Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Search Scripture Search

Great Exposition 2 महानिद्देस 2

Chapter: 12345678910111213141516

2. Guhaṭṭhakasuttaniddesa

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary. There is no free English translation of this book, so it is shown in Pāli only.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457458459460461462463464465466467468469470471472473474475476477478479480481482483484485486487488489490491492493494495496497498499500501502503504505506507508509510511512513514515516517518519520521522523524525526527528529530531532533534535536537538539540541542543544545546547548549550551552553554555556557558559560561562563564565566567568569570571572573574575576577578579580581582583584585586587588589590591592593594595596597598599600601602603604605606607608609610611612613614615616617618619620621622623624625626627628629630631632633634635636637638639640641642643644645646647648649650651652653654655656657658659660661662663664665666667668669670671672673674675676677678679680681682683684685686687688689690691692693694695696697698699700701702703704705706707708709710711712713714715716717718719720721722723724725726727728729730731732733734735736737738739740741742743744745746747748749750751752753754755756757758759760761762763764765766767768769770771772773774775776777778779780781782783784785786787788789790791792793794795796797798799800801802803804805806807808809810811812813814815816817818819820821822823824825826827828829830831832833834835836837838839840841842843844845846847848849850851852853854855856857858859860861862863864865866867868869870871872873874875876877878879880881882883884885886887888889890891892893894895896897898899900901902903904905906907908909910911912913914915916917918919920921922923924925926927928929930931932933934935936937938939940941942943944945946947948949950951952953954955956957958959960961962963964965966967968969970971972973974975976977978979980981982983984985986987988989990991992993994995996997998999100010011002100310041005100610071008100910101011101210131014101510161017101810191020102110221023102410251026102710281029103010311032103310341035103610371038103910401041104210431044104510461047104810491050105110521053105410551056105710581059106010611062106310641065106610671068106910701071107210731074 · Show pronunciation

1. 1

   महानिद्देस

   Mahāniddesa

2. 2

   अट्ठकवग्ग

   Aṭṭhakavagga

3. 3

   2। गुहट्ठकसुत्तनिद्देस

   2. Guhaṭṭhakasuttaniddesa

4. 4

   अथ गुहट्ठकसुत्तनिद्देसं वक्खति—

   Atha guhaṭṭhakasuttaniddesaṁ vakkhati—

   (Pāli only)

5. 5

   <ब्>सत्तो गुहायं बहुनाभिछन्नो,</ब्>

   <b>Satto guhāyaṁ bahunābhichanno,</b>

   (Pāli only)

6. 6

   <ब्>तिट्ठं नरो मोहनस्मिं पगाळ्हो;</ब्>

   <b>Tiṭṭhaṁ naro mohanasmiṁ pagāḷho;</b>

   (Pāli only)

7. 7

   <ब्>दूरे विवेका हि तथाविधो सो,</ब्>

   <b>Dūre vivekā hi tathāvidho so,</b>

   (Pāli only)

8. 8

   <ब्>कामा हि लोके न हि सुप्पहाया।</ब्>

   <b>Kāmā hi loke na hi suppahāyā.</b>

   (Pāli only)

9. 9

   <ब्>सत्तो गुहायं बहुनाभिछन्नो</ब्>ति।

   <b>Satto guhāyaṁ bahunābhichanno</b>ti.

   (Pāli only)

10. 10

    सत्तोति हि खो वुत्तं, अपि च गुहा ताव वत्तब्बा।

    Sattoti hi kho vuttaṁ, api ca guhā tāva vattabbā.

    (Pāli only)

11. 11

    <ब्>गुहा</ब्> वुच्चति कायो।

    <b>Guhā</b> vuccati kāyo.

    (Pāli only)

12. 12

    कायोति वा गुहाति वा देहोति वा सन्देहोति वा नावाति वा रथोति वा धजोति वा वम्मिकोति वा नगरन्ति वा नीळन्ति वा कुटीति वा गण्डोति वा कुम्भोति वा नागोति वा कायस्सेतं अधिवचनं।

    Kāyoti vā guhāti vā dehoti vā sandehoti vā nāvāti vā rathoti vā dhajoti vā vammikoti vā nagaranti vā nīḷanti vā kuṭīti vā gaṇḍoti vā kumbhoti vā nāgoti vā kāyassetaṁ adhivacanaṁ.

    (Pāli only)

13. 13

    <ब्>सत्तो गुहायन्</ब्>ति गुहायं सत्तो विसत्तो आसत्तो लग्गो लग्गितो पलिबुद्धो।

    <b>Satto guhāyan</b>ti guhāyaṁ satto visatto āsatto laggo laggito palibuddho.

    (Pāli only)

14. 14

    यथा भित्तिखिले वा नागदन्ते वा गण्डं सत्तं विसत्तं आसत्तं लग्गं लग्गितं पलिबुद्धं;

    Yathā bhittikhile vā nāgadante vā gaṇḍaṁ sattaṁ visattaṁ āsattaṁ laggaṁ laggitaṁ palibuddhaṁ;

    (Pāli only)

15. 15

    एवमेवं गुहायं सत्तो विसत्तो आसत्तो लग्गो लग्गितो पलिबुद्धो।

    evamevaṁ guhāyaṁ satto visatto āsatto laggo laggito palibuddho.

    (Pāli only)

16. 16

    वुत्तञ्हेतं भगवता—

    Vuttañhetaṁ bhagavatā—

    (Pāli only)

17. 17

    “रूपे खो, राध, यो छन्दो यो रागो या नन्दी या तण्हा ये उपयूपादाना चेतसो अधिट्ठानाभिनिवेसानुसया, तत्र सत्तो तत्र विसत्तो;

    “Rūpe kho, rādha, yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayūpādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, tatra satto tatra visatto;

    (Pāli only)

18. 18

    तस्मा सत्तोति वुच्चति।

    tasmā sattoti vuccati.

    (Pāli only)

19. 19

    वेदनाय खो, राध …पे…

    Vedanāya kho, rādha …pe…

    (Pāli only)

20. 20

    सञ्ञाय खो, राध …

    saññāya kho, rādha …

    (Pāli only)

21. 21

    सङ्खारेसु खो, राध …

    saṅkhāresu kho, rādha …

    (Pāli only)

22. 22

    विञ्ञाणे खो, राध, यो छन्दो यो रागो या नन्दी या तण्हा ये उपयूपादाना चेतसो अधिट्ठानाभिनिवेसानुसया, तत्र सत्तो तत्र विसत्तो;

    viññāṇe kho, rādha, yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayūpādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, tatra satto tatra visatto;

    (Pāli only)

23. 23

    तस्मा सत्तोति वुच्चति।

    tasmā sattoti vuccati.

    (Pāli only)

24. 24

    सत्तोति लग्गनाधिवचनन्”ति—

    Sattoti lagganādhivacanan”ti—

    (Pāli only)

25. 25

    सत्तो गुहायं।

    satto guhāyaṁ.

    (Pāli only)

26. 26

    <ब्>बहुनाभिछन्नो</ब्>ति बहुकेहि किलेसेहि छन्नो, रागेन छन्नो दोसेन छन्नो मोहेन छन्नो कोधेन छन्नो उपनाहेन छन्नो मक्खेन छन्नो पळासेन छन्नो इस्साय छन्नो मच्छरियेन छन्नो मायाय छन्नो साठेय्येन छन्नो थम्भेन छन्नो सारम्भेन छन्नो मानेन छन्नो अतिमानेन छन्नो मदेन छन्नो पमादेन छन्नो—

    <b>Bahunābhichanno</b>ti bahukehi kilesehi channo, rāgena channo dosena channo mohena channo kodhena channo upanāhena channo makkhena channo paḷāsena channo issāya channo macchariyena channo māyāya channo sāṭheyyena channo thambhena channo sārambhena channo mānena channo atimānena channo madena channo pamādena channo—

    (Pāli only)

27. 27

    सब्बकिलेसेहि …

    sabbakilesehi …

    (Pāli only)

28. 28

    सब्बदुच्चरितेहि …

    sabbaduccaritehi …

    (Pāli only)

29. 29

    सब्बदरथेहि …

    sabbadarathehi …

    (Pāli only)

30. 30

    सब्बपरिळाहेहि …

    sabbapariḷāhehi …

    (Pāli only)

31. 31

    सब्बसन्तापेहि …

    sabbasantāpehi …

    (Pāli only)

32. 32

    सब्बाकुसलाभिसङ्खारेहि छन्नो विछन्नो उच्छन्नो आवुतो निवुतो ओवुतो पिहितो पटिच्छन्नो पटिकुज्जितोति—

    sabbākusalābhisaṅkhārehi channo vichanno ucchanno āvuto nivuto ovuto pihito paṭicchanno paṭikujjitoti—

    (Pāli only)

33. 33

    सत्तो गुहायं बहुनाभिछन्नो।

    satto guhāyaṁ bahunābhichanno.

    (Pāli only)

34. 34

    <ब्>तिट्ठं नरो मोहनस्मिं पगाळ्हो</ब्>ति तिट्ठन्तो नरो रत्तो रागवसेन तिट्ठति, दुट्ठो दोसवसेन तिट्ठति, मूळ्हो मोहवसेन तिट्ठति, विनिबद्धो मानवसेन तिट्ठति, परामट्ठो दिट्ठिवसेन तिट्ठति, विक्खेपगतो उद्धच्चवसेन तिट्ठति, अनिट्ठङ्गतो विचिकिच्छावसेन तिट्ठति, थामगतो अनुसयवसेन तिट्ठति।

    <b>Tiṭṭhaṁ naro mohanasmiṁ pagāḷho</b>ti tiṭṭhanto naro ratto rāgavasena tiṭṭhati, duṭṭho dosavasena tiṭṭhati, mūḷho mohavasena tiṭṭhati, vinibaddho mānavasena tiṭṭhati, parāmaṭṭho diṭṭhivasena tiṭṭhati, vikkhepagato uddhaccavasena tiṭṭhati, aniṭṭhaṅgato vicikicchāvasena tiṭṭhati, thāmagato anusayavasena tiṭṭhati.

