Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 105 मज्झिमनिकाय 105

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Sunakkhattasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 105

    Majjhima Nikāya 105

    Middle Discourses 105

  2. 2

    सुनक्खत्तसुत्तsu·nak·khat·ta·sut·ta

    Sunakkhattasutta

    With Sunakkhatta

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā वेसालियंve·sā·li·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti महावनेma·hā·va·ne कूटागारसालायं।kū·ṭā·gā·ra·sā·lā·yaṃ

    ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

    At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi भिक्खूहिbhik·khū·hi भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke अञ्ञाañ·ñā ब्याकताbyā·ka·tā होति:ho·ti

    Tena kho pana samayena sambahulehi bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti:

    Now at that time several mendicants had declared their enlightenment in the Buddha’s presence:

  6. 6

    “‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया’तिit·that·tā·yā पजानामा”ति।pa·jā·nā·mā

    “‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmā”ti.

    “We understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”

  7. 7

    अस्सोसिas·so·si खोkho सुनक्खत्तोsu·nak·khat·to लिच्छविपुत्तो:lic·cha·vi·put·to

    Assosi kho sunakkhatto licchaviputto:

    Sunakkhatta the Licchavi heard about this.

  8. 8

    “सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi किरki·ra भिक्खूहिbhik·khū·hi भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke अञ्ञाañ·ñā ब्याकताbyā·ka·tā होति:ho·ti

    “sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti:

    (Pāli only)

  9. 9

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्तायातिit·that·tā·yā·ti पजानामा’”ति।pa·jā·nā·mā

    ‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmā’”ti.

    (Pāli only)

  10. 10

    अथa·tha खोkho सुनक्खत्तोsu·nak·khat·to लिच्छविपुत्तोlic·cha·vi·put·to येनye·na भगवाbha·ga·vā तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā भगवन्तंbha·ga·van·taṃ अभिवादेत्वाa·bhi·vā·det·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho सुनक्खत्तोsu·nak·khat·to लिच्छविपुत्तोlic·cha·vi·put·to भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho sunakkhatto licchaviputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho sunakkhatto licchaviputto bhagavantaṁ etadavoca:

    He went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him,

  11. 11

    “सुतंsu·taṃ मेतं,me·taṃ भन्ते:bhan·te

    “sutaṁ metaṁ, bhante:

    “Sir, I have heard that

  12. 12

    ‘सम्बहुलेहिsam·ba·hu·le·hi किरki·ra भिक्खूहिbhik·khū·hi भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke अञ्ञाañ·ñā ब्याकता—byā·ka·tā

    ‘sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā—

    several mendicants have declared their enlightenment in the Buddha’s presence.

  13. 13

    खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्तायातिit·that·tā·yā·ti पजानामा’ति।pa·jā·nā·mā

    khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmā’ti.

    (Pāli only)

  14. 14

    येye ते,te भन्ते,bhan·te भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to सन्तिकेsan·ti·ke अञ्ञंañ·ñaṃ ब्याकंसु:byā·kaṃ·su

    Ye te, bhante, bhikkhū bhagavato santike aññaṁ byākaṁsu:

    (Pāli only)

  15. 15

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्तायातिit·that·tā·yā·ti पजानामा’ति,pa·jā·nā·mā कच्चिkac·ci ते,te भन्ते,bhan·te भिक्खूbhik·khū सम्मदेवsam·ma·de·va अञ्ञंañ·ñaṃ ब्याकंसुbyā·kaṃ·su उदाहुu·dā·hu सन्तेत्थेकच्चेsan·tet·the·kac·ce भिक्खूbhik·khū अधिमानेनa·dhi·mā·ne·na अञ्ञंañ·ñaṃ ब्याकंसू”ति?byā·kaṃ·sū

    ‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmā’ti, kacci te, bhante, bhikkhū sammadeva aññaṁ byākaṁsu udāhu santetthekacce bhikkhū adhimānena aññaṁ byākaṁsū”ti?

    I trust they did so rightly—or are there some who declared enlightenment out of overestimation?”

  16. 16

    “येye ते,te सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta भिक्खूbhik·khū ममma·ma सन्तिकेsan·ti·ke अञ्ञंañ·ñaṃ ब्याकंसु:byā·kaṃ·su

    “Ye te, sunakkhatta, bhikkhū mama santike aññaṁ byākaṁsu:

    (Pāli only)

  17. 17

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्तायातिit·that·tā·yā·ti पजानामा’ति।pa·jā·nā·mā

    ‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmā’ti.

    (Pāli only)

  18. 18

    सन्तेत्थेकच्चेsan·tet·the·kac·ce भिक्खूbhik·khū सम्मदेवsam·ma·de·va अञ्ञंañ·ñaṃ ब्याकंसु,byā·kaṃ·su सन्तिsan·ti पनिधेकच्चेpa·ni·dhe·kac·ce भिक्खूbhik·khū अधिमानेनपिa·dhi·mā·ne·na·pi अञ्ञंañ·ñaṃ ब्याकंसु।byā·kaṃ·su

    Santetthekacce bhikkhū sammadeva aññaṁ byākaṁsu, santi panidhekacce bhikkhū adhimānenapi aññaṁ byākaṁsu.

    “Some of them did so rightly, Sunakkhatta, while others did so out of overestimation.

  19. 19

    तत्र,tat·ra सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta येye तेte भिक्खूbhik·khū सम्मदेवsam·ma·de·va अञ्ञंañ·ñaṃ ब्याकंसुbyā·kaṃ·su तेसंte·saṃ तंtaṃ तथेवta·the·va होति;ho·ti

    Tatra, sunakkhatta, ye te bhikkhū sammadeva aññaṁ byākaṁsu tesaṁ taṁ tatheva hoti;

    Now, when mendicants declare enlightenment rightly, that is their truth.

  20. 20

    येye पनpa·na तेte भिक्खूbhik·khū अधिमानेनa·dhi·mā·ne·na अञ्ञंañ·ñaṃ ब्याकंसुbyā·kaṃ·su तत्र,tat·ra सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    ye pana te bhikkhū adhimānena aññaṁ byākaṁsu tatra, sunakkhatta, tathāgatassa evaṁ hoti:

    But when mendicants declare enlightenment out of overestimation, the Realized One thinks:

  21. 21

    ‘धम्मंdham·maṃ नेसंne·saṃ देसेस्सन्’ति।de·ses·san

    ‘dhammaṁ nesaṁ desessan’ti.

    ‘I should teach them the Dhamma.’

  22. 22

    एवञ्चेत्थ,e·vañ·cet·tha सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa होति:ho·ti

    Evañcettha, sunakkhatta, tathāgatassa hoti:

    If the Realized One thinks

  23. 23

    ‘धम्मंdham·maṃ नेसंne·saṃ देसेस्सन्’ति।de·ses·san

    ‘dhammaṁ nesaṁ desessan’ti.

    he should teach them the Dhamma,

  24. 24

    अथa·tha चca पनिधेकच्चेpa·ni·dhe·kac·ce मोघपुरिसाmo·gha·pu·ri·sā पञ्हंpañ·haṃ अभिसङ्खरित्वाa·bhi·saṅ·kha·rit·vā अभिसङ्खरित्वाa·bhi·saṅ·kha·rit·vā तथागतंta·thā·ga·taṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā पुच्छन्ति।puc·chan·ti

    Atha ca panidhekacce moghapurisā pañhaṁ abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti.

    but then certain futile men, having carefully planned a question, approach the Realized One and ask it,

  25. 25

    तत्र,tat·ra सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta यम्पिyam·pi तथागतस्सta·thā·ga·tas·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tatra, sunakkhatta, yampi tathāgatassa evaṁ hoti:

    then the Realized One

  26. 26

    ‘धम्मंdham·maṃ नेसंne·saṃ देसेस्सन्’तिde·ses·san तस्सपिtas·sa·pi होतिho·ti अञ्ञथत्तन्”ति।añ·ña·that·tan

    ‘dhammaṁ nesaṁ desessan’ti tassapi hoti aññathattan”ti.

    changes his mind.”

  27. 27

    “एतस्सe·tas·sa भगवाbha·ga·vā कालो,kā·lo एतस्सe·tas·sa सुगतsu·ga·ta कालो,kā·lo

    “Etassa bhagavā kālo, etassa sugata kālo,

    “Now is the time, Blessed One! Now is the time, Holy One!

  28. 28

    यंyaṃ भगवाbha·ga·vā धम्मंdham·maṃ देसेय्य।de·sey·ya भगवतोbha·ga·va·to सुत्वाsut·vā भिक्खूbhik·khū धारेस्सन्ती”ति।dhā·res·san·tī

    yaṁ bhagavā dhammaṁ deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.

    Let the Buddha teach the Dhamma. The mendicants will listen and remember it.”

  29. 29

    “तेनte·na हि,hi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta सुणाहि,su·ṇā·hi साधुकंsā·dhu·kaṃ मनसिma·na·si करोहि;ka·ro·hi भासिस्सामी”ति।bhā·sis·sā·mī

    “Tena hi, sunakkhatta, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

    “Well then, Sunakkhatta, listen and apply your mind well, I will speak.”

  30. 30

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”तिbhan·te खोkho सुनक्खत्तोsu·nak·khat·to लिच्छविपुत्तोlic·cha·vi·put·to भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    “Evaṁ, bhante”ti kho sunakkhatto licchaviputto bhagavato paccassosi.

    “Yes, sir,” replied Sunakkhatta.

  31. 31

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच—e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca—

    The Buddha said this:

  32. 32

    पञ्चpañ·ca खोkho इमे,i·me सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta कामगुणा।kā·ma·gu·ṇā

    Pañca kho ime, sunakkhatta, kāmaguṇā.

    “Sunakkhatta, there are these five kinds of sensual stimulation.

  33. 33

    कतमेka·ta·me पञ्च?pañ·ca

    Katame pañca?

    What five?

