Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 129 मज्झिमनिकाय 129

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Bālapaṇḍitasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 129

    Majjhima Nikāya 129

    Middle Discourses 129

  2. 2

    बालपण्डितसुत्तbā·la·paṇ·ḍi·ta·sut·ta

    Bālapaṇḍitasutta

    The Foolish and the Astute

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सावत्थियंsā·vat·thi·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti जेतवनेje·ta·va·ne अनाथपिण्डिकस्सa·nā·tha·piṇ·ḍi·kas·sa आरामे।ā·rā·me

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 5

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  6. 6

    “भिक्खवो”ति।bhik·kha·vo

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  7. 7

    “भदन्ते”तिbha·dan·te तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ

    “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  8. 8

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  9. 9

    “तीणिमानि,tī·ṇi·mā·ni भिक्खवे,bhik·kha·ve बालस्सbā·las·sa बाललक्खणानिbā·la·lak·kha·ṇā·ni बालनिमित्तानिbā·la·ni·mit·tā·ni बालापदानानि।bā·lā·pa·dā·nā·ni

    “Tīṇimāni, bhikkhave, bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni.

    “These are the three characteristics, signs, and manifestations of a fool.

  10. 10

    कतमानिka·ta·mā·ni तीणि?tī·ṇi

    Katamāni tīṇi?

    What three?

  11. 11

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo दुच्चिन्तितचिन्तीduc·cin·ti·ta·cin·tī चca होतिho·ti दुब्भासितभासीdub·bhā·si·ta·bhā·sī चca दुक्कटकम्मकारीduk·ka·ṭa·kam·ma·kā·rī च।ca

    Idha, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca.

    A fool thinks poorly, speaks poorly, and acts poorly.

  12. 12

    नोno चेतं,ce·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo दुच्चिन्तितचिन्तीduc·cin·ti·ta·cin·tī चca अभविस्सa·bha·vis·sa दुब्भासितभासीdub·bhā·si·ta·bhā·sī चca दुक्कटकम्मकारीduk·ka·ṭa·kam·ma·kā·rī चca केनke·na नंnaṃ पण्डिताpaṇ·ḍi·tā जानेय्युं:jā·ney·yuṃ

    No cetaṁ, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca abhavissa dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca kena naṁ paṇḍitā jāneyyuṁ:

    If a fool didn’t think poorly, speak poorly, and act poorly, then how would the astute know of them,

  13. 13

    ‘बालोbā·lo अयंa·yaṃ भवंbha·vaṃ असप्पुरिसो’ति?a·sap·pu·ri·so

    ‘bālo ayaṁ bhavaṁ asappuriso’ti?

    ‘This worthy one is a fool, an untrue person’?

  14. 14

    यस्माyas·mā चca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo दुच्चिन्तितचिन्तीduc·cin·ti·ta·cin·tī चca होतिho·ti दुब्भासितभासीdub·bhā·si·ta·bhā·sī चca दुक्कटकम्मकारीduk·ka·ṭa·kam·ma·kā·rī चca तस्माtas·mā नंnaṃ पण्डिताpaṇ·ḍi·tā जानन्ति:jā·nan·ti

    Yasmā ca kho, bhikkhave, bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī ca tasmā naṁ paṇḍitā jānanti:

    But since a fool does think poorly, speak poorly, and act poorly, then the astute do know of them,

  15. 15

    ‘बालोbā·lo अयंa·yaṃ भवंbha·vaṃ असप्पुरिसो’ति।a·sap·pu·ri·so

    ‘bālo ayaṁ bhavaṁ asappuriso’ti.

    ‘This worthy one is a fool, an untrue person’.

  16. 16

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo तिविधंti·vi·dhaṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    Sa kho so, bhikkhave, bālo tividhaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    A fool experiences three kinds of suffering and sadness in this very life.

  17. 17

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo सभायंsa·bhā·yaṃ वाvā निसिन्नोni·sin·no होति,ho·ti रथिकायra·thi·kā·ya वाvā निसिन्नोni·sin·no होति,ho·ti सिङ्घाटकेsiṅ·ghā·ṭa·ke वाvā निसिन्नोni·sin·no होति;ho·ti

    Sace, bhikkhave, bālo sabhāyaṁ vā nisinno hoti, rathikāya vā nisinno hoti, siṅghāṭake vā nisinno hoti;

    Suppose a fool is sitting in a council hall, a street, or a crossroad,

  18. 18

    तत्रtat·ra चेce जनोja·no तज्जंtaj·jaṃ तस्सारुप्पंtas·sā·rup·paṃ कथंka·thaṃ मन्तेति।man·te·ti

    tatra ce jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti.

    where people are discussing what is proper and fitting.

  19. 19

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo पाणातिपातीpā·ṇā·ti·pā·tī होति,ho·ti अदिन्नादायीa·din·nā·dā·yī होति,ho·ti कामेसुमिच्छाचारीkā·me·su·mic·chā·cā·rī होति,ho·ti मुसावादीmu·sā·vā·dī होति,ho·ti सुरामेरयमज्जपमादट्ठायीsu·rā·me·ra·ya·maj·ja·pa·mā·daṭ·ṭhā·yī होति।ho·ti

    Sace, bhikkhave, bālo pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti.

    And suppose that fool is someone who kills living creatures, steals, commits sexual misconduct, lies, and consumes intoxicants of beer, wine, and liquor.

  20. 20

    तत्र,tat·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve बालस्सbā·las·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tatra, bhikkhave, bālassa evaṁ hoti:

    Then that fool thinks,

  21. 21

    ‘यंyaṃ खोkho जनोja·no तज्जंtaj·jaṃ तस्सारुप्पंtas·sā·rup·paṃ कथंka·thaṃ मन्तेति,man·te·ti

    ‘yaṁ kho jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti,

    ‘These people are discussing what is proper and fitting.

  22. 22

    संविज्जन्तेवsaṃ·vij·jan·te·va तेte धम्माdham·mā मयि,ma·yi अहञ्चa·hañ·ca तेसुte·su धम्मेसुdham·me·su सन्दिस्सामी’ति।san·dis·sā·mī

    saṁvijjanteva te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmī’ti.

    But those bad things are found in me and I exhibit them!’

  23. 23

    इदं,i·daṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo पठमंpa·ṭha·maṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    Idaṁ, bhikkhave, bālo paṭhamaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    This is the first kind of suffering and sadness that a fool experiences in this very life.

  24. 24

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo पस्सतिpas·sa·ti राजानोrā·jā·no चोरंco·raṃ आगुचारिंā·gu·cā·riṃ गहेत्वाga·het·vā विविधाvi·vi·dhā कम्मकारणाkam·ma·kā·ra·ṇā कारेन्ते—kā·ren·te

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bālo passati rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente—

    Furthermore, a fool sees that the kings have arrested a bandit, a criminal, and subjected them to various punishments—

  25. 25

    कसाहिपिka·sā·hi·pi ताळेन्तेtā·ḷen·te वेत्तेहिपिvet·te·hi·pi ताळेन्तेtā·ḷen·te अद्धदण्डकेहिपिad·dha·daṇ·ḍa·ke·hi·pi ताळेन्तेtā·ḷen·te हत्थम्पिhat·tham·pi छिन्दन्तेchin·dan·te पादम्पिpā·dam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te हत्थपादम्पिhat·tha·pā·dam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te कण्णम्पिkaṇ·ṇam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te नासम्पिnā·sam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te कण्णनासम्पिkaṇ·ṇa·nā·sam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te बिलङ्गथालिकम्पिbi·laṅ·ga·thā·li·kam·pi करोन्तेka·ron·te सङ्खमुण्डिकम्पिsaṅ·kha·muṇ·ḍi·kam·pi करोन्तेka·ron·te राहुमुखम्पिrā·hu·mu·kham·pi करोन्तेka·ron·te जोतिमालिकम्पिjo·ti·mā·li·kam·pi करोन्तेka·ron·te हत्थपज्जोतिकम्पिhat·tha·paj·jo·ti·kam·pi करोन्तेka·ron·te एरकवत्तिकम्पिe·ra·ka·vat·ti·kam·pi करोन्तेka·ron·te चीरकवासिकम्पिcī·ra·ka·vā·si·kam·pi करोन्तेka·ron·te एणेय्यकम्पिe·ṇey·ya·kam·pi करोन्तेka·ron·te बळिसमंसिकम्पिba·ḷi·sa·maṃ·si·kam·pi करोन्तेka·ron·te कहापणिकम्पिka·hā·pa·ṇi·kam·pi करोन्तेka·ron·te खारापतच्छिकम्पिkhā·rā·pa·tac·chi·kam·pi करोन्तेka·ron·te पलिघपरिवत्तिकम्पिpa·li·gha·pa·ri·vat·ti·kam·pi करोन्तेka·ron·te पलालपीठकम्पिpa·lā·la·pī·ṭha·kam·pi करोन्तेka·ron·te तत्तेनपिtat·te·na·pi तेलेनte·le·na ओसिञ्चन्तेo·siñ·can·te सुनखेहिपिsu·na·khe·hi·pi खादापेन्तेkhā·dā·pen·te जीवन्तम्पिjī·van·tam·pi सूलेsū·le उत्तासेन्तेut·tā·sen·te असिनापिa·si·nā·pi सीसंsī·saṃ छिन्दन्ते।chin·dan·te

    kasāhipi tāḷente vettehipi tāḷente addhadaṇḍakehipi tāḷente hatthampi chindante pādampi chindante hatthapādampi chindante kaṇṇampi chindante nāsampi chindante kaṇṇanāsampi chindante bilaṅgathālikampi karonte saṅkhamuṇḍikampi karonte rāhumukhampi karonte jotimālikampi karonte hatthapajjotikampi karonte erakavattikampi karonte cīrakavāsikampi karonte eṇeyyakampi karonte baḷisamaṁsikampi karonte kahāpaṇikampi karonte khārāpatacchikampi karonte palighaparivattikampi karonte palālapīṭhakampi karonte tattenapi telena osiñcante sunakhehipi khādāpente jīvantampi sūle uttāsente asināpi sīsaṁ chindante.

    whipping, caning, and clubbing; cutting off hands or feet, or both; cutting off ears or nose, or both; the ‘porridge pot’, the ‘shell-shave’, the ‘Rāhu’s mouth’, the ‘garland of fire’, the ‘burning hand’, the ‘bulrush twist’, the ‘bark dress’, the ‘antelope’, the ‘meat hook’, the ‘coins’, the ‘caustic pickle’, the ‘twisting bar’, the ‘straw mat’; being splashed with hot oil, being fed to the hounds, being impaled alive, and being beheaded.

  26. 26

    तत्र,tat·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve बालस्सbā·las·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tatra, bhikkhave, bālassa evaṁ hoti:

    Then that fool thinks,

  27. 27

    ‘यथारूपानंya·thā·rū·pā·naṃ खोkho पापकानंpā·pa·kā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ हेतुhe·tu राजानोrā·jā·no चोरंco·raṃ आगुचारिंā·gu·cā·riṃ गहेत्वाga·het·vā विविधाvi·vi·dhā कम्मकारणाkam·ma·kā·ra·ṇā कारेन्ति—kā·ren·ti

    ‘yathārūpānaṁ kho pāpakānaṁ kammānaṁ hetu rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—

    ‘The kinds of deeds for which the kings inflict such punishments—

  28. 28

    कसाहिपिka·sā·hi·pi ताळेन्तिtā·ḷen·ti …पे…pe असिनापिa·si·nā·pi सीसंsī·saṃ छिन्दन्ति;chin·dan·ti

    kasāhipi tāḷenti …pe… asināpi sīsaṁ chindanti;

    (Pāli only)

  29. 29

    संविज्जन्तेवsaṃ·vij·jan·te·va तेte धम्माdham·mā मयि,ma·yi अहञ्चa·hañ·ca तेसुte·su धम्मेसुdham·me·su सन्दिस्सामि।san·dis·sā·mi

    saṁvijjanteva te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmi.

    those things are found in me and I exhibit them!

  30. 30

    मञ्चेपिmañ·ce·pi राजानोrā·jā·no जानेय्युं,jā·ney·yuṃ मम्पिmam·pi राजानोrā·jā·no गहेत्वाga·het·vā विविधाvi·vi·dhā कम्मकारणाkam·ma·kā·ra·ṇā कारेय्युं—kā·rey·yuṃ

    Mañcepi rājāno jāneyyuṁ, mampi rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kāreyyuṁ—

    If the kings find out about me, they will inflict the same kinds of punishments on me!’

  31. 31

    कसाहिपिka·sā·hi·pi ताळेय्युंtā·ḷey·yuṃ …पे…pe जीवन्तम्पिjī·van·tam·pi सूलेsū·le उत्तासेय्युं,ut·tā·sey·yuṃ असिनापिa·si·nā·pi सीसंsī·saṃ छिन्देय्युन्’ति।chin·dey·yun

    kasāhipi tāḷeyyuṁ …pe… jīvantampi sūle uttāseyyuṁ, asināpi sīsaṁ chindeyyun’ti.

    (Pāli only)

  32. 32

    इदम्पि,i·dam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo दुतियंdu·ti·yaṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    Idampi, bhikkhave, bālo dutiyaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    This is the second kind of suffering and sadness that a fool experiences in this very life.

  33. 33

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve बालंbā·laṃ पीठसमारूळ्हंpī·ṭha·sa·mā·rū·ḷhaṃ वाvā मञ्चसमारूळ्हंmañ·ca·sa·mā·rū·ḷhaṃ वाvā छमायंcha·mā·yaṃ वाvā सेमानं,se·mā·naṃ यानिस्सyā·nis·sa पुब्बेpub·be पापकानिpā·pa·kā·ni कम्मानिkam·mā·ni कतानिka·tā·ni कायेनkā·ye·na दुच्चरितानिduc·ca·ri·tā·ni वाचायvā·cā·ya दुच्चरितानिduc·ca·ri·tā·ni मनसाma·na·sā दुच्चरितानिduc·ca·ri·tā·ni तानिस्सtā·nis·sa तम्हिtam·hi समयेsa·ma·ye ओलम्बन्तिo·lam·ban·ti अज्झोलम्बन्तिaj·jho·lam·ban·ti अभिप्पलम्बन्ति।a·bhip·pa·lam·ban·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ, yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.

    Furthermore, when a fool is resting on a chair or a bed or on the ground, their past bad deeds—misconduct of body, speech, and mind—settle down upon them, rest down upon them, and lay down upon them.

  34. 34

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve महतंma·ha·taṃ पब्बतकूटानंpab·ba·ta·kū·ṭā·naṃ छायाchā·yā सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पथवियाpa·tha·vi·yā ओलम्बन्तिo·lam·ban·ti अज्झोलम्बन्तिaj·jho·lam·ban·ti अभिप्पलम्बन्ति;a·bhip·pa·lam·ban·ti

    Seyyathāpi, bhikkhave, mahataṁ pabbatakūṭānaṁ chāyā sāyanhasamayaṁ pathaviyā olambanti ajjholambanti abhippalambanti;

    It is like the shadow of a great mountain peak in the evening as it settles down, rests down, and lays down upon the earth.

  35. 35

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve बालंbā·laṃ पीठसमारूळ्हंpī·ṭha·sa·mā·rū·ḷhaṃ वाvā मञ्चसमारूळ्हंmañ·ca·sa·mā·rū·ḷhaṃ वाvā छमायंcha·mā·yaṃ वाvā सेमानं,se·mā·naṃ यानिस्सyā·nis·sa पुब्बेpub·be पापकानिpā·pa·kā·ni कम्मानिkam·mā·ni कतानिka·tā·ni कायेनkā·ye·na दुच्चरितानिduc·ca·ri·tā·ni वाचायvā·cā·ya दुच्चरितानिduc·ca·ri·tā·ni मनसाma·na·sā दुच्चरितानिduc·ca·ri·tā·ni तानिस्सtā·nis·sa तम्हिtam·hi समयेsa·ma·ye ओलम्बन्तिo·lam·ban·ti अज्झोलम्बन्तिaj·jho·lam·ban·ti अभिप्पलम्बन्ति।a·bhip·pa·lam·ban·ti

    evameva kho, bhikkhave, bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ, yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.

    In the same way, when a fool is resting on a chair or a bed or on the ground, their past bad deeds—misconduct of body, speech, and mind—settle down upon them, rest down upon them, and lay down upon them.

  36. 36

    तत्र,tat·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve बालस्सbā·las·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tatra, bhikkhave, bālassa evaṁ hoti:

    Then that fool thinks,

  37. 37

    ‘अकतंa·ka·taṃ वतva·ta मेme कल्याणं,kal·yā·ṇaṃ अकतंa·ka·taṃ कुसलं,ku·sa·laṃ अकतंa·ka·taṃ भीरुत्ताणं;bhī·rut·tā·ṇaṃ

    ‘akataṁ vata me kalyāṇaṁ, akataṁ kusalaṁ, akataṁ bhīruttāṇaṁ;

    ‘Alas, I haven’t done good and skillful things that keep me safe.