    (Pāli only)

35. 35

    एवम्पि तिट्ठं नरो।

    Evampi tiṭṭhaṁ naro.

    (Pāli only)

36. 36

    वुत्तञ्हेतं भगवता—

    Vuttañhetaṁ bhagavatā—

    (Pāli only)

37. 37

    “सन्ति, भिक्खवे, चक्खुविञ्ञेय्या रूपा इट्ठा कन्ता मनापा पियरूपा कामूपसंहिता रजनीया, तञ्चे भिक्खु अभिनन्दति अभिवदति अज्झोसाय तिट्ठति।

    “santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.

    (Pāli only)

38. 38

    सन्ति, भिक्खवे, सोतविञ्ञेय्या सद्दा …

    Santi, bhikkhave, sotaviññeyyā saddā …

    (Pāli only)

39. 39

    घानविञ्ञेय्या गन्धा …

    ghānaviññeyyā gandhā …

    (Pāli only)

40. 40

    जिव्हाविञ्ञेय्या रसा …

    jivhāviññeyyā rasā …

    (Pāli only)

41. 41

    कायविञ्ञेय्या फोट्ठब्बा …

    kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā …

    (Pāli only)

42. 42

    मनोविञ्ञेय्या धम्मा इट्ठा कन्ता मनापा पियरूपा कामूपसंहिता रजनीया, तञ्चे भिक्खु अभिनन्दति अभिवदति अज्झोसाय तिट्ठती”ति।

    manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhatī”ti.

    (Pāli only)

43. 43

    एवम्पि तिट्ठं नरो।

    Evampi tiṭṭhaṁ naro.

    (Pāli only)

44. 44

    वुत्तञ्हेतं भगवता—

    Vuttañhetaṁ bhagavatā—

    (Pāli only)

45. 45

    “रूपूपयं वा, भिक्खवे, विञ्ञाणं तिट्ठमानं तिट्ठति, रूपारम्मणं रूपपतिट्ठं नन्दूपसेचनं वुद्धिं विरूळ्हिं वेपुल्लं आपज्जति।

    “rūpūpayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭhati, rūpārammaṇaṁ rūpapatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjati.

    (Pāli only)

46. 46

    वेदनूपयं वा, भिक्खवे …

    Vedanūpayaṁ vā, bhikkhave …

    (Pāli only)

47. 47

    सञ्ञूपयं …

    saññūpayaṁ …

    (Pāli only)

48. 48

    सङ्खारूपयं वा, भिक्खवे, विञ्ञाणं तिट्ठमानं तिट्ठति, सङ्खारारम्मणं सङ्खारपतिट्ठं नन्दूपसेचनं वुद्धिं विरूळ्हिं वेपुल्लं आपज्जती”ति।

    saṅkhārūpayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭhati, saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārapatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjatī”ti.

    (Pāli only)

49. 49

    एवम्पि तिट्ठं नरो।

    Evampi tiṭṭhaṁ naro.

    (Pāli only)

50. 50

    वुत्तम्पि हेतं भगवता—

    Vuttampi hetaṁ bhagavatā—

    (Pāli only)

51. 51

    “कबळीकारे चे, भिक्खवे, आहारे अत्थि रागो अत्थि नन्दी अत्थि तण्हा, पतिट्ठितं तत्थ विञ्ञाणं विरूळ्हं।

    “kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ virūḷhaṁ.

    (Pāli only)

52. 52

    यत्थ पतिट्ठितं विञ्ञाणं विरूळ्हं, अत्थि तत्थ नामरूपस्सावक्कन्ति।

    Yattha patiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ virūḷhaṁ, atthi tattha nāmarūpassāvakkanti.

    (Pāli only)

53. 53

    यत्थ अत्थि नामरूपस्सावक्कन्ति, अत्थि तत्थ सङ्खारानं वुद्धि।

    Yattha atthi nāmarūpassāvakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.

    (Pāli only)

54. 54

    यत्थ अत्थि सङ्खारानं वुद्धि, अत्थि तत्थ आयतिं पुनब्भवाभिनिब्बत्ति।

    Yattha atthi saṅkhārānaṁ vuddhi, atthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.

    (Pāli only)

55. 55

    यत्थ अत्थि आयतिं पुनब्भवाभिनिब्बत्ति, अत्थि तत्थ आयतिं जातिजरामरणं।

    Yattha atthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.

    (Pāli only)

56. 56

    यत्थ अत्थि आयतिं जातिजरामरणं, ससोकं तं, भिक्खवे, सरजं सउपायासन्ति वदामी”ति।

    Yattha atthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, sasokaṁ taṁ, bhikkhave, sarajaṁ saupāyāsanti vadāmī”ti.

    (Pāli only)

57. 57

    एवम्पि तिट्ठं नरो।

    Evampi tiṭṭhaṁ naro.

    (Pāli only)

58. 58

    “फस्से चे, भिक्खवे, आहारे …पे…

    “Phasse ce, bhikkhave, āhāre …pe…

    (Pāli only)

59. 59

    मनोसञ्चेतनाय चे, भिक्खवे, आहारे …

    manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre …

    (Pāli only)

60. 60

    विञ्ञाणे चे, भिक्खवे, आहारे अत्थि रागो अत्थि नन्दी अत्थि तण्हा, पतिट्ठितं तत्थ विञ्ञाणं विरूळ्हं।

    viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ virūḷhaṁ.

    (Pāli only)

61. 61

    यत्थ पतिट्ठितं विञ्ञाणं विरूळ्हं, अत्थि तत्थ नामरूपस्सावक्कन्ति।

    Yattha patiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ virūḷhaṁ, atthi tattha nāmarūpassāvakkanti.

    (Pāli only)

62. 62

    यत्थ अत्थि नामरूपस्सावक्कन्ति, अत्थि तत्थ सङ्खारानं वुद्धि।

    Yattha atthi nāmarūpassāvakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.

    (Pāli only)

63. 63

    यत्थ अत्थि सङ्खारानं वुद्धि, अत्थि तत्थ आयतिं पुनब्भवाभिनिब्बत्ति।

    Yattha atthi saṅkhārānaṁ vuddhi, atthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.

    (Pāli only)

64. 64

    यत्थ अत्थि आयतिं पुनब्भवाभिनिब्बत्ति, अत्थि तत्थ आयतिं जातिजरामरणं।

    Yattha atthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.

    (Pāli only)

65. 65

    यत्थ अत्थि आयतिं जातिजरामरणं, ससोकं तं, भिक्खवे, सरजं सउपायासन्ति वदामी”ति।

    Yattha atthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, sasokaṁ taṁ, bhikkhave, sarajaṁ saupāyāsanti vadāmī”ti.

    (Pāli only)

66. 66

    एवम्पि तिट्ठं नरो।

    Evampi tiṭṭhaṁ naro.

    (Pāli only)

67. 67

    <ब्>मोहनस्मिं पगाळ्हो</ब्>ति।

    <b>Mohanasmiṁ pagāḷho</b>ti.

    (Pāli only)

68. 68

    मोहना वुच्चन्ति पञ्च कामगुणा।

    Mohanā vuccanti pañca kāmaguṇā.

    (Pāli only)

69. 69

    चक्खुविञ्ञेय्या रूपा इट्ठा कन्ता मनापा पियरूपा कामूपसंहिता रजनीया;

    Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā;

    (Pāli only)

70. 70

    सोतविञ्ञेय्या सद्दा …

    sotaviññeyyā saddā …

    (Pāli only)

71. 71

    घानविञ्ञेय्या गन्धा …

    ghānaviññeyyā gandhā …

    (Pāli only)

72. 72

    जिव्हाविञ्ञेय्या रसा …

    jivhāviññeyyā rasā …

    (Pāli only)

73. 73

    कायविञ्ञेय्या फोट्ठब्बा इट्ठा कन्ता मनापा पियरूपा कामूपसंहिता रजनीया।

    kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.

    (Pāli only)

74. 74

    किं कारणा मोहना वुच्चन्ति पञ्च कामगुणा?

    Kiṁ kāraṇā mohanā vuccanti pañca kāmaguṇā?

    (Pāli only)

75. 75

    येभुय्येन देवमनुस्सा पञ्चसु कामगुणेसु मुय्हन्ति सम्मुय्हन्ति सम्पमुय्हन्ति, मूळ्हा सम्मूळ्हा सम्पमूळ्हा अविज्जाय अन्धीकता आवुता निवुता ओवुता पिहिता पटिच्छन्ना पटिकुज्जिता, तं कारणा मोहना वुच्चन्ति पञ्च कामगुणा।

    Yebhuyyena devamanussā pañcasu kāmaguṇesu muyhanti sammuyhanti sampamuyhanti, mūḷhā sammūḷhā sampamūḷhā avijjāya andhīkatā āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitā, taṁ kāraṇā mohanā vuccanti pañca kāmaguṇā.

    (Pāli only)

76. 76

    <ब्>मोहनस्मिं पगाळ्हो</ब्>ति मोहनस्मिं पगाळ्हो ओगाळ्हो अज्झोगाळ्हो निमुग्गोति—

    <b>Mohanasmiṁ pagāḷho</b>ti mohanasmiṁ pagāḷho ogāḷho ajjhogāḷho nimuggoti—

    (Pāli only)

77. 77

    तिट्ठं नरो मोहनस्मिं पगाळ्हो।

    tiṭṭhaṁ naro mohanasmiṁ pagāḷho.

