Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Verses of the Senior Monks 262 थेरगाथा 262

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264

Tālapuṭattheragāthā

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231 · Hide pronunciation

  1. 1

    थेरगाथाthe·ra·gā·thā 19।1

    Theragāthā 19.1

    Verses of the Senior Monks 19.1

  2. 2

    पञ्ञासनिपातpañ·ñā·sa·ni·pā·ta

    Paññāsanipāta

    The Book of the Fifties

  3. 3

    पठमवग्गpa·ṭha·ma·vag·ga

    Paṭhamavagga

    Chapter One

  4. 4

    तालपुटत्थेरगाथाtā·la·pu·ṭat·the·ra·gā·thā

    Tālapuṭattheragāthā

    Tālapuṭa

  5. 5

    “कदाka·dā नुहंnu·haṃ पब्बतकन्दरासु,pab·ba·ta·kan·da·rā·su

    “Kadā nuhaṁ pabbatakandarāsu,

    Oh, when will I stay in a mountain cave,

  6. 6

    एकाकियोe·kā·ki·yo अद्दुतियोad·du·ti·yo विहस्सं;vi·has·saṃ

    Ekākiyo addutiyo vihassaṁ;

    alone, with no companion,

  7. 7

    अनिच्चतोa·nic·ca·to सब्बभवंsab·ba·bha·vaṃ विपस्सं,vi·pas·saṃ

    Aniccato sabbabhavaṁ vipassaṁ,

    discerning all states of existence as impermanent?

  8. 8

    तंtaṃ मेme इदंi·daṃ तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Taṁ me idaṁ taṁ nu kadā bhavissati.

    This hope of mine, <j>when will it be?

  9. 9

    कदाka·dā नुहंnu·haṃ भिन्नपटन्धरोbhin·na·pa·ṭan·dha·ro मुनि,mu·ni

    Kadā nuhaṁ bhinnapaṭandharo muni,

    Oh, when will I stay happily in the forest,

  10. 10

    कासाववत्थोkā·sā·va·vat·tho अममोa·ma·mo निरासो;ni·rā·so

    Kāsāvavattho amamo nirāso;

    a sage wearing a torn robe, dressed in ocher,

  11. 11

    रागञ्चrā·gañ·ca दोसञ्चdo·sañ·ca तथेवta·the·va मोहं,mo·haṃ

    Rāgañca dosañca tatheva mohaṁ,

    unselfish, with no need for hope,

  12. 12

    हन्त्वाhan·tvā सुखीsu·khī पवनगतोpa·va·na·ga·to विहस्सं।vi·has·saṃ

    Hantvā sukhī pavanagato vihassaṁ.

    with greed, hate, and delusion destroyed?

  13. 13

    कदाka·dā अनिच्चंa·nic·caṃ वधरोगनीळं,va·dha·ro·ga·nī·ḷaṃ

    Kadā aniccaṁ vadharoganīḷaṁ,

    Oh, when will I stay alone in the wood,

  14. 14

    कायंkā·yaṃ इमंi·maṃ मच्चुजरायुपद्दुतं;mac·cu·ja·rā·yu·pad·du·taṃ

    Kāyaṁ imaṁ maccujarāyupaddutaṁ;

    fearless, discerning this body as impermanent,

  15. 15

    विपस्समानोvi·pas·sa·mā·no वीतभयोvī·ta·bha·yo विहस्सं,vi·has·saṃ

    Vipassamāno vītabhayo vihassaṁ,

    a nest of death and disease,

  16. 16

    एकोe·ko वनेva·ne तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Eko vane taṁ nu kadā bhavissati.

    harried by death and old age; when will it be?

  17. 17

    कदाka·dā नुहंnu·haṃ भयजननिंbha·ya·ja·na·niṃ दुखावहं,du·khā·va·haṃ

    Kadā nuhaṁ bhayajananiṁ dukhāvahaṁ,

    Oh, when will I live, <j>having grasped the sharp sword of wisdom

  18. 18

    तण्हालतंtaṇ·hā·la·taṃ बहुविधानुवत्तनिं;ba·hu·vi·dhā·nu·vat·ta·niṃ

    Taṇhālataṁ bahuvidhānuvattaniṁ;

    and cut the creeper of craving <j>that tangles around everything,

  19. 19

    पञ्ञामयंpañ·ñā·ma·yaṃ तिखिणमसिंti·khi·ṇa·ma·siṃ गहेत्वा,ga·het·vā

    Paññāmayaṁ tikhiṇamasiṁ gahetvā,

    the mother of fear, the bringer of suffering?

  20. 20

    छेत्वाchet·vā वसेva·se तम्पिtam·pi कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Chetvā vase tampi kadā bhavissati.

    When will it be?

  21. 21

    कदाka·dā नुnu पञ्ञामयमुग्गतेजं,pañ·ñā·ma·ya·mug·ga·te·jaṃ

    Kadā nu paññāmayamuggatejaṁ,

    Oh, when will I, seated on the lion’s throne,

  22. 22

    सत्थंsat·thaṃ इसीनंi·sī·naṃ सहसादियित्वा;sa·ha·sā·di·yit·vā

    Satthaṁ isīnaṁ sahasādiyitvā;

    swiftly grasp the sword of the seers,

  23. 23

    मारंmā·raṃ ससेनंsa·se·naṃ सहसाsa·ha·sā भञ्जिस्सं,bhañ·jis·saṃ

    Māraṁ sasenaṁ sahasā bhañjissaṁ,

    forged by wisdom, of awesome might,

  24. 24

    सीहासनेsī·hā·sa·ne तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Sīhāsane taṁ nu kadā bhavissati.

    and swiftly break Māra and his army? <j>When will it be?

  25. 25

    कदाka·dā नुहंnu·haṃ सब्भिsab·bhi समागमेसु,sa·mā·ga·me·su

    Kadā nuhaṁ sabbhi samāgamesu,

    Oh, when will I be seen in the assemblies

  26. 26

    दिट्ठोdiṭ·ṭho भवेbha·ve धम्मगरूहिdham·ma·ga·rū·hi तादिभि;tā·di·bhi

    Diṭṭho bhave dhammagarūhi tādibhi;

    with those who are virtuous, unaffected, <j>respecting the Dhamma,

  27. 27

    याथावदस्सीहिyā·thā·va·das·sī·hi जितिन्द्रियेहि,ji·tin·dri·ye·hi

    Yāthāvadassīhi jitindriyehi,

    seeing things as they are, with faculties subdued?

  28. 28

    पधानियोpa·dhā·ni·yo तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Padhāniyo taṁ nu kadā bhavissati.

    When will it be?

  29. 29

    कदाka·dā नुnu मंmaṃ तन्दिtan·di खुदाkhu·dā पिपासा,pi·pā·sā

    Kadā nu maṁ tandi khudā pipāsā,

    Oh, when will I focus on my heart’s goal <j>in the Mountainfold,

  30. 30

    वातातपाvā·tā·ta·pā कीटसरीसपाkī·ṭa·sa·rī·sa·pā वा;vā

    Vātātapā kīṭasarīsapā vā;

    free of oppression by laziness, hunger, thirst,

  31. 31

    नna बाधयिस्सन्तिbā·dha·yis·san·ti नna तंtaṃ गिरिब्बजे,gi·rib·ba·je

    Na bādhayissanti na taṁ giribbaje,

    wind, heat, bugs, and reptiles?

