Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 94 मज्झिमनिकाय 94

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Ghoṭamukhasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 94

    Majjhima Nikāya 94

    Middle Discourses 94

  2. 2

    घोटमुखसुत्तgho·ṭa·mu·kha·sut·ta

    Ghoṭamukhasutta

    With Ghoṭamukha

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ आयस्माā·yas·mā उदेनोu·de·no बाराणसियंbā·rā·ṇa·si·yaṃ विहरतिvi·ha·ra·ti खेमियम्बवने।khe·mi·yam·ba·va·ne

    ekaṁ samayaṁ āyasmā udeno bārāṇasiyaṁ viharati khemiyambavane.

    At one time Venerable Udena was staying near Varanasi in the Khemiya Mango Grove.

  5. 5

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na घोटमुखोgho·ṭa·mu·kho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo बाराणसिंbā·rā·ṇa·siṃ अनुप्पत्तोa·nup·pat·to होतिho·ti केनचिदेवke·na·ci·de·va करणीयेन।ka·ra·ṇī·ye·na

    Tena kho pana samayena ghoṭamukho brāhmaṇo bārāṇasiṁ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena.

    Now at that time the brahmin Ghoṭamukha had arrived at Varanasi on some business.

  6. 6

    अथa·tha खोkho घोटमुखोgho·ṭa·mu·kho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo जङ्घाविहारंjaṅ·ghā·vi·hā·raṃ अनुचङ्कममानोa·nu·caṅ·ka·ma·mā·no अनुविचरमानोa·nu·vi·ca·ra·mā·no येनye·na खेमियम्बवनंkhe·mi·yam·ba·va·naṃ तेनुपसङ्कमि।te·nu·pa·saṅ·ka·mi

    Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena khemiyambavanaṁ tenupasaṅkami.

    Then as he was going for a walk he went to the Khemiya Mango Grove.

  7. 7

    तेनte·na खोkho पनpa·na समयेनsa·ma·ye·na आयस्माā·yas·mā उदेनोu·de·no अब्भोकासेab·bho·kā·se चङ्कमति।caṅ·ka·ma·ti

    Tena kho pana samayena āyasmā udeno abbhokāse caṅkamati.

    At that time Venerable Udena was walking mindfully in the open air.

  8. 8

    अथa·tha खोkho घोटमुखोgho·ṭa·mu·kho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo येनायस्माye·nā·yas·mā उदेनोu·de·no तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā आयस्मताā·yas·ma·tā उदेनेनu·de·ne·na सद्धिंsad·dhiṃ सम्मोदि।sam·mo·di

    Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo yenāyasmā udeno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā udenena saddhiṁ sammodi.

    Ghoṭamukha approached and exchanged greetings with him.

  9. 9

    सम्मोदनीयंsam·mo·da·nī·yaṃ कथंka·thaṃ सारणीयंsā·ra·ṇī·yaṃ वीतिसारेत्वाvī·ti·sā·ret·vā आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ उदेनंu·de·naṃ चङ्कमन्तंcaṅ·ka·man·taṃ अनुचङ्कममानोa·nu·caṅ·ka·ma·mā·no एवमाह:e·va·mā·ha

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā āyasmantaṁ udenaṁ caṅkamantaṁ anucaṅkamamāno evamāha:

    Walking alongside Udena, he said,

  10. 10

    “अम्भोam·bho समण,sa·ma·ṇa ‘नत्थिnat·thi धम्मिकोdham·mi·ko परिब्बजो’—pa·rib·ba·jo

    “ambho samaṇa, ‘natthi dhammiko paribbajo’—

    “My ascetic, there is no such thing as a principled renunciate life;

  11. 11

    एवंe·vaṃ मेme एत्थet·tha होति।ho·ti

    evaṁ me ettha hoti.

    that’s what I think.

  12. 12

    तञ्चtañ·ca खोkho भवन्तरूपानंbha·van·ta·rū·pā·naṃ वाvā अदस्सना,a·das·sa·nā योyo वाvā पनेत्थpa·net·tha धम्मो”ति।dham·mo

    Tañca kho bhavantarūpānaṁ vā adassanā, yo vā panettha dhammo”ti.

    Yet I have not seen honorable ones such as yourself, or a relevant teaching.”

  13. 13

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te आयस्माā·yas·mā उदेनोu·de·no चङ्कमाcaṅ·ka·mā ओरोहित्वाo·ro·hit·vā विहारंvi·hā·raṃ पविसित्वाpa·vi·sit·vā पञ्ञत्तेpañ·ñat·te आसनेā·sa·ne निसीदि।ni·sī·di

    Evaṁ vutte, āyasmā udeno caṅkamā orohitvā vihāraṁ pavisitvā paññatte āsane nisīdi.

    When he said this, Udena stepped down from the walking path, entered his dwelling, and sat down on the seat spread out.

  14. 14

    घोटमुखोपिgho·ṭa·mu·kho·pi खोkho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo चङ्कमाcaṅ·ka·mā ओरोहित्वाo·ro·hit·vā विहारंvi·hā·raṃ पविसित्वाpa·vi·sit·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ अट्ठासि।aṭ·ṭhā·si

    Ghoṭamukhopi kho brāhmaṇo caṅkamā orohitvā vihāraṁ pavisitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

    Ghoṭamukha also stepped down from the walking path and entered the dwelling, where he stood to one side.

  15. 15

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ ठितंṭhi·taṃ खोkho घोटमुखंgho·ṭa·mu·khaṃ ब्राह्मणंbrāh·ma·ṇaṃ आयस्माā·yas·mā उदेनोu·de·no एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho ghoṭamukhaṁ brāhmaṇaṁ āyasmā udeno etadavoca:

    Udena said to him,

  16. 16

    “संविज्जन्तिsaṃ·vij·jan·ti खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa आसनानि।ā·sa·nā·ni

    “saṁvijjanti kho, brāhmaṇa, āsanāni.

    “There are seats, brahmin.

  17. 17

    सचेsa·ce आकङ्खसि,ā·kaṅ·kha·si निसीदा”ति।ni·sī·dā

    Sace ākaṅkhasi, nisīdā”ti.

    Please sit if you wish.”

  18. 18

    “एतदेवe·ta·de·va खोkho पनpa·na मयंma·yaṃ भोतोbho·to उदेनस्सu·de·nas·sa आगमयमानाā·ga·ma·ya·mā·nā निसीदाम।ni·sī·dā·ma

    “Etadeva kho pana mayaṁ bhoto udenassa āgamayamānā nisīdāma.

    “I was just waiting for you to sit down.

  19. 19

    कथञ्हिka·thañ·hi नामnā·ma मादिसोmā·di·so पुब्बेpub·be अनिमन्तितोa·ni·man·ti·to आसनेā·sa·ne निसीदितब्बंni·sī·di·tab·baṃ मञ्ञेय्या”ति?mañ·ñey·yā

    Kathañhi nāma mādiso pubbe animantito āsane nisīditabbaṁ maññeyyā”ti?

    For how on earth could one such as I presume to sit first without being invited?”

  20. 20

    अथa·tha खोkho घोटमुखोgho·ṭa·mu·kho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ नीचंnī·caṃ आसनंā·sa·naṃ गहेत्वाga·het·vā एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसीदि।ni·sī·di

    Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.

    Then he took a low seat and sat to one side,

  21. 21

    एकमन्तंe·ka·man·taṃ निसिन्नोni·sin·no खोkho घोटमुखोgho·ṭa·mu·kho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ उदेनंu·de·naṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Ekamantaṁ nisinno kho ghoṭamukho brāhmaṇo āyasmantaṁ udenaṁ etadavoca:

    where he said,

  22. 22

    “अम्भोam·bho समण,sa·ma·ṇa ‘नत्थिnat·thi धम्मिकोdham·mi·ko परिब्बजो’—pa·rib·ba·jo

    “ambho samaṇa, ‘natthi dhammiko paribbajo’—

    “My ascetic, there is no such thing as a principled renunciate life;

  23. 23

    एवंe·vaṃ मेme एत्थet·tha होति।ho·ti

    evaṁ me ettha hoti.

    that’s what I think.

  24. 24

    तञ्चtañ·ca खोkho भवन्तरूपानंbha·van·ta·rū·pā·naṃ वाvā अदस्सना,a·das·sa·nā योyo वाvā पनेत्थpa·net·tha धम्मो”ति।dham·mo

    Tañca kho bhavantarūpānaṁ vā adassanā, yo vā panettha dhammo”ti.

    Yet I have not seen worthy ones such as yourself, or a relevant teaching.”

  25. 25

    “सचेsa·ce खोkho पनpa·na मेme त्वं,tvaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अनुञ्ञेय्यंa·nuñ·ñey·yaṃ अनुजानेय्यासि,a·nu·jā·ney·yā·si पटिक्कोसितब्बञ्चpa·ṭik·ko·si·tab·bañ·ca पटिक्कोसेय्यासि;pa·ṭik·ko·sey·yā·si यस्सyas·sa चca पनpa·na मेme भासितस्सbhā·si·tas·sa अत्थंat·thaṃ नna जानेय्यासि,jā·ney·yā·si ममंयेवma·maṃ·ye·va तत्थtat·tha उत्तरिut·ta·ri पटिपुच्छेय्यासि:pa·ṭi·puc·chey·yā·si

    “Sace kho pana me tvaṁ, brāhmaṇa, anuññeyyaṁ anujāneyyāsi, paṭikkositabbañca paṭikkoseyyāsi; yassa ca pana me bhāsitassa atthaṁ na jāneyyāsi, mamaṁyeva tattha uttari paṭipuccheyyāsi:

    “Brahmin, we can discuss this. But only if you grant what should be granted, and reject what should be rejected. And if you ask me the meaning of anything you don’t understand, saying:

  26. 26

    ‘इदं,i·daṃ भोbho उदेन,u·de·na कथं,ka·thaṃ इमस्सi·mas·sa क्वत्थो’ति?kvat·tho एवंe·vaṃ कत्वाkat·vā सियाsi·yā नोno एत्थet·tha कथासल्लापो”ति।ka·thā·sal·lā·po

    ‘idaṁ, bho udena, kathaṁ, imassa kvattho’ti? Evaṁ katvā siyā no ettha kathāsallāpo”ti.

    ‘Sir, why is this? What does that mean?’”

  27. 27

    “अनुञ्ञेय्यंa·nuñ·ñey·yaṃ ख्वाहंkhvā·haṃ भोतोbho·to उदेनस्सu·de·nas·sa अनुजानिस्सामि,a·nu·jā·nis·sā·mi पटिक्कोसितब्बञ्चpa·ṭik·ko·si·tab·bañ·ca पटिक्कोसिस्सामि;pa·ṭik·ko·sis·sā·mi यस्सyas·sa चca पनाहंpa·nā·haṃ भोतोbho·to उदेनस्सu·de·nas·sa भासितस्सbhā·si·tas·sa अत्थंat·thaṃ नna जानिस्सामि,jā·nis·sā·mi भवन्तंयेवbha·van·taṃ·ye·va तत्थtat·tha उदेनंu·de·naṃ उत्तरिut·ta·ri पटिपुच्छिस्सामि:pa·ṭi·puc·chis·sā·mi ‘इदं,i·daṃ भोbho उदेन,u·de·na कथं,ka·thaṃ इमस्सi·mas·sa क्वत्थो’ति?kvat·tho एवंe·vaṃ कत्वाkat·vā होतुho·tu नोno एत्थet·tha कथासल्लापो”ति।ka·thā·sal·lā·po

    “Anuññeyyaṁ khvāhaṁ bhoto udenassa anujānissāmi, paṭikkositabbañca paṭikkosissāmi; yassa ca panāhaṁ bhoto udenassa bhāsitassa atthaṁ na jānissāmi, bhavantaṁyeva tattha udenaṁ uttari paṭipucchissāmi: ‘idaṁ, bho udena, kathaṁ, imassa kvattho’ti? Evaṁ katvā hotu no ettha kathāsallāpo”ti.