    (Pāli only)

78. 78

    <ब्>दूरे विवेका हि तथाविधो सो</ब्>ति।

    <b>Dūre vivekā hi tathāvidho so</b>ti.

    (Pāli only)

79. 79

    <ब्>विवेका</ब्>ति तयो विवेका—

    <b>Vivekā</b>ti tayo vivekā—

    (Pāli only)

80. 80

    कायविवेको, चित्तविवेको, उपधिविवेको।

    kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko.

    (Pāli only)

81. 81

    कतमो कायविवेको?

    Katamo kāyaviveko?

    (Pāli only)

82. 82

    इध भिक्खु विवित्तं सेनासनं भजति अरञ्ञं रुक्खमूलं पब्बतं कन्दरं गिरिगुहं सुसानं वनपत्थं अब्भोकासं पलालपुञ्जं।

    Idha bhikkhu vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.

    (Pāli only)

83. 83

    कायेन विवित्तो विहरति।

    Kāyena vivitto viharati.

    (Pāli only)

84. 84

    सो एको गच्छति, एको तिट्ठति, एको निसीदति, एको सेय्यं कप्पेति, एको गामं पिण्डाय पविसति, एको पटिक्कमति, एको रहो निसीदति, एको चङ्कमं अधिट्ठाति, एको चरति विहरति इरियति वत्तति पालेति यपेति यापेति।

    So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti.

    (Pāli only)

85. 85

    अयं कायविवेको।

    Ayaṁ kāyaviveko.

    (Pāli only)

86. 86

    कतमो चित्तविवेको?

    Katamo cittaviveko?

    (Pāli only)

87. 87

    पठमं झानं समापन्नस्स नीवरणेहि चित्तं विवित्तं होति।

    Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa nīvaraṇehi cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

88. 88

    दुतियं झानं समापन्नस्स वितक्कविचारेहि चित्तं विवित्तं होति।

    Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārehi cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

89. 89

    ततियं झानं समापन्नस्स पीतिया चित्तं विवित्तं होति।

    Tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pītiyā cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

90. 90

    चतुत्थं झानं समापन्नस्स सुखदुक्खेहि चित्तं विवित्तं होति।

    Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sukhadukkhehi cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

91. 91

    आकासानञ्चायतनं समापन्नस्स रूपसञ्ञाय पटिघसञ्ञाय नानत्तसञ्ञाय चित्तं विवित्तं होति।

    Ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

92. 92

    विञ्ञाणञ्चायतनं समापन्नस्स आकासानञ्चायतनसञ्ञाय चित्तं विवित्तं होति।

    Viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

93. 93

    आकिञ्चञ्ञायतनं समापन्नस्स विञ्ञाणञ्चायतनसञ्ञाय चित्तं विवित्तं होति।

    Ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

94. 94

    नेवसञ्ञानासञ्ञायतनं समापन्नस्स आकिञ्चञ्ञायतनसञ्ञाय चित्तं विवित्तं होति।

    Nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

95. 95

    सोतापन्नस्स सक्कायदिट्ठिया विचिकिच्छाय सीलब्बतपरामासा दिट्ठानुसया विचिकिच्छानुसया, तदेकट्ठेहि च किलेसेहि चित्तं विवित्तं होति।

    Sotāpannassa sakkāyadiṭṭhiyā vicikicchāya sīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā, tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

96. 96

    सकदागामिस्स ओळारिका कामरागसंयोजना पटिघसंयोजना ओळारिका कामरागानुसया पटिघानुसया, तदेकट्ठेहि च किलेसेहि चित्तं विवित्तं होति।

    Sakadāgāmissa oḷārikā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā, tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

97. 97

    अनागामिस्स अनुसहगता कामरागसंयोजना पटिघसंयोजना अनुसहगता कामरागानुसया पटिघानुसया, तदेकट्ठेहि च किलेसेहि चित्तं विवित्तं होति।

    Anāgāmissa anusahagatā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā, tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

98. 98

    अरहतो रूपारूपरागा माना उद्धच्चा अविज्जाय मानानुसया भवरागानुसया अविज्जानुसया, तदेकट्ठेहि च किलेसेहि बहिद्धा च सब्बनिमित्तेहि चित्तं विवित्तं होति।

    Arahato rūpārūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā, tadekaṭṭhehi ca kilesehi bahiddhā ca sabbanimittehi cittaṁ vivittaṁ hoti.

    (Pāli only)

99. 99

    अयं चित्तविवेको।

    Ayaṁ cittaviveko.

    (Pāli only)

100. 100

     कतमो उपधिविवेको?

     Katamo upadhiviveko?

     (Pāli only)

101. 101

     <ब्>उपधि</ब्> वुच्चन्ति किलेसा च खन्धा च अभिसङ्खारा च।

     <b>Upadhi</b> vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.

     (Pāli only)

102. 102

     उपधिविवेको वुच्चति अमतं निब्बानं।

     Upadhiviveko vuccati amataṁ nibbānaṁ.

     (Pāli only)

103. 103

     यो सब्बसङ्खारसमथो सब्बूपधिपटिनिस्सग्गो तण्हक्खयो विरागो निरोधो निब्बानं।

     Yo sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.

     (Pāli only)

104. 104

     अयं उपधिविवेको।

     Ayaṁ upadhiviveko.

     (Pāli only)

105. 105

     कायविवेको च विवेकट्ठकायानं नेक्खम्माभिरतानं, चित्तविवेको च परिसुद्धचित्तानं परमवोदानप्पत्तानं, उपधिविवेको च निरूपधीनं पुग्गलानं विसङ्खारगतानं।

     Kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṁ nekkhammābhiratānaṁ, cittaviveko ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ, upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.

     (Pāli only)

106. 106

     <ब्>दूरे विवेका ही</ब्>ति।

     <b>Dūre vivekā hī</b>ti.

     (Pāli only)

107. 107

     यो सो एवं गुहायं सत्तो, एवं बहुकेहि किलेसेहि छन्नो, एवं मोहनस्मिं पगाळ्हो, सो कायविवेकापि दूरे, चित्तविवेकापि दूरे, उपधिविवेकापि दूरे विदूरे सुविदूरे न सन्तिके न सामन्ता अनासन्ने विवेकट्ठे।

     Yo so evaṁ guhāyaṁ satto, evaṁ bahukehi kilesehi channo, evaṁ mohanasmiṁ pagāḷho, so kāyavivekāpi dūre, cittavivekāpi dūre, upadhivivekāpi dūre vidūre suvidūre na santike na sāmantā anāsanne vivekaṭṭhe.

     (Pāli only)

108. 108

     <ब्>तथाविधो</ब्>ति तादिसो तस्सण्ठितो तप्पकारो तप्पटिभागो यो सो मोहनस्मिं पगाळ्होति—

     <b>Tathāvidho</b>ti tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo yo so mohanasmiṁ pagāḷhoti—

     (Pāli only)

109. 109

     दूरे विवेका हि तथाविधो सो।

     dūre vivekā hi tathāvidho so.

     (Pāli only)

110. 110

     <ब्>कामा हि लोके न हि सुप्पहाया</ब्>ति।

     <b>Kāmā hi loke na hi suppahāyā</b>ti.

     (Pāli only)

111. 111

     <ब्>कामा</ब्>ति उद्दानतो द्वे कामा—

     <b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—

     (Pāli only)

112. 112

     वत्थुकामा च किलेसकामा च।

     vatthukāmā ca kilesakāmā ca.

     (Pāli only)

113. 113

     कतमे वत्थुकामा?

     Katame vatthukāmā?

     (Pāli only)

114. 114

     मनापिका रूपा मनापिका सद्दा मनापिका गन्धा मनापिका रसा मनापिका फोट्ठब्बा, अत्थरणा पावुरणा दासिदासा अजेळका कुक्कुटसूकरा हत्थिगवास्सवळवा, खेत्तं वत्थुं हिरञ्ञं सुवण्णं, गामनिगमराजधानियो रट्ठञ्च जनपदो च कोसो च कोट्ठागारञ्च, यं किञ्चि रजनीयं वत्थु—

     Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā, attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā, khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ suvaṇṇaṁ, gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, yaṁ kiñci rajanīyaṁ vatthu—

     (Pāli only)

115. 115

     वत्थुकामा।

     vatthukāmā.

     (Pāli only)

116. 116

     अपि च अतीता कामा अनागता कामा पच्चुप्पन्ना कामा, अज्झत्ता कामा बहिद्धा कामा अज्झत्तबहिद्धा कामा, हीना कामा मज्झिमा कामा पणीता कामा, आपायिका कामा मानुसिका कामा दिब्बा कामा पच्चुपट्ठिता कामा, निम्मिता कामा अनिम्मिता कामा परनिम्मिता कामा, परिग्गहिता कामा अपरिग्गहिता कामा, ममायिता कामा अममायिता कामा, सब्बेपि कामावचरा धम्मा, सब्बेपि रूपावचरा धम्मा, सब्बेपि अरूपावचरा धम्मा, तण्हावत्थुका तण्हारम्मणा कामनीयट्ठेन रजनीयट्ठेन मदनीयट्ठेन कामा।

     Api ca atītā kāmā anāgatā kāmā paccuppannā kāmā, ajjhattā kāmā bahiddhā kāmā ajjhattabahiddhā kāmā, hīnā kāmā majjhimā kāmā paṇītā kāmā, āpāyikā kāmā mānusikā kāmā dibbā kāmā paccupaṭṭhitā kāmā, nimmitā kāmā animmitā kāmā paranimmitā kāmā, pariggahitā kāmā apariggahitā kāmā, mamāyitā kāmā amamāyitā kāmā, sabbepi kāmāvacarā dhammā, sabbepi rūpāvacarā dhammā, sabbepi arūpāvacarā dhammā, taṇhāvatthukā taṇhārammaṇā kāmanīyaṭṭhena rajanīyaṭṭhena madanīyaṭṭhena kāmā.