  32. 32

    अत्थत्थियंat·that·thi·yaṃ तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Atthatthiyaṁ taṁ nu kadā bhavissati.

    When will it be?

  33. 33

    कदाka·dā नुnu खोkho यंyaṃ विदितंvi·di·taṃ महेसिना,ma·he·si·nā

    Kadā nu kho yaṁ viditaṁ mahesinā,

    Oh, when will I, serene and mindful,

  34. 34

    चत्तारिcat·tā·ri सच्चानिsac·cā·ni सुदुद्दसानि;su·dud·da·sā·ni

    Cattāri saccāni sududdasāni;

    understand the four truths,

  35. 35

    समाहितत्तोsa·mā·hi·tat·to सतिमाsa·ti·mā अगच्छं,a·gac·chaṃ

    Samāhitatto satimā agacchaṁ,

    that were realized by the great seer,

  36. 36

    पञ्ञायpañ·ñā·ya तंtaṃ तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Paññāya taṁ taṁ nu kadā bhavissati.

    and are so very hard to see? <j>When will it be?

  37. 37

    कदाka·dā नुnu रूपेrū·pe अमितेa·mi·te चca सद्दे,sad·de

    Kadā nu rūpe amite ca sadde,

    Oh, when will I, devoted to serenity,

  38. 38

    गन्धेgan·dhe रसेra·se फुसितब्बेphu·si·tab·be चca धम्मे;dham·me

    Gandhe rase phusitabbe ca dhamme;

    see with understanding the infinite sights,

  39. 39

    आदित्ततोहंā·dit·ta·to·haṃ समथेहिsa·ma·the·hi युत्तो,yut·to

    Ādittatohaṁ samathehi yutto,

    sounds, smells, tastes, touches, and ideas

  40. 40

    पञ्ञायpañ·ñā·ya दच्छंdac·chaṃ तदिदंta·di·daṃ कदाka·dā मे।me

    Paññāya dacchaṁ tadidaṁ kadā me.

    as burning? <j>When will it be?

  41. 41

    कदाka·dā नुहंnu·haṃ दुब्बचनेनdub·ba·ca·ne·na वुत्तो,vut·to

    Kadā nuhaṁ dubbacanena vutto,

    Oh, when will I not be distraught

  42. 42

    ततोta·to निमित्तंni·mit·taṃ विमनोvi·ma·no नna हेस्सं;hes·saṃ

    Tato nimittaṁ vimano na hessaṁ;

    because of criticism,

  43. 43

    अथोa·tho पसत्थोपिpa·sat·tho·pi ततोta·to निमित्तं,ni·mit·taṃ

    Atho pasatthopi tato nimittaṁ,

    nor elated because of praise?

  44. 44

    तुट्ठोtuṭ·ṭho नna हेस्संhes·saṃ तदिदंta·di·daṃ कदाka·dā मे।me

    Tuṭṭho na hessaṁ tadidaṁ kadā me.

    When will it be?

  45. 45

    कदाka·dā नुnu कट्ठेkaṭ·ṭhe चca तिणेti·ṇe लताla·tā च,ca

    Kadā nu kaṭṭhe ca tiṇe latā ca,

    Oh, when will I discern the aggregates

  46. 46

    खन्धेkhan·dhe इमेहंi·me·haṃ अमितेa·mi·te चca धम्मे;dham·me

    Khandhe imehaṁ amite ca dhamme;

    and the infinite varieties of phenomena,

  47. 47

    अज्झत्तिकानेवaj·jhat·ti·kā·ne·va चca बाहिरानिbā·hi·rā·ni च,ca

    Ajjhattikāneva ca bāhirāni ca,

    those interior and exterior, as no more than

  48. 48

    समंsa·maṃ तुलेय्यंtu·ley·yaṃ तदिदंta·di·daṃ कदाka·dā मे।me

    Samaṁ tuleyyaṁ tadidaṁ kadā me.

    wood, grass, and creepers? <j>When will it be?

  49. 49

    कदाka·dā नुnu मंmaṃ पावुसकालमेघो,pā·vu·sa·kā·la·me·gho

    Kadā nu maṁ pāvusakālamegho,

    Oh, when will the monsoon clouds in season

  50. 50

    नवेनna·ve·na तोयेनto·ye·na सचीवरंsa·cī·va·raṃ वने;va·ne

    Navena toyena sacīvaraṁ vane;

    freshly wet me in my robe in the forest,

  51. 51

    इसिप्पयातम्हिi·sip·pa·yā·tam·hi पथेpa·the वजन्तं,va·jan·taṃ

    Isippayātamhi pathe vajantaṁ,

    walking the path trodden by the seers?

  52. 52

    ओवस्सतेo·vas·sa·te तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Ovassate taṁ nu kadā bhavissati.

    When will it be?

  53. 53

    कदाka·dā मयूरस्सma·yū·ras·sa सिखण्डिनोsi·khaṇ·ḍi·no वने,va·ne

    Kadā mayūrassa sikhaṇḍino vane,

    Oh, when will I rise up, <j>intent on attaining freedom from death,

  54. 54

    दिजस्सdi·jas·sa सुत्वाsut·vā गिरिगब्भरेgi·ri·gab·bha·re रुतं;ru·taṃ

    Dijassa sutvā girigabbhare rutaṁ;

    hearing, in the mountain cave,

  55. 55

    पच्चुट्ठहित्वाpac·cuṭ·ṭha·hit·vā अमतस्सa·ma·tas·sa पत्तिया,pat·ti·yā

    Paccuṭṭhahitvā amatassa pattiyā,

    the cry of the crested peacock in the forest?

  56. 56

    सञ्चिन्तयेsañ·cin·ta·ye तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Sañcintaye taṁ nu kadā bhavissati.

    When will it be?

  57. 57

    कदाka·dā नुnu गङ्गंgaṅ·gaṃ यमुनंya·mu·naṃ सरस्सतिं,sa·ras·sa·tiṃ

    Kadā nu gaṅgaṁ yamunaṁ sarassatiṁ,

    Oh, when will I cross by psychic power unobstructed

  58. 58

    पातालखित्तंpā·tā·la·khit·taṃ वळवामुखञ्च;va·ḷa·vā·mu·khañ·ca

    Pātālakhittaṁ vaḷavāmukhañca;

    the Ganges, Yamunā, and Sarasvatī;

  59. 59

    असज्जमानोa·saj·ja·mā·no पतरेय्यमिद्धिया,pa·ta·rey·ya·mid·dhi·yā

    Asajjamāno patareyyamiddhiyā,

    and that place where one is thrown in the abyss,

  60. 60

    विभिंसनंvi·bhiṃ·sa·naṃ तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Vibhiṁsanaṁ taṁ nu kadā bhavissati.

    the horrifying Mare’s Mouth? When will it be?