    “Let us discuss this. I will do as you say.”

  28. 28

    “चत्तारोमे,cat·tā·ro·me ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलाpug·ga·lā सन्तोsan·to संविज्जमानाsaṃ·vij·ja·mā·nā लोकस्मिं।lo·kas·miṃ

    “Cattārome, brāhmaṇa, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.

    “Brahmin, these four individuals are found in the world.

  29. 29

    कतमेka·ta·me चत्तारो?cat·tā·ro

    Katame cattāro?

    What four?

  30. 30

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po होतिho·ti अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।at·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Idha, brāhmaṇa, ekacco puggalo attantapo hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto.

    One individual mortifies themselves, committed to the practice of mortifying themselves.

  31. 31

    इधi·dha पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo परन्तपोpa·ran·ta·po होतिho·ti परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo parantapo hoti paraparitāpanānuyogamanuyutto.

    One individual mortifies others, committed to the practice of mortifying others.

  32. 32

    इधi·dha पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po चca होतिho·ti अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोat·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to परन्तपोpa·ran·ta·po चca परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.

    One individual mortifies themselves and others, committed to the practice of mortifying themselves and others.

  33. 33

    इधi·dha पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo नेवत्तन्तपोne·vat·tan·ta·po होतिho·ti नात्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तो,nāt·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to नna परन्तपोpa·ran·ta·po नna परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Idha pana, brāhmaṇa, ekacco puggalo nevattantapo hoti nāttaparitāpanānuyogamanuyutto, na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.

    One individual doesn’t mortify either themselves or others, committed to the practice of not mortifying themselves or others.

  34. 34

    सोso अनत्तन्तपोa·nat·tan·ta·po अपरन्तपोa·pa·ran·ta·po दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me निच्छातोnic·chā·to निब्बुतोnib·bu·to सीतीभूतोsī·tī·bhū·to सुखप्पटिसंवेदीsu·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī ब्रह्मभूतेनbrah·ma·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरति।vi·ha·ra·ti

    So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

    They live without wishes in this very life, quenched, cooled, experiencing bliss, with self become divine.

  35. 35

    इमेसं,i·me·saṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa चतुन्नंca·tun·naṃ पुग्गलानंpug·ga·lā·naṃ कतमोka·ta·mo तेte पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ आराधेती”ति?ā·rā·dhe·tī

    Imesaṁ, brāhmaṇa, catunnaṁ puggalānaṁ katamo te puggalo cittaṁ ārādhetī”ti?

    Which one of these four individuals do you like the sound of?”

  36. 36

    “य्वायं,yvā·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोat·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to अयंa·yaṃ मेme पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ नाराधेति;nā·rā·dhe·ti

    “Yvāyaṁ, bho udena, puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto ayaṁ me puggalo cittaṁ nārādheti;

    “Worthy Udena, I don’t like the sound of the first three individuals.

  37. 37

    योपायं,yo·pā·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo परन्तपोpa·ran·ta·po परपरितापनानुयोगमनुयुत्तोpa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to अयम्पिa·yam·pi मेme पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ नाराधेति;nā·rā·dhe·ti

    yopāyaṁ, bho udena, puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto ayampi me puggalo cittaṁ nārādheti;

    (Pāli only)

  38. 38

    योपायं,yo·pā·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po चca अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोat·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to परन्तपोpa·ran·ta·po चca परपरितापनानुयोगमनुयुत्तोpa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to अयम्पिa·yam·pi मेme पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ नाराधेति;nā·rā·dhe·ti

    yopāyaṁ, bho udena, puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto ayampi me puggalo cittaṁ nārādheti;

    (Pāli only)

  39. 39

    योyo चca खोkho अयं,a·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo नेवत्तन्तपोne·vat·tan·ta·po नात्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोnāt·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to नna परन्तपोpa·ran·ta·po नna परपरितापनानुयोगमनुयुत्तोpa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to सोso अनत्तन्तपोa·nat·tan·ta·po अपरन्तपोa·pa·ran·ta·po दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me निच्छातोnic·chā·to निब्बुतोnib·bu·to सीतीभूतोsī·tī·bhū·to सुखप्पटिसंवेदीsu·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī ब्रह्मभूतेनbrah·ma·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरति।vi·ha·ra·ti

    yo ca kho ayaṁ, bho udena, puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

    (Pāli only)

  40. 40

    अयमेवa·ya·me·va मेme पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ आराधेती”ति।ā·rā·dhe·tī

    Ayameva me puggalo cittaṁ ārādhetī”ti.

    I only like the sound of the last individual, who doesn’t mortify either themselves or others.”

  41. 41

    “कस्माkas·mā पनpa·na ते,te ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa इमेi·me तयोta·yo पुग्गलाpug·ga·lā चित्तंcit·taṃ नाराधेन्ती”ति?nā·rā·dhen·tī

    “Kasmā pana te, brāhmaṇa, ime tayo puggalā cittaṁ nārādhentī”ti?

    “But why don’t you like the sound of those three individuals?”

  42. 42

    “य्वायं,yvā·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोat·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to सोso अत्तानंat·tā·naṃ सुखकामंsu·kha·kā·maṃ दुक्खपटिक्कूलंduk·kha·pa·ṭik·kū·laṃ आतापेतिā·tā·pe·ti परितापेति;pa·ri·tā·pe·ti

    “Yvāyaṁ, bho udena, puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto so attānaṁ sukhakāmaṁ dukkhapaṭikkūlaṁ ātāpeti paritāpeti;

    “Worthy Udena, the individual who mortifies themselves does so even though they want to be happy and recoil from pain.

  43. 43

    इमिनाi·mi·nā मेme अयंa·yaṃ पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ नाराधेति।nā·rā·dhe·ti

    iminā me ayaṁ puggalo cittaṁ nārādheti.

    That’s why I don’t like the sound of that individual.

  44. 44

    योपायं,yo·pā·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo परन्तपोpa·ran·ta·po परपरितापनानुयोगमनुयुत्तोpa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to सोso परंpa·raṃ सुखकामंsu·kha·kā·maṃ दुक्खपटिक्कूलंduk·kha·pa·ṭik·kū·laṃ आतापेतिā·tā·pe·ti परितापेति;pa·ri·tā·pe·ti

    Yopāyaṁ, bho udena, puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto so paraṁ sukhakāmaṁ dukkhapaṭikkūlaṁ ātāpeti paritāpeti;

    The individual who mortifies others does so even though others want to be happy and recoil from pain.

  45. 45

    इमिनाi·mi·nā मेme अयंa·yaṃ पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ नाराधेति।nā·rā·dhe·ti

    iminā me ayaṁ puggalo cittaṁ nārādheti.

    That’s why I don’t like the sound of that individual.

  46. 46

    योपायं,yo·pā·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po चca अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोat·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to परन्तपोpa·ran·ta·po चca परपरितापनानुयोगमनुयुत्तोpa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to सोso अत्तानञ्चat·tā·nañ·ca परञ्चpa·rañ·ca सुखकामंsu·kha·kā·maṃ दुक्खपटिक्कूलंduk·kha·pa·ṭik·kū·laṃ आतापेतिā·tā·pe·ti परितापेति;pa·ri·tā·pe·ti

    Yopāyaṁ, bho udena, puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto so attānañca parañca sukhakāmaṁ dukkhapaṭikkūlaṁ ātāpeti paritāpeti;

    The individual who mortifies themselves and others does so even though both themselves and others want to be happy and recoil from pain.

  47. 47

    इमिनाi·mi·nā मेme अयंa·yaṃ पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ नाराधेति।nā·rā·dhe·ti

    iminā me ayaṁ puggalo cittaṁ nārādheti.

    That’s why I don’t like the sound of that individual.

  48. 48

    योyo चca खोkho अयं,a·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo नेवत्तन्तपोne·vat·tan·ta·po नात्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोnāt·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to नna परन्तपोpa·ran·ta·po नna परपरितापनानुयोगमनुयुत्तोpa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to सोso अनत्तन्तपोa·nat·tan·ta·po अपरन्तपोa·pa·ran·ta·po दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me निच्छातोnic·chā·to निब्बुतोnib·bu·to सीतीभूतोsī·tī·bhū·to सुखप्पटिसंवेदीsu·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī ब्रह्मभूतेनbrah·ma·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरति,vi·ha·ra·ti सोso अत्तानञ्चat·tā·nañ·ca परञ्चpa·rañ·ca सुखकामंsu·kha·kā·maṃ दुक्खपटिक्कूलंduk·kha·pa·ṭik·kū·laṃ नेवne·va आतापेतिā·tā·pe·ti नna परितापेति;pa·ri·tā·pe·ti

    Yo ca kho ayaṁ, bho udena, puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati, so attānañca parañca sukhakāmaṁ dukkhapaṭikkūlaṁ neva ātāpeti na paritāpeti;

    The individual who doesn’t mortify either themselves or others—living without wishes, quenched, cooled, experiencing bliss, with self become divine—does not torment themselves or others, both of whom want to be happy and recoil from pain.

  49. 49

    इमिनाi·mi·nā मेme अयंa·yaṃ पुग्गलोpug·ga·lo चित्तंcit·taṃ आराधेती”ति।ā·rā·dhe·tī

    iminā me ayaṁ puggalo cittaṁ ārādhetī”ti.

    That’s why I like the sound of that individual.”

  50. 50

    “द्वेमा,dve·mā ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa परिसा।pa·ri·sā

    “Dvemā, brāhmaṇa, parisā.

    “There are, brahmin, these two groups of people.

  51. 51

    कतमाka·ta·mā द्वे?dve

    Katamā dve?

    What two?

  52. 52

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चाe·kac·cā परिसाpa·ri·sā सारत्तरत्ताsā·rat·ta·rat·tā मणिकुण्डलेसुma·ṇi·kuṇ·ḍa·le·su पुत्तभरियंput·ta·bha·ri·yaṃ परियेसति,pa·ri·ye·sa·ti दासिदासंdā·si·dā·saṃ परियेसति,pa·ri·ye·sa·ti खेत्तवत्थुंkhet·ta·vat·thuṃ परियेसति,pa·ri·ye·sa·ti जातरूपरजतंjā·ta·rū·pa·ra·ja·taṃ परियेसति।pa·ri·ye·sa·ti

    Idha, brāhmaṇa, ekaccā parisā sārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṁ pariyesati, dāsidāsaṁ pariyesati, khettavatthuṁ pariyesati, jātarūparajataṁ pariyesati.

    There’s one group of people who, being obsessed with jeweled earrings, seeks partners and children, male and female bondservants, fields and lands, and gold and currency.

  53. 53

    इधi·dha पन,pa·na ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चाe·kac·cā परिसाpa·ri·sā असारत्तरत्ताa·sā·rat·ta·rat·tā मणिकुण्डलेसुma·ṇi·kuṇ·ḍa·le·su पुत्तभरियंput·ta·bha·ri·yaṃ पहाय,pa·hā·ya दासिदासंdā·si·dā·saṃ पहाय,pa·hā·ya खेत्तवत्थुंkhet·ta·vat·thuṃ पहाय,pa·hā·ya जातरूपरजतंjā·ta·rū·pa·ra·ja·taṃ पहाय,pa·hā·ya अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिता।pab·ba·ji·tā

    Idha pana, brāhmaṇa, ekaccā parisā asārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṁ pahāya, dāsidāsaṁ pahāya, khettavatthuṁ pahāya, jātarūparajataṁ pahāya, agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā.

    And there’s another group of people who, not being obsessed with jeweled earrings, has given up partner and children, male and female bondservants, fields and lands, and gold and currency, and goes forth from the lay life to homelessness.

  54. 54

    स्वायं,svā·yaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo नेवत्तन्तपोne·vat·tan·ta·po नात्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोnāt·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to नna परन्तपोpa·ran·ta·po नna परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Svāyaṁ, brāhmaṇa, puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.