     (Pāli only)

117. 117

     इमे वुच्चन्ति वत्थुकामा।

     Ime vuccanti vatthukāmā.

     (Pāli only)

118. 118

     कतमे किलेसकामा?

     Katame kilesakāmā?

     (Pāli only)

119. 119

     छन्दो कामो रागो कामो छन्दरागो कामो, सङ्कप्पो कामो रागो कामो सङ्कप्परागो कामो, यो कामेसु कामच्छन्दो कामरागो कामनन्दी कामतण्हा कामस्नेहो कामपरिळाहो काममुच्छा कामज्झोसानं कामोघो कामयोगो कामुपादानं कामच्छन्दनीवरणं।

     Chando kāmo rāgo kāmo chandarāgo kāmo, saṅkappo kāmo rāgo kāmo saṅkapparāgo kāmo, yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasneho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ.

     (Pāli only)

120. 120

     “अद्दसं काम ते मूलं,

     “Addasaṁ kāma te mūlaṁ,

     (Pāli only)

121. 121

     सङ्कप्पा काम जायसि;

     Saṅkappā kāma jāyasi;

     (Pāli only)

122. 122

     न तं सङ्कप्पयिस्सामि,

     Na taṁ saṅkappayissāmi,

     (Pāli only)

123. 123

     एवं काम न हेहिसी”ति।—

     Evaṁ kāma na hehisī”ti.—

     (Pāli only)

124. 124

     इमे वुच्चन्ति किलेसकामा।

     Ime vuccanti kilesakāmā.

     (Pāli only)

125. 125

     <ब्>लोके</ब्>ति अपायलोके मनुस्सलोके देवलोके, खन्धलोके धातुलोके आयतनलोके।

     <b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke, khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.

     (Pāli only)

126. 126

     <ब्>कामा हि लोके न हि सुप्पहाया</ब्>ति।

     <b>Kāmā hi loke na hi suppahāyā</b>ti.

     (Pāli only)

127. 127

     कामा हि लोके दुप्पहाया दुच्चज्जा दुप्परिच्चज्जा दुन्निम्मदया दुन्निवेठया दुब्बिनिवेठया दुत्तरा दुप्पतरा दुस्समतिक्कमा दुब्बिनिवत्ताति—

     Kāmā hi loke duppahāyā duccajjā duppariccajjā dunnimmadayā dunniveṭhayā dubbiniveṭhayā duttarā duppatarā dussamatikkamā dubbinivattāti—

     (Pāli only)

128. 128

     कामा हि लोके न हि सुप्पहाया।

     kāmā hi loke na hi suppahāyā.

     (Pāli only)

129. 129

     तेनाह भगवा—

     Tenāha bhagavā—

     (Pāli only)

130. 130

     “सत्तो गुहायं बहुनाभिछन्नो,

     “Satto guhāyaṁ bahunābhichanno,

     (Pāli only)

131. 131

     तिट्ठं नरो मोहनस्मिं पगाळ्हो;

     Tiṭṭhaṁ naro mohanasmiṁ pagāḷho;

     (Pāli only)

132. 132

     दूरे विवेका हि तथाविधो सो,

     Dūre vivekā hi tathāvidho so,

     (Pāli only)

133. 133

     कामा हि लोके न हि सुप्पहाया”ति।

     Kāmā hi loke na hi suppahāyā”ti.

     (Pāli only)

134. 134

     <ब्>इच्छानिदाना भवसातबद्धा,</ब्>

     <b>Icchānidānā bhavasātabaddhā,</b>

     (Pāli only)

135. 135

     <ब्>ते दुप्पमुञ्चा न हि अञ्ञमोक्खा;</ब्>

     <b>Te duppamuñcā na hi aññamokkhā;</b>

     (Pāli only)

136. 136

     <ब्>पच्छा पुरे वापि अपेक्खमाना,</ब्>

     <b>Pacchā pure vāpi apekkhamānā,</b>

     (Pāli only)

137. 137

     <ब्>इमे व कामे पुरिमे व जप्पं।</ब्>

     <b>Ime va kāme purime va jappaṁ.</b>

     (Pāli only)

138. 138

     <ब्>इच्छानिदाना भवसातबद्धा</ब्>ति।

     <b>Icchānidānā bhavasātabaddhā</b>ti.

     (Pāli only)

139. 139

     इच्छा वुच्चति तण्हा।

     Icchā vuccati taṇhā.

     (Pāli only)

140. 140

     यो रागो सारागो अनुनयो अनुरोधो नन्दी नन्दिरागो, चित्तस्स सारागो इच्छा मुच्छा अज्झोसानं गेधो पलिगेधो सङ्गो पङ्को, एजा माया जनिका सञ्जननी सिब्बिनी जालिनी सरिता विसत्तिका, सुत्तं विसटा आयूहिनी दुतिया पणिधि भवनेत्ति, वनं वनथो सन्धवो स्नेहो अपेक्खा पटिबन्धु, आसा आसीसना आसीसितत्तं, रूपासा सद्दासा गन्धासा रसासा फोट्ठब्बासा, लाभासा धनासा पुत्तासा जीवितासा, जप्पा पजप्पा अभिजप्पा जप्पना जप्पितत्तं लोलुप्पं लोलुप्पायना लोलुप्पायितत्तं पुच्छञ्छिकता साधुकम्यता, अधम्मरागो विसमलोभो निकन्ति निकामना पत्थना पिहना सम्पत्थना, कामतण्हा भवतण्हा विभवतण्हा, रूपतण्हा अरूपतण्हा निरोधतण्हा, रूपतण्हा सद्दतण्हा गन्धतण्हा रसतण्हा फोट्ठब्बतण्हा धम्मतण्हा, ओघो योगो गन्थो उपादानं आवरणं नीवरणं छदनं बन्धनं, उपक्किलेसो अनुसयो परियुट्ठानं लता वेविच्छं, दुक्खमूलं दुक्खनिदानं दुक्खप्पभवो मारपासो मारबळिसं मारविसयो, तण्हानदी तण्हाजालं तण्हागद्दुलं तण्हासमुद्दो अभिज्झा लोभो अकुसलमूलं।

     Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo, cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko, ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā, suttaṁ visaṭā āyūhinī dutiyā paṇidhi bhavanetti, vanaṁ vanatho sandhavo sneho apekkhā paṭibandhu, āsā āsīsanā āsīsitattaṁ, rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā, lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā, jappā pajappā abhijappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañchikatā sādhukamyatā, adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā, kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā, rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā, rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā, ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ bandhanaṁ, upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ, dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo, taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

141. 141

     <ब्>इच्छानिदाना</ब्>ति इच्छानिदानका इच्छाहेतुका इच्छापच्चया इच्छाकारणा इच्छापभवाति—

     <b>Icchānidānā</b>ti icchānidānakā icchāhetukā icchāpaccayā icchākāraṇā icchāpabhavāti—

     (Pāli only)

142. 142

     इच्छानिदाना।

     icchānidānā.

     (Pāli only)

143. 143

     <ब्>भवसातबद्धा</ब्>ति।

     <b>Bhavasātabaddhā</b>ti.

     (Pāli only)

144. 144

     एकं भवसातं—

     Ekaṁ bhavasātaṁ—

     (Pāli only)

145. 145

     सुखा वेदना।

     sukhā vedanā.

     (Pāli only)

146. 146

     द्वे भवसातानि—

     Dve bhavasātāni—

     (Pāli only)

147. 147

     सुखा च वेदना इट्ठञ्च वत्थु।

     sukhā ca vedanā iṭṭhañca vatthu.

     (Pāli only)

148. 148

     तीणि भवसातानि—

     Tīṇi bhavasātāni—

     (Pāli only)

149. 149

     योब्बञ्ञं, आरोग्यं, जीवितं।

     yobbaññaṁ, ārogyaṁ, jīvitaṁ.

     (Pāli only)

150. 150

     चत्तारि भवसातानि—

     Cattāri bhavasātāni—

     (Pāli only)

151. 151

     लाभो, यसो, पसंसा, सुखं।

     lābho, yaso, pasaṁsā, sukhaṁ.

     (Pāli only)

152. 152

     पञ्च भवसातानि—

     Pañca bhavasātāni—

     (Pāli only)

153. 153

     मनापिका रूपा,

     manāpikā rūpā,

     (Pāli only)

154. 154

     मनापिका सद्दा,

     manāpikā saddā,

     (Pāli only)

155. 155

     मनापिका गन्धा,

     manāpikā gandhā,

     (Pāli only)

156. 156

     मनापिका रसा,

     manāpikā rasā,

     (Pāli only)

157. 157

     मनापिका फोट्ठब्बा।

     manāpikā phoṭṭhabbā.

     (Pāli only)

158. 158

     छ भवसातानि—

     Cha bhavasātāni—

     (Pāli only)

159. 159

     चक्खुसम्पदा,

     cakkhusampadā,

     (Pāli only)

160. 160

     सोतसम्पदा,

     sotasampadā,

     (Pāli only)

161. 161

     घानसम्पदा,

     ghānasampadā,

     (Pāli only)

162. 162

     जिव्हासम्पदा,

     jivhāsampadā,

     (Pāli only)

163. 163

     कायसम्पदा,

     kāyasampadā,

     (Pāli only)

164. 164

     मनोसम्पदा।

     manosampadā.