  61. 61

    कदाka·dā नुnu नागोवnā·go·va असङ्गचारी,a·saṅ·ga·cā·rī

    Kadā nu nāgova asaṅgacārī,

    Oh, when will I be devoted to absorption,

  62. 62

    पदालयेpa·dā·la·ye कामगुणेसुkā·ma·gu·ṇe·su छन्दं;chan·daṃ

    Padālaye kāmaguṇesu chandaṁ;

    shunning all the signs of beauty,

  63. 63

    निब्बज्जयंnib·baj·ja·yaṃ सब्बसुभंsab·ba·su·bhaṃ निमित्तं,ni·mit·taṃ

    Nibbajjayaṁ sabbasubhaṁ nimittaṁ,

    splitting apart desire for sensual stimulation,

  64. 64

    झानेjhā·ne युतोyu·to तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Jhāne yuto taṁ nu kadā bhavissati.

    like an elephant that wanders free of ties? <j>When will it be?

  65. 65

    कदाka·dā इणट्टोवi·ṇaṭ·ṭo·va दलिद्दकोda·lid·da·ko निधिं,ni·dhiṃ

    Kadā iṇaṭṭova daliddako nidhiṁ,

    Oh, when will I realize the teaching of the great seer

  66. 66

    आराधयित्वाā·rā·dha·yit·vā धनिकेहिdha·ni·ke·hi पीळितो;pī·ḷi·to

    Ārādhayitvā dhanikehi pīḷito;

    and be content, like a pauper in debt

  67. 67

    तुट्ठोtuṭ·ṭho भविस्संbha·vis·saṃ अधिगम्मa·dhi·gam·ma सासनं,sā·sa·naṃ

    Tuṭṭho bhavissaṁ adhigamma sāsanaṁ,

    harassed by creditors, who finds a hidden treasure?

  68. 68

    महेसिनोma·he·si·no तंtaṃ नुnu कदाka·dā भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Mahesino taṁ nu kadā bhavissati.

    When will it be?

  69. 69

    बहूनिba·hū·ni वस्सानिvas·sā·ni तयाम्हिta·yām·hi याचितो,yā·ci·to

    Bahūni vassāni tayāmhi yācito,

    For many years you begged me,

  70. 70

    ‘अगारवासेनa·gā·ra·vā·se·na अलंa·laṃ नुnu तेte इदं’;i·daṃ

    ‘Agāravāsena alaṁ nu te idaṁ’;

    “Enough of living in a house for you!”

  71. 71

    तंtaṃ दानिdā·ni मंmaṃ पब्बजितंpab·ba·ji·taṃ समानं,sa·mā·naṃ

    Taṁ dāni maṁ pabbajitaṁ samānaṁ,

    Why do you not urge me on, mind,

  72. 72

    किङ्कारणाkiṅ·kā·ra·ṇā चित्तcit·ta तुवंtu·vaṃ नna युञ्जसि।yuñ·ja·si

    Kiṅkāraṇā citta tuvaṁ na yuñjasi.

    now that I’ve gone forth as an ascetic?

  73. 73

    ननुna·nu अहंa·haṃ चित्तcit·ta तयाम्हिta·yām·hi याचितो,yā·ci·to

    Nanu ahaṁ citta tayāmhi yācito,

    Didn’t you entice me, mind:

  74. 74

    ‘गिरिब्बजेgi·rib·ba·je चित्रछदाcit·ra·cha·dā विहङ्गमा’;vi·haṅ·ga·mā

    ‘Giribbaje citrachadā vihaṅgamā’;

    “In the Mountainfold, the birds with colorful wings,

  75. 75

    महिन्दघोसत्थनिताभिगज्जिनो,ma·hin·da·gho·sat·tha·ni·tā·bhi·gaj·ji·no

    Mahindaghosatthanitābhigajjino,

    greeting the thunder, Mahinda’s voice,

  76. 76

    तेte तंtaṃ रमेस्सन्तिra·mes·san·ti वनम्हिva·nam·hi झायिनं।jhā·yi·naṃ

    Te taṁ ramessanti vanamhi jhāyinaṁ.

    will delight you as you meditate in the forest?”

  77. 77

    कुलम्हिku·lam·hi मित्तेmit·te चca पियेpi·ye चca ञातके,ñā·ta·ke

    Kulamhi mitte ca piye ca ñātake,

    In my family circle, friends, loved ones, and relatives;

  78. 78

    खिड्डारतिंkhiḍ·ḍā·ra·tiṃ कामगुणञ्चkā·ma·gu·ṇañ·ca लोके;lo·ke

    Khiḍḍāratiṁ kāmaguṇañca loke;

    and in the world, sports and play, <j>and sensual pleasures;

  79. 79

    सब्बंsab·baṃ पहायpa·hā·ya इममज्झुपागतो,i·ma·maj·jhu·pā·ga·to

    Sabbaṁ pahāya imamajjhupāgato,

    all these I gave up when I entered this life:

  80. 80

    अथोपिa·tho·pi त्वंtvaṃ चित्तcit·ta नna मय्हmay·ha तुस्ससि।tus·sa·si

    Athopi tvaṁ citta na mayha tussasi.

    and even then you’re not content with me, mind!

  81. 81

    ममेवma·me·va एतंe·taṃ नna हिhi त्वंtvaṃ परेसं,pa·re·saṃ

    Mameva etaṁ na hi tvaṁ paresaṁ,

    This is mine alone, it doesn’t belong to others;

  82. 82

    सन्नाहकालेsan·nā·ha·kā·le परिदेवितेनpa·ri·de·vi·te·na किं;kiṃ

    Sannāhakāle paridevitena kiṁ;

    when it is time to don your armor, why lament?

  83. 83

    सब्बंsab·baṃ इदंi·daṃ चलमितिca·la·mi·ti पेक्खमानो,pek·kha·mā·no

    Sabbaṁ idaṁ calamiti pekkhamāno,

    Observing that all this is unstable,

  84. 84

    अभिनिक्खमिंa·bhi·nik·kha·miṃ अमतपदंa·ma·ta·pa·daṃ जिगीसं।ji·gī·saṃ

    Abhinikkhamiṁ amatapadaṁ jigīsaṁ.

    I went forth, seeking the state free of death.

  85. 85

    सुयुत्तवादीsu·yut·ta·vā·dī द्विपदानमुत्तमो,dvi·pa·dā·na·mut·ta·mo

    Suyuttavādī dvipadānamuttamo,

    He whose words are well-composed, <j>supreme among people,

  86. 86

    महाभिसक्कोma·hā·bhi·sak·ko नरदम्मसारथि;na·ra·dam·ma·sā·ra·thi

    Mahābhisakko naradammasārathi;

    great physician, <j>guide for those fit to train, said:

  87. 87

    ‘चित्तंcit·taṃ चलंca·laṃ मक्कटसन्निभंmak·ka·ṭa·san·ni·bhaṃ इति,i·ti

    ‘Cittaṁ calaṁ makkaṭasannibhaṁ iti,

    “The mind fidgets like a monkey,

  88. 88

    अवीतरागेनa·vī·ta·rā·ge·na सुदुन्निवारयं’।su·dun·ni·vā·ra·yaṃ

    Avītarāgena sudunnivārayaṁ’.

    so it’s very hard to control if you are not free of lust.”