    Now, brahmin, that individual who doesn’t mortify either themselves or others—

  55. 55

    सोso अनत्तन्तपोa·nat·tan·ta·po अपरन्तपोa·pa·ran·ta·po दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me निच्छातोnic·chā·to निब्बुतोnib·bu·to सीतीभूतोsī·tī·bhū·to सुखप्पटिसंवेदीsu·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī ब्रह्मभूतेनbrah·ma·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरति।vi·ha·ra·ti

    So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

    (Pāli only)

  56. 56

    इधi·dha कतमंka·ta·maṃ त्वं,tvaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलंpug·ga·laṃ कतमायka·ta·mā·ya परिसायpa·ri·sā·ya बहुलंba·hu·laṃ समनुपस्ससि—sa·ma·nu·pas·sa·si

    Idha katamaṁ tvaṁ, brāhmaṇa, puggalaṁ katamāya parisāya bahulaṁ samanupassasi—

    in which of these two groups of people do you usually find such an individual?”

  57. 57

    याyā चायंcā·yaṃ परिसाpa·ri·sā सारत्तरत्ताsā·rat·ta·rat·tā मणिकुण्डलेसुma·ṇi·kuṇ·ḍa·le·su पुत्तभरियंput·ta·bha·ri·yaṃ परियेसतिpa·ri·ye·sa·ti दासिदासंdā·si·dā·saṃ परियेसतिpa·ri·ye·sa·ti खेत्तवत्थुंkhet·ta·vat·thuṃ परियेसतिpa·ri·ye·sa·ti जातरूपरजतंjā·ta·rū·pa·ra·ja·taṃ परियेसति,pa·ri·ye·sa·ti याyā चायंcā·yaṃ परिसाpa·ri·sā असारत्तरत्ताa·sā·rat·ta·rat·tā मणिकुण्डलेसुma·ṇi·kuṇ·ḍa·le·su पुत्तभरियंput·ta·bha·ri·yaṃ पहायpa·hā·ya दासिदासंdā·si·dā·saṃ पहायpa·hā·ya खेत्तवत्थुंkhet·ta·vat·thuṃ पहायpa·hā·ya जातरूपरजतंjā·ta·rū·pa·ra·ja·taṃ पहायpa·hā·ya अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिता”ति?pab·ba·ji·tā

    yā cāyaṁ parisā sārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṁ pariyesati dāsidāsaṁ pariyesati khettavatthuṁ pariyesati jātarūparajataṁ pariyesati, yā cāyaṁ parisā asārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṁ pahāya dāsidāsaṁ pahāya khettavatthuṁ pahāya jātarūparajataṁ pahāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā”ti?

    (Pāli only)

  58. 58

    “य्वायं,yvā·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na पुग्गलोpug·ga·lo नेवत्तन्तपोne·vat·tan·ta·po नात्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तोnāt·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to नna परन्तपोpa·ran·ta·po नna परपरितापनानुयोगमनुयुत्तोpa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to सोso अनत्तन्तपोa·nat·tan·ta·po अपरन्तपोa·pa·ran·ta·po दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me निच्छातोnic·chā·to निब्बुतोnib·bu·to सीतीभूतोsī·tī·bhū·to सुखप्पटिसंवेदीsu·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī ब्रह्मभूतेनbrah·ma·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरति;vi·ha·ra·ti

    “Yvāyaṁ, bho udena, puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati;

    “I usually find such an individual in

  59. 59

    इमाहंi·mā·haṃ पुग्गलंpug·ga·laṃ यायंyā·yaṃ परिसाpa·ri·sā असारत्तरत्ताa·sā·rat·ta·rat·tā मणिकुण्डलेसुma·ṇi·kuṇ·ḍa·le·su पुत्तभरियंput·ta·bha·ri·yaṃ पहायpa·hā·ya दासिदासंdā·si·dā·saṃ पहायpa·hā·ya खेत्तवत्थुंkhet·ta·vat·thuṃ पहायpa·hā·ya जातरूपरजतंjā·ta·rū·pa·ra·ja·taṃ पहायpa·hā·ya अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिताpab·ba·ji·tā इमिस्संi·mis·saṃ परिसायंpa·ri·sā·yaṃ बहुलंba·hu·laṃ समनुपस्सामी”ति।sa·ma·nu·pas·sā·mī

    imāhaṁ puggalaṁ yāyaṁ parisā asārattarattā maṇikuṇḍalesu puttabhariyaṁ pahāya dāsidāsaṁ pahāya khettavatthuṁ pahāya jātarūparajataṁ pahāya agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā imissaṁ parisāyaṁ bahulaṁ samanupassāmī”ti.

    the group that has gone forth from the lay life to homelessness.”

  60. 60

    “इदानेवi·dā·ne·va खोkho पनpa·na ते,te ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa भासितं:bhā·si·taṃ ‘मयंma·yaṃ एवंe·vaṃ आजानाम—ā·jā·nā·ma

    “Idāneva kho pana te, brāhmaṇa, bhāsitaṁ: ‘mayaṁ evaṁ ājānāma—

    “Just now I understood you to say:

  61. 61

    अम्भोam·bho समण,sa·ma·ṇa नत्थिnat·thi धम्मिकोdham·mi·ko परिब्बजो,pa·rib·ba·jo

    ambho samaṇa, natthi dhammiko paribbajo,

    ‘My ascetic, there is no such thing as a principled renunciate life;

  62. 62

    एवंe·vaṃ मेme एत्थet·tha होति।ho·ti

    evaṁ me ettha hoti.

    that’s what I think.

  63. 63

    तञ्चtañ·ca खोkho भवन्तरूपानंbha·van·ta·rū·pā·naṃ वाvā अदस्सना,a·das·sa·nā योyo वाvā पनेत्थpa·net·tha धम्मो’”ति।dham·mo

    Tañca kho bhavantarūpānaṁ vā adassanā, yo vā panettha dhammo’”ti.

    Yet I have not seen honorable ones such as yourself, or a relevant teaching.’”

  64. 64

    “अद्धाad·dhā मेसा,me·sā भोbho उदेन,u·de·na सानुग्गहाsā·nug·ga·hā वाचाvā·cā भासिता।bhā·si·tā

    “Addhā mesā, bho udena, sānuggahā vācā bhāsitā.

    “Well, I obviously had my reasons for saying that, worthy Udena.

  65. 65

    ‘अत्थिat·thi धम्मिकोdham·mi·ko परिब्बजो’—pa·rib·ba·jo

    ‘Atthi dhammiko paribbajo’—

    But there is such a thing as a principled renunciate life.

  66. 66

    एवंe·vaṃ मेme एत्थet·tha होति।ho·ti

    evaṁ me ettha hoti.

    That’s what I think,

  67. 67

    एवञ्चe·vañ·ca पनpa·na मंmaṃ भवंbha·vaṃ उदेनोu·de·no धारेतु।dhā·re·tu

    Evañca pana maṁ bhavaṁ udeno dhāretu.

    and that’s how you should remember me.

  68. 68

    येye चca मेme भोताbho·tā उदेनेनu·de·ne·na चत्तारोcat·tā·ro पुग्गलाpug·ga·lā सङ्खित्तेनsaṅ·khit·te·na वुत्ताvut·tā वित्थारेनvit·thā·re·na अविभत्ता,a·vi·bhat·tā साधुsā·dhu मेme भवं,bha·vaṃ उदेनोu·de·no इमेi·me चत्तारोcat·tā·ro पुग्गलेpug·ga·le वित्थारेनvit·thā·re·na विभजतुvi·bha·ja·tu अनुकम्पंa·nu·kam·paṃ उपादाया”ति।u·pā·dā·yā

    Ye ca me bhotā udenena cattāro puggalā saṅkhittena vuttā vitthārena avibhattā, sādhu me bhavaṁ, udeno ime cattāro puggale vitthārena vibhajatu anukampaṁ upādāyā”ti.

    Now, these four individuals that you’ve spoken of in a brief summary: please explain them to me in detail, out of sympathy.”

  69. 69

    “तेनte·na हि,hi ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सुणाहि,su·ṇā·hi साधुकंsā·dhu·kaṃ मनसिma·na·si करोहि,ka·ro·hi भासिस्सामी”ति।bhā·sis·sā·mī

    “Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.

    “Well then, brahmin, listen and apply your mind well, I will speak.”

  70. 70

    “एवं,e·vaṃ भो”तिbho खोkho घोटमुखोgho·ṭa·mu·kho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo आयस्मतोā·yas·ma·to उदेनस्सu·de·nas·sa पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    “Evaṁ, bho”ti kho ghoṭamukho brāhmaṇo āyasmato udenassa paccassosi.

    “Yes, worthy sir,” replied Ghoṭamukha.

  71. 71

    आयस्माā·yas·mā उदेनोu·de·no एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Āyasmā udeno etadavoca:

    Udena said this:

  72. 72

    “कतमोka·ta·mo च,ca ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तो?at·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    “Katamo ca, brāhmaṇa, puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto?

    “What individual mortifies themselves, committed to the practice of mortifying themselves?

  73. 73

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo अचेलकोa·ce·la·ko होतिho·ti मुत्ताचारोmut·tā·cā·ro हत्थापलेखनोhat·thā·pa·le·kha·no नएहिभद्दन्तिकोna·e·hi·bhad·dan·ti·ko नतिट्ठभद्दन्तिको,na·tiṭ·ṭha·bhad·dan·ti·ko नाभिहटंnā·bhi·ha·ṭaṃ नna उद्दिस्सकतंud·dis·sa·ka·taṃ नna निमन्तनंni·man·ta·naṃ सादियति।sā·di·ya·ti

    Idha, brāhmaṇa, ekacco puggalo acelako hoti muttācāro hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṁ na uddissakataṁ na nimantanaṁ sādiyati.

    It’s when an individual goes naked, ignoring conventions. They lick their hands, and don’t come or wait when called. They don’t consent to food brought to them, or food prepared on their behalf, or an invitation for a meal.

  74. 74

    सोso नna कुम्भिमुखाkum·bhi·mu·khā पटिग्गण्हाति,pa·ṭig·gaṇ·hā·ti नna कळोपिमुखाka·ḷo·pi·mu·khā पटिग्गण्हाति,pa·ṭig·gaṇ·hā·ti नna एळकमन्तरं,e·ḷa·ka·man·ta·raṃ नna दण्डमन्तरं,daṇ·ḍa·man·ta·raṃ नna मुसलमन्तरं,mu·sa·la·man·ta·raṃ नna द्विन्नंdvin·naṃ भुञ्जमानानं,bhuñ·ja·mā·nā·naṃ नna गब्भिनिया,gab·bhi·ni·yā नna पायमानाय,pā·ya·mā·nā·ya नna पुरिसन्तरगताय,pu·ri·san·ta·ra·ga·tā·ya नna सङ्कित्तीसु,saṅ·kit·tī·su नna यत्थyat·tha साsā उपट्ठितोu·paṭ·ṭhi·to होति,ho·ti नna यत्थyat·tha मक्खिकाmak·khi·kā सण्डसण्डचारिनी,saṇ·ḍa·saṇ·ḍa·cā·ri·nī नna मच्छंmac·chaṃ नna मंसं,maṃ·saṃ नna सुरंsu·raṃ नna मेरयंme·ra·yaṃ नna थुसोदकंthu·so·da·kaṃ पिवति।pi·va·ti

    So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṁ, na daṇḍamantaraṁ, na musalamantaraṁ, na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṁ na maṁsaṁ, na suraṁ na merayaṁ na thusodakaṁ pivati.

    They don’t receive anything from a pot or bowl; or from someone who keeps sheep, or who has a weapon or a shovel in their home; or where a couple is eating; or where there is a woman who is pregnant, breastfeeding, or who lives with a man; or where there’s a hound waiting or flies buzzing. They accept no fish or meat or beer or wine, and drink no fermented gruel.