  34. 34

    चक्खुविञ्ञेय्याcak·khu·viñ·ñey·yā रूपाrū·pā इट्ठाiṭ·ṭhā कन्ताkan·tā मनापाma·nā·pā पियरूपाpi·ya·rū·pā कामूपसंहिताkā·mū·pa·saṃ·hi·tā रजनीया,ra·ja·nī·yā

    Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,

    Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  35. 35

    सोतविञ्ञेय्याso·ta·viñ·ñey·yā सद्दाsad·dā …पे…pe

    sotaviññeyyā saddā …pe…

    Sounds known by the ear …

  36. 36

    घानविञ्ञेय्याghā·na·viñ·ñey·yā गन्धाgan·dhā …

    ghānaviññeyyā gandhā …

    Smells known by the nose …

  37. 37

    जिव्हाविञ्ञेय्याjiv·hā·viñ·ñey·yā रसाra·sā …

    jivhāviññeyyā rasā …

    Tastes known by the tongue …

  38. 38

    कायविञ्ञेय्याkā·ya·viñ·ñey·yā फोट्ठब्बाphoṭ·ṭhab·bā इट्ठाiṭ·ṭhā कन्ताkan·tā मनापाma·nā·pā पियरूपाpi·ya·rū·pā कामूपसंहिताkā·mū·pa·saṃ·hi·tā रजनीया—ra·ja·nī·yā

    kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—

    Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.

  39. 39

    इमेi·me खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पञ्चpañ·ca कामगुणा।kā·ma·gu·ṇā

    ime kho, sunakkhatta, pañca kāmaguṇā.

    These are the five kinds of sensual stimulation.

  40. 40

    ठानंṭhā·naṃ खोkho पनेतं,pa·ne·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo लोकामिसाधिमुत्तोlo·kā·mi·sā·dhi·mut·to अस्स।as·sa

    Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ idhekacco purisapuggalo lokāmisādhimutto assa.

    It’s possible that a certain individual person may be intent on worldly pleasures of the flesh.

  41. 41

    लोकामिसाधिमुत्तस्सlo·kā·mi·sā·dhi·mut·tas·sa खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa तप्पतिरूपीtap·pa·ti·rū·pī चेवce·va कथाka·thā सण्ठाति,saṇ·ṭhā·ti तदनुधम्मञ्चta·da·nu·dham·mañ·ca अनुवितक्केति,a·nu·vi·tak·ke·ti अनुविचारेति,a·nu·vi·cā·re·ti तञ्चtañ·ca पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti तेनte·na चca वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति;ā·paj·ja·ti

    Lokāmisādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṁ bhajati, tena ca vittiṁ āpajjati;

    Such an individual engages in pertinent conversation, thinking and considering in line with that. They associate with that kind of person, and they find it rewarding.

  42. 42

    आनेञ्जपटिसंयुत्तायā·neñ·ja·pa·ṭi·saṃ·yut·tā·ya चca पनpa·na कथायka·thā·ya कच्छमानायkac·cha·mā·nā·ya नna सुस्सूसति,sus·sū·sa·ti नna सोतंso·taṃ ओदहति,o·da·ha·ti नna अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठापेति,u·paṭ·ṭhā·pe·ti नna चca तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti नna चca तेनte·na वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    āneñjapaṭisaṁyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṁ odahati, na aññā cittaṁ upaṭṭhāpeti, na ca taṁ purisaṁ bhajati, na ca tena vittiṁ āpajjati.

    But when talk connected with the imperturbable is going on they don’t want to listen. They don’t actively listen or try to understand. They don’t associate with that kind of person, and they don’t find it rewarding.

  43. 43

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसोpu·ri·so सकम्हाsa·kam·hā गामाgā·mā वाvā निगमाni·ga·mā वाvā चिरविप्पवुत्थोci·ra·vip·pa·vut·tho अस्स।as·sa

    Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sakamhā gāmā vā nigamā vā ciravippavuttho assa.

    Suppose a person had left their own village or town long ago,

  44. 44

    सोso अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ पुरिसंpu·ri·saṃ पस्सेय्यpas·sey·ya तम्हाtam·hā गामाgā·mā वाvā निगमाni·ga·mā वाvā अचिरपक्कन्तं।a·ci·ra·pak·kan·taṃ

    So aññataraṁ purisaṁ passeyya tamhā gāmā vā nigamā vā acirapakkantaṁ.

    and they saw another person who had only recently left there.

  45. 45

    सोso तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ तस्सtas·sa गामस्सgā·mas·sa वाvā निगमस्सni·ga·mas·sa वाvā खेमतञ्चkhe·ma·tañ·ca सुभिक्खतञ्चsu·bhik·kha·tañ·ca अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca पुच्छेय्य;puc·chey·ya

    So taṁ purisaṁ tassa gāmassa vā nigamassa vā khematañca subhikkhatañca appābādhatañca puccheyya;

    They would ask about whether their village was safe, with plenty of food and little disease,

  46. 46

    तस्सtas·sa सोso पुरिसोpu·ri·so तस्सtas·sa गामस्सgā·mas·sa वाvā निगमस्सni·ga·mas·sa वाvā खेमतञ्चkhe·ma·tañ·ca सुभिक्खतञ्चsu·bhik·kha·tañ·ca अप्पाबाधतञ्चap·pā·bā·dha·tañ·ca संसेय्य।saṃ·sey·ya

    tassa so puriso tassa gāmassa vā nigamassa vā khematañca subhikkhatañca appābādhatañca saṁseyya.

    and the other person would tell them the news.

  47. 47

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta

    Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,

    What do you think, Sunakkhatta?

  48. 48

    अपिa·pi नुnu सोso पुरिसोpu·ri·so तस्सtas·sa पुरिसस्सpu·ri·sas·sa सुस्सूसेय्य,sus·sū·sey·ya सोतंso·taṃ ओदहेय्य,o·da·hey·ya अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठापेय्य,u·paṭ·ṭhā·pey·ya तञ्चtañ·ca पुरिसंpu·ri·saṃ भजेय्य,bha·jey·ya तेनte·na चca वित्तिंvit·tiṃ आपज्जेय्या”ति?ā·paj·jey·yā

    api nu so puriso tassa purisassa sussūseyya, sotaṁ odaheyya, aññā cittaṁ upaṭṭhāpeyya, tañca purisaṁ bhajeyya, tena ca vittiṁ āpajjeyyā”ti?

    Would that person want to listen to that other person? Would they actively listen and try to understand? Would they associate with that person, and find it rewarding?”

  49. 49

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.”

  50. 50

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo लोकामिसाधिमुत्तोlo·kā·mi·sā·dhi·mut·to अस्स।as·sa

    “Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ idhekacco purisapuggalo lokāmisādhimutto assa.

    “In the same way, it’s possible that a certain individual may be intent on worldly pleasures of the flesh.

  51. 51

    लोकामिसाधिमुत्तस्सlo·kā·mi·sā·dhi·mut·tas·sa खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa तप्पतिरूपीtap·pa·ti·rū·pī चेवce·va कथाka·thā सण्ठाति,saṇ·ṭhā·ti तदनुधम्मञ्चta·da·nu·dham·mañ·ca अनुवितक्केति,a·nu·vi·tak·ke·ti अनुविचारेति,a·nu·vi·cā·re·ti तञ्चtañ·ca पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti तेनte·na चca वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति;ā·paj·ja·ti

    Lokāmisādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṁ bhajati, tena ca vittiṁ āpajjati;

    Such an individual engages in pertinent conversation, thinking and considering in line with that. They associate with that kind of person, and they find it rewarding.

  52. 52

    आनेञ्जपटिसंयुत्तायā·neñ·ja·pa·ṭi·saṃ·yut·tā·ya चca पनpa·na कथायka·thā·ya कच्छमानायkac·cha·mā·nā·ya नna सुस्सूसति,sus·sū·sa·ti नna सोतंso·taṃ ओदहति,o·da·ha·ti नna अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठापेति,u·paṭ·ṭhā·pe·ti नna चca तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti नna चca तेनte·na वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    āneñjapaṭisaṁyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṁ odahati, na aññā cittaṁ upaṭṭhāpeti, na ca taṁ purisaṁ bhajati, na ca tena vittiṁ āpajjati.

    But when talk connected with the imperturbable is going on they don’t want to listen. They don’t actively listen or try to understand. They don’t associate with that kind of person, and they don’t find it rewarding.

  53. 53

    सोso एवमस्सe·va·mas·sa वेदितब्बो:ve·di·tab·bo

    So evamassa veditabbo:

    You should know of them:

  54. 54

    ‘आनेञ्जसंयोजनेनā·neñ·ja·saṃ·yo·ja·ne·na हिhi खोkho विसंयुत्तोvi·saṃ·yut·to लोकामिसाधिमुत्तोlo·kā·mi·sā·dhi·mut·to पुरिसपुग्गलो’ति।pu·ri·sa·pug·ga·lo

    ‘āneñjasaṁyojanena hi kho visaṁyutto lokāmisādhimutto purisapuggalo’ti.

    ‘That individual is intent on pleasures of the flesh, for they’re detached from things connected with the imperturbable.’

  55. 55

    ठानंṭhā·naṃ खोkho पनेतं,pa·ne·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo आनेञ्जाधिमुत्तोā·neñ·jā·dhi·mut·to अस्स।as·sa

    Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ idhekacco purisapuggalo āneñjādhimutto assa.

    It’s possible that a certain individual person may be intent on the imperturbable.

  56. 56

    आनेञ्जाधिमुत्तस्सā·neñ·jā·dhi·mut·tas·sa खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa तप्पतिरूपीtap·pa·ti·rū·pī चेवce·va कथाka·thā सण्ठाति,saṇ·ṭhā·ti तदनुधम्मञ्चta·da·nu·dham·mañ·ca अनुवितक्केति,a·nu·vi·tak·ke·ti अनुविचारेति,a·nu·vi·cā·re·ti तञ्चtañ·ca पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti तेनte·na चca वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति;ā·paj·ja·ti

    Āneñjādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṁ bhajati, tena ca vittiṁ āpajjati;

    Such an individual engages in pertinent conversation, thinking and considering in line with that. They associate with that kind of person, and they find it rewarding.