  89. 89

    कामाkā·mā हिhi चित्राcit·rā मधुराma·dhu·rā मनोरमा,ma·no·ra·mā

    Kāmā hi citrā madhurā manoramā,

    Sensual pleasures are diverse, sweet, delightful;

  90. 90

    अविद्दसूa·vid·da·sū यत्थyat·tha सिताsi·tā पुथुज्जना;pu·thuj·ja·nā

    Aviddasū yattha sitā puthujjanā;

    an ignorant ordinary person is bound to them.

  91. 91

    तेte दुक्खमिच्छन्तिduk·kha·mic·chan·ti पुनब्भवेसिनो,pu·nab·bha·ve·si·no

    Te dukkhamicchanti punabbhavesino,

    Seeking to be reborn again, they wish for suffering;

  92. 92

    चित्तेनcit·te·na नीताnī·tā निरयेni·ra·ye निराकता।ni·rā·ka·tā

    Cittena nītā niraye nirākatā.

    led on by their mind, they’re banished to hell.

  93. 93

    ‘मयूरकोञ्चाभिरुतम्हिma·yū·ra·koñ·cā·bhi·ru·tam·hi कानने,kā·na·ne

    ‘Mayūrakoñcābhirutamhi kānane,

    “Staying in the grove resounding with cries

  94. 94

    दीपीहिdī·pī·hi ब्यग्घेहिbyag·ghe·hi पुरक्खतोpu·rak·kha·to वसं;va·saṃ

    Dīpīhi byagghehi purakkhato vasaṁ;

    of peacocks and herons, <j>and adorned by leopards and tigers,

  95. 95

    कायेkā·ye अपेक्खंa·pek·khaṃ जहja·ha माmā विराधय’,vi·rā·dha·ya

    Kāye apekkhaṁ jaha mā virādhaya’,

    abandon concern for the body, without fail!”

  96. 96

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta पुरेpu·re नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

    So you used to urge me, mind.

  97. 97

    ‘भावेहिbhā·ve·hi झानानिjhā·nā·ni चca इन्द्रियानिin·dri·yā·ni च,ca

    ‘Bhāvehi jhānāni ca indriyāni ca,

    “Develop the absorptions and spiritual faculties,

  98. 98

    बलानिba·lā·ni बोज्झङ्गसमाधिभावना;boj·jhaṅ·ga·sa·mā·dhi·bhā·va·nā

    Balāni bojjhaṅgasamādhibhāvanā;

    the powers, awakening factors, and immersion;

  99. 99

    तिस्सोtis·so चca विज्जाvij·jā फुसphu·sa बुद्धसासने’,bud·dha·sā·sa·ne

    Tisso ca vijjā phusa buddhasāsane’,

    realize the three knowledges <j>in the teaching of the Buddha!”

  100. 100

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta पुरेpu·re नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

    So you used to urge me, mind.

  101. 101

    ‘भावेहिbhā·ve·hi मग्गंmag·gaṃ अमतस्सa·ma·tas·sa पत्तिया,pat·ti·yā

    ‘Bhāvehi maggaṁ amatassa pattiyā,

    “Develop the eightfold path <j>to realize freedom from death

  102. 102

    निय्यानिकंniy·yā·ni·kaṃ सब्बदुखक्खयोगधं;sab·ba·du·khak·kha·yo·ga·dhaṃ

    Niyyānikaṁ sabbadukhakkhayogadhaṁ;

    emancipating, its objective being <j>the end of all suffering,

  103. 103

    अट्ठङ्गिकंaṭ·ṭhaṅ·gi·kaṃ सब्बकिलेससोधनं’,sab·ba·ki·le·sa·so·dha·naṃ

    Aṭṭhaṅgikaṁ sabbakilesasodhanaṁ’,

    and cleansing all defilements!”

  104. 104

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta पुरेpu·re नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

    So you used to urge me, mind.

  105. 105

    ‘दुक्खन्तिduk·khan·ti खन्धेkhan·dhe पटिपस्सpa·ṭi·pas·sa योनिसो,yo·ni·so

    ‘Dukkhanti khandhe paṭipassa yoniso,

    “Reflect rationally on the aggregates as suffering,

  106. 106

    यतोya·to चca दुक्खंduk·khaṃ समुदेतिsa·mu·de·ti तंtaṃ जह;ja·ha

    Yato ca dukkhaṁ samudeti taṁ jaha;

    and abandon that from which suffering arises;

  107. 107

    इधेवi·dhe·va दुक्खस्सduk·khas·sa करोहिka·ro·hi अन्तं’,an·taṃ

    Idheva dukkhassa karohi antaṁ’,

    make an end of suffering in this very life!”

  108. 108

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta पुरेpu·re नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

    So you used to urge me, mind.

  109. 109

    ‘अनिच्चंa·nic·caṃ दुक्खन्तिduk·khan·ti विपस्सvi·pas·sa योनिसो,yo·ni·so

    ‘Aniccaṁ dukkhanti vipassa yoniso,

    “Rationally discern that impermanence is suffering,

  110. 110

    सुञ्ञंsuñ·ñaṃ अनत्तातिa·nat·tā·ti अघंa·ghaṃ वधन्तिva·dhan·ti च;ca

    Suññaṁ anattāti aghaṁ vadhanti ca;

    that emptiness is non-self, and that gloom is death.

  111. 111

    मनोविचारेma·no·vi·cā·re उपरुन्धu·pa·run·dha चेतसो’,ce·ta·so

    Manovicāre uparundha cetaso’,

    Uproot the wandering mind!”

  112. 112

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta पुरेpu·re नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

    So you used to urge me, mind.

  113. 113

    ‘मुण्डोmuṇ·ḍo विरूपोvi·rū·po अभिसापमागतो,a·bhi·sā·pa·mā·ga·to

    ‘Muṇḍo virūpo abhisāpamāgato,

    “Bald, unsightly, accursed,

  114. 114

    कपालहत्थोवka·pā·la·hat·tho·va कुलेसुku·le·su भिक्खसु;bhik·kha·su

    Kapālahatthova kulesu bhikkhasu;

    seek alms amongst families, bowl in hand.

  115. 115

    युञ्जस्सुyuñ·jas·su सत्थुवचनेsat·thu·va·ca·ne महेसिनो’,ma·he·si·no

    Yuñjassu satthuvacane mahesino’,

    Devote yourself to the word of the Teacher, <j>the great seer!”

  116. 116

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta पुरेpu·re नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

    So you used to urge me, mind.

  117. 117

    ‘सुसंवुतत्तोsu·saṃ·vu·tat·to विसिखन्तरेvi·si·khan·ta·re चरं,ca·raṃ

    ‘Susaṁvutatto visikhantare caraṁ,

    “Wander among the street markets well-restrained,

  118. 118

    कुलेसुku·le·su कामेसुkā·me·su असङ्गमानसो;a·saṅ·ga·mā·na·so

    Kulesu kāmesu asaṅgamānaso;

    mentally unchained to families and sensual pleasures,

  119. 119

    चन्दोcan·do यथाya·thā दोसिनपुण्णमासिया’,do·si·na·puṇ·ṇa·mā·si·yā

    Cando yathā dosinapuṇṇamāsiyā’,

    like the full moon on a bright night!”