  75. 75

    सोso एकागारिकोe·kā·gā·ri·ko वाvā होतिho·ti एकालोपिको,e·kā·lo·pi·ko द्वागारिकोdvā·gā·ri·ko वाvā होतिho·ti द्वालोपिकोdvā·lo·pi·ko …पे…pe सत्तागारिकोsat·tā·gā·ri·ko वाvā होतिho·ti सत्तालोपिको;sat·tā·lo·pi·ko

    So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko …pe… sattāgāriko vā hoti sattālopiko;

    They go to just one house for alms, taking just one mouthful, or two houses and two mouthfuls, up to seven houses and seven mouthfuls.

  76. 76

    एकिस्सापिe·kis·sā·pi दत्तियाdat·ti·yā यापेति,yā·pe·ti द्वीहिपिdvī·hi·pi दत्तीहिdat·tī·hi यापेतिyā·pe·ti …पे…pe सत्तहिपिsat·ta·hi·pi दत्तीहिdat·tī·hi यापेति;yā·pe·ti

    ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti …pe… sattahipi dattīhi yāpeti;

    They feed on one saucer a day, two saucers a day, up to seven saucers a day.

  77. 77

    एकाहिकम्पिe·kā·hi·kam·pi आहारंā·hā·raṃ आहारेति,ā·hā·re·ti द्वीहिकम्पिdvī·hi·kam·pi आहारंā·hā·raṃ आहारेतिā·hā·re·ti …पे…pe सत्ताहिकम्पिsat·tā·hi·kam·pi आहारंā·hā·raṃ आहारेति—इतिā·hā·re·ti एवरूपंe·va·rū·paṃ अद्धमासिकंad·dha·mā·si·kaṃ परियायभत्तभोजनानुयोगमनुयुत्तोpa·ri·yā·ya·bhat·ta·bho·ja·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to विहरति।vi·ha·ra·ti

    ekāhikampi āhāraṁ āhāreti, dvīhikampi āhāraṁ āhāreti …pe… sattāhikampi āhāraṁ āhāreti—iti evarūpaṁ addhamāsikaṁ pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.

    They eat once a day, once every second day, up to once a week, and so on, even up to once a fortnight. They live committed to the practice of eating food at set intervals.

  78. 78

    सोso साकभक्खोsā·ka·bhak·kho वाvā होति,ho·ti सामाकभक्खोsā·mā·ka·bhak·kho वाvā होति,ho·ti नीवारभक्खोnī·vā·ra·bhak·kho वाvā होति,ho·ti दद्दुलभक्खोdad·du·la·bhak·kho वाvā होति,ho·ti हटभक्खोha·ṭa·bhak·kho वाvā होति,ho·ti कणभक्खोka·ṇa·bhak·kho वाvā होति,ho·ti आचामभक्खोā·cā·ma·bhak·kho वाvā होति,ho·ti पिञ्ञाकभक्खोpiñ·ñā·ka·bhak·kho वाvā होति,ho·ti तिणभक्खोti·ṇa·bhak·kho वाvā होति,ho·ti गोमयभक्खोgo·ma·ya·bhak·kho वाvā होति,ho·ti वनमूलफलाहारोva·na·mū·la·pha·lā·hā·ro यापेतिyā·pe·ti पवत्तफलभोजी।pa·vat·ta·pha·la·bho·jī

    So sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.

    They eat herbs, millet, wild rice, poor rice, water lettuce, rice bran, scum from boiling rice, sesame flour, grass, or cow dung. They survive on forest roots and fruits, or eating fallen fruit.

  79. 79

    सोso साणानिपिsā·ṇā·ni·pi धारेति,dhā·re·ti मसाणानिपिma·sā·ṇā·ni·pi धारेति,dhā·re·ti छवदुस्सानिपिcha·va·dus·sā·ni·pi धारेति,dhā·re·ti पंसुकूलानिपिpaṃ·su·kū·lā·ni·pi धारेति,dhā·re·ti तिरीटानिपिti·rī·ṭā·ni·pi धारेति,dhā·re·ti अजिनम्पिa·ji·nam·pi धारेति,dhā·re·ti अजिनक्खिपम्पिa·ji·nak·khi·pam·pi धारेति,dhā·re·ti कुसचीरम्पिku·sa·cī·ram·pi धारेति,dhā·re·ti वाकचीरम्पिvā·ka·cī·ram·pi धारेति,dhā·re·ti फलकचीरम्पिpha·la·ka·cī·ram·pi धारेति,dhā·re·ti केसकम्बलम्पिke·sa·kam·ba·lam·pi धारेति,dhā·re·ti वाळकम्बलम्पिvā·ḷa·kam·ba·lam·pi धारेति,dhā·re·ti उलूकपक्खम्पिu·lū·ka·pak·kham·pi धारेति;dhā·re·ti

    So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṁsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti;

    They wear robes of sunn hemp, mixed hemp, corpse-wrapping cloth, rags, lodh tree bark, antelope hide (whole or in strips), kusa grass, bark, wood-chips, human hair, horse-tail hair, or owls’ wings.

  80. 80

    केसमस्सुलोचकोपिke·sa·mas·su·lo·ca·ko·pi होतिho·ti केसमस्सुलोचनानुयोगमनुयुत्तो,ke·sa·mas·su·lo·ca·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto,

    They tear out their hair and beard, committed to this practice.

  81. 81

    उब्भट्ठकोपिub·bhaṭ·ṭha·ko·pi होतिho·ti आसनपटिक्खित्तो,ā·sa·na·pa·ṭik·khit·to

    ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto,

    They constantly stand, turning down seats.

  82. 82

    उक्कुटिकोपिuk·ku·ṭi·ko·pi होतिho·ti उक्कुटिकप्पधानमनुयुत्तो,uk·ku·ṭi·kap·pa·dhā·na·ma·nu·yut·to

    ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto,

    They squat, committed to the endeavor of squatting.

  83. 83

    कण्टकापस्सयिकोपिkaṇ·ṭa·kā·pas·sa·yi·ko·pi होतिho·ti कण्टकापस्सयेkaṇ·ṭa·kā·pas·sa·ye सेय्यंsey·yaṃ कप्पेति;kap·pe·ti

    kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti;

    They lie on a mat of thorns, making a mat of thorns their bed.

  84. 84

    सायततियकम्पिsā·ya·ta·ti·ya·kam·pi उदकोरोहनानुयोगमनुयुत्तोu·da·ko·ro·ha·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to विहरति—vi·ha·ra·ti

    sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati—

    They’re devoted to ritual bathing three times a day, including at dusk.

  85. 85

    इतिi·ti एवरूपंe·va·rū·paṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ कायस्सkā·yas·sa आतापनपरितापनानुयोगमनुयुत्तोā·tā·pa·na·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to विहरति।vi·ha·ra·ti

    iti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati.

    And so they live committed to practicing these various ways of mortifying and tormenting the body.

  86. 86

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।at·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, puggalo attantapo attaparitāpanānuyogamanuyutto.

    This is called an individual who mortifies themselves, being committed to the practice of mortifying themselves.

  87. 87

    कतमोka·ta·mo च,ca ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo परन्तपोpa·ran·ta·po परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो?pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Katamo ca, brāhmaṇa, puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto?

    And what individual mortifies others, committed to the practice of mortifying others?

  88. 88

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo ओरब्भिकोo·rab·bhi·ko होतिho·ti सूकरिकोsū·ka·ri·ko साकुणिकोsā·ku·ṇi·ko मागविकोmā·ga·vi·ko लुद्दोlud·do मच्छघातकोmac·cha·ghā·ta·ko चोरोco·ro चोरघातकोco·ra·ghā·ta·ko गोघातकोgo·ghā·ta·ko बन्धनागारिको—येban·dha·nā·gā·ri·ko वाvā पनञ्ञेपिpa·nañ·ñe·pi केचिke·ci कुरूरकम्मन्ता।ku·rū·ra·kam·man·tā

    Idha, brāhmaṇa, ekacco puggalo orabbhiko hoti sūkariko sākuṇiko māgaviko luddo macchaghātako coro coraghātako goghātako bandhanāgāriko—ye vā panaññepi keci kurūrakammantā.

    It’s when an individual is a slaughterer of sheep, pigs, poultry, or deer, a hunter or fisher, a bandit, an executioner, a butcher of cattle, a jailer, or has some other cruel livelihood.

  89. 89

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo परन्तपोpa·ran·ta·po परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, puggalo parantapo paraparitāpanānuyogamanuyutto.

    This is called an individual who mortifies others, being committed to the practice of mortifying others.

  90. 90

    कतमोka·ta·mo च,ca ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po चca अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तो,at·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to परन्तपोpa·ran·ta·po चca परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो?pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Katamo ca, brāhmaṇa, puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto?

    And what individual mortifies themselves and others, being committed to the practice of mortifying themselves and others?

  91. 91

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एकच्चोe·kac·co पुग्गलोpug·ga·lo राजाrā·jā वाvā होतिho·ti खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धावसित्तो,mud·dhā·va·sit·to ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo वाvā महासालो।ma·hā·sā·lo

    Idha, brāhmaṇa, ekacco puggalo rājā vā hoti khattiyo muddhāvasitto, brāhmaṇo vā mahāsālo.

    It’s when an individual is an anointed aristocratic king or a well-to-do brahmin.

  92. 92

    सोso पुरत्थिमेनpu·rat·thi·me·na नगरस्सna·ga·ras·sa नवंna·vaṃ सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ कारापेत्वाkā·rā·pet·vā केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā खराजिनंkha·rā·ji·naṃ निवासेत्वाni·vā·set·vā सप्पितेलेनsap·pi·te·le·na कायंkā·yaṃ अब्भञ्जित्वाab·bhañ·jit·vā मगविसाणेनma·ga·vi·sā·ṇe·na पिट्ठिंpiṭ·ṭhiṃ कण्डुवमानोkaṇ·ḍu·va·mā·no नवंna·vaṃ सन्थागारंsan·thā·gā·raṃ पविसतिpa·vi·sa·ti सद्धिंsad·dhiṃ महेसियाma·he·si·yā ब्राह्मणेनbrāh·ma·ṇe·na चca पुरोहितेन।pu·ro·hi·te·na

    So puratthimena nagarassa navaṁ santhāgāraṁ kārāpetvā kesamassuṁ ohāretvā kharājinaṁ nivāsetvā sappitelena kāyaṁ abbhañjitvā magavisāṇena piṭṭhiṁ kaṇḍuvamāno navaṁ santhāgāraṁ pavisati saddhiṁ mahesiyā brāhmaṇena ca purohitena.

    He has a new ceremonial hall built to the east of the citadel. He shaves off his hair and beard, dresses in a rough antelope hide, and smears his body with ghee and oil. Scratching his back with antlers, he enters the hall with his chief queen and the brahmin high priest.

  93. 93

    सोso तत्थtat·tha अनन्तरहितायa·nan·ta·ra·hi·tā·ya भूमियाbhū·mi·yā हरितुपलित्तायha·ri·tu·pa·lit·tā·ya सेय्यंsey·yaṃ कप्पेति।kap·pe·ti

    So tattha anantarahitāya bhūmiyā haritupalittāya seyyaṁ kappeti.

    There he lies on the bare ground strewn with grass.