  38. 38

    कतंka·taṃ पापं,pā·paṃ कतंka·taṃ लुद्दं,lud·daṃ कतंka·taṃ किब्बिसं।kib·bi·saṃ

    kataṁ pāpaṁ, kataṁ luddaṁ, kataṁ kibbisaṁ.

    And I have done bad things, violence and sin.

  39. 39

    यावता,yā·va·tā भो,bho अकतकल्याणानंa·ka·ta·kal·yā·ṇā·naṃ अकतकुसलानंa·ka·ta·ku·sa·lā·naṃ अकतभीरुत्ताणानंa·ka·ta·bhī·rut·tā·ṇā·naṃ कतपापानंka·ta·pā·pā·naṃ कतलुद्दानंka·ta·lud·dā·naṃ कतकिब्बिसानंka·ta·kib·bi·sā·naṃ गतिga·ti तंtaṃ गतिंga·tiṃ पेच्चpec·ca गच्छामी’ति।gac·chā·mī

    Yāvatā, bho, akatakalyāṇānaṁ akatakusalānaṁ akatabhīruttāṇānaṁ katapāpānaṁ kataluddānaṁ katakibbisānaṁ gati taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti.

    When I depart, I’ll go to the place where people who’ve done such things go.’

  40. 40

    सोso सोचतिso·ca·ti किलमतिki·la·ma·ti परिदेवतिpa·ri·de·va·ti उरत्ताळिंu·rat·tā·ḷiṃ कन्दतिkan·da·ti सम्मोहंsam·mo·haṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    So socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.

    They sorrow and wail and lament, beating their breasts and falling into confusion.

  41. 41

    इदम्पि,i·dam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo ततियंta·ti·yaṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    Idampi, bhikkhave, bālo tatiyaṁ diṭṭheva dhamme dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    This is the third kind of suffering and sadness that a fool experiences in this very life.

  42. 42

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo कायेनkā·ye·na दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā वाचायvā·cā·ya दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā मनसाma·na·sā दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    Sa kho so, bhikkhave, bālo kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    Having done bad things by way of body, speech, and mind, when their body breaks up, after death, they’re reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.

  43. 43

    यंyaṃ खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सम्माsam·mā वदमानोva·da·mā·no वदेय्य:va·dey·ya

    Yaṁ kho taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya:

    And if there’s anything of which it may be rightly said that

  44. 44

    ‘एकन्तंe·kan·taṃ अनिट्ठंa·niṭ·ṭhaṃ एकन्तंe·kan·taṃ अकन्तंa·kan·taṃ एकन्तंe·kan·taṃ अमनापन्’ति,a·ma·nā·pan निरयमेवni·ra·ya·me·va तंtaṃ सम्माsam·mā वदमानोva·da·mā·no वदेय्य:va·dey·ya

    ‘ekantaṁ aniṭṭhaṁ ekantaṁ akantaṁ ekantaṁ amanāpan’ti, nirayameva taṁ sammā vadamāno vadeyya:

    it is utterly unlikable, undesirable, and disagreeable, it is of hell that this should be said.

  45. 45

    ‘एकन्तंe·kan·taṃ अनिट्ठंa·niṭ·ṭhaṃ एकन्तंe·kan·taṃ अकन्तंa·kan·taṃ एकन्तंe·kan·taṃ अमनापन्’ति।a·ma·nā·pan

    ‘ekantaṁ aniṭṭhaṁ ekantaṁ akantaṁ ekantaṁ amanāpan’ti.

    (Pāli only)

  46. 46

    यावञ्चिदं,yā·vañ·ci·daṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve उपमापिu·pa·mā·pi नna सुकराsu·ka·rā यावyā·va दुक्खाduk·khā निरया”ति।ni·ra·yā

    Yāvañcidaṁ, bhikkhave, upamāpi na sukarā yāva dukkhā nirayā”ti.

    So much so that it’s not easy to give a simile for how painful hell is.”

  47. 47

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro भिक्खुbhik·khu भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

    When he said this, one of the mendicants said to the Buddha,

  48. 48

    “सक्काsak·kā पन,pa·na भन्ते,bhan·te उपमंu·pa·maṃ कातुन्”ति?kā·tun

    “sakkā pana, bhante, upamaṁ kātun”ti?

    “But sir, is it possible to give a simile?”

  49. 49

    “सक्का,sak·kā भिक्खू”तिbhik·khū भगवाbha·ga·vā अवोच।a·vo·ca

    “Sakkā, bhikkhū”ti bhagavā avoca.

    “It’s possible,” said the Buddha.

  50. 50

    “सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खु,bhik·khu चोरंco·raṃ आगुचारिंā·gu·cā·riṃ गहेत्वाga·het·vā रञ्ञोrañ·ño दस्सेय्युं:das·sey·yuṃ

    “Seyyathāpi, bhikkhu, coraṁ āgucāriṁ gahetvā rañño dasseyyuṁ:

    “Suppose they arrest a bandit, a criminal and present him to the king, saying,

  51. 51

    ‘अयंa·yaṃ खो,kho देव,de·va चोरोco·ro आगुचारी,ā·gu·cā·rī इमस्सi·mas·sa यंyaṃ इच्छसिic·cha·si तंtaṃ दण्डंdaṇ·ḍaṃ पणेही’ति।pa·ṇe·hī

    ‘ayaṁ kho, deva, coro āgucārī, imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.

    ‘Your Majesty, this is a bandit, a criminal. Punish him as you will.’

  52. 52

    तमेनंta·me·naṃ राजाrā·jā एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:

    The king would say,

  53. 53

    ‘गच्छथ,gac·cha·tha भो,bho इमंi·maṃ पुरिसंpu·ri·saṃ पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ सत्तिसतेनsat·ti·sa·te·na हनथा’ति।ha·na·thā

    ‘gacchatha, bho, imaṁ purisaṁ pubbaṇhasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.

    ‘Go, my men, and strike this man in the morning with a hundred spears!’

  54. 54

    तमेनंta·me·naṃ पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ सत्तिसतेनsat·ti·sa·te·na हनेय्युं।ha·ney·yuṃ

    Tamenaṁ pubbaṇhasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.

    The king’s men did as they were told.

  55. 55

    अथa·tha राजाrā·jā मज्झन्हिकसमयंmaj·jhan·hi·ka·sa·ma·yaṃ एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Atha rājā majjhanhikasamayaṁ evaṁ vadeyya:

    Then at midday the king would say,

  56. 56

    ‘अम्भो,am·bho कथंka·thaṃ सोso पुरिसो’ति?pu·ri·so

    ‘ambho, kathaṁ so puriso’ti?

    ‘Look here, how is that man?’

  57. 57

    ‘तथेव,ta·the·va देव,de·va जीवती’ति।jī·va·tī

    ‘Tatheva, deva, jīvatī’ti.

    ‘He’s still alive, Your Majesty.’

  58. 58

    तमेनंta·me·naṃ राजाrā·jā एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:

    The king would say,

  59. 59

    ‘गच्छथ,gac·cha·tha भो,bho तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ मज्झन्हिकसमयंmaj·jhan·hi·ka·sa·ma·yaṃ सत्तिसतेनsat·ti·sa·te·na हनथा’ति।ha·na·thā

    ‘gacchatha, bho, taṁ purisaṁ majjhanhikasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.

    ‘Go, my men, and strike this man in the midday with a hundred spears!’

  60. 60

    तमेनंta·me·naṃ मज्झन्हिकसमयंmaj·jhan·hi·ka·sa·ma·yaṃ सत्तिसतेनsat·ti·sa·te·na हनेय्युं।ha·ney·yuṃ

    Tamenaṁ majjhanhikasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.

    The king’s men did as they were told.

  61. 61

    अथa·tha राजाrā·jā सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Atha rājā sāyanhasamayaṁ evaṁ vadeyya:

    Then late in the afternoon the king would say,

  62. 62

    ‘अम्भो,am·bho कथंka·thaṃ सोso पुरिसो’ति?pu·ri·so

    ‘ambho, kathaṁ so puriso’ti?

    ‘Look here, how is that man?’

  63. 63

    ‘तथेव,ta·the·va देव,de·va जीवती’ति।jī·va·tī

    ‘Tatheva, deva, jīvatī’ti.

    ‘He’s still alive, Your Majesty.’

  64. 64

    तमेनंta·me·naṃ राजाrā·jā एवंe·vaṃ वदेय्य:va·dey·ya

    Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya:

    The king would say,

  65. 65

    ‘गच्छथ,gac·cha·tha भो,bho तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ सत्तिसतेनsat·ti·sa·te·na हनथा’ति।ha·na·thā

    ‘gacchatha, bho, taṁ purisaṁ sāyanhasamayaṁ sattisatena hanathā’ti.

    ‘Go, my men, and strike this man in the late afternoon with a hundred spears!’

  66. 66

    तमेनंta·me·naṃ सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ सत्तिसतेनsat·ti·sa·te·na हनेय्युं।ha·ney·yuṃ

    Tamenaṁ sāyanhasamayaṁ sattisatena haneyyuṁ.

    The king’s men did as they were told.

  67. 67

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथ,mañ·ña·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve

    Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

    What do you think, mendicants?

  68. 68

    अपिa·pi नुnu सोso पुरिसोpu·ri·so तीहिtī·hi सत्तिसतेहिsat·ti·sa·te·hi हञ्ञमानोhañ·ña·mā·no ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदियेथा”ति?pa·ṭi·saṃ·ve·di·ye·thā

    api nu so puriso tīhi sattisatehi haññamāno tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyethā”ti?

    Would that man experience pain and distress from being struck with three hundred spears?”

  69. 69

    “एकिस्सापि,e·kis·sā·pi भन्ते,bhan·te सत्तियाsat·ti·yā हञ्ञमानोhañ·ña·mā·no सोso पुरिसोpu·ri·so ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदियेथ,pa·ṭi·saṃ·ve·di·ye·tha कोko पनpa·na वादोvā·do तीहिtī·hi सत्तिसतेही”ति?sat·ti·sa·te·hī

    “Ekissāpi, bhante, sattiyā haññamāno so puriso tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyetha, ko pana vādo tīhi sattisatehī”ti?

    “Sir, that man would experience pain and distress from being struck with one spear, let alone three hundred spears!”

  70. 70

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā परित्तंpa·rit·taṃ पाणिमत्तंpā·ṇi·mat·taṃ पासाणंpā·sā·ṇaṃ गहेत्वाga·het·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā parittaṁ pāṇimattaṁ pāsāṇaṁ gahetvā bhikkhū āmantesi:

    Then the Buddha, picking up a stone the size of his palm, addressed the mendicants,

  71. 71

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथ,mañ·ña·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve

    “Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

    “What do you think, mendicants?

  72. 72

    कतमोka·ta·mo नुnu खोkho महन्ततरो—योma·han·ta·ta·ro चायंcā·yaṃ मयाma·yā परित्तोpa·rit·to पाणिमत्तोpā·ṇi·mat·to पासाणोpā·sā·ṇo गहितो,ga·hi·to योyo चca हिमवाhi·ma·vā पब्बतराजा”ति?pab·ba·ta·rā·jā

    katamo nu kho mahantataro—yo cāyaṁ mayā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito, yo ca himavā pabbatarājā”ti?

    Which is bigger: the stone the size of my palm that I’ve picked up, or the Himalayas, the king of mountains?”

  73. 73

    “अप्पमत्तकोap·pa·mat·ta·ko अयं,a·yaṃ भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā परित्तोpa·rit·to पाणिमत्तोpā·ṇi·mat·to पासाणोpā·sā·ṇo गहितो,ga·hi·to हिमवन्तंhi·ma·van·taṃ पब्बतराजानंpab·ba·ta·rā·jā·naṃ उपनिधायu·pa·ni·dhā·ya सङ्खम्पिsaṅ·kham·pi नna उपेति,u·pe·ti कलभागम्पिka·la·bhā·gam·pi नna उपेति,u·pe·ti उपनिधम्पिu·pa·ni·dham·pi नna उपे”ति।u·pe

    “Appamattako ayaṁ, bhante, bhagavatā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito, himavantaṁ pabbatarājānaṁ upanidhāya saṅkhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, upanidhampi na upe”ti.

    “Sir, the stone you’ve picked up is tiny. Compared to the Himalayas, it doesn’t count, it’s not worth a fraction, there’s no comparison.”

  74. 74

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve यंyaṃ सोso पुरिसोpu·ri·so तीहिtī·hi सत्तिसतेहिsat·ti·sa·te·hi हञ्ञमानोhañ·ña·mā·no ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ दुक्खंduk·khaṃ दोमनस्संdo·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti तंtaṃ निरयकस्सni·ra·ya·kas·sa दुक्खस्सduk·khas·sa उपनिधायu·pa·ni·dhā·ya सङ्खम्पिsaṅ·kham·pi नna उपेति,u·pe·ti कलभागम्पिka·la·bhā·gam·pi नna उपेति,u·pe·ti उपनिधम्पिu·pa·ni·dham·pi नna उपेति।u·pe·ti

    “Evameva kho, bhikkhave, yaṁ so puriso tīhi sattisatehi haññamāno tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti taṁ nirayakassa dukkhassa upanidhāya saṅkhampi na upeti, kalabhāgampi na upeti, upanidhampi na upeti.

    “In the same way, compared to the suffering in hell, the pain and distress experienced by that man due to being struck with three hundred spears doesn’t count, it’s not worth a fraction, there’s no comparison.

  75. 75

    तमेनं,ta·me·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निरयपालाni·ra·ya·pā·lā पञ्चविधबन्धनंpañ·ca·vi·dha·ban·dha·naṃ नामnā·ma कम्मकारणंkam·ma·kā·ra·ṇaṃ करोन्ति—ka·ron·ti

    Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā pañcavidhabandhanaṁ nāma kammakāraṇaṁ karonti—

    The wardens of hell punish them with the five-fold crucifixion.

  76. 76

    तत्तंtat·taṃ अयोखिलंa·yo·khi·laṃ हत्थेhat·the गमेन्ति,ga·men·ti तत्तंtat·taṃ अयोखिलंa·yo·khi·laṃ दुतियेdu·ti·ye हत्थेhat·the गमेन्ति,ga·men·ti तत्तंtat·taṃ अयोखिलंa·yo·khi·laṃ पादेpā·de गमेन्ति,ga·men·ti तत्तंtat·taṃ अयोखिलंa·yo·khi·laṃ दुतियेdu·ti·ye पादेpā·de गमेन्ति,ga·men·ti तत्तंtat·taṃ अयोखिलंa·yo·khi·laṃ मज्झेmaj·jhe उरस्मिंu·ras·miṃ गमेन्ति।ga·men·ti

    tattaṁ ayokhilaṁ hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ majjhe urasmiṁ gamenti.

    They drive red-hot stakes through the hands and feet, and another in the middle of the chest.

  77. 77

    सोso तत्थtat·tha दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā खराkha·rā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदेति,ve·de·ti नna चca तावtā·va कालंkā·laṃ करोतिka·ro·ti यावyā·va नna तंtaṃ पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ ब्यन्तीहोति।byan·tī·ho·ti

    So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.

    And there they feel painful, sharp, severe, acute feelings—but they don’t die until that bad deed is eliminated.

  78. 78

    तमेनं,ta·me·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निरयपालाni·ra·ya·pā·lā संवेसेत्वाsaṃ·ve·set·vā कुठारीहिku·ṭhā·rī·hi तच्छन्ति।tac·chan·ti

    Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā saṁvesetvā kuṭhārīhi tacchanti.

    The wardens of hell throw them down and hack them with axes. …

  79. 79

    सोso तत्थtat·tha दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā …पे…pe ब्यन्तीहोति।byan·tī·ho·ti

    So tattha dukkhā tibbā …pe… byantīhoti.

    (Pāli only)

  80. 80

    तमेनं,ta·me·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निरयपालाni·ra·ya·pā·lā उद्धम्पादंud·dham·pā·daṃ अधोसिरंa·dho·si·raṃ गहेत्वाga·het·vā वासीहिvā·sī·hi तच्छन्ति।tac·chan·ti

    Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā vāsīhi tacchanti.

    They hang them upside-down and hack them with hatchets. …

  81. 81

    सोso तत्थtat·tha दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā …पे…pe ब्यन्तीहोति।byan·tī·ho·ti

    So tattha dukkhā tibbā …pe… byantīhoti.

    (Pāli only)

  82. 82

    तमेनं,ta·me·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निरयपालाni·ra·ya·pā·lā रथेra·the योजेत्वाyo·jet·vā आदित्तायā·dit·tā·ya पथवियाpa·tha·vi·yā सम्पज्जलितायsam·paj·ja·li·tā·ya सजोतिभूतायsa·jo·ti·bhū·tā·ya सारेन्तिपिsā·ren·ti·pi पच्चासारेन्तिपि।pac·cā·sā·ren·ti·pi

    Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi.

    They harness them to a chariot, and drive them back and forth across burning ground, blazing and glowing. …

  83. 83

    सोso तत्थtat·tha दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā …पे…pe ब्यन्तीहोति।byan·tī·ho·ti

    So tattha dukkhā tibbā …pe… byantīhoti.