     (Pāli only)

165. 165

     भवसातबद्धा,

     Bhavasātabaddhā,

     (Pāli only)

166. 166

     सुखाय वेदनाय सातबद्धा,

     sukhāya vedanāya sātabaddhā,

     (Pāli only)

167. 167

     इट्ठस्मिं वत्थुस्मिं बद्धा,

     iṭṭhasmiṁ vatthusmiṁ baddhā,

     (Pāli only)

168. 168

     योब्बञ्ञे बद्धा,

     yobbaññe baddhā,

     (Pāli only)

169. 169

     आरोग्ये बद्धा,

     ārogye baddhā,

     (Pāli only)

170. 170

     जीविते बद्धा,

     jīvite baddhā,

     (Pāli only)

171. 171

     लाभे बद्धा,

     lābhe baddhā,

     (Pāli only)

172. 172

     यसे बद्धा,

     yase baddhā,

     (Pāli only)

173. 173

     पसंसायं बद्धा,

     pasaṁsāyaṁ baddhā,

     (Pāli only)

174. 174

     सुखे बद्धा,

     sukhe baddhā,

     (Pāli only)

175. 175

     मनापिकेसु रूपेसु बद्धा,

     manāpikesu rūpesu baddhā,

     (Pāli only)

176. 176

     सद्देसु,

     saddesu,

     (Pāli only)

177. 177

     गन्धेसु,

     gandhesu,

     (Pāli only)

178. 178

     रसेसु,

     rasesu,

     (Pāli only)

179. 179

     मनापिकेसु फोट्ठब्बेसु बद्धा,

     manāpikesu phoṭṭhabbesu baddhā,

     (Pāli only)

180. 180

     चक्खुसम्पदाय बद्धा, सोत,

     cakkhusampadāya baddhā, sota,

     (Pāli only)

181. 181

     घान,

     ghāna,

     (Pāli only)

182. 182

     जिव्हा,

     jivhā,

     (Pāli only)

183. 183

     काय,

     kāya,

     (Pāli only)

184. 184

     मनोसम्पदाय बद्धा, विबद्धा आबद्धा लग्गा लग्गिता पलिबद्धाति—

     manosampadāya baddhā, vibaddhā ābaddhā laggā laggitā palibaddhāti—

     (Pāli only)

185. 185

     इच्छानिदाना भवसातबद्धा।

     icchānidānā bhavasātabaddhā.

     (Pāli only)

186. 186

     <ब्>ते दुप्पमुञ्चा न हि अञ्ञमोक्खा</ब्>ति ते वा भवसातवत्थू दुप्पमुञ्चा, सत्ता वा एत्तो दुम्मोचया।

     <b>Te duppamuñcā na hi aññamokkhā</b>ti te vā bhavasātavatthū duppamuñcā, sattā vā etto dummocayā.

     (Pāli only)

187. 187

     कथं ते भवसातवत्थू दुप्पमुञ्चा?

     Kathaṁ te bhavasātavatthū duppamuñcā?

     (Pāli only)

188. 188

     सुखा वेदना दुप्पमुञ्चा,

     Sukhā vedanā duppamuñcā,

     (Pāli only)

189. 189

     इट्ठं वत्थु दुप्पमुञ्चं,

     iṭṭhaṁ vatthu duppamuñcaṁ,

     (Pāli only)

190. 190

     योब्बञ्ञं दुप्पमुञ्चं,

     yobbaññaṁ duppamuñcaṁ,

     (Pāli only)

191. 191

     आरोग्यं दुप्पमुञ्चं,

     ārogyaṁ duppamuñcaṁ,

     (Pāli only)

192. 192

     जीवितं दुप्पमुञ्चं,

     jīvitaṁ duppamuñcaṁ,

     (Pāli only)

193. 193

     लाभो दुप्पमुञ्चो,

     lābho duppamuñco,

     (Pāli only)

194. 194

     यसो दुप्पमुञ्चो,

     yaso duppamuñco,

     (Pāli only)

195. 195

     पसंसा दुप्पमुञ्चा,

     pasaṁsā duppamuñcā,

     (Pāli only)

196. 196

     सुखं दुप्पमुञ्चं,

     sukhaṁ duppamuñcaṁ,

     (Pāli only)

197. 197

     मनापिका रूपा दुप्पमुञ्चा,

     manāpikā rūpā duppamuñcā,

     (Pāli only)

198. 198

     मनापिका सद्दा,

     manāpikā saddā,

     (Pāli only)

199. 199

     गन्धा,

     gandhā,

     (Pāli only)

200. 200

     रसा,

     rasā,

     (Pāli only)

201. 201

     फोट्ठब्बा दुप्पमुञ्चा,

     phoṭṭhabbā duppamuñcā,

     (Pāli only)

202. 202

     चक्खुसम्पदा दुप्पमुञ्चा,

     cakkhusampadā duppamuñcā,

     (Pāli only)

203. 203

     सोत,

     sota,

     (Pāli only)

204. 204

     घान,

     ghāna,

     (Pāli only)

205. 205

     जिव्हा,

     jivhā,

     (Pāli only)

206. 206

     काय,

     kāya,

     (Pāli only)

207. 207

     मनोसम्पदा दुप्पमुञ्चा दुम्मोचया दुप्पमोचया दुन्निवेठया दुब्बिनिवेठया, दुत्तरा दुप्पतरा दुस्समतिक्कमा दुब्बिनिवत्ता।

     manosampadā duppamuñcā dummocayā duppamocayā dunniveṭhayā dubbiniveṭhayā, duttarā duppatarā dussamatikkamā dubbinivattā.

     (Pāli only)

208. 208

     एवं ते भवसातवत्थू दुप्पमुञ्चा।

     Evaṁ te bhavasātavatthū duppamuñcā.

     (Pāli only)

209. 209

     कथं सत्ता एत्तो दुम्मोचया?

     Kathaṁ sattā etto dummocayā?

     (Pāli only)

210. 210

     सुखाय वेदनाय सत्ता दुम्मोचया,

     Sukhāya vedanāya sattā dummocayā,

     (Pāli only)

211. 211

     इट्ठस्मा वत्थुस्मा दुम्मोचया,

     iṭṭhasmā vatthusmā dummocayā,

     (Pāli only)

212. 212

     योब्बञ्ञा दुम्मोचया,

     yobbaññā dummocayā,

     (Pāli only)

213. 213

     आरोग्या दुम्मोचया,

     ārogyā dummocayā,

     (Pāli only)

214. 214

     जीविता दुम्मोचया,

     jīvitā dummocayā,

     (Pāli only)

215. 215

     लाभा दुम्मोचया,

     lābhā dummocayā,

     (Pāli only)

216. 216

     यसा दुम्मोचया,

     yasā dummocayā,

     (Pāli only)

217. 217

     पसंसाय दुम्मोचया,

     pasaṁsāya dummocayā,

     (Pāli only)

218. 218

     सुखा दुम्मोचया,

     sukhā dummocayā,

     (Pāli only)

219. 219

     मनापिकेहि रूपेहि दुम्मोचया,

     manāpikehi rūpehi dummocayā,

     (Pāli only)

220. 220

     मनापिकेहि सद्देहि,

     manāpikehi saddehi,

     (Pāli only)

221. 221

     गन्धेहि,

     gandhehi,

     (Pāli only)

222. 222

     रसेहि,

     rasehi,

     (Pāli only)

223. 223

     फोट्ठब्बेहि दुम्मोचया,

     phoṭṭhabbehi dummocayā,

     (Pāli only)

224. 224

     चक्खुसम्पदाय दुम्मोचया,

     cakkhusampadāya dummocayā,

     (Pāli only)

225. 225

     सोत,

     sota,

     (Pāli only)

226. 226

     घान,

     ghāna,

     (Pāli only)

227. 227

     जिव्हा,

     jivhā,

     (Pāli only)

228. 228

     काय …

     kāya …

     (Pāli only)

229. 229

     मनोसम्पदाय दुम्मोचया दुरुद्धरा, दुस्समुद्धरा दुब्बुट्ठापया दुस्समुट्ठापया दुन्निवेठया दुब्बिनिवेठया दुत्तरा दुप्पतरा दुस्समतिक्कमा दुब्बिनिवत्ता।

     manosampadāya dummocayā duruddharā, dussamuddharā dubbuṭṭhāpayā dussamuṭṭhāpayā dunniveṭhayā dubbiniveṭhayā duttarā duppatarā dussamatikkamā dubbinivattā.

     (Pāli only)

230. 230

     एवं सत्ता एत्तो दुम्मोचयाति—

     Evaṁ sattā etto dummocayāti—

     (Pāli only)

231. 231

     ते दुप्पमुञ्चा।

     te duppamuñcā.

     (Pāli only)

232. 232

     <ब्>न हि अञ्ञमोक्खा</ब्>ति ते अत्तना पलिपपलिपन्ना न सक्कोन्ति परं पलिपपलिपन्नं उद्धरितुं।

     <b>Na hi aññamokkhā</b>ti te attanā palipapalipannā na sakkonti paraṁ palipapalipannaṁ uddharituṁ.

     (Pāli only)

233. 233

     वुत्तञ्हेतं भगवता—

     Vuttañhetaṁ bhagavatā—

     (Pāli only)

234. 234

     “सो वत, चुन्द, अत्तना पलिपपलिपन्नो परं पलिपपलिपन्नं उद्धरिस्सतीति नेतं ठानं विज्जति।

     “so vata, cunda, attanā palipapalipanno paraṁ palipapalipannaṁ uddharissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

     (Pāli only)

235. 235

     सो वत, चुन्द, अत्तना अदन्तो अविनीतो अपरिनिब्बुतो परं दमेस्सति विनेस्सति परिनिब्बापेस्सतीति नेतं ठानं विज्जती”ति।

     So vata, cunda, attanā adanto avinīto aparinibbuto paraṁ damessati vinessati parinibbāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.