  57. 57

    लोकामिसपटिसंयुत्तायlo·kā·mi·sa·pa·ṭi·saṃ·yut·tā·ya चca पनpa·na कथायka·thā·ya कच्छमानायkac·cha·mā·nā·ya नna सुस्सूसति,sus·sū·sa·ti नna सोतंso·taṃ ओदहति,o·da·ha·ti नna अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठापेति,u·paṭ·ṭhā·pe·ti नna चca तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti नna चca तेनte·na वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    lokāmisapaṭisaṁyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṁ odahati, na aññā cittaṁ upaṭṭhāpeti, na ca taṁ purisaṁ bhajati, na ca tena vittiṁ āpajjati.

    But when talk connected with worldly pleasures of the flesh is going on they don’t want to listen. They don’t actively listen or try to understand. They don’t associate with that kind of person, and they don’t find it rewarding.

  58. 58

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पण्डुपलासोpaṇ·ḍu·pa·lā·so बन्धनाban·dha·nā पवुत्तोpa·vut·to अभब्बोa·bhab·bo हरितत्ताय;ha·ri·tat·tā·ya

    Seyyathāpi, sunakkhatta, paṇḍupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritattāya;

    Suppose there was a fallen, withered leaf. It’s incapable of becoming green again.

  59. 59

    एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta आनेञ्जाधिमुत्तस्सā·neñ·jā·dhi·mut·tas·sa पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa येye लोकामिससंयोजनेlo·kā·mi·sa·saṃ·yo·ja·ne सेse पवुत्ते।pa·vut·te

    evameva kho, sunakkhatta, āneñjādhimuttassa purisapuggalassa ye lokāmisasaṁyojane se pavutte.

    In the same way, an individual intent on the imperturbable has dropped the connection with worldly pleasures of the flesh.

  60. 60

    सोso एवमस्सe·va·mas·sa वेदितब्बो:ve·di·tab·bo

    So evamassa veditabbo:

    You should know of them:

  61. 61

    ‘लोकामिससंयोजनेनlo·kā·mi·sa·saṃ·yo·ja·ne·na हिhi खोkho विसंयुत्तोvi·saṃ·yut·to आनेञ्जाधिमुत्तोā·neñ·jā·dhi·mut·to पुरिसपुग्गलो’ति।pu·ri·sa·pug·ga·lo

    ‘lokāmisasaṁyojanena hi kho visaṁyutto āneñjādhimutto purisapuggalo’ti.

    ‘That individual is intent on the imperturbable, for they’re detached from things connected with pleasures of the flesh.’

  62. 62

    ठानंṭhā·naṃ खोkho पनेतं,pa·ne·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo आकिञ्चञ्ञायतनाधिमुत्तोā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nā·dhi·mut·to अस्स।as·sa

    Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ idhekacco purisapuggalo ākiñcaññāyatanādhimutto assa.

    It’s possible that a certain individual person may be intent on the dimension of nothingness.

  63. 63

    आकिञ्चञ्ञायतनाधिमुत्तस्सā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nā·dhi·mut·tas·sa खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa तप्पतिरूपीtap·pa·ti·rū·pī चेवce·va कथाka·thā सण्ठाति,saṇ·ṭhā·ti तदनुधम्मञ्चta·da·nu·dham·mañ·ca अनुवितक्केति,a·nu·vi·tak·ke·ti अनुविचारेति,a·nu·vi·cā·re·ti तञ्चtañ·ca पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti तेनte·na चca वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति;ā·paj·ja·ti

    Ākiñcaññāyatanādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṁ bhajati, tena ca vittiṁ āpajjati;

    Such an individual engages in pertinent conversation, thinking and considering in line with that. They associate with that kind of person, and they find it rewarding.

  64. 64

    आनेञ्जपटिसंयुत्तायā·neñ·ja·pa·ṭi·saṃ·yut·tā·ya चca पनpa·na कथायka·thā·ya कच्छमानायkac·cha·mā·nā·ya नna सुस्सूसति,sus·sū·sa·ti नna सोतंso·taṃ ओदहति,o·da·ha·ti नna अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठापेति,u·paṭ·ṭhā·pe·ti नna चca तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti नna चca तेनte·na वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    āneñjapaṭisaṁyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṁ odahati, na aññā cittaṁ upaṭṭhāpeti, na ca taṁ purisaṁ bhajati, na ca tena vittiṁ āpajjati.

    But when talk connected with the imperturbable is going on they don’t want to listen. They don’t actively listen or try to understand. They don’t associate with that kind of person, and they don’t find it rewarding.

  65. 65

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुथुसिलाpu·thu·si·lā द्वेधाभिन्नाdve·dhā·bhin·nā अप्पटिसन्धिकाap·pa·ṭi·san·dhi·kā होति;ho·ti

    Seyyathāpi, sunakkhatta, puthusilā dvedhābhinnā appaṭisandhikā hoti;

    Suppose there was a broad rock that had been broken in half, so that it could not be put back together again.

  66. 66

    एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta आकिञ्चञ्ञायतनाधिमुत्तस्सā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nā·dhi·mut·tas·sa पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa येye आनेञ्जसंयोजनेā·neñ·ja·saṃ·yo·ja·ne सेse भिन्ने।bhin·ne

    evameva kho, sunakkhatta, ākiñcaññāyatanādhimuttassa purisapuggalassa ye āneñjasaṁyojane se bhinne.

    In the same way, an individual intent on the dimension of nothingness has broken the connection with the imperturbable.

  67. 67

    सोso एवमस्सe·va·mas·sa वेदितब्बो:ve·di·tab·bo

    So evamassa veditabbo:

    You should know of them:

  68. 68

    ‘आनेञ्जसंयोजनेनā·neñ·ja·saṃ·yo·ja·ne·na हिhi खोkho विसंयुत्तोvi·saṃ·yut·to आकिञ्चञ्ञायतनाधिमुत्तोā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·nā·dhi·mut·to पुरिसपुग्गलो’ति।pu·ri·sa·pug·ga·lo

    ‘āneñjasaṁyojanena hi kho visaṁyutto ākiñcaññāyatanādhimutto purisapuggalo’ti.

    ‘That individual is intent on the dimension of nothingness, for they’re detached from things connected with the imperturbable.’

  69. 69

    ठानंṭhā·naṃ खोkho पनेतं,pa·ne·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo नेवसञ्ञानासञ्ञायतनाधिमुत्तोne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·nā·dhi·mut·to अस्स।as·sa

    Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ idhekacco purisapuggalo nevasaññānāsaññāyatanādhimutto assa.

    It’s possible that a certain individual person may be intent on the dimension of neither perception nor non-perception.

  70. 70

    नेवसञ्ञानासञ्ञायतनाधिमुत्तस्सne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·nā·dhi·mut·tas·sa खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa तप्पतिरूपीtap·pa·ti·rū·pī चेवce·va कथाka·thā सण्ठाति,saṇ·ṭhā·ti तदनुधम्मञ्चta·da·nu·dham·mañ·ca अनुवितक्केति,a·nu·vi·tak·ke·ti अनुविचारेति,a·nu·vi·cā·re·ti तञ्चtañ·ca पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti तेनte·na चca वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति;ā·paj·ja·ti

    Nevasaññānāsaññāyatanādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṁ bhajati, tena ca vittiṁ āpajjati;

    Such an individual engages in pertinent conversation, thinking and considering in line with that. They associate with that kind of person, and they find it rewarding.

  71. 71

    आकिञ्चञ्ञायतनपटिसंयुत्तायā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·pa·ṭi·saṃ·yut·tā·ya चca पनpa·na कथायka·thā·ya कच्छमानायkac·cha·mā·nā·ya नna सुस्सूसति,sus·sū·sa·ti नna सोतंso·taṃ ओदहति,o·da·ha·ti नna अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठापेति,u·paṭ·ṭhā·pe·ti नna चca तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti नna चca तेनte·na वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    ākiñcaññāyatanapaṭisaṁyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṁ odahati, na aññā cittaṁ upaṭṭhāpeti, na ca taṁ purisaṁ bhajati, na ca tena vittiṁ āpajjati.

    But when talk connected with the dimension of nothingness is going on they don’t want to listen. They don’t actively listen or try to understand. They don’t associate with that kind of person, and they don’t find it rewarding.

  72. 72

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसोpu·ri·so मनुञ्ञभोजनंma·nuñ·ña·bho·ja·naṃ भुत्तावीbhut·tā·vī छड्डेय्य।chaḍ·ḍey·ya

    Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso manuññabhojanaṁ bhuttāvī chaḍḍeyya.

    Suppose someone had eaten some satisfying food and thrown it up.

  73. 73

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta

    Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,

    What do you think, Sunakkhatta?

  74. 74

    अपिa·pi नुnu तस्सtas·sa पुरिसस्सpu·ri·sas·sa तस्मिंtas·miṃ भत्तेbhat·te पुनpu·na भोत्तुकम्यताbhot·tu·kam·ya·tā अस्सा”ति?as·sā

    api nu tassa purisassa tasmiṁ bhatte puna bhottukamyatā assā”ti?

    Would that person want to eat that food again?”

  75. 75

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.

  76. 76

    “तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु”?he·tu

    “Taṁ kissa hetu”?

    Why is that?

  77. 77

    “अदुञ्हि,a·duñ·hi भन्ते,bhan·te भत्तंbhat·taṃ पटिकूलसम्मतन्”ति।pa·ṭi·kū·la·sam·ma·tan

    “Aduñhi, bhante, bhattaṁ paṭikūlasammatan”ti.

    Because that food is deemed repulsive.”

  78. 78

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta नेवसञ्ञानासञ्ञायतनाधिमुत्तस्सne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·nā·dhi·mut·tas·sa पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa येye आकिञ्चञ्ञायतनसंयोजनेā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·saṃ·yo·ja·ne सेse वन्ते।van·te

    “Evameva kho, sunakkhatta, nevasaññānāsaññāyatanādhimuttassa purisapuggalassa ye ākiñcaññāyatanasaṁyojane se vante.

    “In the same way, an individual intent on the dimension of neither perception nor non-perception has vomited the connection with the dimension of nothingness.