    (Pāli only)

  84. 84

    तमेनं,ta·me·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निरयपालाni·ra·ya·pā·lā महन्तंma·han·taṃ अङ्गारपब्बतंaṅ·gā·ra·pab·ba·taṃ आदित्तंā·dit·taṃ सम्पज्जलितंsam·paj·ja·li·taṃ सजोतिभूतंsa·jo·ti·bhū·taṃ आरोपेन्तिपिā·ro·pen·ti·pi ओरोपेन्तिपि।o·ro·pen·ti·pi

    Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā mahantaṁ aṅgārapabbataṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ āropentipi oropentipi.

    They make them climb up and down a big mountain of burning coals, blazing and glowing. …

  85. 85

    सोso तत्थtat·tha दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā खराkha·rā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदेति,ve·de·ti नna चca तावtā·va कालंkā·laṃ करोतिka·ro·ti यावyā·va नna तंtaṃ पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ ब्यन्तीहोति।byan·tī·ho·ti

    So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.

    (Pāli only)

  86. 86

    तमेनं,ta·me·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निरयपालाni·ra·ya·pā·lā उद्धम्पादंud·dham·pā·daṃ अधोसिरंa·dho·si·raṃ गहेत्वाga·het·vā तत्तायtat·tā·ya लोहकुम्भियाlo·ha·kum·bhi·yā पक्खिपन्तिpak·khi·pan·ti आदित्तायā·dit·tā·ya सम्पज्जलितायsam·paj·ja·li·tā·ya सजोतिभूताय।sa·jo·ti·bhū·tā·ya

    Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya.

    The wardens of hell turn them upside down and throw them into a red-hot copper pot, burning, blazing, and glowing.

  87. 87

    सोso तत्थtat·tha फेणुद्देहकंphe·ṇud·de·ha·kaṃ पच्चति।pac·ca·ti

    So tattha pheṇuddehakaṁ paccati.

    (Pāli only)

  88. 88

    सोso तत्थtat·tha फेणुद्देहकंphe·ṇud·de·ha·kaṃ पच्चमानोpac·ca·mā·no सकिम्पिsa·kim·pi उद्धंud·dhaṃ गच्छति,gac·cha·ti सकिम्पिsa·kim·pi अधोa·dho गच्छति,gac·cha·ti सकिम्पिsa·kim·pi तिरियंti·ri·yaṃ गच्छति।gac·cha·ti

    So tattha pheṇuddehakaṁ paccamāno sakimpi uddhaṁ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṁ gacchati.

    There they’re seared in boiling scum, and they’re swept up and down and round and round.

  89. 89

    सोso तत्थtat·tha दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā खराkha·rā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदेति,ve·de·ti नna चca तावtā·va कालंkā·laṃ करोतिka·ro·ti यावyā·va नna तंtaṃ पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ ब्यन्तीहोति।byan·tī·ho·ti

    So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.

    And there they feel painful, sharp, severe, acute feelings—but they don’t die until that bad deed is eliminated.

  90. 90

    तमेनं,ta·me·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निरयपालाni·ra·ya·pā·lā महानिरयेma·hā·ni·ra·ye पक्खिपन्ति।pak·khi·pan·ti

    Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā mahāniraye pakkhipanti.

    The wardens of hell toss them in the Great Hell.

  91. 91

    सोso खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve महानिरयो—ma·hā·ni·ra·yo

    So kho pana, bhikkhave, mahānirayo—

    Now, about that Great Hell:

  92. 92

    चतुक्कण्णोca·tuk·kaṇ·ṇo चतुद्वारो,ca·tud·vā·ro

    Catukkaṇṇo catudvāro,

    ‘Four are its corners, four its doors,

  93. 93

    विभत्तोvi·bhat·to भागसोbhā·ga·so मितो;mi·to

    vibhatto bhāgaso mito;

    neatly divided section by section.

  94. 94

    अयोपाकारपरियन्तो,a·yo·pā·kā·ra·pa·ri·yan·to

    Ayopākārapariyanto,

    Surrounded by an iron wall,

  95. 95

    अयसाa·ya·sā पटिकुज्जितो।pa·ṭi·kuj·ji·to

    ayasā paṭikujjito.

    of iron is its roof.

  96. 96

    तस्सtas·sa अयोमयाa·yo·ma·yā भूमि,bhū·mi

    Tassa ayomayā bhūmi,

    The ground is even made of iron,

  97. 97

    जलिताja·li·tā तेजसाte·ja·sā युता;yu·tā

    jalitā tejasā yutā;

    it burns with fierce fire.

  98. 98

    समन्ताsa·man·tā योजनसतं,yo·ja·na·sa·taṃ

    Samantā yojanasataṁ,

    The heat forever radiates

  99. 99

    फरित्वाpha·rit·vā तिट्ठतिtiṭ·ṭha·ti सब्बदा।sab·ba·dā

    pharitvā tiṭṭhati sabbadā.

    a hundred leagues around.’

  100. 100

    अनेकपरियायेनपिa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na·pi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निरयकथंni·ra·ya·ka·thaṃ कथेय्यं;ka·they·yaṃ

    Anekapariyāyenapi kho ahaṁ, bhikkhave, nirayakathaṁ katheyyaṁ;

    I could tell you many different things about hell.

  101. 101

    यावञ्चिदं,yā·vañ·ci·daṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve नna सुकराsu·ka·rā अक्खानेनak·khā·ne·na पापुणितुंpā·pu·ṇi·tuṃ यावyā·va दुक्खाduk·khā निरया।ni·ra·yā

    yāvañcidaṁ, bhikkhave, na sukarā akkhānena pāpuṇituṁ yāva dukkhā nirayā.

    So much so that it’s not easy to completely describe the suffering in hell.

  102. 102

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā तिणभक्खा।ti·ṇa·bhak·khā

    Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā.

    There are, mendicants, animals that feed on grass.

  103. 103

    तेte अल्लानिपिal·lā·ni·pi तिणानिti·ṇā·ni सुक्खानिपिsuk·khā·ni·pi तिणानिti·ṇā·ni दन्तुल्लेहकंdan·tul·le·ha·kaṃ खादन्ति।khā·dan·ti

    Te allānipi tiṇāni sukkhānipi tiṇāni dantullehakaṁ khādanti.

    They eat by cropping fresh or dried grass with their teeth.

  104. 104

    कतमेka·ta·me च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā तिणभक्खा?ti·ṇa·bhak·khā

    Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā?

    And what animals feed on grass?

  105. 105

    हत्थीhat·thī अस्साas·sā गोणाgo·ṇā गद्रभाgad·ra·bhā अजाa·jā मिगा,mi·gā येye वाvā पनञ्ञेपिpa·nañ·ñe·pi केचिke·ci तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā तिणभक्खा।ti·ṇa·bhak·khā

    Hatthī assā goṇā gadrabhā ajā migā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā tiṇabhakkhā.

    Elephants, horses, cattle, donkeys, goats, deer, and various others.

  106. 106

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo इधi·dha पुब्बेpub·be रसादोra·sā·do इधi·dha पापानिpā·pā·ni कम्मानिkam·mā·ni करित्वाka·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जतिu·pa·paj·ja·ti येye तेte सत्ताsat·tā तिणभक्खा।ti·ṇa·bhak·khā

    Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā tiṇabhakkhā.

    A fool who used to be a glutton here and did bad deeds here, when their body breaks up, after death, is reborn in the company of those sentient beings who feed on grass.

  107. 107

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā गूथभक्खा।gū·tha·bhak·khā

    Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā.

    There are animals that feed on dung.

  108. 108

    तेte दूरतोवdū·ra·to·va गूथगन्धंgū·tha·gan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā धावन्ति:dhā·van·ti

    Te dūratova gūthagandhaṁ ghāyitvā dhāvanti:

    When they catch a whiff of dung they run to it, thinking,

  109. 109

    ‘एत्थet·tha भुञ्जिस्साम,bhuñ·jis·sā·ma एत्थet·tha भुञ्जिस्सामा’ति।bhuñ·jis·sā·mā

    ‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti.

    ‘There we’ll eat! There we’ll eat!’

  110. 110

    सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma ब्राह्मणाbrāh·ma·ṇā आहुतिगन्धेनā·hu·ti·gan·dhe·na धावन्ति:dhā·van·ti

    Seyyathāpi nāma brāhmaṇā āhutigandhena dhāvanti:

    It’s like when brahmins smell a burnt offering, they run to it, thinking,

  111. 111

    ‘एत्थet·tha भुञ्जिस्साम,bhuñ·jis·sā·ma एत्थet·tha भुञ्जिस्सामा’ति;bhuñ·jis·sā·mā

    ‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti;

    ‘There we’ll eat! There we’ll eat!’

  112. 112

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सन्तिsan·ti तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā गूथभक्खा,gū·tha·bhak·khā

    evameva kho, bhikkhave, santi tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā,

    In the same way, there are animals that feed on dung.

  113. 113

    तेte दूरतोवdū·ra·to·va गूथगन्धंgū·tha·gan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā धावन्ति:dhā·van·ti

    te dūratova gūthagandhaṁ ghāyitvā dhāvanti:

    When they catch a whiff of dung they run to it, thinking,

  114. 114

    ‘एत्थet·tha भुञ्जिस्साम,bhuñ·jis·sā·ma एत्थet·tha भुञ्जिस्सामा’ति।bhuñ·jis·sā·mā

    ‘ettha bhuñjissāma, ettha bhuñjissāmā’ti.

    ‘There we’ll eat! There we’ll eat!’

  115. 115

    कतमेka·ta·me च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā गूथभक्खा?gū·tha·bhak·khā

    Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā?

    And what animals feed on dung?

  116. 116

    कुक्कुटाkuk·ku·ṭā सूकराsū·ka·rā सोणाso·ṇā सिङ्गाला,siṅ·gā·lā येye वाvā पनञ्ञेपिpa·nañ·ñe·pi केचिke·ci तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā गूथभक्खा।gū·tha·bhak·khā

    Kukkuṭā sūkarā soṇā siṅgālā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā gūthabhakkhā.

    Chickens, pigs, hounds, jackals, and various others.

  117. 117

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo इधi·dha पुब्बेpub·be रसादोra·sā·do इधi·dha पापानिpā·pā·ni कम्मानिkam·mā·ni करित्वाka·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जतिu·pa·paj·ja·ti येye तेte सत्ताsat·tā गूथभक्खा।gū·tha·bhak·khā

    Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā gūthabhakkhā.

    A fool who used to be a glutton here and did bad deeds here, after death is reborn in the company of those sentient beings who feed on dung.

  118. 118

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā अन्धकारेan·dha·kā·re जायन्तिjā·yan·ti अन्धकारेan·dha·kā·re जीयन्तिjī·yan·ti अन्धकारेan·dha·kā·re मीयन्ति।mī·yan·ti

    Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti.

    There are animals who are born, live, and die in darkness.

  119. 119

    कतमेka·ta·me च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā अन्धकारेan·dha·kā·re जायन्तिjā·yan·ti अन्धकारेan·dha·kā·re जीयन्तिjī·yan·ti अन्धकारेan·dha·kā·re मीयन्ति?mī·yan·ti

    Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti?

    And what animals are born, live, and die in darkness?

  120. 120

    कीटाkī·ṭā पुळवाpu·ḷa·vā गण्डुप्पादा,gaṇ·ḍup·pā·dā येye वाvā पनञ्ञेपिpa·nañ·ñe·pi केचिke·ci तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā अन्धकारेan·dha·kā·re जायन्तिjā·yan·ti अन्धकारेan·dha·kā·re जीयन्तिjī·yan·ti अन्धकारेan·dha·kā·re मीयन्ति।mī·yan·ti

    Kīṭā puḷavā gaṇḍuppādā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti.

    Moths, maggots, earthworms, and various others.

  121. 121

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo इधi·dha पुब्बेpub·be रसादो,ra·sā·do इधi·dha पापानिpā·pā·ni कम्मानिkam·mā·ni करित्वाka·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जतिu·pa·paj·ja·ti येye तेte सत्ताsat·tā अन्धकारेan·dha·kā·re जायन्तिjā·yan·ti अन्धकारेan·dha·kā·re जीयन्तिjī·yan·ti अन्धकारेan·dha·kā·re मीयन्ति।mī·yan·ti

    Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo, idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā andhakāre jāyanti andhakāre jīyanti andhakāre mīyanti.

    A fool who used to be a glutton here and did bad deeds here, after death is reborn in the company of those sentient beings who are born, live, and die in darkness.

  122. 122

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā उदकस्मिंu·da·kas·miṃ जायन्तिjā·yan·ti उदकस्मिंu·da·kas·miṃ जीयन्तिjī·yan·ti उदकस्मिंu·da·kas·miṃ मीयन्ति।mī·yan·ti

    Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā udakasmiṁ jāyanti udakasmiṁ jīyanti udakasmiṁ mīyanti.

    There are animals who are born, live, and die in water.

  123. 123

    कतमेka·ta·me च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā उदकस्मिंu·da·kas·miṃ जायन्तिjā·yan·ti उदकस्मिंu·da·kas·miṃ जीयन्तिjī·yan·ti उदकस्मिंu·da·kas·miṃ मीयन्ति?mī·yan·ti

    Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā udakasmiṁ jāyanti udakasmiṁ jīyanti udakasmiṁ mīyanti?

    And what animals are born, live, and die in water?

  124. 124

    मच्छाmac·chā कच्छपाkac·cha·pā सुसुमारा,su·su·mā·rā येye वाvā पनञ्ञेपिpa·nañ·ñe·pi केचिke·ci तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā उदकस्मिंu·da·kas·miṃ जायन्तिjā·yan·ti उदकस्मिंu·da·kas·miṃ जीयन्तिjī·yan·ti उदकस्मिंu·da·kas·miṃ मीयन्ति।mī·yan·ti

    Macchā kacchapā susumārā, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā udakasmiṁ jāyanti udakasmiṁ jīyanti udakasmiṁ mīyanti.

    Fish, turtles, dolphins, and various others.

  125. 125

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo इधi·dha पुब्बेpub·be रसादोra·sā·do इधi·dha पापानिpā·pā·ni कम्मानिkam·mā·ni करित्वाka·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जतिu·pa·paj·ja·ti येye तेte सत्ताsat·tā उदकस्मिंu·da·kas·miṃ जायन्तिjā·yan·ti उदकस्मिंu·da·kas·miṃ जीयन्तिjī·yan·ti उदकस्मिंu·da·kas·miṃ मीयन्ति।mī·yan·ti

    Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā udakasmiṁ jāyanti udakasmiṁ jīyanti udakasmiṁ mīyanti.

    A fool who used to be a glutton here and did bad deeds here, after death is reborn in the company of those sentient beings who are born, live, and die in water.

  126. 126

    सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ जायन्तिjā·yan·ti असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ जीयन्तिjī·yan·ti असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ मीयन्ति।mī·yan·ti

    Santi, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti.

    There are animals who are born, live, and die in filth.

  127. 127

    कतमेka·ta·me च,ca भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ जायन्तिjā·yan·ti असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ जीयन्तिjī·yan·ti असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ मीयन्ति?mī·yan·ti

    Katame ca, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti?

    And what animals are born, live, and die in filth?

  128. 128

    येye ते,te भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā पूतिमच्छेpū·ti·mac·che वाvā जायन्तिjā·yan·ti पूतिमच्छेpū·ti·mac·che वाvā जीयन्तिjī·yan·ti पूतिमच्छेpū·ti·mac·che वाvā मीयन्तिmī·yan·ti पूतिकुणपेpū·ti·ku·ṇa·pe वाvā …पे…pe

    Ye te, bhikkhave, sattā pūtimacche vā jāyanti pūtimacche vā jīyanti pūtimacche vā mīyanti pūtikuṇape vā …pe…

    Those animals that are born, live, and die in a rotten fish, a rotten carcass,

  129. 129

    पूतिकुम्मासेpū·ti·kum·mā·se वाvā …

    pūtikummāse vā …

    rotten porridge,

  130. 130

    चन्दनिकायcan·da·ni·kā·ya वाvā …

    candanikāya vā …

    a cesspool,

  131. 131

    ओलिगल्लेo·li·gal·le वाvā जायन्ति,jā·yan·ti येye वाvā पनञ्ञेपिpa·nañ·ñe·pi केचिke·ci तिरच्छानगताti·rac·chā·na·ga·tā पाणाpā·ṇā असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ जायन्तिjā·yan·ti असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ जीयन्तिjī·yan·ti असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ मीयन्ति।mī·yan·ti

    oligalle vā jāyanti, ye vā panaññepi keci tiracchānagatā pāṇā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti.

    or a sump.

  132. 132

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo इधi·dha पुब्बेpub·be रसादोra·sā·do इधi·dha पापानिpā·pā·ni कम्मानिkam·mā·ni करित्वाka·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ सहब्यतंsa·hab·ya·taṃ उपपज्जतिu·pa·paj·ja·ti येye तेte सत्ताsat·tā असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ जायन्तिjā·yan·ti असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ जीयन्तिjī·yan·ti असुचिस्मिंa·su·cis·miṃ मीयन्ति।mī·yan·ti

    Sa kho so, bhikkhave, bālo idha pubbe rasādo idha pāpāni kammāni karitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tesaṁ sattānaṁ sahabyataṁ upapajjati ye te sattā asucismiṁ jāyanti asucismiṁ jīyanti asucismiṁ mīyanti.