     (Pāli only)

236. 236

     एवम्पि न हि अञ्ञमोक्खा।

     Evampi na hi aññamokkhā.

     (Pāli only)

237. 237

     अथ वा नत्थञ्ञो कोचि मोचेता।

     Atha vā natthañño koci mocetā.

     (Pāli only)

238. 238

     ते यदि मुञ्चेय्युं, सकेन थामेन सकेन बलेन सकेन वीरियेन सकेन परक्कमेन सकेन पुरिसथामेन सकेन पुरिसबलेन सकेन पुरिसवीरियेन सकेन पुरिसपरक्कमेन अत्तना सम्मापटिपदं अनुलोमपटिपदं अपच्चनीकपटिपदं अन्वत्थपटिपदं धम्मानुधम्मपटिपदं पटिपज्जमाना मुञ्चेय्युन्ति।

     Te yadi muñceyyuṁ, sakena thāmena sakena balena sakena vīriyena sakena parakkamena sakena purisathāmena sakena purisabalena sakena purisavīriyena sakena purisaparakkamena attanā sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjamānā muñceyyunti.

     (Pāli only)

239. 239

     एवम्पि न हि अञ्ञमोक्खा।

     Evampi na hi aññamokkhā.

     (Pāli only)

240. 240

     वुत्तम्पि हेतं भगवता—

     Vuttampi hetaṁ bhagavatā—

     (Pāli only)

241. 241

     “नाहं सहिस्सामि पमोचनाय,

     “Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya,

     (Pāli only)

242. 242

     कथङ्कथिं धोतक किञ्चि लोके;

     Kathaṅkathiṁ dhotaka kiñci loke;

     (Pāli only)

243. 243

     धम्मञ्च सेट्ठं अभिजानमानो,

     Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno,

     (Pāli only)

244. 244

     एवं तुवं ओघमिमं तरेसी”ति।

     Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresī”ti.

     (Pāli only)

245. 245

     एवम्पि न हि अञ्ञमोक्खा।

     Evampi na hi aññamokkhā.

     (Pāli only)

246. 246

     वुत्तम्पि हेतं भगवता—

     Vuttampi hetaṁ bhagavatā—

     (Pāli only)

247. 247

     “अत्तना हि कतं पापं,

     “Attanā hi kataṁ pāpaṁ,

     (Pāli only)

248. 248

     अत्तना सङ्किलिस्सति;

     attanā saṅkilissati;

     (Pāli only)

249. 249

     अत्तना अकतं पापं,

     Attanā akataṁ pāpaṁ,

     (Pāli only)

250. 250

     अत्तनाव विसुज्झति;

     attanāva visujjhati;

     (Pāli only)

251. 251

     सुद्धी असुद्धि पच्चत्तं,

     Suddhī asuddhi paccattaṁ,

     (Pāli only)

252. 252

     नाञ्ञो अञ्ञं विसोधये”ति।

     nāñño aññaṁ visodhaye”ti.

     (Pāli only)

253. 253

     एवम्पि न हि अञ्ञमोक्खा।

     Evampi na hi aññamokkhā.

     (Pāli only)

254. 254

     वुत्तम्पि हेतं भगवता—

     Vuttampi hetaṁ bhagavatā—

     (Pāli only)

255. 255

     “एवमेवं खो, ब्राह्मण, तिट्ठतेव निब्बानं, तिट्ठति निब्बानगामी मग्गो, तिट्ठामहं समादपेता।

     “evamevaṁ kho, brāhmaṇa, tiṭṭhateva nibbānaṁ, tiṭṭhati nibbānagāmī maggo, tiṭṭhāmahaṁ samādapetā.

     (Pāli only)

256. 256

     अथ च पन मम सावका मया एवं ओवदियमाना एवं अनुसासियमाना अप्पेकच्चे अच्चन्तनिट्ठं निब्बानं आराधेन्ति, एकच्चे नाराधेन्ति।

     Atha ca pana mama sāvakā mayā evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā appekacce accantaniṭṭhaṁ nibbānaṁ ārādhenti, ekacce nārādhenti.

     (Pāli only)

257. 257

     एत्थ क्याहं, ब्राह्मण, करोमि?

     Ettha kyāhaṁ, brāhmaṇa, karomi?

     (Pāli only)

258. 258

     मग्गक्खायी, ब्राह्मण, तथागतो।

     Maggakkhāyī, brāhmaṇa, tathāgato.

     (Pāli only)

259. 259

     मग्गं बुद्धो आचिक्खति।

     Maggaṁ buddho ācikkhati.

     (Pāli only)

260. 260

     अत्तना पटिपज्जमाना मुच्चेय्युन्”ति।

     Attanā paṭipajjamānā mucceyyun”ti.

     (Pāli only)

261. 261

     एवम्पि न हि अञ्ञमोक्खाति—

     Evampi na hi aññamokkhāti—

     (Pāli only)

262. 262

     ते दुप्पमुञ्चा न हि अञ्ञमोक्खा।

     te duppamuñcā na hi aññamokkhā.

     (Pāli only)

263. 263

     <ब्>पच्छा पुरे वापि अपेक्खमाना</ब्>ति।

     <b>Pacchā pure vāpi apekkhamānā</b>ti.

     (Pāli only)

264. 264

     <ब्>पच्छा</ब्> वुच्चति अनागतं, <ब्>पुरे</ब्> वुच्चति अतीतं।

     <b>Pacchā</b> vuccati anāgataṁ, <b>pure</b> vuccati atītaṁ.

     (Pāli only)

265. 265

     अपि च अतीतं उपादाय अनागतञ्च पच्चुप्पन्नञ्च पच्छा, अनागतं उपादाय अतीतञ्च पच्चुप्पन्नञ्च पुरे।

     Api ca atītaṁ upādāya anāgatañca paccuppannañca pacchā, anāgataṁ upādāya atītañca paccuppannañca pure.

     (Pāli only)

266. 266

     कथं पुरे अपेक्खं करोति?

     Kathaṁ pure apekkhaṁ karoti?

     (Pāli only)

267. 267

     “एवंरूपो अहोसिं अतीतमद्धानन्”ति तत्थ नन्दिं समन्नानेति।

     “Evaṁrūpo ahosiṁ atītamaddhānan”ti tattha nandiṁ samannāneti.

     (Pāli only)

268. 268

     “एवंवेदनो अहोसिं …

     “Evaṁvedano ahosiṁ …

     (Pāli only)

269. 269

     एवंसञ्ञो अहोसिं …

     evaṁsañño ahosiṁ …

     (Pāli only)

270. 270

     एवंसङ्खारो अहोसिं …

     evaṁsaṅkhāro ahosiṁ …

     (Pāli only)

271. 271

     एवंविञ्ञाणो अहोसिं अतीतमद्धानन्”ति तत्थ नन्दिं समन्नानेति।

     evaṁviññāṇo ahosiṁ atītamaddhānan”ti tattha nandiṁ samannāneti.

     (Pāli only)

272. 272

     एवम्पि पुरे अपेक्खं करोति।

     Evampi pure apekkhaṁ karoti.

     (Pāli only)

273. 273

     अथ वा “इति मे चक्खु अहोसि अतीतमद्धानं, इति रूपा”ति—

     Atha vā “iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ, iti rūpā”ti—

     (Pāli only)

274. 274

     तत्थ छन्दरागपटिबद्धं होति विञ्ञाणं।

     tattha chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ.

     (Pāli only)

275. 275

     छन्दरागपटिबद्धत्ता विञ्ञाणस्स तदभिनन्दति।

     Chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati.

     (Pāli only)

276. 276

     तदभिनन्दन्तो एवम्पि पुरे अपेक्खं करोति।

     Tadabhinandanto evampi pure apekkhaṁ karoti.

     (Pāli only)

277. 277

     “इति मे सोतं अहोसि अतीतमद्धानं, इति सद्दा”ति …पे…

     “Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ, iti saddā”ti …pe…

     (Pāli only)

278. 278

     “इति मे घानं अहोसि अतीतमद्धानं, इति गन्धा”ति …

     “iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ, iti gandhā”ti …

     (Pāli only)

279. 279

     “इति मे जिव्हा अहोसि अतीतमद्धानं, इति रसा”ति …

     “iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ, iti rasā”ti …

     (Pāli only)

280. 280

     “इति मे कायो अहोसि अतीतमद्धानं, इति फोट्ठब्बा”ति …

     “iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ, iti phoṭṭhabbā”ti …

     (Pāli only)

281. 281

     “इति मे मनो अहोसि अतीतमद्धानं, इति धम्मा”ति—

     “iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ, iti dhammā”ti—

     (Pāli only)

282. 282

     तत्थ छन्दरागपटिबद्धं होति विञ्ञाणं।

     tattha chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ.

     (Pāli only)

283. 283

     छन्दरागपटिबद्धत्ता विञ्ञाणस्स तदभिनन्दति।

     Chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati.

     (Pāli only)

284. 284

     तदभिनन्दन्तो एवम्पि पुरे अपेक्खं करोति।

     Tadabhinandanto evampi pure apekkhaṁ karoti.

     (Pāli only)

285. 285

     अथ वा यानिस्स तानि पुब्बे मातुगामेन सद्धिं हसितलपितकीळितानि तदस्सादेति तं निकामेति, तेन च वित्तिं आपज्जति।

     Atha vā yānissa tāni pubbe mātugāmena saddhiṁ hasitalapitakīḷitāni tadassādeti taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.

     (Pāli only)

286. 286

     एवम्पि पुरे अपेक्खं करोति।

     Evampi pure apekkhaṁ karoti.

     (Pāli only)

287. 287

     कथं पच्छा अपेक्खं करोति?

     Kathaṁ pacchā apekkhaṁ karoti?