  94. 94

    एकिस्सायe·kis·sā·ya गावियाgā·vi·yā सरूपवच्छायsa·rū·pa·vac·chā·ya यंyaṃ एकस्मिंe·kas·miṃ थनेtha·ne खीरंkhī·raṃ होतिho·ti तेनte·na राजाrā·jā यापेति,yā·pe·ti यंyaṃ दुतियस्मिंdu·ti·yas·miṃ थनेtha·ne खीरंkhī·raṃ होतिho·ti तेनte·na महेसीma·he·sī यापेति,yā·pe·ti यंyaṃ ततियस्मिंta·ti·yas·miṃ थनेtha·ne खीरंkhī·raṃ होतिho·ti तेनte·na ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo पुरोहितोpu·ro·hi·to यापेति,yā·pe·ti यंyaṃ चतुत्थस्मिंca·tut·thas·miṃ थनेtha·ne खीरंkhī·raṃ होतिho·ti तेनte·na अग्गिंag·giṃ जुहति,ju·ha·ti अवसेसेनa·va·se·se·na वच्छकोvac·cha·ko यापेति।yā·pe·ti

    Ekissāya gāviyā sarūpavacchāya yaṁ ekasmiṁ thane khīraṁ hoti tena rājā yāpeti, yaṁ dutiyasmiṁ thane khīraṁ hoti tena mahesī yāpeti, yaṁ tatiyasmiṁ thane khīraṁ hoti tena brāhmaṇo purohito yāpeti, yaṁ catutthasmiṁ thane khīraṁ hoti tena aggiṁ juhati, avasesena vacchako yāpeti.

    The king feeds on the milk from one teat of a cow that has a calf of the same color. The chief queen feeds on the milk from the second teat. The brahmin high priest feeds on the milk from the third teat. The milk from the fourth teat is served to the sacred flame. The calf feeds on the leftovers.

  95. 95

    सोso एवमाह:e·va·mā·ha

    So evamāha:

    He says:

  96. 96

    ‘एत्तकाet·ta·kā उसभाu·sa·bhā हञ्ञन्तुhañ·ñan·tu यञ्ञत्थाय,yañ·ñat·thā·ya एत्तकाet·ta·kā वच्छतराvac·cha·ta·rā हञ्ञन्तुhañ·ñan·tu यञ्ञत्थाय,yañ·ñat·thā·ya एत्तकाet·ta·kā वच्छतरियोvac·cha·ta·ri·yo हञ्ञन्तुhañ·ñan·tu यञ्ञत्थाय,yañ·ñat·thā·ya एत्तकाet·ta·kā अजाa·jā हञ्ञन्तुhañ·ñan·tu यञ्ञत्थाय,yañ·ñat·thā·ya एत्तकाet·ta·kā उरब्भाu·rab·bhā हञ्ञन्तुhañ·ñan·tu यञ्ञत्थाय,yañ·ñat·thā·ya एत्तकाet·ta·kā अस्साas·sā हञ्ञन्तुhañ·ñan·tu यञ्ञत्थाय,yañ·ñat·thā·ya एत्तकाet·ta·kā रुक्खाruk·khā छिज्जन्तुchij·jan·tu यूपत्थाय,yū·pat·thā·ya एत्तकाet·ta·kā दब्भाdab·bhā लूयन्तुlū·yan·tu बरिहिसत्थाया’ति।ba·ri·hi·sat·thā·yā

    ‘ettakā usabhā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatarā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatariyo haññantu yaññatthāya, ettakā ajā haññantu yaññatthāya, ettakā urabbhā haññantu yaññatthāya, ettakā assā haññantu yaññatthāya, ettakā rukkhā chijjantu yūpatthāya, ettakā dabbhā lūyantu barihisatthāyā’ti.

    ‘Slaughter this many bulls, bullocks, heifers, goats, rams, and horses for the sacrifice! Fell this many trees and reap this much grass for the sacrificial equipment!’

  97. 97

    येपिस्सye·pis·sa तेte होन्तिhon·ti ‘दासा’तिdā·sā वाvā ‘पेस्सा’तिpes·sā वाvā ‘कम्मकरा’तिkam·ma·ka·rā वाvā तेपिte·pi दण्डतज्जिताdaṇ·ḍa·taj·ji·tā भयतज्जिताbha·ya·taj·ji·tā अस्सुमुखाas·su·mu·khā रुदमानाru·da·mā·nā परिकम्मानिpa·ri·kam·mā·ni करोन्ति।ka·ron·ti

    Yepissa te honti ‘dāsā’ti vā ‘pessā’ti vā ‘kammakarā’ti vā tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti.

    His bondservants, servants, and workers do their jobs under threat of punishment and danger, weeping with tearful faces.

  98. 98

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo अत्तन्तपोat·tan·ta·po चca अत्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तो,at·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to परन्तपोpa·ran·ta·po चca परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, puggalo attantapo ca attaparitāpanānuyogamanuyutto, parantapo ca paraparitāpanānuyogamanuyutto.

    This is called an individual who mortifies themselves and others, being committed to the practice of mortifying themselves and others.

  99. 99

    कतमोka·ta·mo च,ca ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo नेवत्तन्तपोne·vat·tan·ta·po नात्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तो,nāt·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to नna परन्तपोpa·ran·ta·po नna परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो;pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Katamo ca, brāhmaṇa, puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto, na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto;

    And what individual doesn’t mortify either themselves or others, committed to the practice of not mortifying themselves or others,

  100. 100

    सोso अनत्तन्तपोa·nat·tan·ta·po अपरन्तपोa·pa·ran·ta·po दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me निच्छातोnic·chā·to निब्बुतोnib·bu·to सीतीभूतोsī·tī·bhū·to सुखप्पटिसंवेदीsu·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī ब्रह्मभूतेनbrah·ma·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरति?vi·ha·ra·ti

    so anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati?

    living without wishes in this very life, quenched, cooled, experiencing bliss, with self become divine?

  101. 101

    इध,i·dha ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa तथागतोta·thā·ga·to लोकेlo·ke उप्पज्जतिup·paj·ja·ti अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no सुगतोsu·ga·to लोकविदूlo·ka·vi·dū अनुत्तरोa·nut·ta·ro पुरिसदम्मसारथिpu·ri·sa·dam·ma·sā·ra·thi सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा।bha·ga·vā

    Idha, brāhmaṇa, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

    It’s when a Realized One arises in the world, perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.

  102. 102

    सोso इमंi·maṃ लोकंlo·kaṃ सदेवकंsa·de·va·kaṃ समारकंsa·mā·ra·kaṃ सब्रह्मकंsab·rah·ma·kaṃ सस्समणब्राह्मणिंsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇiṃ पजंpa·jaṃ सदेवमनुस्संsa·de·va·ma·nus·saṃ सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā पवेदेति।pa·ve·de·ti

    So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.

    He has realized with his own insight this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—and he makes it known to others.

  103. 103

    सोso धम्मंdham·maṃ देसेतिde·se·ti आदिकल्याणंā·di·kal·yā·ṇaṃ मज्झेकल्याणंmaj·jhe·kal·yā·ṇaṃ परियोसानकल्याणंpa·ri·yo·sā·na·kal·yā·ṇaṃ सात्थंsāt·thaṃ सब्यञ्जनं,sab·yañ·ja·naṃ केवलपरिपुण्णंke·va·la·pa·ri·puṇ·ṇaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ पकासेति।pa·kā·se·ti

    So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.

    He teaches Dhamma that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased. And he reveals a spiritual practice that’s entirely full and pure.

  104. 104

    तंtaṃ धम्मंdham·maṃ सुणातिsu·ṇā·ti गहपतिga·ha·pa·ti वाvā गहपतिपुत्तोga·ha·pa·ti·put·to वाvā अञ्ञतरस्मिंañ·ña·ta·ras·miṃ वाvā कुलेku·le पच्चाजातो।pac·cā·jā·to

    Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.

    A householder hears that teaching, or a householder’s child, or someone reborn in a good family.

  105. 105

    सोso तंtaṃ धम्मंdham·maṃ सुत्वाsut·vā तथागतेta·thā·ga·te सद्धंsad·dhaṃ पटिलभति।pa·ṭi·la·bha·ti

    So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.

    They gain faith in the Realized One,

  106. 106

    सोso तेनte·na सद्धापटिलाभेनsad·dhā·pa·ṭi·lā·bhe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:

    and reflect:

  107. 107

    ‘सम्बाधोsam·bā·dho घरावासोgha·rā·vā·so रजोपथोra·jo·pa·tho अब्भोकासोab·bho·kā·so पब्बज्जा।pab·baj·jā

    ‘sambādho gharāvāso rajopatho abbhokāso pabbajjā.

    ‘Life at home is cramped and dirty, life gone forth is wide open.

  108. 108

    नयिदंna·yi·daṃ सुकरंsu·ka·raṃ अगारंa·gā·raṃ अज्झावसताaj·jhā·va·sa·tā एकन्तपरिपुण्णंe·kan·ta·pa·ri·puṇ·ṇaṃ एकन्तपरिसुद्धंe·kan·ta·pa·ri·sud·dhaṃ सङ्खलिखितंsaṅ·kha·li·khi·taṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरितुं।ca·ri·tuṃ

    Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.

    It’s not easy for someone living at home to lead the spiritual life utterly full and pure, like a polished shell.

  109. 109

    यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजेय्यन्’ति।pab·ba·jey·yan

    Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.

    Why don’t I shave off my hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness?’

  110. 110

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na अप्पंap·paṃ वाvā भोगक्खन्धंbho·gak·khan·dhaṃ पहायpa·hā·ya महन्तंma·han·taṃ वाvā भोगक्खन्धंbho·gak·khan·dhaṃ पहाय,pa·hā·ya अप्पंap·paṃ वाvā ञातिपरिवट्टंñā·ti·pa·ri·vaṭ·ṭaṃ पहायpa·hā·ya महन्तंma·han·taṃ वाvā ञातिपरिवट्टंñā·ti·pa·ri·vaṭ·ṭaṃ पहाय,pa·hā·ya केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजति।pab·ba·ja·ti

    So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya, kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

    After some time they give up a large or small fortune, and a large or small family circle. They shave off hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness.

  111. 111

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no भिक्खूनंbhik·khū·naṃ सिक्खासाजीवसमापन्नोsik·khā·sā·jī·va·sa·mā·pan·no पाणातिपातंpā·ṇā·ti·pā·taṃ पहायpa·hā·ya पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti निहितदण्डोni·hi·ta·daṇ·ḍo निहितसत्थोni·hi·ta·sat·tho लज्जीlaj·jī दयापन्नोda·yā·pan·no सब्बपाणभूतहितानुकम्पीsab·ba·pā·ṇa·bhū·ta·hi·tā·nu·kam·pī विहरति।vi·ha·ra·ti

    So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

    Once they’ve gone forth, they take up the training and livelihood of the mendicants. They give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. They’re scrupulous and kind, living full of sympathy for all living beings.

  112. 112

    अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ पहायpa·hā·ya अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti दिन्नादायीdin·nā·dā·yī दिन्नपाटिकङ्खी।din·na·pā·ṭi·kaṅ·khī अथेनेनa·the·ne·na सुचिभूतेनsu·ci·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī. Athenena sucibhūtena attanā viharati.

    They give up stealing. They take only what’s given, and expect only what’s given. They keep themselves clean by not thieving.

  113. 113

    अब्रह्मचरियंab·rah·ma·ca·ri·yaṃ पहायpa·hā·ya ब्रह्मचारीbrah·ma·cā·rī होतिho·ti आराचारीā·rā·cā·rī विरतोvi·ra·to मेथुनाme·thu·nā गामधम्मा।gā·ma·dham·mā

    Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.

    They give up unchastity. They are chaste, set apart, refraining from the vulgar act of sex.

  114. 114

    मुसावादंmu·sā·vā·daṃ पहायpa·hā·ya मुसावादाmu·sā·vā·dā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti सच्चवादीsac·ca·vā·dī सच्चसन्धोsac·ca·san·dho थेतोthe·to पच्चयिकोpac·ca·yi·ko अविसंवादकोa·vi·saṃ·vā·da·ko लोकस्स।lo·kas·sa

    Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.

    They give up lying. They speak the truth and stick to the truth. They’re honest and dependable, and don’t trick the world with their words.