    A fool who used to be a glutton here and did bad deeds here, after death is reborn in the company of those sentient beings who are born, live, and die in filth.

  133. 133

    अनेकपरियायेनपिa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na·pi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve तिरच्छानयोनिकथंti·rac·chā·na·yo·ni·ka·thaṃ कथेय्यं;ka·they·yaṃ

    Anekapariyāyenapi kho ahaṁ, bhikkhave, tiracchānayonikathaṁ katheyyaṁ;

    I could tell you many different things about the animal realm.

  134. 134

    यावञ्चिदं,yā·vañ·ci·daṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve नna सुकरंsu·ka·raṃ अक्खानेनak·khā·ne·na पापुणितुंpā·pu·ṇi·tuṃ यावyā·va दुक्खाduk·khā तिरच्छानयोनि।ti·rac·chā·na·yo·ni

    yāvañcidaṁ, bhikkhave, na sukaraṁ akkhānena pāpuṇituṁ yāva dukkhā tiracchānayoni.

    So much so that it’s not easy to completely describe the suffering in the animal realm.

  135. 135

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so एकच्छिग्गलंe·kac·chig·ga·laṃ युगंyu·gaṃ महासमुद्देma·hā·sa·mud·de पक्खिपेय्य।pak·khi·pey·ya

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso ekacchiggalaṁ yugaṁ mahāsamudde pakkhipeyya.

    Mendicants, suppose a person were to throw a yoke with a single hole into the ocean.

  136. 136

    तमेनंta·me·naṃ पुरत्थिमोpu·rat·thi·mo वातोvā·to पच्छिमेनpac·chi·me·na संहरेय्य,saṃ·ha·rey·ya पच्छिमोpac·chi·mo वातोvā·to पुरत्थिमेनpu·rat·thi·me·na संहरेय्य,saṃ·ha·rey·ya उत्तरोut·ta·ro वातोvā·to दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na संहरेय्य,saṃ·ha·rey·ya दक्खिणोdak·khi·ṇo वातोvā·to उत्तरेनut·ta·re·na संहरेय्य।saṃ·ha·rey·ya

    Tamenaṁ puratthimo vāto pacchimena saṁhareyya, pacchimo vāto puratthimena saṁhareyya, uttaro vāto dakkhiṇena saṁhareyya, dakkhiṇo vāto uttarena saṁhareyya.

    The east wind wafts it west; the west wind wafts it east; the north wind wafts it south; and the south wind wafts it north.

  137. 137

    तत्रास्सtat·rās·sa काणोkā·ṇo कच्छपो,kac·cha·po सोso वस्ससतस्सvas·sa·sa·tas·sa वस्ससतस्सvas·sa·sa·tas·sa अच्चयेनac·ca·ye·na सकिंsa·kiṃ उम्मुज्जेय्य।um·muj·jey·ya

    Tatrāssa kāṇo kacchapo, so vassasatassa vassasatassa accayena sakiṁ ummujjeyya.

    And there was a one-eyed turtle who popped up once every hundred years.

  138. 138

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथ,mañ·ña·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve

    Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

    What do you think, mendicants?

  139. 139

    अपिa·pi नुnu सोso काणोkā·ṇo कच्छपोkac·cha·po अमुस्मिंa·mus·miṃ एकच्छिग्गलेe·kac·chig·ga·le युगेyu·ge गीवंgī·vaṃ पवेसेय्या”ति?pa·ve·sey·yā

    api nu so kāṇo kacchapo amusmiṁ ekacchiggale yuge gīvaṁ paveseyyā”ti?

    Would that one-eyed turtle still poke its neck through the hole in that yoke?”

  140. 140

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.

  141. 141

    “यदिya·di पन,pa·na भन्ते,bhan·te कदाचिka·dā·ci करहचिka·ra·ha·ci दीघस्सdī·ghas·sa अद्धुनोad·dhu·no अच्चयेना”ति।ac·ca·ye·nā

    “Yadi pana, bhante, kadāci karahaci dīghassa addhuno accayenā”ti.

    Only after a very long time, sir, if ever.”

  142. 142

    “खिप्पतरंkhip·pa·ta·raṃ खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve काणोkā·ṇo कच्छपोkac·cha·po अमुस्मिंa·mus·miṃ एकच्छिग्गलेe·kac·chig·ga·le युगेyu·ge गीवंgī·vaṃ पवेसेय्य,pa·ve·sey·ya अतोa·to दुल्लभतराहं,dul·la·bha·ta·rā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ वदामिva·dā·mi सकिंsa·kiṃ विनिपातगतेनvi·ni·pā·ta·ga·te·na बालेन।bā·le·na

    “Khippataraṁ kho so, bhikkhave, kāṇo kacchapo amusmiṁ ekacchiggale yuge gīvaṁ paveseyya, ato dullabhatarāhaṁ, bhikkhave, manussattaṁ vadāmi sakiṁ vinipātagatena bālena.

    “That one-eyed turtle would poke its neck through the hole in that yoke sooner than a fool who has fallen to the underworld would be reborn as a human being, I say.

  143. 143

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  144. 144

    नna हेत्थ,het·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve अत्थिat·thi धम्मचरियाdham·ma·ca·ri·yā समचरियाsa·ma·ca·ri·yā कुसलकिरियाku·sa·la·ki·ri·yā पुञ्ञकिरिया।puñ·ña·ki·ri·yā

    Na hettha, bhikkhave, atthi dhammacariyā samacariyā kusalakiriyā puññakiriyā.

    Because in that place there’s no principled or moral conduct, and no doing what is good and skillful.

  145. 145

    अञ्ञमञ्ञखादिकाañ·ña·mañ·ña·khā·di·kā एत्थ,et·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve वत्ततिvat·ta·ti दुब्बलखादिका।dub·ba·la·khā·di·kā

    Aññamaññakhādikā ettha, bhikkhave, vattati dubbalakhādikā.

    There they just prey on each other, preying on the weak.

  146. 146

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve बालोbā·lo सचेsa·ce कदाचिka·dā·ci करहचिka·ra·ha·ci दीघस्सdī·ghas·sa अद्धुनोad·dhu·no अच्चयेनac·ca·ye·na मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छति,ā·gac·cha·ti यानिyā·ni तानिtā·ni नीचकुलानि—nī·ca·ku·lā·ni

    Sa kho so, bhikkhave, bālo sace kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṁ āgacchati, yāni tāni nīcakulāni—

    And suppose that fool, after a very long time, returned to the human realm.

  147. 147

    चण्डालकुलंcaṇ·ḍā·la·ku·laṃ वाvā नेसादकुलंne·sā·da·ku·laṃ वाvā वेनकुलंve·na·ku·laṃ वाvā रथकारकुलंra·tha·kā·ra·ku·laṃ वाvā पुक्कुसकुलंpuk·ku·sa·ku·laṃ वा।vā

    caṇḍālakulaṁ vā nesādakulaṁ vā venakulaṁ vā rathakārakulaṁ vā pukkusakulaṁ vā.

    They’d be reborn in a low class family—a family of corpse-workers, hunters, bamboo-workers, chariot-makers, or scavengers.

  148. 148

    तथारूपेta·thā·rū·pe कुलेku·le पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti दलिद्देda·lid·de अप्पन्नपानभोजनेap·pan·na·pā·na·bho·ja·ne कसिरवुत्तिके,ka·si·ra·vut·ti·ke यत्थyat·tha कसिरेनka·si·re·na घासच्छादोghā·sac·chā·do लब्भति।lab·bha·ti

    Tathārūpe kule paccājāyati dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati.

    Such families are poor, with little to eat or drink, where life is tough, and food and shelter are hard to find.

  149. 149

    सोso चca होतिho·ti दुब्बण्णोdub·baṇ·ṇo दुद्दसिकोdud·da·si·ko ओकोटिमकोo·ko·ṭi·ma·ko बव्हाबाधोbav·hā·bā·dho काणोkā·ṇo वाvā कुणीku·ṇī वाvā खुज्जोkhuj·jo वाvā पक्खहतोpak·kha·ha·to वाvā नna लाभीlā·bhī अन्नस्सan·nas·sa पानस्सpā·nas·sa वत्थस्सvat·thas·sa यानस्सyā·nas·sa मालागन्धविलेपनस्सmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·nas·sa सेय्यावसथपदीपेय्यस्स।sey·yā·va·sa·tha·pa·dī·pey·yas·sa

    So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khujjo vā pakkhahato vā na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa.

    And they’d be ugly, unsightly, deformed, sickly—one-eyed, crippled, lame, or half-paralyzed. They don’t get to have food, drink, clothes, and vehicles; garlands, fragrance, and makeup; or bed, house, and lighting.

  150. 150

    सोso कायेनkā·ye·na दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरतिca·ra·ti वाचायvā·cā·ya दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरतिca·ra·ti मनसाma·na·sā दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरति।ca·ra·ti

    So kāyena duccaritaṁ carati vācāya duccaritaṁ carati manasā duccaritaṁ carati.

    And they do bad things by way of body, speech, and mind.

  151. 151

    सोso कायेनkā·ye·na दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā वाचायvā·cā·ya दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā मनसाma·na·sā दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.

  152. 152

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve अक्खधुत्तोak·kha·dhut·to पठमेनेवpa·ṭha·me·ne·va कलिग्गहेनka·lig·ga·he·na पुत्तम्पिput·tam·pi जीयेथ,jī·ye·tha दारम्पिdā·ram·pi जीयेथ,jī·ye·tha सब्बंsab·baṃ सापतेय्यम्पिsā·pa·tey·yam·pi जीयेथ,jī·ye·tha उत्तरिपिut·ta·ri·pi अधिबन्धंa·dhi·ban·dhaṃ निगच्छेय्य।ni·gac·chey·ya

    Seyyathāpi, bhikkhave, akkhadhutto paṭhameneva kaliggahena puttampi jīyetha, dārampi jīyetha, sabbaṁ sāpateyyampi jīyetha, uttaripi adhibandhaṁ nigaccheyya.

    Suppose a gambler were to lose his wife and child, all his property, and then get thrown in jail with his first losing hand.

  153. 153

    अप्पमत्तकोap·pa·mat·ta·ko सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve कलिग्गहोka·lig·ga·ho यंyaṃ सोso अक्खधुत्तोak·kha·dhut·to पठमेनेवpa·ṭha·me·ne·va कलिग्गहेनka·lig·ga·he·na पुत्तम्पिput·tam·pi जीयेथ,jī·ye·tha दारम्पिdā·ram·pi जीयेथ,jī·ye·tha सब्बंsab·baṃ सापतेय्यम्पिsā·pa·tey·yam·pi जीयेथ,jī·ye·tha उत्तरिपिut·ta·ri·pi अधिबन्धंa·dhi·ban·dhaṃ निगच्छेय्य।ni·gac·chey·ya

    Appamattako so, bhikkhave, kaliggaho yaṁ so akkhadhutto paṭhameneva kaliggahena puttampi jīyetha, dārampi jīyetha, sabbaṁ sāpateyyampi jīyetha, uttaripi adhibandhaṁ nigaccheyya.

    Such a losing hand is trivial compared to

  154. 154

    अथa·tha खोkho अयमेवa·ya·me·va ततोta·to महन्ततरोma·han·ta·ta·ro कलिग्गहोka·lig·ga·ho यंyaṃ सोso बालोbā·lo कायेनkā·ye·na दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā वाचायvā·cā·ya दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā मनसाma·na·sā दुच्चरितंduc·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    Atha kho ayameva tato mahantataro kaliggaho yaṁ so bālo kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.

    the losing hand whereby a fool, having done bad things by way of body, speech, and mind, when their body breaks up, after death, is reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.

  155. 155

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve केवलाke·va·lā परिपूराpa·ri·pū·rā बालभूमीति।bā·la·bhū·mī·ti

    Ayaṁ, bhikkhave, kevalā paripūrā bālabhūmīti.

    This is the total fulfillment of the fool’s level.

  156. 156

    तीणिमानि,tī·ṇi·mā·ni भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितस्सpaṇ·ḍi·tas·sa पण्डितलक्खणानिpaṇ·ḍi·ta·lak·kha·ṇā·ni पण्डितनिमित्तानिpaṇ·ḍi·ta·ni·mit·tā·ni पण्डितापदानानि।paṇ·ḍi·tā·pa·dā·nā·ni

    Tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni.

    There are these three characteristics, signs, and manifestations of an astute person.

  157. 157

    कतमानिka·ta·mā·ni तीणि?tī·ṇi

    Katamāni tīṇi?

    What three?

  158. 158

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to सुचिन्तितचिन्तीsu·cin·ti·ta·cin·tī चca होतिho·ti सुभासितभासीsu·bhā·si·ta·bhā·sī चca सुकतकम्मकारीsu·ka·ta·kam·ma·kā·rī च।ca

    Idha, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca.

    An astute person thinks well, speaks well, and acts well.

  159. 159

    नोno चेतं,ce·taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to सुचिन्तितचिन्तीsu·cin·ti·ta·cin·tī चca अभविस्सa·bha·vis·sa सुभासितभासीsu·bhā·si·ta·bhā·sī चca सुकतकम्मकारीsu·ka·ta·kam·ma·kā·rī च,ca केनke·na नंnaṃ पण्डिताpaṇ·ḍi·tā जानेय्युं:jā·ney·yuṃ

    No cetaṁ, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca abhavissa subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca, kena naṁ paṇḍitā jāneyyuṁ:

    If an astute person didn’t think well, speak well, and act well, then how would the astute know of them,

  160. 160

    ‘पण्डितोpaṇ·ḍi·to अयंa·yaṃ भवंbha·vaṃ सप्पुरिसो’ति?sap·pu·ri·so

    ‘paṇḍito ayaṁ bhavaṁ sappuriso’ti?

    ‘This worthy one is astute, a true person’?

  161. 161

    यस्माyas·mā चca खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to सुचिन्तितचिन्तीsu·cin·ti·ta·cin·tī चca होतिho·ti सुभासितभासीsu·bhā·si·ta·bhā·sī चca सुकतकम्मकारीsu·ka·ta·kam·ma·kā·rī चca तस्माtas·mā नंnaṃ पण्डिताpaṇ·ḍi·tā जानन्ति:jā·nan·ti

    Yasmā ca kho, bhikkhave, paṇḍito sucintitacintī ca hoti subhāsitabhāsī ca sukatakammakārī ca tasmā naṁ paṇḍitā jānanti:

    But since an astute person does think well, speak well, and act well, then the astute do know of them,

  162. 162

    ‘पण्डितोpaṇ·ḍi·to अयंa·yaṃ भवंbha·vaṃ सप्पुरिसो’ति।sap·pu·ri·so

    ‘paṇḍito ayaṁ bhavaṁ sappuriso’ti.

    ‘This worthy one is astute, a true person’.

  163. 163

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to तिविधंti·vi·dhaṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सुखंsu·khaṃ सोमनस्संso·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito tividhaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    An astute person experiences three kinds of pleasure and happiness in this very life.

  164. 164

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to सभायंsa·bhā·yaṃ वाvā निसिन्नोni·sin·no होति,ho·ti रथिकायra·thi·kā·ya वाvā निसिन्नोni·sin·no होति,ho·ti सिङ्घाटकेsiṅ·ghā·ṭa·ke वाvā निसिन्नोni·sin·no होति;ho·ti

    Sace, bhikkhave, paṇḍito sabhāyaṁ vā nisinno hoti, rathikāya vā nisinno hoti, siṅghāṭake vā nisinno hoti;

    Suppose an astute person is sitting in a council hall, a street, or a crossroad,

  165. 165

    तत्रtat·ra चेce जनोja·no तज्जंtaj·jaṃ तस्सारुप्पंtas·sā·rup·paṃ कथंka·thaṃ मन्तेति।man·te·ti

    tatra ce jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti.

    where people are discussing about what is proper and fitting.

  166. 166

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti कामेसुमिच्छाचाराkā·me·su·mic·chā·cā·rā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti मुसावादाmu·sā·vā·dā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti सुरामेरयमज्जप्पमादट्ठानाsu·rā·me·ra·ya·maj·jap·pa·mā·daṭ·ṭhā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति;ho·ti

    Sace, bhikkhave, paṇḍito pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjappamādaṭṭhānā paṭivirato hoti;

    And suppose that astute person is someone who refrains from killing living creatures, stealing, sexual misconduct, lying, and intoxicants of beer, wine, and liquor.

  167. 167

    तत्र,tat·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितस्सpaṇ·ḍi·tas·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṁ hoti:

    Then that astute person thinks,

  168. 168

    ‘यंyaṃ खोkho जनोja·no तज्जंtaj·jaṃ तस्सारुप्पंtas·sā·rup·paṃ कथंka·thaṃ मन्तेति;man·te·ti

    ‘yaṁ kho jano tajjaṁ tassāruppaṁ kathaṁ manteti;

    ‘These people are discussing what is proper and fitting.