  120. 120

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta पुरेpu·re नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

    So you used to urge me, mind.

  121. 121

    ‘आरञ्ञिकोā·rañ·ñi·ko होहिho·hi चca पिण्डपातिको,piṇ·ḍa·pā·ti·ko

    ‘Āraññiko hohi ca piṇḍapātiko,

    “Be a wilderness-dweller and an alms-eater,

  122. 122

    सोसानिकोso·sā·ni·ko होहिho·hi चca पंसुकूलिको;paṃ·su·kū·li·ko

    Sosāniko hohi ca paṁsukūliko;

    one who lives in charnel grounds, a rag-robe wearer,

  123. 123

    नेसज्जिकोne·saj·ji·ko होहिho·hi सदाsa·dā धुतेdhu·te रतो’,ra·to

    Nesajjiko hohi sadā dhute rato’,

    one who never lies down, <j>always delighting in ascetic practices.”

  124. 124

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta पुरेpu·re नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

    So you used to urge me, mind.

  125. 125

    रोपेत्वro·pet·va रुक्खानिruk·khā·ni यथाya·thā फलेसी,pha·le·sī

    Ropetva rukkhāni yathā phalesī,

    Mind, when you urge me to <j>the impermanent and unstable,

  126. 126

    मूलेmū·le तरुंta·ruṃ छेत्तुchet·tu तमेवta·me·va इच्छसि;ic·cha·si

    Mūle taruṁ chettu tameva icchasi;

    you’re acting like someone who plants trees,

  127. 127

    तथूपमंta·thū·pa·maṃ चित्तमिदंcit·ta·mi·daṃ करोसि,ka·ro·si

    Tathūpamaṁ cittamidaṁ karosi,

    then, when they’re about to fruit,

  128. 128

    यंyaṃ मंmaṃ अनिच्चम्हिa·nic·cam·hi चलेca·le नियुञ्जसि।ni·yuñ·ja·si

    Yaṁ maṁ aniccamhi cale niyuñjasi.

    wishes to cut down the very same trees.

  129. 129

    अरूपa·rū·pa दूरङ्गमdū·raṅ·ga·ma एकचारि,e·ka·cā·ri

    Arūpa dūraṅgama ekacāri,

    Incorporeal mind, far-traveler, lone-wanderer:

  130. 130

    नna तेte करिस्संka·ris·saṃ वचनंva·ca·naṃ इदानिहं;i·dā·ni·haṃ

    Na te karissaṁ vacanaṁ idānihaṁ;

    I won’t do your bidding any more.

  131. 131

    दुक्खाduk·khā हिhi कामाkā·mā कटुकाka·ṭu·kā महब्भया,ma·hab·bha·yā

    Dukkhā hi kāmā kaṭukā mahabbhayā,

    Sensual pleasures are suffering, painful, <j>and very dangerous;

  132. 132

    निब्बानमेवाभिमनोnib·bā·na·me·vā·bhi·ma·no चरिस्सं।ca·ris·saṃ

    Nibbānamevābhimano carissaṁ.

    I’ll wander with my mind <j>focused only on extinguishment.

  133. 133

    नाहंnā·haṃ अलक्ख्याa·lak·khyā अहिरिक्कतायa·hi·rik·ka·tā·ya वा,vā

    Nāhaṁ alakkhyā ahirikkatāya vā,

    I didn’t go forth due to bad luck or shamelessness,

  134. 134

    नna चित्तहेतूcit·ta·he·tū नna चca दूरकन्तना;dū·ra·kan·ta·nā

    Na cittahetū na ca dūrakantanā;

    or due to a whim or banishment,

  135. 135

    आजीवहेतूā·jī·va·he·tū चca अहंa·haṃ नna निक्खमिं,nik·kha·miṃ

    Ājīvahetū ca ahaṁ na nikkhamiṁ,

    nor for the sake of a livelihood;

  136. 136

    कतोka·to चca तेte चित्तcit·ta पटिस्सवोpa·ṭis·sa·vo मया।ma·yā

    Kato ca te citta paṭissavo mayā.

    it was because I agreed <j>to the promise you made, mind.

  137. 137

    ‘अप्पिच्छताap·pic·cha·tā सप्पुरिसेहिsap·pu·ri·se·hi वण्णिता,vaṇ·ṇi·tā

    ‘Appicchatā sappurisehi vaṇṇitā,

    “Having few wishes, abandoning disparagement,

  138. 138

    मक्खप्पहानंmak·khap·pa·hā·naṃ वुपसमोvu·pa·sa·mo दुखस्स’;du·khas·sa

    Makkhappahānaṁ vupasamo dukhassa’;

    the settling of suffering: <j>these are praised by true persons.”

  139. 139

    इतिस्सुi·tis·su मंmaṃ चित्तcit·ta तदाta·dā नियुञ्जसि,ni·yuñ·ja·si

    Itissu maṁ citta tadā niyuñjasi,

    So you used to urge me, mind,

  140. 140

    इदानिi·dā·ni त्वंtvaṃ गच्छसिgac·cha·si पुब्बचिण्णं।pub·ba·ciṇ·ṇaṃ

    Idāni tvaṁ gacchasi pubbaciṇṇaṁ.

    but now you keep on with your old habits!

  141. 141

    तण्हाtaṇ·hā अविज्जाa·vij·jā चca पियापियञ्च,pi·yā·pi·yañ·ca

    Taṇhā avijjā ca piyāpiyañca,

    Craving, ignorance, the loved and unloved,

  142. 142

    सुभानिsu·bhā·ni रूपानिrū·pā·ni सुखाsu·khā चca वेदना;ve·da·nā

    Subhāni rūpāni sukhā ca vedanā;

    pretty sights, pleasant feelings,

  143. 143

    मनापियाma·nā·pi·yā कामगुणाkā·ma·gu·ṇā चca वन्ता,van·tā

    Manāpiyā kāmaguṇā ca vantā,

    and the delightful kinds of sensual stimulation:

  144. 144

    वन्तेvan·te अहंa·haṃ आवमितुंā·va·mi·tuṃ नna उस्सहे।us·sa·he

    Vante ahaṁ āvamituṁ na ussahe.

    I’ve vomited them up, I can’t swallow them back.

  145. 145

    सब्बत्थsab·bat·tha तेte चित्तcit·ta वचोva·co कतंka·taṃ मया,ma·yā

    Sabbattha te citta vaco kataṁ mayā,

    I’ve done your bidding everywhere, mind!

  146. 146

    बहूसुba·hū·su जातीसुjā·tī·su नna मेसिme·si कोपितो;ko·pi·to

    Bahūsu jātīsu na mesi kopito;

    For many births, I’ve done nothing to upset you.

  147. 147

    अज्झत्तसम्भवोaj·jhat·ta·sam·bha·vo कतञ्ञुतायka·tañ·ñu·tā·ya ते,te

    Ajjhattasambhavo kataññutāya te,

    Yet the creation in myself <j>is because of your ingratitude—

  148. 148

    दुक्खेduk·khe चिरंci·raṃ संसरितंsaṃ·sa·ri·taṃ तयाta·yā कते।ka·te

    Dukkhe ciraṁ saṁsaritaṁ tayā kate.

    for a long time I’ve transmigrated <j>in the suffering you’ve made.