  79. 79

    सोso एवमस्सe·va·mas·sa वेदितब्बो:ve·di·tab·bo

    So evamassa veditabbo:

    You should know of them:

  80. 80

    ‘आकिञ्चञ्ञायतनसंयोजनेनā·kiñ·cañ·ñā·ya·ta·na·saṃ·yo·ja·ne·na हिhi खोkho विसंयुत्तोvi·saṃ·yut·to नेवसञ्ञानासञ्ञायतनाधिमुत्तोne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·nā·dhi·mut·to पुरिसपुग्गलो’ति।pu·ri·sa·pug·ga·lo

    ‘ākiñcaññāyatanasaṁyojanena hi kho visaṁyutto nevasaññānāsaññāyatanādhimutto purisapuggalo’ti.

    ‘That individual is intent on the dimension of neither perception nor non-perception, for they’re detached from things connected with the dimension of nothingness.’

  81. 81

    ठानंṭhā·naṃ खोkho पनेतं,pa·ne·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चोi·dhe·kac·co पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तोnib·bā·nā·dhi·mut·to अस्स।as·sa

    Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ idhekacco purisapuggalo sammā nibbānādhimutto assa.

    It’s possible that a certain individual person may be rightly intent on extinguishment.

  82. 82

    सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तस्सnib·bā·nā·dhi·mut·tas·sa खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa तप्पतिरूपीtap·pa·ti·rū·pī चेवce·va कथाka·thā सण्ठाति,saṇ·ṭhā·ti तदनुधम्मञ्चta·da·nu·dham·mañ·ca अनुवितक्केति,a·nu·vi·tak·ke·ti अनुविचारेति,a·nu·vi·cā·re·ti तञ्चtañ·ca पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti तेनte·na चca वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति;ā·paj·ja·ti

    Sammā nibbānādhimuttassa kho, sunakkhatta, purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti, tadanudhammañca anuvitakketi, anuvicāreti, tañca purisaṁ bhajati, tena ca vittiṁ āpajjati;

    Such an individual engages in pertinent conversation, thinking and considering in line with that. They associate with that kind of person, and they find it rewarding.

  83. 83

    नेवसञ्ञानासञ्ञायतनपटिसंयुत्तायne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·pa·ṭi·saṃ·yut·tā·ya चca पनpa·na कथायka·thā·ya कच्छमानायkac·cha·mā·nā·ya नna सुस्सूसति,sus·sū·sa·ti नna सोतंso·taṃ ओदहति,o·da·ha·ti नna अञ्ञाañ·ñā चित्तंcit·taṃ उपट्ठापेति,u·paṭ·ṭhā·pe·ti नna चca तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ भजति,bha·ja·ti नna चca तेनte·na वित्तिंvit·tiṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    nevasaññānāsaññāyatanapaṭisaṁyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati, na sotaṁ odahati, na aññā cittaṁ upaṭṭhāpeti, na ca taṁ purisaṁ bhajati, na ca tena vittiṁ āpajjati.

    But when talk connected with the dimension of neither perception nor non-perception is going on they don’t want to listen. They don’t actively listen or try to understand. They don’t associate with that kind of person, and they don’t find it rewarding.

  84. 84

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta तालोtā·lo मत्थकच्छिन्नोmat·tha·kac·chin·no अभब्बोa·bhab·bo पुनpu·na विरुळ्हिया;vi·ru·ḷhi·yā

    Seyyathāpi, sunakkhatta, tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā;

    Suppose there was a palm tree with its crown cut off. It’s incapable of further growth.

  85. 85

    एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तस्सnib·bā·nā·dhi·mut·tas·sa पुरिसपुग्गलस्सpu·ri·sa·pug·ga·las·sa येye नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसंयोजनेne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·saṃ·yo·ja·ne सेse उच्छिन्नमूलेuc·chin·na·mū·le तालावत्थुकतेtā·lā·vat·thu·ka·te अनभावङ्कतेa·na·bhā·vaṅ·ka·te आयतिंā·ya·tiṃ अनुप्पादधम्मे।a·nup·pā·da·dham·me

    evameva kho, sunakkhatta, sammā nibbānādhimuttassa purisapuggalassa ye nevasaññānāsaññāyatanasaṁyojane se ucchinnamūle tālāvatthukate anabhāvaṅkate āyatiṁ anuppādadhamme.

    In the same way, an individual rightly intent on extinguishment has cut off the connection with the dimension of neither perception nor non-perception at the root, made it like a palm stump, obliterated it, so it’s unable to arise in the future.

  86. 86

    सोso एवमस्सe·va·mas·sa वेदितब्बो:ve·di·tab·bo

    So evamassa veditabbo:

    You should know of them:

  87. 87

    ‘नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसंयोजनेनne·va·sañ·ñā·nā·sañ·ñā·ya·ta·na·saṃ·yo·ja·ne·na हिhi खोkho विसंयुत्तोvi·saṃ·yut·to सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तोnib·bā·nā·dhi·mut·to पुरिसपुग्गलो’ति।pu·ri·sa·pug·ga·lo

    ‘nevasaññānāsaññāyatanasaṁyojanena hi kho visaṁyutto sammā nibbānādhimutto purisapuggalo’ti.

    ‘That individual is rightly intent on extinguishment, for they’re detached from things connected with the dimension of neither perception nor non-perception.’

  88. 88

    ठानंṭhā·naṃ खोkho पनेतं,pa·ne·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no एवमस्स:e·va·mas·sa

    Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ idhekaccassa bhikkhuno evamassa:

    It’s possible that a certain mendicant might think:

  89. 89

    ‘तण्हाtaṇ·hā खोkho सल्लंsal·laṃ समणेनsa·ma·ṇe·na वुत्तं,vut·taṃ अविज्जाविसदोसो,a·vij·jā·vi·sa·do·so छन्दरागब्यापादेनchan·da·rā·gab·yā·pā·de·na रुप्पति।rup·pa·ti

    ‘taṇhā kho sallaṁ samaṇena vuttaṁ, avijjāvisadoso, chandarāgabyāpādena ruppati.

    ‘The Ascetic has said that craving is a dart; and that the poison of ignorance is inflicted by desire and ill will.

  90. 90

    तंtaṃ मेme तण्हासल्लंtaṇ·hā·sal·laṃ पहीनं,pa·hī·naṃ अपनीतोa·pa·nī·to अविज्जाविसदोसो,a·vij·jā·vi·sa·do·so सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तोहमस्मी’ति।nib·bā·nā·dhi·mut·to·ha·mas·mī

    Taṁ me taṇhāsallaṁ pahīnaṁ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti.

    I have given up the dart of craving and expelled the poison of ignorance; I am rightly intent on extinguishment.’

  91. 91

    एवंमानिe·vaṃ·mā·ni अस्सas·sa अतथंa·ta·thaṃ समानं।sa·mā·naṃ

    Evaṁmāni assa atathaṁ samānaṁ.

    Having such conceit, though it’s not based in fact,

  92. 92

    सोso यानिyā·ni सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तस्सnib·bā·nā·dhi·mut·tas·sa असप्पायानिa·sap·pā·yā·ni तानिtā·ni अनुयुञ्जेय्य;a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ चक्खुनाcak·khu·nā रूपदस्सनंrū·pa·das·sa·naṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ अनुयुञ्जेय्य।a·nu·yuñ·jey·ya

    So yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni anuyuñjeyya; asappāyaṁ cakkhunā rūpadassanaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ sotena saddaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ ghānena gandhaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ jivhāya rasaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ kāyena phoṭṭhabbaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ manasā dhammaṁ anuyuñjeyya.

    they would engage in things unconducive to extinguishment: unsuitable sights, sounds, smells, tastes, touches, and ideas.

  93. 93

    तस्सtas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ चक्खुनाcak·khu·nā रूपदस्सनंrū·pa·das·sa·naṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ अनुयुत्तस्सa·nu·yut·tas·sa रागोrā·go चित्तंcit·taṃ अनुद्धंसेय्य।a·nud·dhaṃ·sey·ya

    Tassa asappāyaṁ cakkhunā rūpadassanaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ sotena saddaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ ghānena gandhaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ jivhāya rasaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ kāyena phoṭṭhabbaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ manasā dhammaṁ anuyuttassa rāgo cittaṁ anuddhaṁseyya.

    Doing so, lust infects their mind,

  94. 94

    सोso रागानुद्धंसितेनrā·gā·nud·dhaṃ·si·te·na चित्तेनcit·te·na मरणंma·ra·ṇaṃ वाvā निगच्छेय्यni·gac·chey·ya मरणमत्तंma·ra·ṇa·mat·taṃ वाvā दुक्खं।duk·khaṃ

    So rāgānuddhaṁsitena cittena maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.

    resulting in death or deadly pain.

  95. 95

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसोpu·ri·so सल्लेनsal·le·na विद्धोvid·dho अस्सas·sa सविसेनsa·vi·se·na गाळ्हूपलेपनेन।gā·ḷhū·pa·le·pa·ne·na

    Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena.

    Suppose a man was struck by an arrow thickly smeared with poison.

  96. 96

    तस्सtas·sa मित्तामच्चाmit·tā·mac·cā ञातिसालोहिताñā·ti·sā·lo·hi·tā भिसक्कंbhi·sak·kaṃ सल्लकत्तंsal·la·kat·taṃ उपट्ठापेय्युं।u·paṭ·ṭhā·pey·yuṃ

    Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.

    Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.

  97. 97

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to सत्थेनsat·the·na वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परिकन्तेय्य।pa·ri·kan·tey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanteyya.

    The surgeon would cut open the wound with a scalpel,

  98. 98

    सत्थेनsat·the·na वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परिकन्तित्वाpa·ri·kan·tit·vā एसनियाe·sa·ni·yā सल्लंsal·laṃ एसेय्य।e·sey·ya

    Satthena vaṇamukhaṁ parikantitvā esaniyā sallaṁ eseyya.

    probe for the arrow,

  99. 99

    एसनियाe·sa·ni·yā सल्लंsal·laṃ एसित्वाe·sit·vā सल्लंsal·laṃ अब्बुहेय्य,ab·bu·hey·ya अपनेय्यa·pa·ney·ya विसदोसंvi·sa·do·saṃ सउपादिसेसं।sa·u·pā·di·se·saṃ

    Esaniyā sallaṁ esitvā sallaṁ abbuheyya, apaneyya visadosaṁ saupādisesaṁ.

    extract it, and expel the poison, leaving some residue behind.