  169. 169

    संविज्जन्तेवsaṃ·vij·jan·te·va तेte धम्माdham·mā मयि,ma·yi अहञ्चa·hañ·ca तेसुte·su धम्मेसुdham·me·su सन्दिस्सामी’ति।san·dis·sā·mī

    saṁvijjanteva te dhammā mayi, ahañca tesu dhammesu sandissāmī’ti.

    And those good things are found in me and I exhibit them.’

  170. 170

    इदं,i·daṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to पठमंpa·ṭha·maṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सुखंsu·khaṃ सोमनस्संso·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    Idaṁ, bhikkhave, paṇḍito paṭhamaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    This is the first kind of pleasure and happiness that an astute person experiences in this very life.

  171. 171

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to पस्सतिpas·sa·ti राजानोrā·jā·no चोरंco·raṃ आगुचारिंā·gu·cā·riṃ गहेत्वाga·het·vā विविधाvi·vi·dhā कम्मकारणाkam·ma·kā·ra·ṇā कारेन्ते—kā·ren·te

    Puna caparaṁ, bhikkhave, paṇḍito passati rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente—

    Furthermore, an astute person sees that the kings have arrested a bandit, a criminal, and subjected them to various punishments—

  172. 172

    कसाहिपिka·sā·hi·pi ताळेन्तेtā·ḷen·te वेत्तेहिपिvet·te·hi·pi ताळेन्तेtā·ḷen·te अद्धदण्डकेहिपिad·dha·daṇ·ḍa·ke·hi·pi ताळेन्तेtā·ḷen·te हत्थम्पिhat·tham·pi छिन्दन्तेchin·dan·te पादम्पिpā·dam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te हत्थपादम्पिhat·tha·pā·dam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te कण्णम्पिkaṇ·ṇam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te नासम्पिnā·sam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te कण्णनासम्पिkaṇ·ṇa·nā·sam·pi छिन्दन्तेchin·dan·te बिलङ्गथालिकम्पिbi·laṅ·ga·thā·li·kam·pi करोन्तेka·ron·te सङ्खमुण्डिकम्पिsaṅ·kha·muṇ·ḍi·kam·pi करोन्तेka·ron·te राहुमुखम्पिrā·hu·mu·kham·pi करोन्तेka·ron·te जोतिमालिकम्पिjo·ti·mā·li·kam·pi करोन्तेka·ron·te हत्थपज्जोतिकम्पिhat·tha·paj·jo·ti·kam·pi करोन्तेka·ron·te एरकवत्तिकम्पिe·ra·ka·vat·ti·kam·pi करोन्तेka·ron·te चीरकवासिकम्पिcī·ra·ka·vā·si·kam·pi करोन्तेka·ron·te एणेय्यकम्पिe·ṇey·ya·kam·pi करोन्तेka·ron·te बलिसमंसिकम्पिba·li·sa·maṃ·si·kam·pi करोन्तेka·ron·te कहापणिकम्पिka·hā·pa·ṇi·kam·pi करोन्तेka·ron·te खारापतच्छिकम्पिkhā·rā·pa·tac·chi·kam·pi करोन्तेka·ron·te पलिघपरिवत्तिकम्पिpa·li·gha·pa·ri·vat·ti·kam·pi करोन्तेka·ron·te पलालपीठकम्पिpa·lā·la·pī·ṭha·kam·pi करोन्तेka·ron·te तत्तेनपिtat·te·na·pi तेलेनte·le·na ओसिञ्चन्तेo·siñ·can·te सुनखेहिपिsu·na·khe·hi·pi खादापेन्तेkhā·dā·pen·te जीवन्तम्पिjī·van·tam·pi सूलेsū·le उत्तासेन्तेut·tā·sen·te असिनापिa·si·nā·pi सीसंsī·saṃ छिन्दन्ते।chin·dan·te

    kasāhipi tāḷente vettehipi tāḷente addhadaṇḍakehipi tāḷente hatthampi chindante pādampi chindante hatthapādampi chindante kaṇṇampi chindante nāsampi chindante kaṇṇanāsampi chindante bilaṅgathālikampi karonte saṅkhamuṇḍikampi karonte rāhumukhampi karonte jotimālikampi karonte hatthapajjotikampi karonte erakavattikampi karonte cīrakavāsikampi karonte eṇeyyakampi karonte balisamaṁsikampi karonte kahāpaṇikampi karonte khārāpatacchikampi karonte palighaparivattikampi karonte palālapīṭhakampi karonte tattenapi telena osiñcante sunakhehipi khādāpente jīvantampi sūle uttāsente asināpi sīsaṁ chindante.

    whipping, caning, and clubbing; cutting off hands or feet, or both; cutting off ears or nose, or both; the ‘porridge pot’, the ‘shell-shave’, the ‘Rāhu’s mouth’, the ‘garland of fire’, the ‘burning hand’, the ‘bulrush twist’, the ‘bark dress’, the ‘antelope’, the ‘meat hook’, the ‘coins’, the ‘caustic pickle’, the ‘twisting bar’, the ‘straw mat’; being splashed with hot oil, being fed to the hounds, being impaled alive, and being beheaded.

  173. 173

    तत्र,tat·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितस्सpaṇ·ḍi·tas·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṁ hoti:

    Then that astute person thinks,

  174. 174

    ‘यथारूपानंya·thā·rū·pā·naṃ खोkho पापकानंpā·pa·kā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ हेतुhe·tu राजानोrā·jā·no चोरंco·raṃ आगुचारिंā·gu·cā·riṃ गहेत्वाga·het·vā विविधाvi·vi·dhā कम्मकारणाkam·ma·kā·ra·ṇā कारेन्तिkā·ren·ti कसाहिपिka·sā·hi·pi ताळेन्ति,tā·ḷen·ti वेत्तेहिपिvet·te·hi·pi ताळेन्ति,tā·ḷen·ti अद्धदण्डकेहिपिad·dha·daṇ·ḍa·ke·hi·pi ताळेन्ति,tā·ḷen·ti हत्थम्पिhat·tham·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti पादम्पिpā·dam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti हत्थपादम्पिhat·tha·pā·dam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti कण्णम्पिkaṇ·ṇam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti नासम्पिnā·sam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti कण्णनासम्पिkaṇ·ṇa·nā·sam·pi छिन्दन्ति,chin·dan·ti बिलङ्गथालिकम्पिbi·laṅ·ga·thā·li·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti सङ्खमुण्डिकम्पिsaṅ·kha·muṇ·ḍi·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti राहुमुखम्पिrā·hu·mu·kham·pi करोन्ति,ka·ron·ti जोतिमालिकम्पिjo·ti·mā·li·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti हत्थपज्जोतिकम्पिhat·tha·paj·jo·ti·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti एरकवत्तिकम्पिe·ra·ka·vat·ti·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti चीरकवासिकम्पिcī·ra·ka·vā·si·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti एणेय्यकम्पिe·ṇey·ya·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti बलिसमंसिकम्पिba·li·sa·maṃ·si·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti कहापणिकम्पिka·hā·pa·ṇi·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti खारापतच्छिकम्पिkhā·rā·pa·tac·chi·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti पलिघपरिवत्तिकम्पिpa·li·gha·pa·ri·vat·ti·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti पलालपीठकम्पिpa·lā·la·pī·ṭha·kam·pi करोन्ति,ka·ron·ti तत्तेनपिtat·te·na·pi तेलेनte·le·na ओसिञ्चन्ति,o·siñ·can·ti सुनखेहिपिsu·na·khe·hi·pi खादापेन्ति,khā·dā·pen·ti जीवन्तम्पिjī·van·tam·pi सूलेsū·le उत्तासेन्ति,ut·tā·sen·ti असिनापिa·si·nā·pi सीसंsī·saṃ छिन्दन्ति,chin·dan·ti नna तेte धम्माdham·mā मयिma·yi संविज्जन्ति,saṃ·vij·jan·ti अहञ्चa·hañ·ca नna तेसुte·su धम्मेसुdham·me·su सन्दिस्सामी’ति।san·dis·sā·mī

    ‘yathārūpānaṁ kho pāpakānaṁ kammānaṁ hetu rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, addhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, balisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti, na te dhammā mayi saṁvijjanti, ahañca na tesu dhammesu sandissāmī’ti.

    ‘The kinds of deeds for which the kings inflict such punishments—those things are not found in me and I do not exhibit them!’

  175. 175

    इदम्पि,i·dam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to दुतियंdu·ti·yaṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सुखंsu·khaṃ सोमनस्संso·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    Idampi, bhikkhave, paṇḍito dutiyaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    This is the second kind of pleasure and happiness that an astute person experiences in this very life.

  176. 176

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितंpaṇ·ḍi·taṃ पीठसमारूळ्हंpī·ṭha·sa·mā·rū·ḷhaṃ वाvā मञ्चसमारूळ्हंmañ·ca·sa·mā·rū·ḷhaṃ वाvā छमायंcha·mā·yaṃ वाvā सेमानं,se·mā·naṃ यानिस्सyā·nis·sa पुब्बेpub·be कल्याणानिkal·yā·ṇā·ni कम्मानिkam·mā·ni कतानिka·tā·ni कायेनkā·ye·na सुचरितानिsu·ca·ri·tā·ni वाचायvā·cā·ya सुचरितानिsu·ca·ri·tā·ni मनसाma·na·sā सुचरितानिsu·ca·ri·tā·ni तानिस्सtā·nis·sa तम्हिtam·hi समयेsa·ma·ye ओलम्बन्तिo·lam·ban·ti …पे…pe

    Puna caparaṁ, bhikkhave, paṇḍitaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ, yānissa pubbe kalyāṇāni kammāni katāni kāyena sucaritāni vācāya sucaritāni manasā sucaritāni tānissa tamhi samaye olambanti …pe…

    Furthermore, when an astute person is resting on a chair or a bed or on the ground, their past good deeds—good conduct of body, speech, and mind—settle down upon them, rest down upon them, and lay down upon them.

  177. 177

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve महतंma·ha·taṃ पब्बतकूटानंpab·ba·ta·kū·ṭā·naṃ छायाchā·yā सायन्हसमयंsā·yan·ha·sa·ma·yaṃ पथवियाpa·tha·vi·yā ओलम्बन्तिo·lam·ban·ti अज्झोलम्बन्तिaj·jho·lam·ban·ti अभिप्पलम्बन्ति;a·bhip·pa·lam·ban·ti

    seyyathāpi, bhikkhave, mahataṁ pabbatakūṭānaṁ chāyā sāyanhasamayaṁ pathaviyā olambanti ajjholambanti abhippalambanti;

    It is like the shadow of a great mountain peak in the evening as it settles down, rests down, and lays down upon the earth.

  178. 178

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितंpaṇ·ḍi·taṃ पीठसमारूळ्हंpī·ṭha·sa·mā·rū·ḷhaṃ वाvā मञ्चसमारूळ्हंmañ·ca·sa·mā·rū·ḷhaṃ वाvā छमायंcha·mā·yaṃ वाvā सेमानंse·mā·naṃ यानिस्सyā·nis·sa पुब्बेpub·be कल्याणानिkal·yā·ṇā·ni कम्मानिkam·mā·ni कतानिka·tā·ni कायेनkā·ye·na सुचरितानिsu·ca·ri·tā·ni वाचायvā·cā·ya सुचरितानिsu·ca·ri·tā·ni मनसाma·na·sā सुचरितानिsu·ca·ri·tā·ni तानिस्सtā·nis·sa तम्हिtam·hi समयेsa·ma·ye ओलम्बन्तिo·lam·ban·ti अज्झोलम्बन्तिaj·jho·lam·ban·ti अभिप्पलम्बन्ति।a·bhip·pa·lam·ban·ti

    evameva kho, bhikkhave, paṇḍitaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ yānissa pubbe kalyāṇāni kammāni katāni kāyena sucaritāni vācāya sucaritāni manasā sucaritāni tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.

    In the same way, when an astute person is resting on a chair or a bed or on the ground, their past good deeds—good conduct of body, speech, and mind—settle down upon them, rest down upon them, and lay down upon them.

  179. 179

    तत्र,tat·ra भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितस्सpaṇ·ḍi·tas·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Tatra, bhikkhave, paṇḍitassa evaṁ hoti:

    Then that astute person thinks,

  180. 180

    ‘अकतंa·ka·taṃ वतva·ta मेme पापं,pā·paṃ अकतंa·ka·taṃ लुद्दं,lud·daṃ अकतंa·ka·taṃ किब्बिसं;kib·bi·saṃ

    ‘akataṁ vata me pāpaṁ, akataṁ luddaṁ, akataṁ kibbisaṁ;

    ‘Well, I haven’t done bad things, violence and sin.

  181. 181

    कतंka·taṃ कल्याणं,kal·yā·ṇaṃ कतंka·taṃ कुसलं,ku·sa·laṃ कतंka·taṃ भीरुत्ताणं।bhī·rut·tā·ṇaṃ

    kataṁ kalyāṇaṁ, kataṁ kusalaṁ, kataṁ bhīruttāṇaṁ.

    And I have done good and skillful deeds that keep me safe.

  182. 182

    यावता,yā·va·tā भो,bho अकतपापानंa·ka·ta·pā·pā·naṃ अकतलुद्दानंa·ka·ta·lud·dā·naṃ अकतकिब्बिसानंa·ka·ta·kib·bi·sā·naṃ कतकल्याणानंka·ta·kal·yā·ṇā·naṃ कतकुसलानंka·ta·ku·sa·lā·naṃ कतभीरुत्ताणानंka·ta·bhī·rut·tā·ṇā·naṃ गतिga·ti तंtaṃ गतिंga·tiṃ पेच्चpec·ca गच्छामी’ति।gac·chā·mī

    Yāvatā, bho, akatapāpānaṁ akataluddānaṁ akatakibbisānaṁ katakalyāṇānaṁ katakusalānaṁ katabhīruttāṇānaṁ gati taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti.

    When I pass away, I’ll go to the place where people who’ve done such things go.’

  183. 183

    सोso नna सोचति,so·ca·ti नna किलमति,ki·la·ma·ti नna परिदेवति,pa·ri·de·va·ti नna उरत्ताळिंu·rat·tā·ḷiṃ कन्दति,kan·da·ti नna सम्मोहंsam·mo·haṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    So na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṁ kandati, na sammohaṁ āpajjati.

    So they don’t sorrow and wail and lament, beating their breast and falling into confusion.

  184. 184

    इदम्पि,i·dam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to ततियंta·ti·yaṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सुखंsu·khaṃ सोमनस्संso·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    Idampi, bhikkhave, paṇḍito tatiyaṁ diṭṭheva dhamme sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    This is the third kind of pleasure and happiness that an astute person experiences in this very life.

  185. 185

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to कायेनkā·ye·na सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā वाचायvā·cā·ya सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā मनसाma·na·sā सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito kāyena sucaritaṁ caritvā vācāya sucaritaṁ caritvā manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in a good place, a heavenly realm.

  186. 186

    यंyaṃ खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सम्माsam·mā वदमानोva·da·mā·no वदेय्य:va·dey·ya

    Yaṁ kho taṁ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya:

    And if there’s anything of which it may be rightly said that

  187. 187

    ‘एकन्तंe·kan·taṃ इट्ठंiṭ·ṭhaṃ एकन्तंe·kan·taṃ कन्तंkan·taṃ एकन्तंe·kan·taṃ मनापन्’ति,ma·nā·pan सग्गमेवsag·ga·me·va तंtaṃ सम्माsam·mā वदमानोva·da·mā·no वदेय्य:va·dey·ya

    ‘ekantaṁ iṭṭhaṁ ekantaṁ kantaṁ ekantaṁ manāpan’ti, saggameva taṁ sammā vadamāno vadeyya:

    it is utterly likable, desirable, and agreeable, it is of heaven that this should be said.

  188. 188

    ‘एकन्तंe·kan·taṃ इट्ठंiṭ·ṭhaṃ एकन्तंe·kan·taṃ कन्तंkan·taṃ एकन्तंe·kan·taṃ मनापन्’ति।ma·nā·pan

    ‘ekantaṁ iṭṭhaṁ ekantaṁ kantaṁ ekantaṁ manāpan’ti.

    (Pāli only)

  189. 189

    यावञ्चिदं,yā·vañ·ci·daṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve उपमापिu·pa·mā·pi नna सुकराsu·ka·rā यावyā·va सुखाsu·khā सग्गा”ति।sag·gā

    Yāvañcidaṁ, bhikkhave, upamāpi na sukarā yāva sukhā saggā”ti.

    So much so that it’s not easy to give a simile for how pleasurable heaven is.”

  190. 190

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro भिक्खुbhik·khu भगवन्तंbha·ga·van·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

    When he said this, one of the mendicants said to the Buddha,

  191. 191

    “सक्काsak·kā पन,pa·na भन्ते,bhan·te उपमंu·pa·maṃ कातुन्”ति?kā·tun

    “sakkā pana, bhante, upamaṁ kātun”ti?

    “But sir, is it possible to give a simile?”