     (Pāli only)

288. 288

     “एवंरूपो सियं अनागतमद्धानन्”ति तत्थ नन्दिं समन्नानेति।

     “Evaṁrūpo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ samannāneti.

     (Pāli only)

289. 289

     “एवंवेदनो सियं …

     “Evaṁvedano siyaṁ …

     (Pāli only)

290. 290

     एवंसञ्ञो सियं …

     evaṁsañño siyaṁ …

     (Pāli only)

291. 291

     एवंसङ्खारो सियं …

     evaṁsaṅkhāro siyaṁ …

     (Pāli only)

292. 292

     एवंविञ्ञाणो सियं अनागतमद्धानन्”ति तत्थ नन्दिं समन्नानेति।

     evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ samannāneti.

     (Pāli only)

293. 293

     एवम्पि पच्छा अपेक्खं करोति।

     Evampi pacchā apekkhaṁ karoti.

     (Pāli only)

294. 294

     अथ वा “इति मे चक्खु सिया अनागतमद्धानं, इति रूपा”ति—

     Atha vā “iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ, iti rūpā”ti—

     (Pāli only)

295. 295

     अप्पटिलद्धस्स पटिलाभाय चित्तं पणिदहति।

     appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati.

     (Pāli only)

296. 296

     चेतसो पणिधानपच्चया तदभिनन्दति।

     Cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati.

     (Pāli only)

297. 297

     तदभिनन्दन्तो एवम्पि पच्छा अपेक्खं करोति।

     Tadabhinandanto evampi pacchā apekkhaṁ karoti.

     (Pāli only)

298. 298

     “इति मे सोतं सिया अनागतमद्धानं, इति सद्दा”ति …

     “Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ, iti saddā”ti …

     (Pāli only)

299. 299

     “इति मे घानं सिया अनागतमद्धानं, इति गन्धा”ति …

     “iti me ghānaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ, iti gandhā”ti …

     (Pāli only)

300. 300

     “इति मे जिव्हा सिया अनागतमद्धानं, इति रसा”ति …

     “iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṁ, iti rasā”ti …

     (Pāli only)

301. 301

     “इति मे कायो सिया अनागतमद्धानं, इति फोट्ठब्बा”ति …

     “iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṁ, iti phoṭṭhabbā”ti …

     (Pāli only)

302. 302

     “इति मे मनो सिया अनागतमद्धानं, इति धम्मा”ति—

     “iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ, iti dhammā”ti—

     (Pāli only)

303. 303

     अप्पटिलद्धस्स पटिलाभाय चित्तं पणिदहति।

     appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati.

     (Pāli only)

304. 304

     चेतसो पणिधानपच्चया तदभिनन्दति।

     Cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati.

     (Pāli only)

305. 305

     तदभिनन्दन्तो एवम्पि पच्छा अपेक्खं करोति।

     Tadabhinandanto evampi pacchā apekkhaṁ karoti.

     (Pāli only)

306. 306

     अथ वा “इमिनाहं सीलेन वा वतेन वा तपेन वा ब्रह्मचरियेन वा देवो वा भविस्सामि देवञ्ञतरो वा”ति—

     Atha vā “imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā”ti—

     (Pāli only)

307. 307

     अप्पटिलद्धस्स पटिलाभाय चित्तं पणिदहति।

     appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati.

     (Pāli only)

308. 308

     चेतसो पणिधानपच्चया तदभिनन्दति।

     Cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati.

     (Pāli only)

309. 309

     तदभिनन्दन्तो एवम्पि पच्छा अपेक्खं करोतीति—

     Tadabhinandanto evampi pacchā apekkhaṁ karotīti—

     (Pāli only)

310. 310

     पच्छा पुरे वापि अपेक्खमाना।

     pacchā pure vāpi apekkhamānā.

     (Pāli only)

311. 311

     <ब्>इमे व कामे पुरिमे व जप्पन्</ब्>ति।

     <b>Ime va kāme purime va jappan</b>ti.

     (Pāli only)

312. 312

     <ब्>इमे व कामे</ब्>ति पच्चुप्पन्ने पञ्च कामगुणे इच्छन्ता सादियन्ता पत्थयन्ता पिहयन्ता अभिजप्पन्ता।

     <b>Ime va kāme</b>ti paccuppanne pañca kāmaguṇe icchantā sādiyantā patthayantā pihayantā abhijappantā.

     (Pāli only)

313. 313

     पुरिमे व जप्पन्ति अतीते पञ्च कामगुणे जप्पन्ता पजप्पन्ता अभिजप्पन्ताति—

     Purime va jappanti atīte pañca kāmaguṇe jappantā pajappantā abhijappantāti—

     (Pāli only)

314. 314

     इमे व कामे पुरिमे व जप्पं।

     ime va kāme purime va jappaṁ.

     (Pāli only)

315. 315

     तेनाह भगवा—

     Tenāha bhagavā—

     (Pāli only)

316. 316

     “इच्छानिदाना भवसातबद्धा,

     “Icchānidānā bhavasātabaddhā,

     (Pāli only)

317. 317

     ते दुप्पमुञ्चा न हि अञ्ञमोक्खा;

     Te duppamuñcā na hi aññamokkhā;

     (Pāli only)

318. 318

     पच्छा पुरे वापि अपेक्खमाना,

     Pacchā pure vāpi apekkhamānā,

     (Pāli only)

319. 319

     इमे व कामे पुरिमे व जप्पन्”ति।

     Ime va kāme purime va jappan”ti.

     (Pāli only)

320. 320

     <ब्>कामेसु गिद्धा पसुता पमूळ्हा,</ब्>

     <b>Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā,</b>

     (Pāli only)

321. 321

     <ब्>अवदानिया ते विसमे निविट्ठा;</ब्>

     <b>Avadāniyā te visame niviṭṭhā;</b>

     (Pāli only)

322. 322

     <ब्>दुक्खूपनीता परिदेवयन्ति,</ब्>

     <b>Dukkhūpanītā paridevayanti,</b>

     (Pāli only)

323. 323

     <ब्>किंसू भविस्साम इतो चुतासे।</ब्>

     <b>Kiṁsū bhavissāma ito cutāse.</b>

     (Pāli only)

324. 324

     <ब्>कामेसु गिद्धा पसुता पमूळ्हा</ब्>ति।

     <b>Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā</b>ti.

     (Pāli only)

325. 325

     <ब्>कामा</ब्>ति उद्दानतो द्वे कामा—

     <b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—

     (Pāli only)

326. 326

     वत्थुकामा च किलेसकामा च …पे…

     vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…

     (Pāli only)

327. 327

     इमे वुच्चन्ति वत्थुकामा …पे…

     ime vuccanti vatthukāmā …pe…

     (Pāli only)

328. 328

     इमे वुच्चन्ति किलेसकामा।

     ime vuccanti kilesakāmā.

     (Pāli only)

329. 329

     <ब्>गेधो</ब्> वुच्चति तण्हा।

     <b>Gedho</b> vuccati taṇhā.

     (Pāli only)

330. 330

     यो रागो सारागो …पे… अभिज्झा लोभो अकुसलमूलं।

     Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

331. 331

     किलेसकामेन वत्थुकामेसु रत्ता गिद्धा गधिता मुच्छिता अज्झोसन्ना लग्गा लग्गिता पलिबुद्धाति—

     Kilesakāmena vatthukāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhāti—

     (Pāli only)

332. 332

     कामेसु गिद्धा।

     kāmesu giddhā.

     (Pāli only)

333. 333

     <ब्>पसुता</ब्>ति येपि कामे एसन्ति गवेसन्ति परियेसन्ति, तच्चरिता तब्बहुला तग्गरुका, तन्निन्ना तप्पोणा तप्पब्भारा तदधिमुत्ता तदधिपतेय्या, तेपि कामपसुता।

     <b>Pasutā</b>ti yepi kāme esanti gavesanti pariyesanti, taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.

     (Pāli only)

334. 334

     येपि तण्हावसेन रूपे एसन्ति गवेसन्ति परियेसन्ति …

     Yepi taṇhāvasena rūpe esanti gavesanti pariyesanti …

     (Pāli only)

335. 335

     सद्दे …

     sadde …

     (Pāli only)

336. 336

     गन्धे …

     gandhe …

     (Pāli only)

337. 337

     रसे …

     rase …

     (Pāli only)

338. 338

     फोट्ठब्बे …पे…

     phoṭṭhabbe …pe…

     (Pāli only)

339. 339

     परियेसन्ति तच्चरिता तब्बहुला तग्गरुका, तन्निन्ना तप्पोणा तप्पब्भारा तदधिमुत्ता तदधिपतेय्या, तेपि कामपसुता।

     pariyesanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.

     (Pāli only)

340. 340

     येपि तण्हावसेन रूपे पटिलभन्ति …

     Yepi taṇhāvasena rūpe paṭilabhanti …

     (Pāli only)

341. 341

     सद्दे …

     sadde …

     (Pāli only)

342. 342

     गन्धे …

     gandhe …

     (Pāli only)

343. 343

     रसे …

     rase …

     (Pāli only)

344. 344

     फोट्ठब्बे पटिलभन्ति तच्चरिता तब्बहुला तग्गरुका, तन्निन्ना तप्पोणा तप्पब्भारा तदधिमुत्ता तदधिपतेय्या, तेपि कामपसुता।

     phoṭṭhabbe paṭilabhanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.

     (Pāli only)

345. 345

     येपि तण्हावसेन रूपे परिभुञ्जन्ति …

     Yepi taṇhāvasena rūpe paribhuñjanti …

     (Pāli only)

346. 346

     सद्दे …

     sadde …

     (Pāli only)

347. 347

     गन्धे …

     gandhe …

     (Pāli only)

348. 348

     रसे …

     rase …

     (Pāli only)

349. 349

     फोट्ठब्बे परिभुञ्जन्ति तच्चरिता तब्बहुला तग्गरुका, तन्निन्ना तप्पोणा तप्पब्भारा तदधिमुत्ता तदधिपतेय्या, तेपि कामपसुता।

     phoṭṭhabbe paribhuñjanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.