  100. 100

    सउपादिसेसोतिsa·u·pā·di·se·so·ti जानमानोjā·na·mā·no सोso एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Saupādisesoti jānamāno so evaṁ vadeyya:

    Imagining that no residue remained, the surgeon would say:

  101. 101

    ‘अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa उब्भतंub·bha·taṃ खोkho तेte सल्लं,sal·laṃ अपनीतोa·pa·nī·to विसदोसोvi·sa·do·so सउपादिसेसो।sa·u·pā·di·se·so

    ‘ambho purisa, ubbhataṁ kho te sallaṁ, apanīto visadoso saupādiseso.

    ‘My man, the dart has been extracted and the poison expelled without residue.

  102. 102

    अनलञ्चa·na·lañ·ca तेte अन्तरायाय।an·ta·rā·yā·ya

    Analañca te antarāyāya.

    It is still capable of harming you.

  103. 103

    सप्पायानिsap·pā·yā·ni चेवce·va भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जेय्यासि,bhuñ·jey·yā·si माmā तेte असप्पायानिa·sap·pā·yā·ni भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जतोbhuñ·ja·to वणोva·ṇo अस्सावीas·sā·vī अस्स।as·sa

    Sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyyāsi, mā te asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa.

    Eat only suitable food. Don’t eat unsuitable food, or else the wound may get infected.

  104. 104

    कालेनkā·le·na कालञ्चkā·lañ·ca वणंva·ṇaṃ धोवेय्यासि,dho·vey·yā·si कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ आलिम्पेय्यासि,ā·lim·pey·yā·si माmā तेte नna कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणंva·ṇaṃ धोवतोdho·va·to नna कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ आलिम्पतोā·lim·pa·to पुब्बलोहितंpub·ba·lo·hi·taṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परियोनन्धि।pa·ri·yo·nan·dhi

    Kālena kālañca vaṇaṁ dhoveyyāsi, kālena kālaṁ vaṇamukhaṁ ālimpeyyāsi, mā te na kālena kālaṁ vaṇaṁ dhovato na kālena kālaṁ vaṇamukhaṁ ālimpato pubbalohitaṁ vaṇamukhaṁ pariyonandhi.

    Regularly wash the wound and anoint the opening, or else it’ll get covered with pus and blood.

  105. 105

    माmā चca वातातपेvā·tā·ta·pe चारित्तंcā·rit·taṃ अनुयुञ्जि,a·nu·yuñ·ji माmā तेte वातातपेvā·tā·ta·pe चारित्तंcā·rit·taṃ अनुयुत्तस्सa·nu·yut·tas·sa रजोसूकंra·jo·sū·kaṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ अनुद्धंसेसि।a·nud·dhaṃ·se·si

    Mā ca vātātape cārittaṁ anuyuñji, mā te vātātape cārittaṁ anuyuttassa rajosūkaṁ vaṇamukhaṁ anuddhaṁsesi.

    Don’t walk too much in the wind and sun, or else dust and dirt will infect the wound.

  106. 106

    वणानुरक्खीva·ṇā·nu·rak·khī च,ca अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa विहरेय्यासिvi·ha·rey·yā·si वणसारोपी’ति।va·ṇa·sā·ro·pī

    Vaṇānurakkhī ca, ambho purisa, vihareyyāsi vaṇasāropī’ti.

    Take care of the wound, my man, heal it.’

  107. 107

    तस्सtas·sa एवमस्स:e·va·mas·sa

    Tassa evamassa:

    They’d think:

  108. 108

    ‘उब्भतंub·bha·taṃ खोkho मेme सल्लं,sal·laṃ अपनीतोa·pa·nī·to विसदोसोvi·sa·do·so अनुपादिसेसो।a·nu·pā·di·se·so

    ‘ubbhataṁ kho me sallaṁ, apanīto visadoso anupādiseso.

    ‘The dart has been extracted and the poison expelled with no residue.

  109. 109

    अनलञ्चa·na·lañ·ca मेme अन्तरायाया’ति।an·ta·rā·yā·yā

    Analañca me antarāyāyā’ti.

    It’s not capable of harming me.’

  110. 110

    सोso असप्पायानिa·sap·pā·yā·ni चेवce·va भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जेय्य।bhuñ·jey·ya तस्सtas·sa असप्पायानिa·sap·pā·yā·ni भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जतोbhuñ·ja·to वणोva·ṇo अस्सावीas·sā·vī अस्स।as·sa

    So asappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyya. Tassa asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa.

    They’d eat unsuitable food, and the wound would get infected.

  111. 111

    नna चca कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणंva·ṇaṃ धोवेय्य,dho·vey·ya नna चca कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ आलिम्पेय्य।ā·lim·pey·ya तस्सtas·sa नna कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणंva·ṇaṃ धोवतो,dho·va·to नna कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ आलिम्पतोā·lim·pa·to पुब्बलोहितंpub·ba·lo·hi·taṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परियोनन्धेय्य।pa·ri·yo·nan·dhey·ya

    Na ca kālena kālaṁ vaṇaṁ dhoveyya, na ca kālena kālaṁ vaṇamukhaṁ ālimpeyya. Tassa na kālena kālaṁ vaṇaṁ dhovato, na kālena kālaṁ vaṇamukhaṁ ālimpato pubbalohitaṁ vaṇamukhaṁ pariyonandheyya.

    And they wouldn’t regularly wash and anoint the opening, so it would get covered in pus and blood.

  112. 112

    वातातपेvā·tā·ta·pe चca चारित्तंcā·rit·taṃ अनुयुञ्जेय्य।a·nu·yuñ·jey·ya तस्सtas·sa वातातपेvā·tā·ta·pe चारित्तंcā·rit·taṃ अनुयुत्तस्सa·nu·yut·tas·sa रजोसूकंra·jo·sū·kaṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ अनुद्धंसेय्य।a·nud·dhaṃ·sey·ya

    Vātātape ca cārittaṁ anuyuñjeyya. Tassa vātātape cārittaṁ anuyuttassa rajosūkaṁ vaṇamukhaṁ anuddhaṁseyya.

    And they’d walk too much in the wind and sun, so dust and dirt infected the wound.

  113. 113

    नna चca वणानुरक्खीva·ṇā·nu·rak·khī विहरेय्यvi·ha·rey·ya नna वणसारोपी।va·ṇa·sā·ro·pī

    Na ca vaṇānurakkhī vihareyya na vaṇasāropī.

    And they wouldn’t take care of the wound or heal it.

  114. 114

    तस्सtas·sa इमिस्साi·mis·sā चca असप्पायकिरियाय,a·sap·pā·ya·ki·ri·yā·ya असुचिa·su·ci विसदोसोvi·sa·do·so अपनीतोa·pa·nī·to सउपादिसेसोsa·u·pā·di·se·so तदुभयेनta·du·bha·ye·na वणोva·ṇo पुथुत्तंpu·thut·taṃ गच्छेय्य।gac·chey·ya

    Tassa imissā ca asappāyakiriyāya, asuci visadoso apanīto saupādiseso tadubhayena vaṇo puthuttaṁ gaccheyya.

    Then both because they did what was unsuitable, and because of the residue of unclean poison, the wound would expand,

  115. 115

    सोso पुथुत्तंpu·thut·taṃ गतेनga·te·na वणेनva·ṇe·na मरणंma·ra·ṇaṃ वाvā निगच्छेय्यni·gac·chey·ya मरणमत्तंma·ra·ṇa·mat·taṃ वाvā दुक्खं।duk·khaṃ

    So puthuttaṁ gatena vaṇena maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.

    resulting in death or deadly pain.

  116. 116

    एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no एवमस्स:e·va·mas·sa

    Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ idhekaccassa bhikkhuno evamassa:

    In the same way, it’s possible that a certain mendicant might think:

  117. 117

    ‘तण्हाtaṇ·hā खोkho सल्लंsal·laṃ समणेनsa·ma·ṇe·na वुत्तं,vut·taṃ अविज्जाविसदोसोa·vij·jā·vi·sa·do·so छन्दरागब्यापादेनchan·da·rā·gab·yā·pā·de·na रुप्पति।rup·pa·ti

    ‘taṇhā kho sallaṁ samaṇena vuttaṁ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati.

    ‘The Ascetic has said that craving is a dart; and that the poison of ignorance is inflicted by desire and ill will.

  118. 118

    तंtaṃ मेme तण्हासल्लंtaṇ·hā·sal·laṃ पहीनं,pa·hī·naṃ अपनीतोa·pa·nī·to अविज्जाविसदोसो,a·vij·jā·vi·sa·do·so सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तोहमस्मी’ति।nib·bā·nā·dhi·mut·to·ha·mas·mī

    Taṁ me taṇhāsallaṁ pahīnaṁ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti.

    I have given up the dart of craving and expelled the poison of ignorance; I am rightly intent on extinguishment.’

  119. 119

    एवंमानिe·vaṃ·mā·ni अस्सas·sa अतथंa·ta·thaṃ समानं।sa·mā·naṃ

    Evaṁmāni assa atathaṁ samānaṁ.

    Having such conceit, though it’s not based in fact,

  120. 120

    सोso यानिyā·ni सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तस्सnib·bā·nā·dhi·mut·tas·sa असप्पायानिa·sap·pā·yā·ni तानिtā·ni अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ चक्खुनाcak·khu·nā रूपदस्सनंrū·pa·das·sa·naṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ अनुयुञ्जेय्य,a·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ अनुयुञ्जेय्य।a·nu·yuñ·jey·ya

    So yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni anuyuñjeyya, asappāyaṁ cakkhunā rūpadassanaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ sotena saddaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ ghānena gandhaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ jivhāya rasaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ kāyena phoṭṭhabbaṁ anuyuñjeyya, asappāyaṁ manasā dhammaṁ anuyuñjeyya.

    they would engage in things unconducive to extinguishment: unsuitable sights, sounds, smells, tastes, touches, and ideas.