  192. 192

    “सक्का,sak·kā भिक्खू”तिbhik·khū भगवाbha·ga·vā अवोच।a·vo·ca

    “Sakkā, bhikkhū”ti bhagavā avoca.

    “It’s possible,” said the Buddha.

  193. 193

    “सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī सत्तहिsat·ta·hi रतनेहिra·ta·ne·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to चतूहिca·tū·hi चca इद्धीहिid·dhī·hi ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ सुखंsu·khaṃ सोमनस्संso·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    “Seyyathāpi, bhikkhave, rājā cakkavattī sattahi ratanehi samannāgato catūhi ca iddhīhi tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti.

    “Suppose there was a king, a wheel-turning monarch who possessed seven treasures and four blessings, and experienced pleasure and happiness because of them.

  194. 194

    कतमेहिka·ta·me·hi सत्तहि?sat·ta·hi

    Katamehi sattahi?

    What seven?

  195. 195

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धावसित्तस्सmud·dhā·va·sit·tas·sa तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the पन्नरसेpan·na·ra·se सीसंन्हातस्सsī·saṃn·hā·tas·sa उपोसथिकस्सu·po·sa·thi·kas·sa उपरिपासादवरगतस्सu·pa·ri·pā·sā·da·va·ra·ga·tas·sa दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पातुभवतिpā·tu·bha·va·ti सहस्सारंsa·has·sā·raṃ सनेमिकंsa·ne·mi·kaṃ सनाभिकंsa·nā·bhi·kaṃ सब्बाकारपरिपूरं।sab·bā·kā·ra·pa·ri·pū·raṃ

    Idha, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ.

    It’s when, on the fifteenth day sabbath, an anointed aristocratic king has bathed his head and gone upstairs in the royal longhouse to observe the sabbath. And the heavenly wheel-treasure appears to him, with a thousand spokes, with rim and hub, complete in every detail.

  196. 196

    तंtaṃ दिस्वानdis·vā·na रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धावसित्तस्सmud·dhā·va·sit·tas·sa एवंe·vaṃ होति:ho·ti

    Taṁ disvāna rañño khattiyassa muddhāvasittassa evaṁ hoti:

    Seeing this, the king thinks,

  197. 197

    ‘सुतंsu·taṃ खोkho पनpa·na मेतंme·taṃ यस्सyas·sa रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धावसित्तस्सmud·dhā·va·sit·tas·sa तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the पन्नरसेpan·na·ra·se सीसंन्हातस्सsī·saṃn·hā·tas·sa उपोसथिकस्सu·po·sa·thi·kas·sa उपरिपासादवरगतस्सu·pa·ri·pā·sā·da·va·ra·ga·tas·sa दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पातुभवतिpā·tu·bha·va·ti सहस्सारंsa·has·sā·raṃ सनेमिकंsa·ne·mi·kaṃ सनाभिकंsa·nā·bhi·kaṃ सब्बाकारपरिपूरं,sab·bā·kā·ra·pa·ri·pū·raṃ सोso होतिho·ti राजाrā·jā चक्कवत्तीति।cak·ka·vat·tī·ti

    ‘sutaṁ kho pana metaṁ yassa rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ, so hoti rājā cakkavattīti.

    ‘I have heard that when the heavenly wheel-treasure appears to a king in this way, he becomes a wheel-turning monarch.

  198. 198

    अस्संas·saṃ नुnu खोkho अहंa·haṃ राजाrā·jā चक्कवत्ती’ति?cak·ka·vat·tī

    Assaṁ nu kho ahaṁ rājā cakkavattī’ti?

    Am I then a wheel-turning monarch?’

  199. 199

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धावसित्तोmud·dhā·va·sit·to वामेनvā·me·na हत्थेनhat·the·na भिङ्कारंbhiṅ·kā·raṃ गहेत्वाga·het·vā दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na हत्थेनhat·the·na चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ अब्भुक्किरति:ab·bhuk·ki·ra·ti

    Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhāvasitto vāmena hatthena bhiṅkāraṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṁ abbhukkirati:

    Then the anointed aristocratic king, taking a ceremonial vase in his left hand, besprinkled the wheel-treasure with his right hand, saying,

  200. 200

    ‘पवत्ततुpa·vat·ta·tu भवंbha·vaṃ चक्करतनं,cak·ka·ra·ta·naṃ अभिविजिनातुa·bhi·vi·ji·nā·tu भवंbha·vaṃ चक्करतनन्’ति।cak·ka·ra·ta·nan

    ‘pavattatu bhavaṁ cakkaratanaṁ, abhivijinātu bhavaṁ cakkaratanan’ti.

    ‘Roll forth, O wheel-treasure! Triumph, O wheel-treasure!’

  201. 201

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पुरत्थिमंpu·rat·thi·maṃ दिसंdi·saṃ पवत्तति।pa·vat·ta·ti अन्वदेवan·va·de·va राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya यस्मिंyas·miṃ खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पदेसेpa·de·se चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पतिट्ठातिpa·tiṭ·ṭhā·ti तत्थtat·tha राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī वासंvā·saṃ उपेतिu·pe·ti सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya

    Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ puratthimaṁ disaṁ pavattati. Anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāti tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upeti saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.

    Then the wheel-treasure rolls toward the east. And the king follows it together with his army of four divisions. In whatever place the wheel-treasure stands still, there the king comes to stay together with his army.

  202. 202

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरत्थिमायpu·rat·thi·mā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानोpa·ṭi·rā·jā·no तेte राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:

    And any opposing rulers of the eastern quarter come to the wheel-turning monarch and say,

  203. 203

    ‘एहिe·hi खो,kho महाराज।ma·hā·rā·ja स्वागतंsvā·ga·taṃ ते,te महाराज।ma·hā·rā·ja सकंsa·kaṃ ते,te महाराज।ma·hā·rā·ja अनुसास,a·nu·sā·sa महाराजा’ति।ma·hā·rā·jā

    ‘ehi kho, mahārāja. Svāgataṁ te, mahārāja. Sakaṁ te, mahārāja. Anusāsa, mahārājā’ti.

    ‘Come, Great King! Welcome, Great King! We are yours, Great King, instruct us.’

  204. 204

    राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī एवमाह:e·va·mā·ha

    Rājā cakkavattī evamāha:

    The wheel-turning monarch says,

  205. 205

    ‘पाणोpā·ṇo नna हन्तब्बो,han·tab·bo अदिन्नंa·din·naṃ नादातब्बं,nā·dā·tab·baṃ कामेसुमिच्छाkā·me·su·mic·chā नna चरितब्बा,ca·ri·tab·bā मुसाmu·sā नna भासितब्बा,bhā·si·tab·bā मज्जंmaj·jaṃ नna पातब्बं,pā·tab·baṃ यथाभुत्तञ्चya·thā·bhut·tañ·ca भुञ्जथा’ति।bhuñ·ja·thā

    ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.

    ‘Do not kill living creatures. Do not steal. Do not commit sexual misconduct. Do not lie. Do not drink liquor. Maintain the current level of taxation.’

  206. 206

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरत्थिमायpu·rat·thi·mā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानोpa·ṭi·rā·jā·no तेte रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अनुयन्ताa·nu·yan·tā भवन्ति।bha·van·ti

    Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti.

    And so the opposing rulers of the eastern quarter become his vassals.

  207. 207

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पुरत्थिमंpu·rat·thi·maṃ समुद्दंsa·mud·daṃ अज्झोगाहेत्वाaj·jho·gā·het·vā पच्चुत्तरित्वाpac·cut·ta·rit·vā दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ दिसंdi·saṃ पवत्ततिpa·vat·ta·ti …पे…pe

    Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ puratthimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṁ disaṁ pavattati …pe…

    Then the wheel-treasure, having plunged into the eastern ocean and emerged again, rolls toward the south. …

  208. 208

    दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ समुद्दंsa·mud·daṃ अज्झोगाहेत्वाaj·jho·gā·het·vā पच्चुत्तरित्वाpac·cut·ta·rit·vā पच्छिमंpac·chi·maṃ दिसंdi·saṃ पवत्ततिpa·vat·ta·ti …पे…pe

    dakkhiṇaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṁ disaṁ pavattati …pe…

    Having plunged into the southern ocean and emerged again, it rolls toward the west. …

  209. 209

    पच्छिमंpac·chi·maṃ समुद्दंsa·mud·daṃ अज्झोगाहेत्वाaj·jho·gā·het·vā पच्चुत्तरित्वाpac·cut·ta·rit·vā उत्तरंut·ta·raṃ दिसंdi·saṃ पवत्ततिpa·vat·ta·ti अन्वदेवan·va·de·va राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya यस्मिंyas·miṃ खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पदेसेpa·de·se चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पतिट्ठातिpa·tiṭ·ṭhā·ti तत्थtat·tha राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī वासंvā·saṃ उपेतिu·pe·ti सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya

    pacchimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṁ disaṁ pavattati anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāti tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upeti saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.

    Having plunged into the western ocean and emerged again, it rolls toward the north, followed by the king together with his army of four divisions. In whatever place the wheel-treasure stands still, there the king comes to stay together with his army.

  210. 210

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve उत्तरायut·ta·rā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानोpa·ṭi·rā·jā·no तेte राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:

    And any opposing rulers of the northern quarter come to the wheel-turning monarch and say,

  211. 211

    ‘एहिe·hi खो,kho महाराज।ma·hā·rā·ja स्वागतंsvā·ga·taṃ ते,te महाराज।ma·hā·rā·ja सकंsa·kaṃ ते,te महाराज।ma·hā·rā·ja अनुसास,a·nu·sā·sa महाराजा’ति।ma·hā·rā·jā

    ‘ehi kho, mahārāja. Svāgataṁ te, mahārāja. Sakaṁ te, mahārāja. Anusāsa, mahārājā’ti.

    ‘Come, Great King! Welcome, Great King! We are yours, Great King, instruct us.’

  212. 212

    राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī एवमाह:e·va·mā·ha

    Rājā cakkavattī evamāha:

    The wheel-turning monarch says,

  213. 213

    ‘पाणोpā·ṇo नna हन्तब्बो,han·tab·bo अदिन्नंa·din·naṃ नादातब्बं,nā·dā·tab·baṃ कामेसुमिच्छाkā·me·su·mic·chā नna चरितब्बा,ca·ri·tab·bā मुसाmu·sā नna भासितब्बा,bhā·si·tab·bā मज्जंmaj·jaṃ नna पातब्बं;pā·tab·baṃ यथाभुत्तञ्चya·thā·bhut·tañ·ca भुञ्जथा’ति।bhuñ·ja·thā

    ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ; yathābhuttañca bhuñjathā’ti.

    ‘Do not kill living creatures. Do not steal. Do not commit sexual misconduct. Do not lie. Do not drink liquor. Maintain the current level of taxation.’

  214. 214

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve उत्तरायut·ta·rā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानोpa·ṭi·rā·jā·no तेte रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अनुयन्ताa·nu·yan·tā भवन्ति।bha·van·ti

    Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti.

    And so the opposing rulers of the eastern quarter become his vassals.

  215. 215

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ अभिविजिनित्वाa·bhi·vi·ji·nit·vā तमेवta·me·va राजधानिंrā·ja·dhā·niṃ पच्चागन्त्वाpac·cā·gan·tvā रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अन्तेपुरद्वारेan·te·pu·rad·vā·re अक्खाहतंak·khā·ha·taṃ मञ्ञेmañ·ñe तिट्ठतिtiṭ·ṭha·ti रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अन्तेपुरद्वारंan·te·pu·rad·vā·raṃ उपसोभयमानं।u·pa·so·bha·ya·mā·naṃ

    Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ abhivijinitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre akkhāhataṁ maññe tiṭṭhati rañño cakkavattissa antepuradvāraṁ upasobhayamānaṁ.

    And then the wheel-treasure, having triumphed over this land surrounded by ocean, returns to the royal capital. There it stands still at the gate to the royal compound as if fixed to an axle, illuminating the royal compound.

  216. 216

    रञ्ञो,rañ·ño भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati.

    Such is the wheel-treasure that appears to the wheel-turning monarch.

  217. 217

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa हत्थिरतनंhat·thi·ra·ta·naṃ पातुभवति—pā·tu·bha·va·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa hatthiratanaṁ pātubhavati—

    Next, the elephant-treasure appears to the wheel-turning monarch.

  218. 218

    सब्बसेतोsab·ba·se·to सत्तप्पतिट्ठोsat·tap·pa·tiṭ·ṭho इद्धिमाid·dhi·mā वेहासङ्गमोve·hā·saṅ·ga·mo उपोसथोu·po·sa·tho नामnā·ma नागराजा।nā·ga·rā·jā

    sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposatho nāma nāgarājā.

    It was an all-white sky-walker with psychic power, touching the ground in seven places, a king of elephants named Sabbath.

  219. 219

    तंtaṃ दिस्वानdis·vā·na रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa चित्तंcit·taṃ पसीदति:pa·sī·da·ti

    Taṁ disvāna rañño cakkavattissa cittaṁ pasīdati:

    Seeing him, the king was impressed,

  220. 220

    ‘भद्दकंbhad·da·kaṃ वतva·ta भोbho हत्थियानं,hat·thi·yā·naṃ सचेsa·ce दमथंda·ma·thaṃ उपेय्या’ति।u·pey·yā

    ‘bhaddakaṁ vata bho hatthiyānaṁ, sace damathaṁ upeyyā’ti.

    ‘This would truly be a fine elephant vehicle, if he would submit to taming.’

  221. 221

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve हत्थिरतनंhat·thi·ra·ta·naṃ सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma भद्दोbhad·do हत्थाजानीयोhat·thā·jā·nī·yo दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ सुपरिदन्तोsu·pa·ri·dan·to एवमेवe·va·me·va दमथंda·ma·thaṃ उपेति।u·pe·ti

    Atha kho taṁ, bhikkhave, hatthiratanaṁ seyyathāpi nāma bhaddo hatthājānīyo dīgharattaṁ suparidanto evameva damathaṁ upeti.

    Then the elephant-treasure submitted to taming, as if he were a fine thoroughbred elephant that had been tamed for a long time.

  222. 222

    भूतपुब्बं,bhū·ta·pub·baṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī तमेवta·me·va हत्थिरतनंhat·thi·ra·ta·naṃ वीमंसमानोvī·maṃ·sa·mā·no पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ अभिरुहित्वाa·bhi·ru·hit·vā समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ अनुसंयायित्वाa·nu·saṃ·yā·yit·vā तमेवta·me·va राजधानिंrā·ja·dhā·niṃ पच्चागन्त्वाpac·cā·gan·tvā पातरासमकासि।pā·ta·rā·sa·ma·kā·si

    Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva hatthiratanaṁ vīmaṁsamāno pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anusaṁyāyitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā pātarāsamakāsi.

    Once it so happened that the wheel-turning monarch, testing that same elephant-treasure, mounted him in the morning and traversed the land surrounded by ocean before returning to the royal capital in time for breakfast.

  223. 223

    रञ्ञो,rañ·ño भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ हत्थिरतनंhat·thi·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ hatthiratanaṁ pātubhavati.

    Such is the elephant-treasure that appears to the wheel-turning monarch.

  224. 224

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अस्सरतनंas·sa·ra·ta·naṃ पातुभवति—pā·tu·bha·va·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa assaratanaṁ pātubhavati—

    Next, the horse-treasure appears to the wheel-turning monarch.

  225. 225

    सब्बसेतोsab·ba·se·to काळसीसोkā·ḷa·sī·so मुञ्जकेसोmuñ·ja·ke·so इद्धिमाid·dhi·mā वेहासङ्गमोve·hā·saṅ·ga·mo वलाहकोva·lā·ha·ko नामnā·ma अस्सराजा।as·sa·rā·jā

    sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo valāhako nāma assarājā.

    It was an all-white sky-walker with psychic power, with head of black and mane like woven reeds, a royal steed named Thundercloud.

  226. 226

    तंtaṃ दिस्वानdis·vā·na रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa चित्तंcit·taṃ पसीदति:pa·sī·da·ti

    Taṁ disvāna rañño cakkavattissa cittaṁ pasīdati:

    Seeing him, the king was impressed,

  227. 227

    ‘भद्दकंbhad·da·kaṃ वतva·ta भोbho अस्सयानं,as·sa·yā·naṃ सचेsa·ce दमथंda·ma·thaṃ उपेय्या’ति।u·pey·yā

    ‘bhaddakaṁ vata bho assayānaṁ, sace damathaṁ upeyyā’ti.

    ‘This would truly be a fine horse vehicle, if he would submit to taming.’

  228. 228

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अस्सरतनंas·sa·ra·ta·naṃ सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma भद्दोbhad·do अस्साजानीयोas·sā·jā·nī·yo दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ सुपरिदन्तोsu·pa·ri·dan·to एवमेवe·va·me·va दमथंda·ma·thaṃ उपेति।u·pe·ti

    Atha kho taṁ, bhikkhave, assaratanaṁ seyyathāpi nāma bhaddo assājānīyo dīgharattaṁ suparidanto evameva damathaṁ upeti.

    Then the horse-treasure submitted to taming, as if he were a fine thoroughbred horse that had been tamed for a long time.