  149. 149

    त्वञ्ञेवtvañ·ñe·va नोno चित्तcit·ta करोसिka·ro·si ब्राह्मणो,brāh·ma·ṇo

    Tvaññeva no citta karosi brāhmaṇo,

    Only you, mind, make a brahmin;

  150. 150

    त्वंtvaṃ खत्तियोkhat·ti·yo राजदसीrā·ja·da·sī करोसि;ka·ro·si

    Tvaṁ khattiyo rājadasī karosi;

    you make an aristocrat or a royal seer.

  151. 151

    वेस्साves·sā चca सुद्दाsud·dā चca भवामbha·vā·ma एकदा,e·ka·dā

    Vessā ca suddā ca bhavāma ekadā,

    Sometimes we become peasants or menials;

  152. 152

    देवत्तनंde·vat·ta·naṃ वापिvā·pi तवेवta·ve·va वाहसा।vā·ha·sā

    Devattanaṁ vāpi taveva vāhasā.

    and life as a god is also on account of you.

  153. 153

    तवेवta·ve·va हेतूhe·tū असुराa·su·rā भवामसे,bha·vā·ma·se

    Taveva hetū asurā bhavāmase,

    You alone make us titans;

  154. 154

    त्वंमूलकंtvaṃ·mū·la·kaṃ नेरयिकाne·ra·yi·kā भवामसे;bha·vā·ma·se

    Tvaṁmūlakaṁ nerayikā bhavāmase;

    because of you we’re born in hell.

  155. 155

    अथोa·tho तिरच्छानगतापिti·rac·chā·na·ga·tā·pi एकदा,e·ka·dā

    Atho tiracchānagatāpi ekadā,

    Then sometimes we become animals,

  156. 156

    पेतत्तनंpe·tat·ta·naṃ वापिvā·pi तवेवta·ve·va वाहसा।vā·ha·sā

    Petattanaṁ vāpi taveva vāhasā.

    and life as a ghost is also on account of you.

  157. 157

    ननुna·nu दुब्भिस्ससिdub·bhis·sa·si मंmaṃ पुनप्पुनं,pu·nap·pu·naṃ

    Nanu dubbhissasi maṁ punappunaṁ,

    Come what may, you won’t betray me again,

  158. 158

    मुहुंmu·huṃ मुहुंmu·huṃ चारणिकंवcā·ra·ṇi·kaṃ·va दस्सयं;das·sa·yaṃ

    Muhuṁ muhuṁ cāraṇikaṁva dassayaṁ;

    dazzling me with your ever-changing display!

  159. 159

    उम्मत्तकेनेवum·mat·ta·ke·ne·va मयाma·yā पलोभसि,pa·lo·bha·si

    Ummattakeneva mayā palobhasi,

    You play with me like I’m mad—

  160. 160

    किञ्चापिkiñ·cā·pi तेte चित्तcit·ta विराधितंvi·rā·dhi·taṃ मया।ma·yā

    Kiñcāpi te citta virādhitaṁ mayā.

    but how have I ever failed you, mind?

  161. 161

    इदंi·daṃ पुरेpu·re चित्तमचारिcit·ta·ma·cā·ri चारिकं,cā·ri·kaṃ

    Idaṁ pure cittamacāri cārikaṁ,

    In the past my mind wandered

  162. 162

    येनिच्छकंye·nic·cha·kaṃ यत्थकामंyat·tha·kā·maṃ यथासुखं;ya·thā·su·khaṃ

    Yenicchakaṁ yatthakāmaṁ yathāsukhaṁ;

    how it wished, where it liked, as it pleased.

  163. 163

    तदज्जहंta·daj·ja·haṃ निग्गहेस्सामिnig·ga·hes·sā·mi योनिसो,yo·ni·so

    Tadajjahaṁ niggahessāmi yoniso,

    Now I’ll carefully guide it,

  164. 164

    हत्थिप्पभिन्नंhat·thip·pa·bhin·naṃ वियvi·ya अङ्कुसग्गहो।aṅ·ku·sag·ga·ho

    Hatthippabhinnaṁ viya aṅkusaggaho.

    as a trainer with a hook guides a rutting elephant.

  165. 165

    सत्थाsat·thā चca मेme लोकमिमंlo·ka·mi·maṃ अधिट्ठहि,a·dhiṭ·ṭha·hi

    Satthā ca me lokamimaṁ adhiṭṭhahi,

    The teacher willed that this world appear to me

  166. 166

    अनिच्चतोa·nic·ca·to अद्धुवतोad·dhu·va·to असारतो;a·sā·ra·to

    Aniccato addhuvato asārato;

    as impermanent, unstable, insubstantial.

  167. 167

    पक्खन्दpak·khan·da मंmaṃ चित्तcit·ta जिनस्सji·nas·sa सासने,sā·sa·ne

    Pakkhanda maṁ citta jinassa sāsane,

    Mind, let me leap into the victor’s teaching,

  168. 168

    तारेहिtā·re·hi ओघाo·ghā महताma·ha·tā सुदुत्तरा।su·dut·ta·rā

    Tārehi oghā mahatā suduttarā.

    carry me over the great flood, so hard to pass.

  169. 169

    नna तेte इदंi·daṃ चित्तcit·ta यथाya·thā पुराणकं,pu·rā·ṇa·kaṃ

    Na te idaṁ citta yathā purāṇakaṁ,

    Things have changed, mind!

  170. 170

    नाहंnā·haṃ अलंa·laṃ तुय्हtuy·ha वसेva·se निवत्तितुं;ni·vat·ti·tuṃ

    Nāhaṁ alaṁ tuyha vase nivattituṁ;

    Nothing could make me return to your control!

  171. 171

    महेसिनोma·he·si·no पब्बजितोम्हिpab·ba·ji·tom·hi सासने,sā·sa·ne

    Mahesino pabbajitomhi sāsane,

    I’ve gone forth in the teaching of the great seer,

  172. 172

    नna मादिसाmā·di·sā होन्तिhon·ti विनासधारिनो।vi·nā·sa·dhā·ri·no

    Na mādisā honti vināsadhārino.

    those like me don’t come to ruin.

  173. 173

    नगाna·gā समुद्दाsa·mud·dā सरिताsa·ri·tā वसुन्धरा,va·sun·dha·rā

    Nagā samuddā saritā vasundharā,

    Mountains, oceans, rivers, the earth;

  174. 174

    दिसाdi·sā चतस्सोca·tas·so विदिसाvi·di·sā अधोa·dho दिवा;di·vā

    Disā catasso vidisā adho divā;

    the four quarters, the intermediate directions, <j>below and in the sky;

  175. 175

    सब्बेsab·be अनिच्चाa·nic·cā तिभवाti·bha·vā उपद्दुता,u·pad·du·tā

    Sabbe aniccā tibhavā upaddutā,

    the three realms of existence <j>are all impermanent and harried—

  176. 176

    कुहिंku·hiṃ गतोga·to चित्तcit·ta सुखंsu·khaṃ रमिस्ससि।ra·mis·sa·si

    Kuhiṁ gato citta sukhaṁ ramissasi.

    where can you go to find happiness, mind?