  121. 121

    तस्सtas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ चक्खुनाcak·khu·nā रूपदस्सनंrū·pa·das·sa·naṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ अनुयुत्तस्स,a·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ अनुयुत्तस्सa·nu·yut·tas·sa रागोrā·go चित्तंcit·taṃ अनुद्धंसेय्य।a·nud·dhaṃ·sey·ya

    Tassa asappāyaṁ cakkhunā rūpadassanaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ sotena saddaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ ghānena gandhaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ jivhāya rasaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ kāyena phoṭṭhabbaṁ anuyuttassa, asappāyaṁ manasā dhammaṁ anuyuttassa rāgo cittaṁ anuddhaṁseyya.

    Doing so, lust infects their mind,

  122. 122

    सोso रागानुद्धंसितेनrā·gā·nud·dhaṃ·si·te·na चित्तेनcit·te·na मरणंma·ra·ṇaṃ वाvā निगच्छेय्यni·gac·chey·ya मरणमत्तंma·ra·ṇa·mat·taṃ वाvā दुक्खं।duk·khaṃ

    So rāgānuddhaṁsitena cittena maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.

    resulting in death or deadly pain.

  123. 123

    मरणञ्हेतं,ma·ra·ṇañ·he·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta अरियस्सa·ri·yas·sa विनयेvi·na·ye योyo सिक्खंsik·khaṃ पच्चक्खायpac·cak·khā·ya हीनायावत्तति;hī·nā·yā·vat·ta·ti

    Maraṇañhetaṁ, sunakkhatta, ariyassa vinaye yo sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattati;

    For it is death in the training of the Noble One to resign the training and return to a lesser life.

  124. 124

    मरणमत्तञ्हेतं,ma·ra·ṇa·mat·tañ·he·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta दुक्खंduk·khaṃ यंyaṃ अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ सङ्किलिट्ठंsaṅ·ki·liṭ·ṭhaṃ आपत्तिंā·pat·tiṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    maraṇamattañhetaṁ, sunakkhatta, dukkhaṁ yaṁ aññataraṁ saṅkiliṭṭhaṁ āpattiṁ āpajjati.

    And it is deadly pain to commit one of the corrupt offenses.

  125. 125

    ठानंṭhā·naṃ खोkho पनेतं,pa·ne·taṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no एवमस्स:e·va·mas·sa

    Ṭhānaṁ kho panetaṁ, sunakkhatta, vijjati yaṁ idhekaccassa bhikkhuno evamassa:

    It’s possible that a certain mendicant might think:

  126. 126

    ‘तण्हाtaṇ·hā खोkho सल्लंsal·laṃ समणेनsa·ma·ṇe·na वुत्तं,vut·taṃ अविज्जाविसदोसोa·vij·jā·vi·sa·do·so छन्दरागब्यापादेनchan·da·rā·gab·yā·pā·de·na रुप्पति।rup·pa·ti

    ‘taṇhā kho sallaṁ samaṇena vuttaṁ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati.

    ‘The Ascetic has said that craving is a dart; and that the poison of ignorance is inflicted by desire and ill will.

  127. 127

    तंtaṃ मेme तण्हासल्लंtaṇ·hā·sal·laṃ पहीनं,pa·hī·naṃ अपनीतोa·pa·nī·to अविज्जाविसदोसो,a·vij·jā·vi·sa·do·so सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तोहमस्मी’ति।nib·bā·nā·dhi·mut·to·ha·mas·mī

    Taṁ me taṇhāsallaṁ pahīnaṁ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti.

    I have given up the dart of craving and expelled the poison of ignorance; I am rightly intent on extinguishment.’

  128. 128

    सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तस्सेवnib·bā·nā·dhi·mut·tas·se·va सतोsa·to सोso यानिyā·ni सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तस्सnib·bā·nā·dhi·mut·tas·sa असप्पायानिa·sap·pā·yā·ni तानिtā·ni नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ चक्खुनाcak·khu·nā रूपदस्सनंrū·pa·das·sa·naṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ नानुयुञ्जेय्य।nā·nu·yuñ·jey·ya

    Sammā nibbānādhimuttasseva sato so yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni nānuyuñjeyya, asappāyaṁ cakkhunā rūpadassanaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ sotena saddaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ ghānena gandhaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ jivhāya rasaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ kāyena phoṭṭhabbaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ manasā dhammaṁ nānuyuñjeyya.

    Being rightly intent on extinguishment, they wouldn’t engage in things unconducive to extinguishment: unsuitable sights, sounds, smells, tastes, touches, and ideas.

  129. 129

    तस्सtas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ चक्खुनाcak·khu·nā रूपदस्सनंrū·pa·das·sa·naṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ नानुयुत्तस्सnā·nu·yut·tas·sa रागोrā·go चित्तंcit·taṃ नानुद्धंसेय्य।nā·nud·dhaṃ·sey·ya

    Tassa asappāyaṁ cakkhunā rūpadassanaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ sotena saddaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ ghānena gandhaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ jivhāya rasaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ kāyena phoṭṭhabbaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ manasā dhammaṁ nānuyuttassa rāgo cittaṁ nānuddhaṁseyya.

    Doing so, lust wouldn’t infect their mind,

  130. 130

    सोso नna रागानुद्धंसितेनrā·gā·nud·dhaṃ·si·te·na चित्तेनcit·te·na नेवne·va मरणंma·ra·ṇaṃ वाvā निगच्छेय्यni·gac·chey·ya नna मरणमत्तंma·ra·ṇa·mat·taṃ वाvā दुक्खं।duk·khaṃ

    So na rāgānuddhaṁsitena cittena neva maraṇaṁ vā nigaccheyya na maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.

    so no death or deadly pain would result.

  131. 131

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta पुरिसोpu·ri·so सल्लेनsal·le·na विद्धोvid·dho अस्सas·sa सविसेनsa·vi·se·na गाळ्हूपलेपनेन।gā·ḷhū·pa·le·pa·ne·na

    Seyyathāpi, sunakkhatta, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena.

    Suppose a man was struck by an arrow thickly smeared with poison.

  132. 132

    तस्सtas·sa मित्तामच्चाmit·tā·mac·cā ञातिसालोहिताñā·ti·sā·lo·hi·tā भिसक्कंbhi·sak·kaṃ सल्लकत्तंsal·la·kat·taṃ उपट्ठापेय्युं।u·paṭ·ṭhā·pey·yuṃ

    Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.

    Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.

  133. 133

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to सत्थेनsat·the·na वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परिकन्तेय्य।pa·ri·kan·tey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanteyya.

    The surgeon would cut open the wound with a scalpel,

  134. 134

    सत्थेनsat·the·na वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परिकन्तित्वाpa·ri·kan·tit·vā एसनियाe·sa·ni·yā सल्लंsal·laṃ एसेय्य।e·sey·ya

    Satthena vaṇamukhaṁ parikantitvā esaniyā sallaṁ eseyya.

    probe for the arrow,

  135. 135

    एसनियाe·sa·ni·yā सल्लंsal·laṃ एसित्वाe·sit·vā सल्लंsal·laṃ अब्बुहेय्य,ab·bu·hey·ya अपनेय्यa·pa·ney·ya विसदोसंvi·sa·do·saṃ अनुपादिसेसं।a·nu·pā·di·se·saṃ

    Esaniyā sallaṁ esitvā sallaṁ abbuheyya, apaneyya visadosaṁ anupādisesaṁ.

    extract it, and expel the poison, leaving no residue behind.

  136. 136

    अनुपादिसेसोतिa·nu·pā·di·se·so·ti जानमानोjā·na·mā·no सोso एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Anupādisesoti jānamāno so evaṁ vadeyya:

    Knowing that no residue remained, the surgeon would say:

  137. 137

    ‘अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa उब्भतंub·bha·taṃ खोkho तेte सल्लं,sal·laṃ अपनीतोa·pa·nī·to विसदोसोvi·sa·do·so अनुपादिसेसो।a·nu·pā·di·se·so

    ‘ambho purisa, ubbhataṁ kho te sallaṁ, apanīto visadoso anupādiseso.

    ‘My man, the dart has been extracted and the poison expelled with no residue.

  138. 138

    अनलञ्चa·na·lañ·ca तेte अन्तरायाय।an·ta·rā·yā·ya

    Analañca te antarāyāya.

    It’s not capable of harming you.

  139. 139

    सप्पायानिsap·pā·yā·ni चेवce·va भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जेय्यासि,bhuñ·jey·yā·si माmā तेte असप्पायानिa·sap·pā·yā·ni भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जतोbhuñ·ja·to वणोva·ṇo अस्सावीas·sā·vī अस्स।as·sa

    Sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyyāsi, mā te asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa.

    Eat only suitable food. Don’t eat unsuitable food, or else the wound may get infected.

  140. 140

    कालेनkā·le·na कालञ्चkā·lañ·ca वणंva·ṇaṃ धोवेय्यासि,dho·vey·yā·si कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ आलिम्पेय्यासि।ā·lim·pey·yā·si माmā तेte नna कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणंva·ṇaṃ धोवतोdho·va·to नna कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ आलिम्पतोā·lim·pa·to पुब्बलोहितंpub·ba·lo·hi·taṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परियोनन्धि।pa·ri·yo·nan·dhi

    Kālena kālañca vaṇaṁ dhoveyyāsi, kālena kālaṁ vaṇamukhaṁ ālimpeyyāsi. Mā te na kālena kālaṁ vaṇaṁ dhovato na kālena kālaṁ vaṇamukhaṁ ālimpato pubbalohitaṁ vaṇamukhaṁ pariyonandhi.

    Regularly wash the wound and anoint the opening, or else it’ll get covered with pus and blood.

  141. 141

    माmā चca वातातपेvā·tā·ta·pe चारित्तंcā·rit·taṃ अनुयुञ्जि,a·nu·yuñ·ji माmā तेte वातातपेvā·tā·ta·pe चारित्तंcā·rit·taṃ अनुयुत्तस्सa·nu·yut·tas·sa रजोसूकंra·jo·sū·kaṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ अनुद्धंसेसि।a·nud·dhaṃ·se·si

    Mā ca vātātape cārittaṁ anuyuñji, mā te vātātape cārittaṁ anuyuttassa rajosūkaṁ vaṇamukhaṁ anuddhaṁsesi.

    Don’t walk too much in the wind and sun, or else dust and dirt will infect the wound.

