅ·gi·kas·sa मग्गस्सातिmag·gas·sā·ti भगवा,bha·ga·vā भागीbhā·gī वाvā भगवाbha·ga·vā दसन्नंda·san·naṃ तथागतबलानंta·thā·ga·ta·ba·lā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ वेसारज्जानंve·sā·raj·jā·naṃ चतुन्नंca·tun·naṃ पटिसम्भिदानंpa·ṭi·sam·bhi·dā·naṃ छन्नंchan·naṃ अभिञ्ञानंa·bhiñ·ñā·naṃ छन्नंchan·naṃ बुद्धधम्मानन्तिbud·dha·dham·mā·nan·ti भगवा,bha·ga·vā भगवातिbha·ga·vā·ti नेतंne·taṃ नामंnā·maṃ मातराmā·ta·rā कतंka·taṃ नna पितराpi·ta·rā कतंka·taṃ नna भातराbhā·ta·rā कतंka·taṃ नna भगिनियाbha·gi·ni·yā कतंka·taṃ नna मित्तामच्चेहिmit·tā·mac·ce·hi कतंka·taṃ नna ञातिसालोहितेहिñā·ti·sā·lo·hi·te·hi कतंka·taṃ नna समणब्राह्मणेहिsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇe·hi कतंka·taṃ नna देवताहिde·va·tā·hi कतं;ka·taṃ

Api ca bhaggarāgoti bhagavā, bhaggadosoti bhagavā, bhaggamohoti bhagavā, bhaggamānoti bhagavā, bhaggadiṭṭhīti bhagavā, bhaggakaṇḍakoti bhagavā, bhaggakilesoti bhagavā, bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā, bhavānaṁ antakaroti bhagavā, bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā, bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā, bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā, bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ;

(Pāli only)
1556

विमोक्खन्तिकमेतंvi·mok·khan·ti·ka·me·taṃ बुद्धानंbud·dhā·naṃ भगवन्तानंbha·ga·van·tā·naṃ बोधियाbo·dhi·yā मूलेmū·le सहsa·ha सब्बञ्ञुतञाणस्सsab·bañ·ñu·ta·ñā·ṇas·sa पटिलाभाpa·ṭi·lā·bhā सच्छिकाsac·chi·kā पञ्ञत्तिpañ·ñat·ti यदिदंya·di·daṃ भगवाति—bha·ga·vā·ti

vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti—

(Pāli only)
1557

एकोदिभूतोe·ko·di·bhū·to विहनेvi·ha·ne तमंta·maṃ सोso इतिi·ti भगवा।bha·ga·vā

ekodibhūto vihane tamaṁ so iti bhagavā.

(Pāli only)
1558

तेनाहte·nā·ha भगवा—bha·ga·vā

Tenāha bhagavā—

(Pāli only)
1559

“एतेसुe·te·su धम्मेसुdham·me·su विनेय्यvi·ney·ya छन्दं,chan·daṃ

“Etesu dhammesu vineyya chandaṁ,

(Pāli only)
1560

भिक्खुbhik·khu सतिमाsa·ti·mā सुविमुत्तचित्तो;su·vi·mut·ta·cit·to

Bhikkhu satimā suvimuttacitto;

(Pāli only)
1561

कालेनkā·le·na सोso सम्माsam·mā धम्मंdham·maṃ परिवीमंसमानो,pa·ri·vī·maṃ·sa·mā·no

Kālena so sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno,

(Pāli only)
1562

एकोदिभूतोe·ko·di·bhū·to विहनेvi·ha·ne तमंta·maṃ सो”।so

Ekodibhūto vihane tamaṁ so”.

(Pāli only)
1563

(इतिi·ti भगवाति।)bha·ga·vā·ti

(Iti bhagavāti.)

(Pāli only)
1564

सारिपुत्तसुत्तनिद्देसोsā·ri·put·ta·sut·ta·nid·de·so सोळसमो।so·ḷa·sa·mo

Sāriputtasuttaniddeso soḷasamo.

(Pāli only)
1565

अट्ठकवग्गम्हिaṭ·ṭha·ka·vag·gam·hi सोळसso·ḷa·sa सुत्तनिद्देसाsut·ta·nid·de·sā समत्ता।sa·mat·tā

Aṭṭhakavaggamhi soḷasa suttaniddesā samattā.

(Pāli only)
1566

महानिद्देसपाळिma·hā·nid·de·sa·pā·ḷi निट्ठिता।niṭ·ṭhi·tā

Mahāniddesapāḷi niṭṭhitā.

(Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.