  115. 115

    पिसुणंpi·su·ṇaṃ वाचंvā·caṃ पहायpa·hā·ya पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति;ho·ti इतोi·to सुत्वाsut·vā नna अमुत्रa·mut·ra अक्खाताak·khā·tā इमेसंi·me·saṃ भेदाय,bhe·dā·ya अमुत्रa·mut·ra वाvā सुत्वाsut·vā नna इमेसंi·me·saṃ अक्खाताak·khā·tā अमूसंa·mū·saṃ भेदाय।bhe·dā·ya इतिi·ti भिन्नानंbhin·nā·naṃ वाvā सन्धाताsan·dhā·tā सहितानंsa·hi·tā·naṃ वाvā अनुप्पदाता,a·nup·pa·dā·tā समग्गारामोsa·mag·gā·rā·mo समग्गरतोsa·mag·ga·ra·to समग्गनन्दीsa·mag·ga·nan·dī समग्गकरणिंsa·mag·ga·ka·ra·ṇiṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā होति।ho·ti

    Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti; ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya. Iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.

    They give up backbiting. They don’t repeat in one place what they heard in another so as to divide people against each other. Instead, they reconcile those who are divided and support those who are united, delighting in harmony, loving harmony, speaking words that promote harmony.

  116. 116

    फरुसंpha·ru·saṃ वाचंvā·caṃ पहायpa·hā·ya फरुसायpha·ru·sā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti याyā साsā वाचाvā·cā नेलाne·lā कण्णसुखाkaṇ·ṇa·su·khā पेमनीयाpe·ma·nī·yā हदयङ्गमाha·da·yaṅ·ga·mā पोरीpo·rī बहुजनकन्ताba·hu·ja·na·kan·tā बहुजनमनापाba·hu·ja·na·ma·nā·pā तथारूपिंta·thā·rū·piṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā होति।ho·ti

    Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.

    They give up harsh speech. They speak in a way that’s mellow, pleasing to the ear, endearing, going to the heart, polite, and likable and agreeable to the people.

  117. 117

    सम्फप्पलापंsam·phap·pa·lā·paṃ पहायpa·hā·ya सम्फप्पलापाsam·phap·pa·lā·pā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति,ho·ti कालवादीkā·la·vā·dī भूतवादीbhū·ta·vā·dī अत्थवादीat·tha·vā·dī धम्मवादीdham·ma·vā·dī विनयवादी,vi·na·ya·vā·dī निधानवतिंni·dhā·na·va·tiṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā कालेनkā·le·na सापदेसंsā·pa·de·saṃ परियन्तवतिंpa·ri·yan·ta·va·tiṃ अत्थसंहितं।at·tha·saṃ·hi·taṃ

    Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti, kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.

    They give up talking nonsense. Their words are timely, true, and meaningful, in line with the teaching and training. They say things at the right time which are valuable, reasonable, succinct, and beneficial.

  118. 118

    सोso बीजगामभूतगामसमारम्भाbī·ja·gā·ma·bhū·ta·gā·ma·sa·mā·ram·bhā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti.

    They refrain from injuring plants and seeds.

  119. 119

    एकभत्तिकोe·ka·bhat·ti·ko होतिho·ti रत्तूपरतोrat·tū·pa·ra·to विरतोvi·ra·to विकालभोजना।vi·kā·la·bho·ja·nā

    Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā.

    They eat in one part of the day, abstaining from eating at night and food at the wrong time.

  120. 120

    नच्चगीतवादितविसूकदस्सनाnac·ca·gī·ta·vā·di·ta·vi·sū·ka·das·sa·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti.

    They refrain from seeing shows of dancing, singing, and music.

  121. 121

    मालागन्धविलेपनधारणमण्डनविभूसनट्ठानाmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·na·dhā·ra·ṇa·maṇ·ḍa·na·vi·bhū·sa·naṭ·ṭhā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti.

    They refrain from attiring and adorning themselves with garlands, fragrance, and makeup.

  122. 122

    उच्चासयनमहासयनाuc·cā·sa·ya·na·ma·hā·sa·ya·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti.

    They refrain from high and luxurious beds.

  123. 123

    जातरूपरजतपटिग्गहणाjā·ta·rū·pa·ra·ja·ta·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    They refrain from receiving gold and currency,

  124. 124

    आमकधञ्ञपटिग्गहणाā·ma·ka·dhañ·ña·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    raw grains,

  125. 125

    आमकमंसपटिग्गहणाā·ma·ka·maṃ·sa·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    raw meat,

  126. 126

    इत्थिकुमारिकपटिग्गहणाit·thi·ku·mā·ri·ka·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    women and girls,

  127. 127

    दासिदासपटिग्गहणाdā·si·dā·sa·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    male and female bondservants,

  128. 128

    अजेळकपटिग्गहणाa·je·ḷa·ka·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    goats and sheep,

  129. 129

    कुक्कुटसूकरपटिग्गहणाkuk·ku·ṭa·sū·ka·ra·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    chickens and pigs,

  130. 130

    हत्थिगवस्सवळवपटिग्गहणाhat·thi·ga·vas·sa·va·ḷa·va·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    elephants, cows, horses, and mares,

  131. 131

    खेत्तवत्थुपटिग्गहणाkhet·ta·vat·thu·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    and fields and land.

  132. 132

    दूतेय्यपहिणगमनानुयोगाdū·tey·ya·pa·hi·ṇa·ga·ma·nā·nu·yo·gā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti.

    They refrain from running errands and messages;

  133. 133

    कयविक्कयाka·ya·vik·ka·yā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Kayavikkayā paṭivirato hoti.

    buying and selling;

  134. 134

    तुलाकूटकंसकूटमानकूटाtu·lā·kū·ṭa·kaṃ·sa·kū·ṭa·mā·na·kū·ṭā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti.

    falsifying weights, metals, or measures;

  135. 135

    उक्कोटनवञ्चननिकतिसाचियोगाuk·ko·ṭa·na·vañ·ca·na·ni·ka·ti·sā·ci·yo·gā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti.

    bribery, fraud, cheating, and duplicity;

  136. 136

    छेदनवधबन्धनविपरामोसआलोपसहसाकाराche·da·na·va·dha·ban·dha·na·vi·pa·rā·mo·sa·ā·lo·pa·sa·ha·sā·kā·rā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.

    mutilation, murder, abduction, banditry, plunder, and violence.

  137. 137

    सोso सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti कायपरिहारिकेनkā·ya·pa·ri·hā·ri·ke·na चीवरेन,cī·va·re·na कुच्छिपरिहारिकेनkuc·chi·pa·ri·hā·ri·ke·na पिण्डपातेन।piṇ·ḍa·pā·te·na सोso येनye·na येनेवye·ne·va पक्कमतिpak·ka·ma·ti समादायेवsa·mā·dā·ye·va पक्कमति।pak·ka·ma·ti

    So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.

    They’re content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things.

  138. 138

    सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma पक्खीpak·khī सकुणोsa·ku·ṇo येनye·na येनेवye·ne·va डेतिḍe·ti सपत्तभारोवsa·pat·ta·bhā·ro·va डेति;ḍe·ti

    Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti;

    They’re like a bird: wherever it flies, wings are its only burden.

  139. 139

    एवमेवe·va·me·va भिक्खुbhik·khu सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti कायपरिहारिकेनkā·ya·pa·ri·hā·ri·ke·na चीवरेन,cī·va·re·na कुच्छिपरिहारिकेनkuc·chi·pa·ri·hā·ri·ke·na पिण्डपातेन।piṇ·ḍa·pā·te·na सोso येनye·na येनेवye·ne·va पक्कमतिpak·ka·ma·ti समादायेवsa·mā·dā·ye·va पक्कमति।pak·ka·ma·ti

    evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.

    In the same way, a mendicant is content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things.

  140. 140

    सोso इमिनाi·mi·nā अरियेनa·ri·ye·na सीलक्खन्धेनsī·lak·khan·dhe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अज्झत्तंaj·jhat·taṃ अनवज्जसुखंa·na·vaj·ja·su·khaṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.

    When they have this spectrum of noble ethics, they experience a blameless happiness inside themselves.

  141. 141

    सोso चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

    When they see a sight with their eyes, they don’t get caught up in the features and details.

  142. 142

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ चक्खुन्द्रियंcak·khun·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युंan·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

    If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint.

  143. 143

    सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā …पे…pe

    Sotena saddaṁ sutvā …pe…

    When they hear a sound with their ears …

  144. 144

    घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā …

    ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

    When they smell an odor with their nose …

  145. 145

    जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā …

    jivhāya rasaṁ sāyitvā …

    When they taste a flavor with their tongue …

  146. 146

    कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā …

    kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …

    When they feel a touch with their body …

  147. 147

    मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ विञ्ञायviñ·ñā·ya नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

    When they know an idea with their mind, they don’t get caught up in the features and details.

  148. 148

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युंan·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियं,ma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

    If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint.

  149. 149

    सोso इमिनाi·mi·nā अरियेनa·ri·ye·na इन्द्रियसंवरेनin·dri·ya·saṃ·va·re·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अज्झत्तंaj·jhat·taṃ अब्यासेकसुखंab·yā·se·ka·su·khaṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.

    When they have this noble sense restraint, they experience an unsullied bliss inside themselves.

  150. 150

    सोso अभिक्कन्तेa·bhik·kan·te पटिक्कन्तेpa·ṭik·kan·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti आलोकितेā·lo·ki·te विलोकितेvi·lo·ki·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti समिञ्जितेsa·miñ·ji·te पसारितेpa·sā·ri·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti सङ्घाटिपत्तचीवरधारणेsaṅ·ghā·ṭi·pat·ta·cī·va·ra·dhā·ra·ṇe सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti असितेa·si·te पीतेpī·te खायितेkhā·yi·te सायितेsā·yi·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti उच्चारपस्सावकम्मेuc·cā·ra·pas·sā·va·kam·me सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti गतेga·te ठितेṭhi·te निसिन्नेni·sin·ne सुत्तेsut·te जागरितेjā·ga·ri·te भासितेbhā·si·te तुण्हीभावेtuṇ·hī·bhā·ve सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति।ho·ti

    So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.

    They act with situational awareness when going out and coming back; when looking ahead and aside; when bending and extending the limbs; when bearing the outer robe, bowl and robes; when eating, drinking, chewing, and tasting; when urinating and defecating; when walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and keeping silent.

  151. 151

    सोso इमिनाi·mi·nā चca अरियेनa·ri·ye·na सीलक्खन्धेनsī·lak·khan·dhe·na समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to इमायi·mā·ya चca अरियायa·ri·yā·ya सन्तुट्ठियाsan·tuṭ·ṭhi·yā समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to इमिनाi·mi·nā चca अरियेनa·ri·ye·na इन्द्रियसंवरेनin·dri·ya·saṃ·va·re·na समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to इमिनाi·mi·nā चca अरियेनa·ri·ye·na सतिसम्पजञ्ञेनsa·ti·sam·pa·jañ·ñe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to

    So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato

    When they have this spectrum of noble ethics, this noble contentment, this noble sense restraint, and this noble mindfulness and situational awareness,

  152. 152

    विवित्तंvi·vit·taṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ भजतिbha·ja·ti अरञ्ञंa·rañ·ñaṃ रुक्खमूलंruk·kha·mū·laṃ पब्बतंpab·ba·taṃ कन्दरंkan·da·raṃ गिरिगुहंgi·ri·gu·haṃ सुसानंsu·sā·naṃ वनपत्थंva·na·pat·thaṃ अब्भोकासंab·bho·kā·saṃ पलालपुञ्जं।pa·lā·la·puñ·jaṃ

    vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.

    they frequent a secluded lodging—a wilderness, the root of a tree, a hill, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest, the open air, a heap of straw.

  153. 153

    सोso पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तोpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·to निसीदतिni·sī·da·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वा,ā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधाय,pa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा।u·paṭ·ṭha·pet·vā

    So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā, ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

    After the meal, they return from almsround, sit down cross-legged, set their body straight, and bring mindfulness to the present.