  177. 177

    धितिप्परंdhi·tip·pa·raṃ किंkiṃ ममma·ma चित्तcit·ta काहिसि,kā·hi·si

    Dhitipparaṁ kiṁ mama citta kāhisi,

    Mind, what will you do to someone <j>who has made the ultimate commitment?

  178. 178

    नna तेte अलंa·laṃ चित्तcit·ta वसानुवत्तको;va·sā·nu·vat·ta·ko

    Na te alaṁ citta vasānuvattako;

    Nothing could make me a follower <j>under your control, mind;

  179. 179

    नna जातुjā·tu भस्तंbhas·taṃ उभतोमुखंu·bha·to·mu·khaṃ छुपे,chu·pe

    Na jātu bhastaṁ ubhatomukhaṁ chupe,

    I’d never touch a bellows <j>with a mouth open at each end;

  180. 180

    धिरत्थुdhi·rat·thu पूरंpū·raṃ नवna·va सोतसन्दनिं।so·ta·san·da·niṃ

    Dhiratthu pūraṁ nava sotasandaniṁ.

    curse this mortal frame flowing with nine streams!

  181. 181

    वराहएणेय्यविगाळ्हसेविते,va·rā·ha·e·ṇey·ya·vi·gā·ḷha·se·vi·te

    Varāhaeṇeyyavigāḷhasevite,

    You’ve ascended the mountain peak, <j>full of nature’s beauty,

  182. 182

    पब्भारकुट्टेpab·bhā·ra·kuṭ·ṭe पकतेवpa·ka·te·va सुन्दरे;sun·da·re

    Pabbhārakuṭṭe pakateva sundare;

    frequented by boars and antelopes,

  183. 183

    नवम्बुनाna·vam·bu·nā पावुससित्थकानने,pā·vu·sa·sit·tha·kā·na·ne

    Navambunā pāvusasitthakānane,

    a grove sprinkled with fresh water in the monsoon;

  184. 184

    तहिंta·hiṃ गुहागेहगतोgu·hā·ge·ha·ga·to रमिस्ससि।ra·mis·sa·si

    Tahiṁ guhāgehagato ramissasi.

    and there you’ll be happy in your cave-home.

  185. 185

    सुनीलगीवाsu·nī·la·gī·vā सुसिखाsu·si·khā सुपेखुना,su·pe·khu·nā

    Sunīlagīvā susikhā supekhunā,

    Peacocks with beautiful necks and crests,

  186. 186

    सुचित्तपत्तच्छदनाsu·cit·ta·pat·tac·cha·da·nā विहङ्गमा;vi·haṅ·ga·mā

    Sucittapattacchadanā vihaṅgamā;

    colorful tail-feathers and wings,

  187. 187

    सुमञ्जुघोसत्थनिताभिगज्जिनो,su·mañ·ju·gho·sat·tha·ni·tā·bhi·gaj·ji·no

    Sumañjughosatthanitābhigajjino,

    crying out at the resounding thunder:

  188. 188

    तेte तंtaṃ रमेस्सन्तिra·mes·san·ti वनम्हिva·nam·hi झायिनं।jhā·yi·naṃ

    Te taṁ ramessanti vanamhi jhāyinaṁ.

    they’ll delight you as you meditate in the forest.

  189. 189

    वुट्ठम्हिvuṭ·ṭham·hi देवेde·ve चतुरङ्गुलेca·tu·raṅ·gu·le तिणे,ti·ṇe

    Vuṭṭhamhi deve caturaṅgule tiṇe,

    When the heavens have rained, <j>and the grass is four inches high,

  190. 190

    सम्पुप्फितेsam·pup·phi·te मेघनिभम्हिme·gha·ni·bham·hi कानने;kā·na·ne

    Sampupphite meghanibhamhi kānane;

    and the grove is full of flowers like a cloud,

  191. 191

    नगन्तरेna·gan·ta·re विटपिसमोvi·ṭa·pi·sa·mo सयिस्सं,sa·yis·saṃ

    Nagantare viṭapisamo sayissaṁ,

    between the mountains, like the fork of a tree, I’ll lie;

  192. 192

    तंtaṃ मेme मुदूmu·dū हेहितिhe·hi·ti तूलसन्निभं।tū·la·san·ni·bhaṃ

    Taṁ me mudū hehiti tūlasannibhaṁ.

    it will be as soft as cotton-buds.

  193. 193

    तथाta·thā तुtu कस्सामिkas·sā·mi यथापिya·thā·pi इस्सरो,is·sa·ro

    Tathā tu kassāmi yathāpi issaro,

    I’ll act rather as a master does:

  194. 194

    यंyaṃ लब्भतिlab·bha·ti तेनपिte·na·pi होतुho·tu मेme अलं;a·laṃ

    Yaṁ labbhati tenapi hotu me alaṁ;

    let whatever I get be enough for me.

  195. 195

    नna ताहंtā·haṃ कस्सामिkas·sā·mi यथाya·thā अतन्दितो,a·tan·di·to

    Na tāhaṁ kassāmi yathā atandito,

    And that’s why I’ll make you as supple

  196. 196

    बिळारभस्तंवbi·ḷā·ra·bhas·taṃ·va यथाya·thā सुमद्दितं।su·mad·di·taṃ

    Biḷārabhastaṁva yathā sumadditaṁ.

    as a tireless worker makes a cat-skin bag.

  197. 197

    तथाta·thā तुtu कस्सामिkas·sā·mi यथापिya·thā·pi इस्सरो,is·sa·ro

    Tathā tu kassāmi yathāpi issaro,

    I’ll act rather as a master does:

  198. 198

    यंyaṃ लब्भतिlab·bha·ti तेनपिte·na·pi होतुho·tu मेme अलं;a·laṃ

    Yaṁ labbhati tenapi hotu me alaṁ;

    let whatever I get be enough for me.

  199. 199

    विरियेनvi·ri·ye·na तंtaṃ मय्हmay·ha वसानयिस्सं,va·sā·na·yis·saṃ

    Viriyena taṁ mayha vasānayissaṁ,

    I’ll control you with my energy,

  200. 200

    गजंवga·jaṃ·va मत्तंmat·taṃ कुसलङ्कुसग्गहो।ku·sa·laṅ·ku·sag·ga·ho

    Gajaṁva mattaṁ kusalaṅkusaggaho.

    as a skilled trainer controls an elephant with a hook.