  229. 229

    भूतपुब्बं,bhū·ta·pub·baṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī तमेवta·me·va अस्सरतनंas·sa·ra·ta·naṃ वीमंसमानोvī·maṃ·sa·mā·no पुब्बण्हसमयंpub·baṇ·ha·sa·ma·yaṃ अभिरुहित्वाa·bhi·ru·hit·vā समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ अनुसंयायित्वाa·nu·saṃ·yā·yit·vā तमेवta·me·va राजधानिंrā·ja·dhā·niṃ पच्चागन्त्वाpac·cā·gan·tvā पातरासमकासि।pā·ta·rā·sa·ma·kā·si

    Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva assaratanaṁ vīmaṁsamāno pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anusaṁyāyitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā pātarāsamakāsi.

    Once it so happened that the wheel-turning monarch, testing that same horse-treasure, mounted him in the morning and traversed the land surrounded by ocean before returning to the royal capital in time for breakfast.

  230. 230

    रञ्ञो,rañ·ño भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ अस्सरतनंas·sa·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ assaratanaṁ pātubhavati.

    Such is the horse-treasure that appears to the wheel-turning monarch.

  231. 231

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa मणिरतनंma·ṇi·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa maṇiratanaṁ pātubhavati.

    Next, the jewel-treasure appears to the wheel-turning monarch.

  232. 232

    सोso होतिho·ti मणिma·ṇi वेळुरियोve·ḷu·ri·yo सुभोsu·bho जातिमाjā·ti·mā अट्ठंसोaṭ·ṭhaṃ·so सुपरिकम्मकतो।su·pa·ri·kam·ma·ka·to

    So hoti maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato.

    It is a beryl gem that’s naturally lustrous, eight-faceted, well-worked.

  233. 233

    तस्सtas·sa खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve मणिरतनस्सma·ṇi·ra·ta·nas·sa आभाā·bhā समन्ताsa·man·tā योजनंyo·ja·naṃ फुटाphu·ṭā होति।ho·ti

    Tassa kho pana, bhikkhave, maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṁ phuṭā hoti.

    And the radiance of that jewel spreads all-round for a league.

  234. 234

    भूतपुब्बं,bhū·ta·pub·baṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī तमेवta·me·va मणिरतनंma·ṇi·ra·ta·naṃ वीमंसमानोvī·maṃ·sa·mā·no चतुरङ्गिनिंca·tu·raṅ·gi·niṃ सेनंse·naṃ सन्नय्हित्वाsan·nay·hit·vā मणिंma·ṇiṃ धजग्गंdha·jag·gaṃ आरोपेत्वाā·ro·pet·vā रत्तन्धकारतिमिसायrat·tan·dha·kā·ra·ti·mi·sā·ya पायासि।pā·yā·si

    Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva maṇiratanaṁ vīmaṁsamāno caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā maṇiṁ dhajaggaṁ āropetvā rattandhakāratimisāya pāyāsi.

    Once it so happened that the wheel-turning monarch, testing that same jewel-treasure, mobilized his army of four divisions and, with the jewel hoisted on his banner, set out in the dark of the night.

  235. 235

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve समन्ताsa·man·tā गामाgā·mā अहेसुंa·he·suṃ तेte तेनोभासेनte·no·bhā·se·na कम्मन्तेkam·man·te पयोजेसुंpa·yo·je·suṃ ‘दिवा’तिdi·vā मञ्ञमाना।mañ·ña·mā·nā

    Ye kho pana, bhikkhave, samantā gāmā ahesuṁ te tenobhāsena kammante payojesuṁ ‘divā’ti maññamānā.

    Then the villagers around them set off to work, thinking that it was day.

  236. 236

    रञ्ञो,rañ·ño भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ मणिरतनंma·ṇi·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ maṇiratanaṁ pātubhavati.

    Such is the jewel-treasure that appears to the wheel-turning monarch.

  237. 237

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa इत्थिरतनंit·thi·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa itthiratanaṁ pātubhavati.

    Next, the woman-treasure appears to the wheel-turning monarch.

  238. 238

    साsā अभिरूपाa·bhi·rū·pā दस्सनीयाdas·sa·nī·yā पासादिकाpā·sā·di·kā परमायpa·ra·mā·ya वण्णपोक्खरतायvaṇ·ṇa·pok·kha·ra·tā·ya समन्नागताsa·man·nā·ga·tā नातिदीघाnā·ti·dī·ghā नातिरस्साnā·ti·ras·sā नातिकिसाnā·ti·ki·sā नातिथूलाnā·ti·thū·lā नातिकाळिकाnā·ti·kā·ḷi·kā नाच्चोदाता,nāc·co·dā·tā अतिक्कन्ताa·tik·kan·tā मानुसंmā·nu·saṃ वण्णं,vaṇ·ṇaṃ अप्पत्ताap·pat·tā दिब्बंdib·baṃ वण्णं।vaṇ·ṇaṃ

    Sā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷikā nāccodātā, atikkantā mānusaṁ vaṇṇaṁ, appattā dibbaṁ vaṇṇaṁ.

    She is attractive, good-looking, lovely, of surpassing beauty. She’s neither too tall nor too short; neither too thin nor too fat; neither too dark nor too light. She outdoes human beauty without reaching heavenly beauty.

  239. 239

    तस्सtas·sa खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve इत्थिरतनस्सit·thi·ra·ta·nas·sa एवरूपोe·va·rū·po कायसम्फस्सोkā·ya·sam·phas·so होति,ho·ti सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma तूलपिचुनोtū·la·pi·cu·no वाvā कप्पासपिचुनोkap·pā·sa·pi·cu·no वा।vā

    Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā.

    And her touch is like a tuft of cotton-wool or kapok.

  240. 240

    तस्सtas·sa खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve इत्थिरतनस्सit·thi·ra·ta·nas·sa सीतेsī·te उण्हानिuṇ·hā·ni गत्तानिgat·tā·ni होन्ति,hon·ti उण्हेuṇ·he सीतानिsī·tā·ni गत्तानिgat·tā·ni होन्ति।hon·ti

    Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti, uṇhe sītāni gattāni honti.

    When it’s cool her limbs are warm, and when it’s warm her limbs are cool.

  241. 241

    तस्सtas·sa खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve इत्थिरतनस्सit·thi·ra·ta·nas·sa कायतोkā·ya·to चन्दनगन्धोcan·da·na·gan·dho वायति,vā·ya·ti मुखतोmu·kha·to उप्पलगन्धोup·pa·la·gan·dho वायति।vā·ya·ti

    Tassa kho pana, bhikkhave, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho vāyati.

    The fragrance of sandal floats from her body, and lotus from her mouth.

  242. 242

    तंtaṃ खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve इत्थिरतनंit·thi·ra·ta·naṃ रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa पुब्बुट्ठायिनीpub·buṭ·ṭhā·yi·nī होतिho·ti पच्छानिपातिनीpac·chā·ni·pā·ti·nī किङ्कारपटिस्साविनीkiṅ·kā·ra·pa·ṭis·sā·vi·nī मनापचारिनीma·nā·pa·cā·ri·nī पियवादिनी।pi·ya·vā·di·nī

    Taṁ kho pana, bhikkhave, itthiratanaṁ rañño cakkavattissa pubbuṭṭhāyinī hoti pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī.

    She gets up before the king and goes to bed after him, and is obliging, behaving nicely and speaking politely.

  243. 243

    तंtaṃ खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve इत्थिरतनंit·thi·ra·ta·naṃ राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ मनसापिma·na·sā·pi नोno अतिचरति,a·ti·ca·ra·ti कुतोku·to पनpa·na कायेन?kā·ye·na

    Taṁ kho pana, bhikkhave, itthiratanaṁ rājānaṁ cakkavattiṁ manasāpi no aticarati, kuto pana kāyena?

    The woman-treasure does not betray the wheel-turning monarch even in thought, still less in deed.

  244. 244

    रञ्ञो,rañ·ño भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ इत्थिरतनंit·thi·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ itthiratanaṁ pātubhavati.

    Such is the woman-treasure who appears to the wheel-turning monarch.

  245. 245

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa गहपतिरतनंga·ha·pa·ti·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa gahapatiratanaṁ pātubhavati.

    Next, the householder-treasure appears to the wheel-turning monarch.

  246. 246

    तस्सtas·sa कम्मविपाकजंkam·ma·vi·pā·ka·jaṃ दिब्बचक्खुdib·ba·cak·khu पातुभवति,pā·tu·bha·va·ti येनye·na निधिंni·dhiṃ पस्सतिpas·sa·ti सस्सामिकम्पिsas·sā·mi·kam·pi अस्सामिकम्पि।as·sā·mi·kam·pi

    Tassa kammavipākajaṁ dibbacakkhu pātubhavati, yena nidhiṁ passati sassāmikampi assāmikampi.

    The power of clairvoyance manifests in him as a result of past deeds, by which he sees treasure troves, both owned and ownerless.

  247. 247

    सोso राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाह:e·va·mā·ha

    So rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāha:

    He approaches the wheel-turning monarch and says,

  248. 248

    ‘अप्पोस्सुक्कोap·pos·suk·ko त्वं,tvaṃ देव,de·va होहि।ho·hi अहंa·haṃ तेte धनेनdha·ne·na धनकरणीयंdha·na·ka·ra·ṇī·yaṃ करिस्सामी’ति।ka·ris·sā·mī

    ‘appossukko tvaṁ, deva, hohi. Ahaṁ te dhanena dhanakaraṇīyaṁ karissāmī’ti.

    ‘Relax, Your Majesty. I will take care of the treasury.’

  249. 249

    भूतपुब्बं,bhū·ta·pub·baṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī तमेवta·me·va गहपतिरतनंga·ha·pa·ti·ra·ta·naṃ वीमंसमानोvī·maṃ·sa·mā·no नावंnā·vaṃ अभिरुहित्वाa·bhi·ru·hit·vā मज्झेmaj·jhe गङ्गायgaṅ·gā·ya नदियाna·di·yā सोतंso·taṃ ओगाहित्वाo·gā·hit·vā गहपतिरतनंga·ha·pa·ti·ra·ta·naṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī tameva gahapatiratanaṁ vīmaṁsamāno nāvaṁ abhiruhitvā majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṁ ogāhitvā gahapatiratanaṁ etadavoca:

    Once it so happened that the wheel-turning monarch, testing that same householder-treasure, boarded a boat and sailed to the middle of the Ganges River. Then he said to the householder-treasure,

  250. 250

    ‘अत्थोat·tho मे,me गहपति,ga·ha·pa·ti हिरञ्ञसुवण्णेना’ति।hi·rañ·ña·su·vaṇ·ṇe·nā

    ‘attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’ti.

    ‘Householder, I need gold, both coined and uncoined.’

  251. 251

    ‘तेनte·na हि,hi महाराज,ma·hā·rā·ja एकंe·kaṃ तीरंtī·raṃ नावाnā·vā उपेतू’ति।u·pe·tū

    ‘Tena hi, mahārāja, ekaṁ tīraṁ nāvā upetū’ti.

    ‘Well then, Great King, draw the boat up to one shore.’

  252. 252

    ‘इधेवi·dhe·va मे,me गहपति,ga·ha·pa·ti अत्थोat·tho हिरञ्ञसुवण्णेना’ति।hi·rañ·ña·su·vaṇ·ṇe·nā

    ‘Idheva me, gahapati, attho hiraññasuvaṇṇenā’ti.

    ‘It’s right here, householder, that I need gold, both coined and uncoined.’

  253. 253

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve गहपतिरतनंga·ha·pa·ti·ra·ta·naṃ उभोहिu·bho·hi हत्थेहिhat·the·hi उदकेu·da·ke ओमसित्वाo·ma·sit·vā पूरंpū·raṃ हिरञ्ञसुवण्णस्सhi·rañ·ña·su·vaṇ·ṇas·sa कुम्भिंkum·bhiṃ उद्धरित्वाud·dha·rit·vā राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho taṁ, bhikkhave, gahapatiratanaṁ ubhohi hatthehi udake omasitvā pūraṁ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṁ uddharitvā rājānaṁ cakkavattiṁ etadavoca:

    Then that householder-treasure, immersing both hands in the water, pulled up a pot full of gold, both coined and uncoined, and said to the king,

  254. 254

    ‘अलमेत्तावता,a·la·met·tā·va·tā महाराज।ma·hā·rā·ja कतमेत्तावता,ka·ta·met·tā·va·tā महाराज।ma·hā·rā·ja पूजितमेत्तावता,pū·ji·ta·met·tā·va·tā महाराजा’ति।ma·hā·rā·jā

    ‘alamettāvatā, mahārāja. Katamettāvatā, mahārāja. Pūjitamettāvatā, mahārājā’ti.

    ‘Is this sufficient, Great King? Has enough been done, Great King, enough offered?’

  255. 255

    राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī एवमाह:e·va·mā·ha

    Rājā cakkavattī evamāha:

    The wheel-turning monarch said,

  256. 256

    ‘अलमेत्तावता,a·la·met·tā·va·tā गहपति।ga·ha·pa·ti कतमेत्तावता,ka·ta·met·tā·va·tā गहपति।ga·ha·pa·ti पूजितमेत्तावता,pū·ji·ta·met·tā·va·tā गहपती’ति।ga·ha·pa·tī

    ‘alamettāvatā, gahapati. Katamettāvatā, gahapati. Pūjitamettāvatā, gahapatī’ti.

    ‘That is sufficient, householder. Enough has been done, enough offered.’

  257. 257

    रञ्ञो,rañ·ño भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ गहपतिरतनंga·ha·pa·ti·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ gahapatiratanaṁ pātubhavati.

    Such is the householder-treasure that appears to the wheel-turning monarch.

  258. 258

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa परिणायकरतनंpa·ri·ṇā·ya·ka·ra·ta·naṃ पातुभवति—pā·tu·bha·va·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rañño cakkavattissa pariṇāyakaratanaṁ pātubhavati—

    Next, the commander-treasure appears to the wheel-turning monarch.

  259. 259

    पण्डितोpaṇ·ḍi·to ब्यत्तोbyat·to मेधावीme·dhā·vī पटिबलोpa·ṭi·ba·lo राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपयापेतब्बंu·pa·yā·pe·tab·baṃ उपयापेतुंu·pa·yā·pe·tuṃ अपयापेतब्बंa·pa·yā·pe·tab·baṃ अपयापेतुंa·pa·yā·pe·tuṃ ठपेतब्बंṭha·pe·tab·baṃ ठपेतुं।ṭha·pe·tuṃ

    paṇḍito byatto medhāvī paṭibalo rājānaṁ cakkavattiṁ upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ apayāpetabbaṁ apayāpetuṁ ṭhapetabbaṁ ṭhapetuṁ.

    He is astute, competent, intelligent, and capable regarding who should be ushered in to the king’s presence, who should be ushered out, and who should be kept by his side.

  260. 260

    सोso राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाह:e·va·mā·ha

    So rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāha:

    He approaches the wheel-turning monarch and says,

  261. 261

    ‘अप्पोस्सुक्कोap·pos·suk·ko त्वं,tvaṃ देव,de·va होहि।ho·hi अहमनुसासिस्सामी’ति।a·ha·ma·nu·sā·sis·sā·mī

    ‘appossukko tvaṁ, deva, hohi. Ahamanusāsissāmī’ti.

    ‘Relax, Your Majesty. I shall issue instructions.’

  262. 262

    रञ्ञो,rañ·ño भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa एवरूपंe·va·rū·paṃ परिणायकरतनंpa·ri·ṇā·ya·ka·ra·ta·naṃ पातुभवति।pā·tu·bha·va·ti

    Rañño, bhikkhave, cakkavattissa evarūpaṁ pariṇāyakaratanaṁ pātubhavati.

    Such is the commander-treasure that appears to the wheel-turning monarch.

  263. 263

    राजा,rā·jā भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī इमेहिi·me·hi सत्तहिsat·ta·hi रतनेहिra·ta·ne·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

    Rājā, bhikkhave, cakkavattī imehi sattahi ratanehi samannāgato hoti.

    These are the seven treasures possessed by a wheel-turning monarch.

  264. 264

    कतमाहिka·ta·mā·hi चतूहिca·tū·hi इद्धीहि?id·dhī·hi

    Katamāhi catūhi iddhīhi?

    And what are the four blessings?

  265. 265

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī अभिरूपोa·bhi·rū·po होतिho·ti दस्सनीयोdas·sa·nī·yo पासादिकोpā·sā·di·ko परमायpa·ra·mā·ya वण्णपोक्खरतायvaṇ·ṇa·pok·kha·ra·tā·ya समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अतिवियa·ti·vi·ya अञ्ञेहिañ·ñe·hi मनुस्सेहि।ma·nus·se·hi

    Idha, bhikkhave, rājā cakkavattī abhirūpo hoti dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi.

    A wheel-turning monarch is attractive, good-looking, lovely, of surpassing beauty, more so than other humans.

  266. 266

    राजा,rā·jā भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī इमायi·mā·ya पठमायpa·ṭha·mā·ya इद्धियाid·dhi·yā समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

    Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato hoti.