  154. 154

    सोso अभिज्झंa·bhij·jhaṃ लोकेlo·ke पहायpa·hā·ya विगताभिज्झेनvi·ga·tā·bhij·jhe·na चेतसाce·ta·sā विहरति,vi·ha·ra·ti अभिज्झायa·bhij·jhā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेति;pa·ri·so·dhe·ti

    So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti;

    Giving up covetousness for the world, they meditate with a heart rid of covetousness, cleansing the mind of covetousness.

  155. 155

    ब्यापादपदोसंbyā·pā·da·pa·do·saṃ पहायpa·hā·ya अब्यापन्नचित्तोab·yā·pan·na·cit·to विहरतिvi·ha·ra·ti सब्बपाणभूतहितानुकम्पी,sab·ba·pā·ṇa·bhū·ta·hi·tā·nu·kam·pī ब्यापादपदोसाbyā·pā·da·pa·do·sā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति;pa·ri·so·dhe·ti

    byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti;

    Giving up ill will and malevolence, they meditate with a mind rid of ill will, full of sympathy for all living beings, cleansing the mind of ill will.

  156. 156

    थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ पहायpa·hā·ya विगतथिनमिद्धोvi·ga·ta·thi·na·mid·dho विहरतिvi·ha·ra·ti आलोकसञ्ञीā·lo·ka·sañ·ñī सतोsa·to सम्पजानो,sam·pa·jā·no थिनमिद्धाthi·na·mid·dhā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति;pa·ri·so·dhe·ti

    thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti;

    Giving up dullness and drowsiness, they meditate with a mind rid of dullness and drowsiness, perceiving light, mindful and aware, cleansing the mind of dullness and drowsiness.

  157. 157

    उद्धच्चकुक्कुच्चंud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ पहायpa·hā·ya अनुद्धतोa·nud·dha·to विहरतिvi·ha·ra·ti अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तो,vū·pa·san·ta·cit·to उद्धच्चकुक्कुच्चाud·dhac·ca·kuk·kuc·cā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति;pa·ri·so·dhe·ti

    uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti;

    Giving up restlessness and remorse, they meditate without restlessness, their mind settled internally, cleansing the mind of restlessness and remorse.

  158. 158

    विचिकिच्छंvi·ci·kic·chaṃ पहायpa·hā·ya तिण्णविचिकिच्छोtiṇ·ṇa·vi·ci·kic·cho विहरतिvi·ha·ra·ti अकथङ्कथीa·ka·thaṅ·ka·thī कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसु,dham·me·su विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.

    Giving up doubt, they meditate having gone beyond doubt, not undecided about skillful qualities, cleansing the mind of doubt.

  159. 159

    सोso इमेi·me पञ्चpañ·ca नीवरणेnī·va·ra·ṇe पहायpa·hā·ya चेतसोce·ta·so उपक्किलेसेu·pak·ki·le·se पञ्ञायpañ·ñā·ya दुब्बलीकरणेdub·ba·lī·ka·ra·ṇe

    So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe

    They give up these five hindrances, corruptions of the heart that weaken wisdom.

  160. 160

    विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    Then, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, they enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.

  161. 161

    वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिजंsa·mā·dhi·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    As the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.

  162. 162

    पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā उपेक्खकोu·pek·kha·ko चca विहरतिvi·ha·ra·ti सतोsa·to चca सम्पजानो,sam·pa·jā·no सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेति,pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ति:ā·cik·khan·ti ‘उपेक्खकोu·pek·kha·ko सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी’तिsu·kha·vi·hā·rī ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    And with the fading away of rapture, they enter and remain in the third absorption, where they meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, one meditates in bliss.’

  163. 163

    सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहाना,pa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमा,at·thaṅ·ga·mā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    With the giving up of pleasure and pain and the disappearance of former happiness and sadness, they enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.

  164. 164

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te पुब्बेनिवासानुस्सतिञाणायpub·be·ni·vā·sā·nus·sa·ti·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward recollection of past lives.

  165. 165

    सोso अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ द्वेपिdve·pi जातियोjā·ti·yo तिस्सोपिtis·so·pi जातियोjā·ti·yo चतस्सोपिca·tas·so·pi जातियोjā·ti·yo पञ्चपिpañ·ca·pi जातियोjā·ti·yo दसपिda·sa·pi जातियोjā·ti·yo वीसम्पिvī·sam·pi जातियोjā·ti·yo तिंसम्पिtiṃ·sam·pi जातियोjā·ti·yo चत्तालीसम्पिcat·tā·lī·sam·pi जातियोjā·ti·yo पञ्ञासम्पिpañ·ñā·sam·pi जातियोjā·ti·yo जातिसतम्पिjā·ti·sa·tam·pi जातिसहस्सम्पिjā·ti·sa·has·sam·pi जातिसतसहस्सम्पि,jā·ti·sa·ta·sa·has·sam·pi अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टकप्पेsaṃ·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi विवट्टकप्पेvi·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टविवट्टकप्पे:saṃ·vaṭ·ṭa·vi·vaṭ·ṭa·kap·pe ‘अमुत्रासिंa·mut·rā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो;e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to अमुत्रa·mut·ra उदपादिं;u·da·pā·diṃ तत्रापासिंtat·rā·pā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो;e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to इधूपपन्नो’ति।i·dhū·pa·pan·no इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति।a·nus·sa·ra·ti

    So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto; so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto; so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.

    They recollect many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details.

  166. 166

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te सत्तानंsat·tā·naṃ चुतूपपातञाणायcu·tū·pa·pā·ta·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the death and rebirth of sentient beings.

  167. 167

    सोso दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णेdub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति:pa·jā·nā·ti ‘इमेi·me वतva·ta भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायदुच्चरितेनkā·ya·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā …पे…pe अरियानंa·ri·yā·naṃ उपवादकाu·pa·vā·da·kā मिच्छादिट्ठिकाmic·chā·diṭ·ṭhi·kā मिच्छादिट्ठिकम्मसमादाना,mic·chā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपन्ना।u·pa·pan·nā इमेi·me वाvā पनpa·na भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायसुचरितेनkā·ya·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā …पे…pe अरियानंa·ri·yā·naṃ अनुपवादकाa·nu·pa·vā·da·kā सम्मादिट्ठिकाsam·mā·diṭ·ṭhi·kā सम्मादिट्ठिकम्मसमादाना,sam·mā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपन्ना’ति।u·pa·pan·nā इतिi·ti दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णेdub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति।pa·jā·nā·ti

    So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā …pe… ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā …pe… ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

    With clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds: ‘These dear beings did bad things by way of body, speech, and mind. They denounced the noble ones; they had wrong view; and they chose to act out of that wrong view. When their body broke up, after death, they were reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. These dear beings, however, did good things by way of body, speech, and mind. They never denounced the noble ones; they had right view; and they chose to act out of that right view. When their body broke up, after death, they were reborn in a good place, a heavenly realm.’ And so, with clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds.

  168. 168

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te आसवानंā·sa·vā·naṃ खयञाणायkha·ya·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the ending of defilements.

  169. 169

    सोso ‘इदंi·daṃ दुक्खन्’तिduk·khan यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खसमुदयो’तिduk·kha·sa·mu·da·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधो’तिduk·kha·ni·ro·dho यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधगामिनीduk·kha·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा’तिpa·ṭi·pa·dā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति;pa·jā·nā·ti

    So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;

    They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’.

  170. 170

    ‘इमेi·me आसवा’तिā·sa·vā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवसमुदयो’तिā·sa·va·sa·mu·da·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवनिरोधो’तिā·sa·va·ni·ro·dho यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवनिरोधगामिनीā·sa·va·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा’तिpa·ṭi·pa·dā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति।pa·jā·nā·ti

    ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

    They truly understand: ‘These are defilements’ … ‘This is the origin of defilements’ … ‘This is the cessation of defilements’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of defilements’.

  171. 171

    तस्सtas·sa एवंe·vaṃ जानतोjā·na·to एवंe·vaṃ पस्सतोpas·sa·to कामासवापिkā·mā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti भवासवापिbha·vā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अविज्जासवापिa·vij·jā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति।vi·muc·ca·ti

    Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.

    Knowing and seeing like this, their mind is freed from the defilements of sensuality, desire to be reborn, and ignorance.

  172. 172

    विमुत्तस्मिंvi·mut·tas·miṃ विमुत्तमितिvi·mut·ta·mi·ti ञाणंñā·ṇaṃ होति।ho·ti

    Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.

    When they’re freed, they know they’re freed.

  173. 173

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया’तिit·that·tā·yā पजानाति।pa·jā·nā·ti

    ‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.

    They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’

  174. 174

    अयंa·yaṃ वुच्चति,vuc·ca·ti ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa पुग्गलोpug·ga·lo नेवत्तन्तपोne·vat·tan·ta·po नात्तपरितापनानुयोगमनुयुत्तो,nāt·ta·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to नna परन्तपोpa·ran·ta·po नna परपरितापनानुयोगमनुयुत्तो।pa·ra·pa·ri·tā·pa·nā·nu·yo·ga·ma·nu·yut·to

    Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, puggalo nevattantapo nāttaparitāpanānuyogamanuyutto, na parantapo na paraparitāpanānuyogamanuyutto.

    This is called an individual who neither mortifies themselves or others, being committed to the practice of not mortifying themselves or others.

  175. 175

    सोso अनत्तन्तपोa·nat·tan·ta·po अपरन्तपोa·pa·ran·ta·po दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me निच्छातोnic·chā·to निब्बुतोnib·bu·to सीतीभूतोsī·tī·bhū·to सुखप्पटिसंवेदीsu·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī ब्रह्मभूतेनbrah·ma·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरती”ति।vi·ha·ra·tī

    So anattantapo aparantapo diṭṭheva dhamme nicchāto nibbuto sītībhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatī”ti.

    They live without wishes in this very life, quenched, cooled, experiencing bliss, with self become divine.”

  176. 176

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te घोटमुखोgho·ṭa·mu·kho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo आयस्मन्तंā·yas·man·taṃ उदेनंu·de·naṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, ghoṭamukho brāhmaṇo āyasmantaṁ udenaṁ etadavoca:

    When he had spoken, Ghoṭamukha said to him,

  177. 177

    “अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho उदेन,u·de·na अभिक्कन्तं,a·bhik·kan·taṃ भोbho उदेन।u·de·na

    “abhikkantaṁ, bho udena, abhikkantaṁ, bho udena.

    “Excellent, worthy Udena! Excellent!

  178. 178

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भोbho उदेन,u·de·na निक्कुज्जितंnik·kuj·ji·taṃ वाvā उक्कुज्जेय्य,uk·kuj·jey·ya पटिच्छन्नंpa·ṭic·chan·naṃ वाvā विवरेय्य,vi·va·rey·ya मूळ्हस्सmū·ḷhas·sa वाvā मग्गंmag·gaṃ आचिक्खेय्य,ā·cik·khey·ya अन्धकारेan·dha·kā·re वाvā तेलपज्जोतंte·la·paj·jo·taṃ धारेय्यdhā·rey·ya ‘चक्खुमन्तोcak·khu·man·to रूपानिrū·pā·ni दक्खन्ती’ति;dak·khan·tī एवमेवंe·va·me·vaṃ भोताbho·tā उदेनेनu·de·ne·na अनेकपरियायेनa·ne·ka·pa·ri·yā·ye·na धम्मोdham·mo पकासितो।pa·kā·si·to

    Seyyathāpi, bho udena, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā udenena anekapariyāyena dhammo pakāsito.

    As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, the worthy Udena has made the teaching clear in many ways.

  179. 179

    एसाहंe·sā·haṃ भवन्तंbha·van·taṃ उदेनंu·de·naṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गच्छामिgac·chā·mi धम्मञ्चdham·mañ·ca भिक्खुसङ्घञ्च।bhik·khu·saṅ·ghañ·ca

    Esāhaṁ bhavantaṁ udenaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

    I go for refuge to the worthy Udena, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.