  142. 142

    वणानुरक्खीva·ṇā·nu·rak·khī च,ca अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa विहरेय्यासिvi·ha·rey·yā·si वणसारोपी’ति।va·ṇa·sā·ro·pī

    Vaṇānurakkhī ca, ambho purisa, vihareyyāsi vaṇasāropī’ti.

    Take care of the wound, my man, heal it.’

  143. 143

    तस्सtas·sa एवमस्स:e·va·mas·sa

    Tassa evamassa:

    They’d think:

  144. 144

    ‘उब्भतंub·bha·taṃ खोkho मेme सल्लं,sal·laṃ अपनीतोa·pa·nī·to विसदोसोvi·sa·do·so अनुपादिसेसो।a·nu·pā·di·se·so

    ‘ubbhataṁ kho me sallaṁ, apanīto visadoso anupādiseso.

    ‘The dart has been extracted and the poison expelled with no residue.

  145. 145

    अनलञ्चa·na·lañ·ca मेme अन्तरायाया’ति।an·ta·rā·yā·yā

    Analañca me antarāyāyā’ti.

    It’s not capable of harming me.’

  146. 146

    सोso सप्पायानिsap·pā·yā·ni चेवce·va भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जेय्य।bhuñ·jey·ya तस्सtas·sa सप्पायानिsap·pā·yā·ni भोजनानिbho·ja·nā·ni भुञ्जतोbhuñ·ja·to वणोva·ṇo नna अस्सावीas·sā·vī अस्स।as·sa

    So sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyya. Tassa sappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo na assāvī assa.

    They’d eat suitable food, and the wound wouldn’t get infected.

  147. 147

    कालेनkā·le·na कालञ्चkā·lañ·ca वणंva·ṇaṃ धोवेय्य,dho·vey·ya कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ आलिम्पेय्य।ā·lim·pey·ya तस्सtas·sa कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणंva·ṇaṃ धोवतोdho·va·to कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ आलिम्पतोā·lim·pa·to नna पुब्बलोहितंpub·ba·lo·hi·taṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परियोनन्धेय्य।pa·ri·yo·nan·dhey·ya

    Kālena kālañca vaṇaṁ dhoveyya, kālena kālaṁ vaṇamukhaṁ ālimpeyya. Tassa kālena kālaṁ vaṇaṁ dhovato kālena kālaṁ vaṇamukhaṁ ālimpato na pubbalohitaṁ vaṇamukhaṁ pariyonandheyya.

    And they’d regularly wash and anoint the opening, so it wouldn’t get covered in pus and blood.

  148. 148

    नna चca वातातपेvā·tā·ta·pe चारित्तंcā·rit·taṃ अनुयुञ्जेय्य।a·nu·yuñ·jey·ya तस्सtas·sa वातातपेvā·tā·ta·pe चारित्तंcā·rit·taṃ अननुयुत्तस्सa·na·nu·yut·tas·sa रजोसूकंra·jo·sū·kaṃ वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ नानुद्धंसेय्य।nā·nud·dhaṃ·sey·ya

    Na ca vātātape cārittaṁ anuyuñjeyya. Tassa vātātape cārittaṁ ananuyuttassa rajosūkaṁ vaṇamukhaṁ nānuddhaṁseyya.

    And they wouldn’t walk too much in the wind and sun, so dust and dirt wouldn’t infect the wound.

  149. 149

    वणानुरक्खीva·ṇā·nu·rak·khī चca विहरेय्यvi·ha·rey·ya वणसारोपी।va·ṇa·sā·ro·pī

    Vaṇānurakkhī ca vihareyya vaṇasāropī.

    And they’d take care of the wound and heal it.

  150. 150

    तस्सtas·sa इमिस्साi·mis·sā चca सप्पायकिरियायsap·pā·ya·ki·ri·yā·ya असुa·su चca विसदोसोvi·sa·do·so अपनीतोa·pa·nī·to अनुपादिसेसोa·nu·pā·di·se·so तदुभयेनta·du·bha·ye·na वणोva·ṇo विरुहेय्य।vi·ru·hey·ya

    Tassa imissā ca sappāyakiriyāya asu ca visadoso apanīto anupādiseso tadubhayena vaṇo viruheyya.

    Then both because they did what was suitable, and the unclean poison had left no residue, the wound would heal,

  151. 151

    सोso रुळ्हेनru·ḷhe·na वणेनva·ṇe·na सञ्छविनाsañ·cha·vi·nā नेवne·va मरणंma·ra·ṇaṃ वाvā निगच्छेय्यni·gac·chey·ya नna मरणमत्तंma·ra·ṇa·mat·taṃ वाvā दुक्खं।duk·khaṃ

    So ruḷhena vaṇena sañchavinā neva maraṇaṁ vā nigaccheyya na maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.

    and no death or deadly pain would result.

  152. 152

    एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta ठानमेतंṭhā·na·me·taṃ विज्जतिvij·ja·ti यंyaṃ इधेकच्चस्सi·dhe·kac·cas·sa भिक्खुनोbhik·khu·no एवमस्स:e·va·mas·sa

    Evameva kho, sunakkhatta, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ idhekaccassa bhikkhuno evamassa:

    In the same way, it’s possible that a certain mendicant might think:

  153. 153

    ‘तण्हाtaṇ·hā खोkho सल्लंsal·laṃ समणेनsa·ma·ṇe·na वुत्तं,vut·taṃ अविज्जाविसदोसोa·vij·jā·vi·sa·do·so छन्दरागब्यापादेनchan·da·rā·gab·yā·pā·de·na रुप्पति।rup·pa·ti

    ‘taṇhā kho sallaṁ samaṇena vuttaṁ, avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati.

    ‘The Ascetic has said that craving is a dart; and that the poison of ignorance is inflicted by desire and ill will.

  154. 154

    तंtaṃ मेme तण्हासल्लंtaṇ·hā·sal·laṃ पहीनं,pa·hī·naṃ अपनीतोa·pa·nī·to अविज्जाविसदोसो,a·vij·jā·vi·sa·do·so सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तोहमस्मी’ति।nib·bā·nā·dhi·mut·to·ha·mas·mī

    Taṁ me taṇhāsallaṁ pahīnaṁ, apanīto avijjāvisadoso, sammā nibbānādhimuttohamasmī’ti.

    I have given up the dart of craving and expelled the poison of ignorance; I am rightly intent on extinguishment.’

  155. 155

    सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तस्सेवnib·bā·nā·dhi·mut·tas·se·va सतोsa·to सोso यानिyā·ni सम्माsam·mā निब्बानाधिमुत्तस्सnib·bā·nā·dhi·mut·tas·sa असप्पायानिa·sap·pā·yā·ni तानिtā·ni नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ चक्खुनाcak·khu·nā रूपदस्सनंrū·pa·das·sa·naṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ नानुयुञ्जेय्य,nā·nu·yuñ·jey·ya असप्पायंa·sap·pā·yaṃ मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ नानुयुञ्जेय्य।nā·nu·yuñ·jey·ya

    Sammā nibbānādhimuttasseva sato so yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni nānuyuñjeyya, asappāyaṁ cakkhunā rūpadassanaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ sotena saddaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ ghānena gandhaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ jivhāya rasaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ kāyena phoṭṭhabbaṁ nānuyuñjeyya, asappāyaṁ manasā dhammaṁ nānuyuñjeyya.

    Being rightly intent on extinguishment, they wouldn’t engage in things unconducive to extinguishment: unsuitable sights, sounds, smells, tastes, touches, and ideas.

  156. 156

    तस्सtas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ चक्खुनाcak·khu·nā रूपदस्सनंrū·pa·das·sa·naṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa असप्पायंa·sap·pā·yaṃ मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ नानुयुत्तस्स,nā·nu·yut·tas·sa रागोrā·go चित्तंcit·taṃ नानुद्धंसेय्य।nā·nud·dhaṃ·sey·ya

    Tassa asappāyaṁ cakkhunā rūpadassanaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ sotena saddaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ ghānena gandhaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ jivhāya rasaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ kāyena phoṭṭhabbaṁ nānuyuttassa, asappāyaṁ manasā dhammaṁ nānuyuttassa, rāgo cittaṁ nānuddhaṁseyya.

    Doing so, lust wouldn’t infect their mind,

  157. 157

    सोso नna रागानुद्धंसितेनrā·gā·nud·dhaṃ·si·te·na चित्तेनcit·te·na नेवne·va मरणंma·ra·ṇaṃ वाvā निगच्छेय्यni·gac·chey·ya नna मरणमत्तंma·ra·ṇa·mat·taṃ वाvā दुक्खं।duk·khaṃ

    So na rāgānuddhaṁsitena cittena neva maraṇaṁ vā nigaccheyya na maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.

    so no death or deadly pain would result.

  158. 158

    उपमाu·pa·mā खोkho मेme अयं,a·yaṃ सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta कताka·tā अत्थस्सat·thas·sa विञ्ञापनाय।viñ·ñā·pa·nā·ya

    Upamā kho me ayaṁ, sunakkhatta, katā atthassa viññāpanāya.

    I’ve made up this simile to make a point.

  159. 159

    अयंयेवेत्थa·yaṃ·ye·vet·tha अत्थो—at·tho

    Ayaṁyevettha attho—

    And this is the point:

  160. 160

    वणोतिva·ṇo·ti खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta छन्नेतंchan·ne·taṃ अज्झत्तिकानंaj·jhat·ti·kā·naṃ आयतनानंā·ya·ta·nā·naṃ अधिवचनं;a·dhi·va·ca·naṃ

    vaṇoti kho, sunakkhatta, channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ;

    ‘Wound’ is a term for the six interior sense fields.

  161. 161

    विसदोसोतिvi·sa·do·so·ti खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta अविज्जायेतंa·vij·jā·ye·taṃ अधिवचनं;a·dhi·va·ca·naṃ

    visadosoti kho, sunakkhatta, avijjāyetaṁ adhivacanaṁ;

    ‘Poison’ is a term for ignorance.

  162. 162

    सल्लन्तिsal·lan·ti खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta तण्हायेतंtaṇ·hā·ye·taṃ अधिवचनं;a·dhi·va·ca·naṃ

    sallanti kho, sunakkhatta, taṇhāyetaṁ adhivacanaṁ;

    ‘Dart’ is a term for craving.