  201. 201

    तयाta·yā सुदन्तेनsu·dan·te·na अवट्ठितेनa·vaṭ·ṭhi·te·na हि,hi

    Tayā sudantena avaṭṭhitena hi,

    Now that you’re well-tamed and reliable,

  202. 202

    हयेनha·ye·na योग्गाचरियोवyog·gā·ca·ri·yo·va उज्जुना;uj·ju·nā

    Hayena yoggācariyova ujjunā;

    I can use you, <j>like a trainer uses a straight-running horse,

  203. 203

    पहोमिpa·ho·mi मग्गंmag·gaṃ पटिपज्जितुंpa·ṭi·paj·ji·tuṃ सिवं,si·vaṃ

    Pahomi maggaṁ paṭipajjituṁ sivaṁ,

    to practice the path of grace,

  204. 204

    चित्तानुरक्खीहिcit·tā·nu·rak·khī·hi सदाsa·dā निसेवितं।ni·se·vi·taṃ

    Cittānurakkhīhi sadā nisevitaṁ.

    cultivated by those who take care of their minds.

  205. 205

    आरम्मणेā·ram·ma·ṇe तंtaṃ बलसाba·la·sā निबन्धिसं,ni·ban·dhi·saṃ

    Ārammaṇe taṁ balasā nibandhisaṁ,

    I shall strongly fasten you to a meditation subject,

  206. 206

    नागंवnā·gaṃ·va थम्भम्हिtham·bham·hi दळ्हायda·ḷhā·ya रज्जुया;raj·ju·yā

    Nāgaṁva thambhamhi daḷhāya rajjuyā;

    as an elephant is tied to a post with firm rope.

  207. 207

    तंtaṃ मेme सुगुत्तंsu·gut·taṃ सतियाsa·ti·yā सुभावितं,su·bhā·vi·taṃ

    Taṁ me suguttaṁ satiyā subhāvitaṁ,

    You’ll be well-guarded by me, <j>well-developed by mindfulness,

  208. 208

    अनिस्सितंa·nis·si·taṃ सब्बभवेसुsab·ba·bha·ve·su हेहिसि।he·hi·si

    Anissitaṁ sabbabhavesu hehisi.

    and unattached to rebirth in all states of existence.

  209. 209

    पञ्ञायpañ·ñā·ya छेत्वाchet·vā विपथानुसारिनं,vi·pa·thā·nu·sā·ri·naṃ

    Paññāya chetvā vipathānusārinaṁ,

    With wisdom you’ll cut short <j>the one following the wrong path,

  210. 210

    योगेनyo·ge·na निग्गय्हnig·gay·ha पथेpa·the निवेसिय;ni·ve·si·ya

    Yogena niggayha pathe nivesiya;

    curb them by meditation, <j>and settle them on the right path.

  211. 211

    दिस्वाdis·vā समुदयंsa·mu·da·yaṃ विभवञ्चvi·bha·vañ·ca सम्भवं,sam·bha·vaṃ

    Disvā samudayaṁ vibhavañca sambhavaṁ,

    Having seen arising and passing away <j>with respect to the cause of suffering,

  212. 212

    दायादकोdā·yā·da·ko हेहिसिhe·hi·si अग्गवादिनो।ag·ga·vā·di·no

    Dāyādako hehisi aggavādino.

    you’ll be an heir to the greatest teacher.

  213. 213

    चतुब्बिपल्लासवसंca·tub·bi·pal·lā·sa·va·saṃ अधिट्ठितं,a·dhiṭ·ṭhi·taṃ

    Catubbipallāsavasaṁ adhiṭṭhitaṁ,

    Under the sway of the four distortions, mind,

  214. 214

    गामण्डलंवgā·maṇ·ḍa·laṃ·va परिनेसिpa·ri·ne·si चित्तcit·ta मं;maṃ

    Gāmaṇḍalaṁva parinesi citta maṁ;

    you dragged me around like a bull in a pit;

  215. 215

    ननुna·nu संयोजनबन्धनच्छिदं,saṃ·yo·ja·na·ban·dha·nac·chi·daṃ

    Nanu saṁyojanabandhanacchidaṁ,

    but now you won’t associate <j>with the great sage of compassion,

  216. 216

    संसेवसेsaṃ·se·va·se कारुणिकंkā·ru·ṇi·kaṃ महामुनिं।ma·hā·mu·niṃ

    Saṁsevase kāruṇikaṁ mahāmuniṁ.

    the cutter of fetters and bonds?

  217. 217

    मिगोmi·go यथाya·thā सेरिse·ri सुचित्तकानने,su·cit·ta·kā·na·ne

    Migo yathā seri sucittakānane,

    Like a deer roaming free in the colorful forest,

  218. 218

    रम्मंram·maṃ गिरिंgi·riṃ पावुसअब्भमालिनिं;pā·vu·sa·ab·bha·mā·li·niṃ

    Rammaṁ giriṁ pāvusaabbhamāliniṁ;

    I’ll ascend the lovely mountain <j>wreathed in monsoon clouds,

  219. 219

    अनाकुलेa·nā·ku·le तत्थtat·tha नगेna·ge रमिस्सं,ra·mis·saṃ

    Anākule tattha nage ramissaṁ,

    and rejoice to be on that hill, free of folk—

  220. 220

    असंसयंa·saṃ·sa·yaṃ चित्तcit·ta पराpa·rā भविस्ससि।bha·vis·sa·si

    Asaṁsayaṁ citta parā bhavissasi.

    there is no doubt you’ll perish, mind.

  221. 221

    येye तुय्हtuy·ha छन्देनchan·de·na वसेनva·se·na वत्तिनो,vat·ti·no

    Ye tuyha chandena vasena vattino,

    The men and women who live <j>under your will and command,

  222. 222

    नराna·rā चca नारीnā·rī चca अनुभोन्तिa·nu·bhon·ti यंyaṃ सुखं;su·khaṃ

    Narā ca nārī ca anubhonti yaṁ sukhaṁ;

    whatever pleasure they experience,

  223. 223

    अविद्दसूa·vid·da·sū मारवसानुवत्तिनो,mā·ra·va·sā·nu·vat·ti·no

    Aviddasū māravasānuvattino,

    they are ignorant and fall under Māra’s control;

  224. 224

    भवाभिनन्दीbha·vā·bhi·nan·dī तवta·va चित्तcit·ta सावका”ति।sā·va·kā

    Bhavābhinandī tava citta sāvakā”ti.

    loving life, they’re your disciples, mind.

  225. 225

    … तालपुटोtā·la·pu·ṭo थेरोthe·ro …

    … Tālapuṭo thero …

    (Pāli only)

  226. 226

    पञ्ञासनिपातोpañ·ñā·sa·ni·pā·to निट्ठितो।niṭ·ṭhi·to

    Paññāsanipāto niṭṭhito.

    (Pāli only)

  227. 227

    तत्रुद्दानंtat·rud·dā·naṃ

    Tatruddānaṁ

    (Pāli only)

  228. 228

    पञ्ञासम्हिpañ·ñā·sam·hi निपातम्हि,ni·pā·tam·hi

    Paññāsamhi nipātamhi,

    (Pāli only)

  229. 229

    एकोe·ko तालपुटोtā·la·pu·ṭo सुचि;su·ci

    eko tālapuṭo suci;

    (Pāli only)

  230. 230

    गाथायोgā·thā·yo तत्थtat·tha पञ्ञास,pañ·ñā·sa

    Gāthāyo tattha paññāsa,

    (Pāli only)

  231. 231

    पुनpu·na पञ्चpañ·ca चca उत्तरीति।ut·ta·rī·ti

    puna pañca ca uttarīti.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.