  180. 180

    उपासकंu·pā·sa·kaṃ मंmaṃ भवंbha·vaṃ उदेनोu·de·no धारेतुdhā·re·tu अज्जतग्गेaj·ja·tag·ge पाणुपेतंpā·ṇu·pe·taṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गतन्”ति।ga·tan

    Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ udeno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

    From this day forth, may the worthy Udena remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”

  181. 181

    “माmā खोkho मंmaṃ त्वं,tvaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa सरणंsa·ra·ṇaṃ अगमासि।a·ga·mā·si

    “Mā kho maṁ tvaṁ, brāhmaṇa, saraṇaṁ agamāsi.

    “Brahmin, don’t go for refuge to me.

  182. 182

    तमेवta·me·va भगवन्तंbha·ga·van·taṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गच्छाहिgac·chā·hi यमहंya·ma·haṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गतो”ति।ga·to

    Tameva bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāhi yamahaṁ saraṇaṁ gato”ti.

    You should go for refuge to that same Blessed One to whom I have gone for refuge.”

  183. 183

    “कहंka·haṃ पन,pa·na भोbho उदेन,u·de·na एतरहिe·ta·ra·hi सोso भवंbha·vaṃ गोतमोgo·ta·mo विहरतिvi·ha·ra·ti अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो”ति?sam·mā·sam·bud·dho

    “Kahaṁ pana, bho udena, etarahi so bhavaṁ gotamo viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti?

    “But worthy Udena, where is the Blessed One at present, the perfected one, the fully awakened Buddha?”

  184. 184

    “परिनिब्बुतोpa·ri·nib·bu·to खो,kho ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa एतरहिe·ta·ra·hi सोso भगवाbha·ga·vā अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धो”ति।sam·mā·sam·bud·dho

    “Parinibbuto kho, brāhmaṇa, etarahi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho”ti.

    “Brahmin, the Buddha has already become fully quenched.”

  185. 185

    “सचेपिsa·ce·pi मयं,ma·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na सुणेय्यामsu·ṇey·yā·ma तंtaṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ दससुda·sa·su योजनेसु,yo·ja·ne·su दसपिda·sa·pi मयंma·yaṃ योजनानिyo·ja·nā·ni गच्छेय्यामgac·chey·yā·ma तंtaṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ दस्सनायdas·sa·nā·ya अरहन्तंa·ra·han·taṃ सम्मासम्बुद्धं।sam·mā·sam·bud·dhaṃ

    “Sacepi mayaṁ, bho udena, suṇeyyāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dasasu yojanesu, dasapi mayaṁ yojanāni gaccheyyāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.

    “Worthy Udena, if I heard that the worthy Gotama was within ten leagues, or twenty, or even up to a hundred leagues away, I’d go a hundred leagues to see him.

  186. 186

    सचेपिsa·ce·pi मयं,ma·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na सुणेय्यामsu·ṇey·yā·ma तंtaṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ वीसतियाvī·sa·ti·yā योजनेसुyo·ja·ne·su …

    Sacepi mayaṁ, bho udena, suṇeyyāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ vīsatiyā yojanesu …

    (Pāli only)

  187. 187

    तिंसायtiṃ·sā·ya योजनेसुyo·ja·ne·su …

    tiṁsāya yojanesu …

    (Pāli only)

  188. 188

    चत्तारीसायcat·tā·rī·sā·ya योजनेसुyo·ja·ne·su …

    cattārīsāya yojanesu …

    (Pāli only)

  189. 189

    पञ्ञासायpañ·ñā·sā·ya योजनेसु,yo·ja·ne·su पञ्ञासम्पिpañ·ñā·sam·pi मयंma·yaṃ योजनानिyo·ja·nā·ni गच्छेय्यामgac·chey·yā·ma तंtaṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ दस्सनायdas·sa·nā·ya अरहन्तंa·ra·han·taṃ सम्मासम्बुद्धं।sam·mā·sam·bud·dhaṃ

    paññāsāya yojanesu, paññāsampi mayaṁ yojanāni gaccheyyāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.

    (Pāli only)

  190. 190

    योजनसतेyo·ja·na·sa·te चेपिce·pi मयं,ma·yaṃ भोbho उदेन,u·de·na सुणेय्यामsu·ṇey·yā·ma तंtaṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमं,go·ta·maṃ योजनसतम्पिyo·ja·na·sa·tam·pi मयंma·yaṃ गच्छेय्यामgac·chey·yā·ma तंtaṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ दस्सनायdas·sa·nā·ya अरहन्तंa·ra·han·taṃ सम्मासम्बुद्धं।sam·mā·sam·bud·dhaṃ

    Yojanasate cepi mayaṁ, bho udena, suṇeyyāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ, yojanasatampi mayaṁ gaccheyyāma taṁ bhavantaṁ gotamaṁ dassanāya arahantaṁ sammāsambuddhaṁ.

    (Pāli only)

  191. 191

    यतोya·to चca खो,kho भोbho उदेन,u·de·na परिनिब्बुतोpa·ri·nib·bu·to सोso भवंbha·vaṃ गोतमो,go·ta·mo परिनिब्बुतम्पिpa·ri·nib·bu·tam·pi मयंma·yaṃ तंtaṃ भवन्तंbha·van·taṃ गोतमंgo·ta·maṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गच्छामgac·chā·ma धम्मञ्चdham·mañ·ca भिक्खुसङ्घञ्च।bhik·khu·saṅ·ghañ·ca

    Yato ca kho, bho udena, parinibbuto so bhavaṁ gotamo, parinibbutampi mayaṁ taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.

    But since the worthy Gotama has become fully quenched, I go for refuge to that worthy Gotama, to the teaching, and to the Saṅgha.

  192. 192

    उपासकंu·pā·sa·kaṃ मंmaṃ भवंbha·vaṃ उदेनोu·de·no धारेतुdhā·re·tu अज्जतग्गेaj·ja·tag·ge पाणुपेतंpā·ṇu·pe·taṃ सरणंsa·ra·ṇaṃ गतं।ga·taṃ

    Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ udeno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gataṁ.

    From this day forth, may the worthy Udena remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.

  193. 193

    अत्थिat·thi चca मे,me भोbho उदेन,u·de·na अङ्गराजाaṅ·ga·rā·jā देवसिकंde·va·si·kaṃ निच्चभिक्खंnic·ca·bhik·khaṃ ददाति,da·dā·ti ततोta·to अहंa·haṃ भोतोbho·to उदेनस्सu·de·nas·sa एकंe·kaṃ निच्चभिक्खंnic·ca·bhik·khaṃ ददामी”ति।da·dā·mī

    Atthi ca me, bho udena, aṅgarājā devasikaṁ niccabhikkhaṁ dadāti, tato ahaṁ bhoto udenassa ekaṁ niccabhikkhaṁ dadāmī”ti.

    Worthy Udena, the king of Aṅga gives me a regular daily allowance. I will give you one portion of that.”

  194. 194

    “किंkiṃ पनpa·na ते,te ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa अङ्गराजाaṅ·ga·rā·jā देवसिकंde·va·si·kaṃ निच्चभिक्खंnic·ca·bhik·khaṃ ददाती”ति?da·dā·tī

    “Kiṁ pana te, brāhmaṇa, aṅgarājā devasikaṁ niccabhikkhaṁ dadātī”ti?

    “But brahmin, what does the king of Aṅga give you as a regular daily allowance?”

  195. 195

    “पञ्च,pañ·ca भोbho उदेन,u·de·na कहापणसतानी”ति।ka·hā·pa·ṇa·sa·tā·nī

    “Pañca, bho udena, kahāpaṇasatānī”ti.

    “Five hundred dollars.”

  196. 196

    “नna खोkho नो,no ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa कप्पतिkap·pa·ti जातरूपरजतंjā·ta·rū·pa·ra·ja·taṃ पटिग्गहेतुन्”ति।pa·ṭig·ga·he·tun

    “Na kho no, brāhmaṇa, kappati jātarūparajataṁ paṭiggahetun”ti.

    “It’s not proper for us to receive gold and currency.”

  197. 197

    “सचेsa·ce तंtaṃ भोतोbho·to उदेनस्सu·de·nas·sa नna कप्पतिkap·pa·ti विहारंvi·hā·raṃ भोतोbho·to उदेनस्सu·de·nas·sa कारापेस्सामी”ति।kā·rā·pes·sā·mī

    “Sace taṁ bhoto udenassa na kappati vihāraṁ bhoto udenassa kārāpessāmī”ti.

    “If that’s not proper, I will have a dwelling built for the worthy Udena.”

  198. 198

    “सचेsa·ce खोkho मेme त्वं,tvaṃ ब्राह्मण,brāh·ma·ṇa विहारं,vi·hā·raṃ कारापेतुकामो,kā·rā·pe·tu·kā·mo पाटलिपुत्तेpā·ṭa·li·put·te सङ्घस्सsaṅ·ghas·sa उपट्ठानसालंu·paṭ·ṭhā·na·sā·laṃ कारापेही”ति।kā·rā·pe·hī

    “Sace kho me tvaṁ, brāhmaṇa, vihāraṁ, kārāpetukāmo, pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṁ kārāpehī”ti.

    “If you want to build me a dwelling, then build an assembly hall for the Saṅgha at Pāṭaliputta.”

  199. 199

    “इमिनापाहंi·mi·nā·pā·haṃ भोतोbho·to उदेनस्सu·de·nas·sa भिय्योसोbhiy·yo·so मत्तायmat·tā·ya अत्तमनोat·ta·ma·no अभिरद्धोa·bhi·rad·dho यंyaṃ मंmaṃ भवंbha·vaṃ उदेनोu·de·no सङ्घेsaṅ·ghe दानेdā·ne समादपेति।sa·mā·da·pe·ti

    “Imināpāhaṁ bhoto udenassa bhiyyoso mattāya attamano abhiraddho yaṁ maṁ bhavaṁ udeno saṅghe dāne samādapeti.

    “Now I’m even more delighted and satisfied with the worthy Udena, since he encourages me to give to the Saṅgha.

  200. 200

    एसाहं,e·sā·haṃ भोbho उदेन,u·de·na एतिस्साe·tis·sā चca निच्चभिक्खायnic·ca·bhik·khā·ya अपरायa·pa·rā·ya चca निच्चभिक्खायnic·ca·bhik·khā·ya पाटलिपुत्तेpā·ṭa·li·put·te सङ्घस्सsaṅ·ghas·sa उपट्ठानसालंu·paṭ·ṭhā·na·sā·laṃ कारापेस्सामी”ति।kā·rā·pes·sā·mī

    Esāhaṁ, bho udena, etissā ca niccabhikkhāya aparāya ca niccabhikkhāya pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṁ kārāpessāmī”ti.

    So with this allowance and another one I will have an assembly hall built for the Saṅgha at Pāṭaliputta.”

  201. 201

    अथa·tha खोkho घोटमुखोgho·ṭa·mu·kho ब्राह्मणोbrāh·ma·ṇo एतिस्साe·tis·sā चca निच्चभिक्खायnic·ca·bhik·khā·ya अपरायa·pa·rā·ya चca निच्चभिक्खायnic·ca·bhik·khā·ya पाटलिपुत्तेpā·ṭa·li·put·te सङ्घस्सsaṅ·ghas·sa उपट्ठानसालंu·paṭ·ṭhā·na·sā·laṃ कारापेसि।kā·rā·pe·si

    Atha kho ghoṭamukho brāhmaṇo etissā ca niccabhikkhāya aparāya ca niccabhikkhāya pāṭaliputte saṅghassa upaṭṭhānasālaṁ kārāpesi.

    And so he had that hall built.

  202. 202

    साsā एतरहिe·ta·ra·hi “घोटमुखी”तिgho·ṭa·mu·khī वुच्चतीति।vuc·ca·tī·ti

    Sā etarahi “ghoṭamukhī”ti vuccatīti.

    And these days it’s called the “Ghoṭamukhī”.

  203. 203

    घोटमुखसुत्तंgho·ṭa·mu·kha·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ चतुत्थं।ca·tut·thaṃ

    Ghoṭamukhasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.