    This is the first blessing.

  267. 267

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī दीघायुकोdī·ghā·yu·ko होतिho·ti चिरट्ठितिकोci·raṭ·ṭhi·ti·ko अतिवियa·ti·vi·ya अञ्ञेहिañ·ñe·hi मनुस्सेहि।ma·nus·se·hi

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi.

    Furthermore, he is long-lived, more so than other humans.

  268. 268

    राजा,rā·jā भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī इमायi·mā·ya दुतियायdu·ti·yā·ya इद्धियाid·dhi·yā समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

    Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato hoti.

    This is the second blessing.

  269. 269

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī अप्पाबाधोap·pā·bā·dho होतिho·ti अप्पातङ्कोap·pā·taṅ·ko समवेपाकिनियाsa·ma·ve·pā·ki·ni·yā गहणियाga·ha·ṇi·yā समन्नागतोsa·man·nā·ga·to नातिसीतायnā·ti·sī·tā·ya नाच्चुण्हायnāc·cuṇ·hā·ya अतिवियa·ti·vi·ya अञ्ञेहिañ·ñe·hi मनुस्सेहि।ma·nus·se·hi

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi.

    Furthermore, he is rarely ill or unwell, and his stomach digests well, being neither too hot nor too cold, more so than other humans.

  270. 270

    राजा,rā·jā भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī इमायi·mā·ya ततियायta·ti·yā·ya इद्धियाid·dhi·yā समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

    Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato hoti.

    This is the third blessing.

  271. 271

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī ब्राह्मणगहपतिकानंbrāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·kā·naṃ पियोpi·yo होतिho·ti मनापो।ma·nā·po

    Puna caparaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo hoti manāpo.

    Furthermore, a wheel-turning monarch is as dear and beloved to the brahmins and householders

  272. 272

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पिताpi·tā पुत्तानंput·tā·naṃ पियोpi·yo होतिho·ti मनापो;ma·nā·po

    Seyyathāpi, bhikkhave, pitā puttānaṁ piyo hoti manāpo;

    as a father is to his children.

  273. 273

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī ब्राह्मणगहपतिकानंbrāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·kā·naṃ पियोpi·yo होतिho·ti मनापो।ma·nā·po

    evameva kho, bhikkhave, rājā cakkavattī brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo hoti manāpo.

    (Pāli only)

  274. 274

    रञ्ञोपि,rañ·ño·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa ब्राह्मणगहपतिकाbrāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·kā पियाpi·yā होन्तिhon·ti मनापा।ma·nā·pā

    Raññopi, bhikkhave, cakkavattissa brāhmaṇagahapatikā piyā honti manāpā.

    And the brahmins and householders are as dear to the wheel-turning monarch

  275. 275

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पितुpi·tu पुत्ताput·tā पियाpi·yā होन्तिhon·ti मनापा;ma·nā·pā

    Seyyathāpi, bhikkhave, pitu puttā piyā honti manāpā;

    as children are to their father.

  276. 276

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोपिrañ·ño·pi चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa ब्राह्मणगहपतिकाbrāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·kā पियाpi·yā होन्तिhon·ti मनापा।ma·nā·pā

    evameva kho, bhikkhave, raññopi cakkavattissa brāhmaṇagahapatikā piyā honti manāpā.

    (Pāli only)

  277. 277

    भूतपुब्बं,bhū·ta·pub·baṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनायse·nā·ya उय्यानभूमिंuy·yā·na·bhū·miṃ निय्यासि।niy·yā·si

    Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā cakkavattī caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṁ niyyāsi.

    Once it so happened that a wheel-turning monarch went with his army of four divisions to visit a park.

  278. 278

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve ब्राह्मणगहपतिकाbrāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·kā राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    Atha kho, bhikkhave, brāhmaṇagahapatikā rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:

    Then the brahmins and householders went up to him and said,

  279. 279

    ‘अतरमानो,a·ta·ra·mā·no देव,de·va याहिyā·hi यथाya·thā तंtaṃ मयंma·yaṃ चिरतरंci·ra·ta·raṃ पस्सेय्यामा’ति।pas·sey·yā·mā

    ‘ataramāno, deva, yāhi yathā taṁ mayaṁ cirataraṁ passeyyāmā’ti.

    ‘Slow down, Your Majesty, so we may see you longer!’

  280. 280

    राजापि,rā·jā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī सारथिंsā·ra·thiṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Rājāpi, bhikkhave, cakkavattī sārathiṁ āmantesi:

    And the king addressed his charioteer,

  281. 281

    ‘अतरमानो,a·ta·ra·mā·no सारथि,sā·ra·thi पेसेहिpe·se·hi यथाya·thā मंmaṃ ब्राह्मणगहपतिकाbrāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·kā चिरतरंci·ra·ta·raṃ पस्सेय्युन्’ति।pas·sey·yun

    ‘ataramāno, sārathi, pesehi yathā maṁ brāhmaṇagahapatikā cirataraṁ passeyyun’ti.

    ‘Drive slowly, charioteer, so I can see the brahmins and householders longer!’

  282. 282

    राजा,rā·jā भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī इमायi·mā·ya चतुत्थायca·tut·thā·ya इद्धियाid·dhi·yā समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

    Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāya catutthāya iddhiyā samannāgato hoti.

    This is the fourth blessing.

  283. 283

    राजा,rā·jā भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī इमाहिi·mā·hi चतूहिca·tū·hi इद्धीहिid·dhī·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to होति।ho·ti

    Rājā, bhikkhave, cakkavattī imāhi catūhi iddhīhi samannāgato hoti.

    These are the four blessings possessed by a wheel-turning monarch.

  284. 284

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथ,mañ·ña·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve

    Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

    What do you think, mendicants?

  285. 285

    अपिa·pi नुnu खोkho राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī इमेहिi·me·hi सत्तहिsat·ta·hi रतनेहिra·ta·ne·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to इमाहिi·mā·hi चतूहिca·tū·hi चca इद्धीहिid·dhī·hi ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ सुखंsu·khaṃ सोमनस्संso·ma·nas·saṃ पटिसंवेदियेथा”ति?pa·ṭi·saṃ·ve·di·ye·thā

    api nu kho rājā cakkavattī imehi sattahi ratanehi samannāgato imāhi catūhi ca iddhīhi tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvediyethā”ti?

    Would a wheel-turning monarch who possessed these seven treasures and these four blessings experience pleasure and happiness because of them?”

  286. 286

    “एकमेकेनपि,e·ka·me·ke·na·pi भन्ते,bhan·te रतनेनra·ta·ne·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ सुखंsu·khaṃ सोमनस्संso·ma·nas·saṃ पटिसंवेदियेथ,pa·ṭi·saṃ·ve·di·ye·tha कोko पनpa·na वादोvā·do सत्तहिsat·ta·hi रतनेहिra·ta·ne·hi चतूहिca·tū·hi चca इद्धीही”ति?id·dhī·hī

    “Ekamekenapi, bhante, ratanena samannāgato rājā cakkavattī tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvediyetha, ko pana vādo sattahi ratanehi catūhi ca iddhīhī”ti?

    “Sir, a wheel-turning monarch who possessed even a single one of these treasures would experience pleasure and happiness because of that, let alone all seven treasures and four blessings!”

  287. 287

    अथa·tha खोkho भगवाbha·ga·vā परित्तंpa·rit·taṃ पाणिमत्तंpā·ṇi·mat·taṃ पासाणंpā·sā·ṇaṃ गहेत्वाga·het·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho bhagavā parittaṁ pāṇimattaṁ pāsāṇaṁ gahetvā bhikkhū āmantesi:

    Then the Buddha, picking up a stone the size of his palm, addressed the mendicants,

  288. 288

    “तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथ,mañ·ña·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve

    “Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

    “What do you think, mendicants?

  289. 289

    कतमोka·ta·mo नुnu खोkho महन्ततरो—योma·han·ta·ta·ro चायंcā·yaṃ मयाma·yā परित्तोpa·rit·to पाणिमत्तोpā·ṇi·mat·to पासाणोpā·sā·ṇo गहितोga·hi·to योyo चca हिमवाhi·ma·vā पब्बतराजा”ति?pab·ba·ta·rā·jā

    katamo nu kho mahantataro—yo cāyaṁ mayā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito yo ca himavā pabbatarājā”ti?

    Which is bigger: the stone the size of my palm that I’ve picked up, or the Himalayas, the king of mountains?”

  290. 290

    “अप्पमत्तकोap·pa·mat·ta·ko अयं,a·yaṃ भन्ते,bhan·te भगवताbha·ga·va·tā परित्तोpa·rit·to पाणिमत्तोpā·ṇi·mat·to पासाणोpā·sā·ṇo गहितो;ga·hi·to हिमवन्तंhi·ma·van·taṃ पब्बतराजानंpab·ba·ta·rā·jā·naṃ उपनिधायu·pa·ni·dhā·ya सङ्खम्पिsaṅ·kham·pi नna उपेति;u·pe·ti कलभागम्पिka·la·bhā·gam·pi नna उपेति;u·pe·ti उपनिधम्पिu·pa·ni·dham·pi नna उपेती”ति।u·pe·tī

    “Appamattako ayaṁ, bhante, bhagavatā paritto pāṇimatto pāsāṇo gahito; himavantaṁ pabbatarājānaṁ upanidhāya saṅkhampi na upeti; kalabhāgampi na upeti; upanidhampi na upetī”ti.

    “Sir, the stone you’ve picked up is tiny. Compared to the Himalayas, it doesn’t count, it’s not worth a fraction, there’s no comparison.”

  291. 291

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve यंyaṃ राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī सत्तहिsat·ta·hi रतनेहिra·ta·ne·hi समन्नागतोsa·man·nā·ga·to चतूहिca·tū·hi चca इद्धीहिid·dhī·hi ततोनिदानंta·to·ni·dā·naṃ सुखंsu·khaṃ सोमनस्संso·ma·nas·saṃ पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti तंtaṃ दिब्बस्सdib·bas·sa सुखस्सsu·khas·sa उपनिधायu·pa·ni·dhā·ya सङ्खम्पिsaṅ·kham·pi नna उपेति;u·pe·ti कलभागम्पिka·la·bhā·gam·pi नna उपेति;u·pe·ti उपनिधम्पिu·pa·ni·dham·pi नna उपेति।u·pe·ti

    “Evameva kho, bhikkhave, yaṁ rājā cakkavattī sattahi ratanehi samannāgato catūhi ca iddhīhi tatonidānaṁ sukhaṁ somanassaṁ paṭisaṁvedeti taṁ dibbassa sukhassa upanidhāya saṅkhampi na upeti; kalabhāgampi na upeti; upanidhampi na upeti.

    “In the same way, compared to the happiness of heaven, the pleasure and happiness experienced by a wheel-turning monarch due to those seven treasures and those four blessings doesn’t even count, it’s not even a fraction, there’s no comparison.

  292. 292

    सsa खोkho सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve पण्डितोpaṇ·ḍi·to सचेsa·ce कदाचिka·dā·ci करहचिka·ra·ha·ci दीघस्सdī·ghas·sa अद्धुनोad·dhu·no अच्चयेनac·ca·ye·na मनुस्सत्तंma·nus·sat·taṃ आगच्छति,ā·gac·cha·ti यानिyā·ni तानिtā·ni उच्चाकुलानि—uc·cā·ku·lā·ni

    Sa kho so, bhikkhave, paṇḍito sace kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena manussattaṁ āgacchati, yāni tāni uccākulāni—

    And suppose that astute person, after a very long time, returned to the human realm.

  293. 293

    खत्तियमहासालकुलंkhat·ti·ya·ma·hā·sā·la·ku·laṃ वाvā ब्राह्मणमहासालकुलंbrāh·ma·ṇa·ma·hā·sā·la·ku·laṃ वाvā गहपतिमहासालकुलंga·ha·pa·ti·ma·hā·sā·la·ku·laṃ वाvā तथारूपेta·thā·rū·pe कुलेku·le पच्चाजायतिpac·cā·jā·ya·ti अड्ढेaḍ·ḍhe महद्धनेma·had·dha·ne महाभोगेma·hā·bho·ge पहूतजातरूपरजतेpa·hū·ta·jā·ta·rū·pa·ra·ja·te पहूतवित्तूपकरणेpa·hū·ta·vit·tū·pa·ka·ra·ṇe पहूतधनधञ्ञे।pa·hū·ta·dha·na·dhañ·ñe

    khattiyamahāsālakulaṁ vā brāhmaṇamahāsālakulaṁ vā gahapatimahāsālakulaṁ vā tathārūpe kule paccājāyati aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe.

    They’d be reborn in a well-to-do family of aristocrats, brahmins, or householders—rich, affluent, and wealthy, with lots of gold and silver, lots of property and assets, and lots of money and grain.

  294. 294

    सोso चca होतिho·ti अभिरूपोa·bhi·rū·po दस्सनीयोdas·sa·nī·yo पासादिकोpā·sā·di·ko परमायpa·ra·mā·ya वण्णपोक्खरतायvaṇ·ṇa·pok·kha·ra·tā·ya समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to लाभीlā·bhī अन्नस्सan·nas·sa पानस्सpā·nas·sa वत्थस्सvat·thas·sa यानस्सyā·nas·sa मालागन्धविलेपनस्सmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·nas·sa सेय्यावसथपदीपेय्यस्स।sey·yā·va·sa·tha·pa·dī·pey·yas·sa

    So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa.

    And they’d be attractive, good-looking, lovely, of surpassing beauty. They’d get to have food, drink, clothes, and vehicles; garlands, fragrance, and makeup; and a bed, house, and lighting.

  295. 295

    सोso कायेनkā·ye·na सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरति,ca·ra·ti वाचायvā·cā·ya सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरति,ca·ra·ti मनसाma·na·sā सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरति।ca·ra·ti

    So kāyena sucaritaṁ carati, vācāya sucaritaṁ carati, manasā sucaritaṁ carati.

    And they do good things by way of body, speech, and mind.

  296. 296

    सोso कायेनkā·ye·na सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वा,ca·rit·vā वाचायvā·cā·ya सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वा,ca·rit·vā मनसाma·na·sā सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वा,ca·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    So kāyena sucaritaṁ caritvā, vācāya sucaritaṁ caritvā, manasā sucaritaṁ caritvā, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    When their body breaks up, after death, they’re reborn in a good place, a heavenly realm.

  297. 297

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve अक्खधुत्तोak·kha·dhut·to पठमेनेवpa·ṭha·me·ne·va कटग्गहेनka·ṭag·ga·he·na महन्तंma·han·taṃ भोगक्खन्धंbho·gak·khan·dhaṃ अधिगच्छेय्य;a·dhi·gac·chey·ya

    Seyyathāpi, bhikkhave, akkhadhutto paṭhameneva kaṭaggahena mahantaṁ bhogakkhandhaṁ adhigaccheyya;

    Suppose a gambler was to win a big pile of money with the first winning hand.

  298. 298

    अप्पमत्तकोap·pa·mat·ta·ko सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve कटग्गहोka·ṭag·ga·ho यंyaṃ सोso अक्खधुत्तोak·kha·dhut·to पठमेनेवpa·ṭha·me·ne·va कटग्गहेनka·ṭag·ga·he·na महन्तंma·han·taṃ भोगक्खन्धंbho·gak·khan·dhaṃ अधिगच्छेय्य।a·dhi·gac·chey·ya

    appamattako so, bhikkhave, kaṭaggaho yaṁ so akkhadhutto paṭhameneva kaṭaggahena mahantaṁ bhogakkhandhaṁ adhigaccheyya.

    Such a winning hand is trivial compared to

  299. 299

    अथa·tha खोkho अयमेवa·ya·me·va ततोta·to महन्ततरोma·han·ta·ta·ro कटग्गहोka·ṭag·ga·ho यंyaṃ सोso पण्डितोpaṇ·ḍi·to कायेनkā·ye·na सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वा,ca·rit·vā वाचायvā·cā·ya सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वा,ca·rit·vā मनसाma·na·sā सुचरितंsu·ca·ri·taṃ चरित्वाca·rit·vā कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपज्जति।u·pa·paj·ja·ti

    Atha kho ayameva tato mahantataro kaṭaggaho yaṁ so paṇḍito kāyena sucaritaṁ caritvā, vācāya sucaritaṁ caritvā, manasā sucaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

    the winning hand whereby an astute person, when their body breaks up, after death, is reborn in a good place, a heavenly realm.

  300. 300

    अयं,a·yaṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve केवलाke·va·lā परिपूराpa·ri·pū·rā पण्डितभूमी”ति।paṇ·ḍi·ta·bhū·mī

    Ayaṁ, bhikkhave, kevalā paripūrā paṇḍitabhūmī”ti.

    This is the total fulfillment of the astute person’s level.”

  301. 301

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  302. 302

    अत्तमनाat·ta·ma·nā तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुन्ति।a·bhi·nan·dun·ti

    Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.

  303. 303

    बालपण्डितसुत्तंbā·la·paṇ·ḍi·ta·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ नवमं।na·va·maṃ

    Bālapaṇḍitasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.