  163. 163

    एसनीतिe·sa·nī·ti खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta सतियायेतंsa·ti·yā·ye·taṃ अधिवचनं;a·dhi·va·ca·naṃ

    esanīti kho, sunakkhatta, satiyāyetaṁ adhivacanaṁ;

    ‘Probing’ is a term for mindfulness.

  164. 164

    सत्थन्तिsat·than·ti खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta अरियायेतंa·ri·yā·ye·taṃ पञ्ञायpañ·ñā·ya अधिवचनं;a·dhi·va·ca·naṃ

    satthanti kho, sunakkhatta, ariyāyetaṁ paññāya adhivacanaṁ;

    ‘Scalpel’ is a term for noble wisdom.

  165. 165

    भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोतिsal·la·kat·to·ti खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta तथागतस्सेतंta·thā·ga·tas·se·taṃ अधिवचनंa·dhi·va·ca·naṃ अरहतोa·ra·ha·to सम्मासम्बुद्धस्स।sam·mā·sam·bud·dhas·sa

    bhisakko sallakattoti kho, sunakkhatta, tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato sammāsambuddhassa.

    ‘Surgeon’ is a term for the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha.

  166. 166

    सोso वत,va·ta सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta भिक्खुbhik·khu छसुcha·su फस्सायतनेसुphas·sā·ya·ta·ne·su संवुतकारी।saṃ·vu·ta·kā·rī

    So vata, sunakkhatta, bhikkhu chasu phassāyatanesu saṁvutakārī.

    Truly, Sunakkhatta, that mendicant practices restraint regarding the six fields of contact.

  167. 167

    ‘उपधिu·pa·dhi दुक्खस्सduk·khas·sa मूलन्’ति—इतिmū·lan विदित्वाvi·dit·vā निरुपधिni·ru·pa·dhi उपधिसङ्खयेu·pa·dhi·saṅ·kha·ye विमुत्तोvi·mut·to उपधिस्मिंu·pa·dhis·miṃ वाvā कायंkā·yaṃ उपसंहरिस्सतिu·pa·saṃ·ha·ris·sa·ti चित्तंcit·taṃ वाvā उप्पादेस्सतीति—नेतंup·pā·des·sa·tī·ti ठानंṭhā·naṃ विज्जति।vij·ja·ti

    ‘Upadhi dukkhassa mūlan’ti—iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṁ vā kāyaṁ upasaṁharissati cittaṁ vā uppādessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

    Understanding that attachment is the root of suffering, they are freed with the ending of attachments. It’s not possible that they would apply their body or interest their mind in any attachment.

  168. 168

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta आपानीयकंसोā·pā·nī·ya·kaṃ·so वण्णसम्पन्नोvaṇ·ṇa·sam·pan·no गन्धसम्पन्नोgan·dha·sam·pan·no रससम्पन्नो;ra·sa·sam·pan·no

    Seyyathāpi, sunakkhatta, āpānīyakaṁso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno;

    Suppose there was a bronze goblet of beverage that had a nice color, aroma, and flavor.

  169. 169

    सोso चca खोkho विसेनvi·se·na संसट्ठो।saṃ·saṭ·ṭho

    so ca kho visena saṁsaṭṭho.

    But it was mixed with poison.

  170. 170

    अथa·tha पुरिसोpu·ri·so आगच्छेय्यā·gac·chey·ya जीवितुकामोjī·vi·tu·kā·mo अमरितुकामोa·ma·ri·tu·kā·mo सुखकामोsu·kha·kā·mo दुक्खपटिकूलो।duk·kha·pa·ṭi·kū·lo

    Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo.

    Then a person would come along who wants to live and doesn’t want to die, who wants to be happy and recoils from pain.

  171. 171

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta

    Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,

    What do you think, Sunakkhatta?

  172. 172

    अपिa·pi नुnu सोso पुरिसोpu·ri·so अमुंa·muṃ आपानीयकंसंā·pā·nī·ya·kaṃ·saṃ पिवेय्यpi·vey·ya यंyaṃ जञ्ञा:jañ·ñā

    api nu so puriso amuṁ āpānīyakaṁsaṁ piveyya yaṁ jaññā:

    Would that person drink that beverage if they knew that

  173. 173

    ‘इमाहंi·mā·haṃ पिवित्वाpi·vit·vā मरणंma·ra·ṇaṃ वाvā निगच्छामिni·gac·chā·mi मरणमत्तंma·ra·ṇa·mat·taṃ वाvā दुक्खन्’”ति?duk·khan

    ‘imāhaṁ pivitvā maraṇaṁ vā nigacchāmi maraṇamattaṁ vā dukkhan’”ti?

    it would result in death or deadly suffering?”

  174. 174

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  175. 175

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta सोso वतva·ta भिक्खुbhik·khu छसुcha·su फस्सायतनेसुphas·sā·ya·ta·ne·su संवुतकारी।saṃ·vu·ta·kā·rī

    “Evameva kho, sunakkhatta, so vata bhikkhu chasu phassāyatanesu saṁvutakārī.

    “In the same way, Sunakkhatta, that mendicant practices restraint regarding the six fields of contact.

  176. 176

    ‘उपधिu·pa·dhi दुक्खस्सduk·khas·sa मूलन्’ति—इतिmū·lan विदित्वाvi·dit·vā निरुपधिni·ru·pa·dhi उपधिसङ्खयेu·pa·dhi·saṅ·kha·ye विमुत्तोvi·mut·to उपधिस्मिंu·pa·dhis·miṃ वाvā कायंkā·yaṃ उपसंहरिस्सतिu·pa·saṃ·ha·ris·sa·ti चित्तंcit·taṃ वाvā उप्पादेस्सतीति—नेतंup·pā·des·sa·tī·ti ठानंṭhā·naṃ विज्जति।vij·ja·ti

    ‘Upadhi dukkhassa mūlan’ti—iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṁ vā kāyaṁ upasaṁharissati cittaṁ vā uppādessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

    Understanding that attachment is the root of suffering, they are freed with the ending of attachments. It’s not possible that they would apply their body or interest their mind in any attachment.

  177. 177

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta आसीविसोā·sī·vi·so घोरविसो।gho·ra·vi·so

    Seyyathāpi, sunakkhatta, āsīviso ghoraviso.

    Suppose there was a lethal viper.

  178. 178

    अथa·tha पुरिसोpu·ri·so आगच्छेय्यā·gac·chey·ya जीवितुकामोjī·vi·tu·kā·mo अमरितुकामोa·ma·ri·tu·kā·mo सुखकामोsu·kha·kā·mo दुक्खपटिकूलो।duk·kha·pa·ṭi·kū·lo

    Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo.

    Then a person would come along who wants to live and doesn’t want to die, who wants to be happy and recoils from pain.

  179. 179

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञसि,mañ·ña·si सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta

    Taṁ kiṁ maññasi, sunakkhatta,

    What do you think, Sunakkhatta?

  180. 180

    अपिa·pi नुnu सोso पुरिसोpu·ri·so अमुस्सa·mus·sa आसीविसस्सā·sī·vi·sas·sa घोरविसस्सgho·ra·vi·sas·sa हत्थंhat·thaṃ वाvā अङ्गुट्ठंaṅ·guṭ·ṭhaṃ वाvā दज्जाdaj·jā यंyaṃ जञ्ञा:jañ·ñā

    api nu so puriso amussa āsīvisassa ghoravisassa hatthaṁ vā aṅguṭṭhaṁ vā dajjā yaṁ jaññā:

    Would that person give that lethal viper their hand or finger if they knew that

  181. 181

    ‘इमिनाहंi·mi·nā·haṃ दट्ठोdaṭ·ṭho मरणंma·ra·ṇaṃ वाvā निगच्छामिni·gac·chā·mi मरणमत्तंma·ra·ṇa·mat·taṃ वाvā दुक्खन्’”ति?duk·khan

    ‘imināhaṁ daṭṭho maraṇaṁ vā nigacchāmi maraṇamattaṁ vā dukkhan’”ti?

    it would result in death or deadly suffering?”

  182. 182

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.”

  183. 183

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho सुनक्खत्त,su·nak·khat·ta सोso वतva·ta भिक्खुbhik·khu छसुcha·su फस्सायतनेसुphas·sā·ya·ta·ne·su संवुतकारी।saṃ·vu·ta·kā·rī

    “Evameva kho, sunakkhatta, so vata bhikkhu chasu phassāyatanesu saṁvutakārī.

    “In the same way, Sunakkhatta, that mendicant practices restraint regarding the six fields of contact.

  184. 184

    ‘उपधिu·pa·dhi दुक्खस्सduk·khas·sa मूलन्’ति—इतिmū·lan विदित्वाvi·dit·vā निरुपधिni·ru·pa·dhi उपधिसङ्खयेu·pa·dhi·saṅ·kha·ye विमुत्तोvi·mut·to उपधिस्मिंu·pa·dhis·miṃ वाvā कायंkā·yaṃ उपसंहरिस्सतिu·pa·saṃ·ha·ris·sa·ti चित्तंcit·taṃ वाvā उप्पादेस्सतीति—up·pā·des·sa·tī·ti

    ‘Upadhi dukkhassa mūlan’ti—iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṁ vā kāyaṁ upasaṁharissati cittaṁ vā uppādessatīti—

    Understanding that attachment is the root of suffering, they are freed with the ending of attachments. It’s not possible that they would apply their body or interest their mind in any attachment.”

  185. 185

    नेतंne·taṃ ठानंṭhā·naṃ विज्जती”ति।vij·ja·tī

    netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.

    (Pāli only)

  186. 186

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  187. 187

    अत्तमनोat·ta·ma·no सुनक्खत्तोsu·nak·khat·to लिच्छविपुत्तोlic·cha·vi·put·to भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दीति।a·bhi·nan·dī·ti

    Attamano sunakkhatto licchaviputto bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.

    Satisfied, Sunakkhatta of the Licchavi clan approved what the Buddha said.

  188. 188

    सुनक्खत्तसुत्तंsu·nak·khat·ta·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ पञ्चमं।pañ·ca·maṃ

    Sunakkhattasuttaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.