     (Pāli only)

350. 350

     यथा कलहकारको कलहपसुतो, कम्मकारको कम्मपसुतो, गोचरे चरन्तो गोचरपसुतो, झायी झानपसुतो;

     Yathā kalahakārako kalahapasuto, kammakārako kammapasuto, gocare caranto gocarapasuto, jhāyī jhānapasuto;

     (Pāli only)

351. 351

     एवमेवं येपि कामे एसन्ति गवेसन्ति परियेसन्ति, तच्चरिता तब्बहुला तग्गरुका तन्निन्ना तप्पोणा तप्पब्भारा तदधिमुत्ता तदधिपतेय्या, तेपि कामपसुता।

     evamevaṁ yepi kāme esanti gavesanti pariyesanti, taccaritā tabbahulā taggarukā tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.

     (Pāli only)

352. 352

     येपि तण्हावसेन रूपे एसन्ति गवेसन्ति परियेसन्ति …

     Yepi taṇhāvasena rūpe esanti gavesanti pariyesanti …

     (Pāli only)

353. 353

     सद्दे …

     sadde …

     (Pāli only)

354. 354

     गन्धे …

     gandhe …

     (Pāli only)

355. 355

     रसे …

     rase …

     (Pāli only)

356. 356

     फोट्ठब्बे …पे…

     phoṭṭhabbe …pe…

     (Pāli only)

357. 357

     परियेसन्ति तच्चरिता तब्बहुला तग्गरुका तन्निन्ना तप्पोणा तप्पब्भारा तदधिमुत्ता तदधिपतेय्या, तेपि कामपसुता।

     pariyesanti taccaritā tabbahulā taggarukā tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.

     (Pāli only)

358. 358

     येपि तण्हावसेन रूपे पटिलभन्ति …

     Yepi taṇhāvasena rūpe paṭilabhanti …

     (Pāli only)

359. 359

     सद्दे …

     sadde …

     (Pāli only)

360. 360

     गन्धे …

     gandhe …

     (Pāli only)

361. 361

     रसे …

     rase …

     (Pāli only)

362. 362

     फोट्ठब्बे पटिलभन्ति तच्चरिता तब्बहुला तग्गरुका, तन्निन्ना तप्पोणा तप्पब्भारा तदधिमुत्ता तदधिपतेय्या, तेपि कामपसुता।

     phoṭṭhabbe paṭilabhanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.

     (Pāli only)

363. 363

     येपि तण्हावसेन रूपे परिभुञ्जन्ति …

     Yepi taṇhāvasena rūpe paribhuñjanti …

     (Pāli only)

364. 364

     सद्दे …

     sadde …

     (Pāli only)

365. 365

     गन्धे …

     gandhe …

     (Pāli only)

366. 366

     रसे …

     rase …

     (Pāli only)

367. 367

     फोट्ठब्बे परिभुञ्जन्ति तच्चरिता तब्बहुला तग्गरुका, तन्निन्ना तप्पोणा तप्पब्भारा तदधिमुत्ता तदधिपतेय्या, तेपि कामपसुता।

     phoṭṭhabbe paribhuñjanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.

     (Pāli only)

368. 368

     <ब्>पमूळ्हा</ब्>ति येभुय्येन देवमनुस्सा पञ्चसु कामगुणेसु मुय्हन्ति सम्मुय्हन्ति सम्पमुय्हन्ति मूळ्हा सम्मूळ्हा सम्पमूळ्हा अविज्जाय अन्धीकता आवुता निवुता ओवुता पिहिता पटिच्छन्ना पटिकुज्जिताति—

     <b>Pamūḷhā</b>ti yebhuyyena devamanussā pañcasu kāmaguṇesu muyhanti sammuyhanti sampamuyhanti mūḷhā sammūḷhā sampamūḷhā avijjāya andhīkatā āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti—

     (Pāli only)

369. 369

     कामेसु गिद्धा पसुता पमूळ्हा।

     kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā.

     (Pāli only)

370. 370

     <ब्>अवदानिया ते विसमे निविट्ठा</ब्>ति।

     <b>Avadāniyā te visame niviṭṭhā</b>ti.

     (Pāli only)

371. 371

     <ब्>अवदानिया</ब्>ति अवगच्छन्तीतिपि अवदानिया, मच्छरिनोपि वुच्चन्ति अवदानिया, बुद्धानं सावकानं वचनं ब्यप्पथं देसनं अनुसिट्ठिं नादियन्तीति—

     <b>Avadāniyā</b>ti avagacchantītipi avadāniyā, maccharinopi vuccanti avadāniyā, buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti—

     (Pāli only)

372. 372

     अवदानिया।

     avadāniyā.

     (Pāli only)

373. 373

     कथं अवगच्छन्तीति अवदानिया?

     Kathaṁ avagacchantīti avadāniyā?

     (Pāli only)

374. 374

     निरयं गच्छन्ति, तिरच्छानयोनिं गच्छन्ति, पेत्तिविसयं गच्छन्तीति, एवं अवगच्छन्तीति—

     Nirayaṁ gacchanti, tiracchānayoniṁ gacchanti, pettivisayaṁ gacchantīti, evaṁ avagacchantīti—

     (Pāli only)

375. 375

     अवदानिया।

     avadāniyā.

     (Pāli only)

376. 376

     कथं मच्छरिनो वुच्चन्ति अवदानिया?

     Kathaṁ maccharino vuccanti avadāniyā?

     (Pāli only)

377. 377

     पञ्च मच्छरियानि—

     Pañca macchariyāni—

     (Pāli only)

378. 378

     आवासमच्छरियं, कुलमच्छरियं, लाभमच्छरियं, वण्णमच्छरियं, धम्ममच्छरियं।

     āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

     (Pāli only)

379. 379

     यं एवरूपं मच्छरियं मच्छरायना मच्छरायितत्तं वेविच्छं कदरियं कटुकञ्चुकता अग्गहितत्तं चित्तस्स, इदं वुच्चति मच्छरियं।

     Yaṁ evarūpaṁ macchariyaṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa, idaṁ vuccati macchariyaṁ.

     (Pāli only)

380. 380

     अपि च खन्धमच्छरियम्पि मच्छरियं, धातुमच्छरियम्पि मच्छरियं, आयतनमच्छरियम्पि मच्छरियं गाहो।

     Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ gāho.

     (Pāli only)

381. 381

     इदं वुच्चति मच्छरियं।

     Idaṁ vuccati macchariyaṁ.

     (Pāli only)

382. 382

     इमिना मच्छरियेन अवदञ्ञुताय समन्नागता जना पमत्ता।

     Iminā macchariyena avadaññutāya samannāgatā janā pamattā.

     (Pāli only)

383. 383

     एवं मच्छरिनो वुच्चन्ति अवदानिया।

     Evaṁ maccharino vuccanti avadāniyā.

     (Pāli only)

384. 384

     कथं बुद्धानं सावकानं वचनं ब्यप्पथं देसनं अनुसिट्ठिं नादियन्तीति—

     Kathaṁ buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti—

     (Pāli only)

385. 385

     अवदानिया?

     avadāniyā?

     (Pāli only)

386. 386

     बुद्धानं सावकानं वचनं ब्यप्पथं देसनं अनुसिट्ठिं न आदियन्ति न सुस्सूसन्ति, न सोतं ओदहन्ति, न अञ्ञा चित्तं उपट्ठपेन्ति, अनस्सवा अवचनकरा पटिलोमवुत्तिनो, अञ्ञेनेव मुखं करोन्ति।

     Buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ na ādiyanti na sussūsanti, na sotaṁ odahanti, na aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, anassavā avacanakarā paṭilomavuttino, aññeneva mukhaṁ karonti.

     (Pāli only)

387. 387

     एवं बुद्धानं सावकानं वचनं ब्यप्पथं देसनं अनुसिट्ठिं नादियन्तीति अवदानियाति—

     Evaṁ buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti avadāniyāti—

     (Pāli only)

388. 388

     अवदानिया।

     avadāniyā.

     (Pāli only)

389. 389

     <ब्>ते विसमे निविट्ठा</ब्>ति विसमे कायकम्मे निविट्ठा,

     <b>Te visame niviṭṭhā</b>ti visame kāyakamme niviṭṭhā,

     (Pāli only)

390. 390

     विसमे वचीकम्मे निविट्ठा,

     visame vacīkamme niviṭṭhā,

     (Pāli only)

391. 391

     विसमे मनोकम्मे निविट्ठा,

     visame manokamme niviṭṭhā,

     (Pāli only)

392. 392

     विसमे पाणातिपाते निविट्ठा,

     visame pāṇātipāte niviṭṭhā,

     (Pāli only)

393. 393

     विसमे अदिन्नादाने निविट्ठा,

     visame adinnādāne niviṭṭhā,

     (Pāli only)

394. 394

     विसमे कामेसुमिच्छाचारे निविट्ठा,

     visame kāmesumicchācāre niviṭṭhā,

     (Pāli only)

395. 395

     विसमे मुसावादे निविट्ठा,

     visame musāvāde niviṭṭhā,

     (Pāli only)

396. 396

     विसमाय पिसुणाय वाचाय …

     visamāya pisuṇāya vācāya …

     (Pāli only)

397. 397

     विसमाय फरुसाय वाचाय …

     visamāya pharusāya vācāya …

     (Pāli only)

398. 398

     विसमे सम्फप्पलापे …

     visame samphappalāpe …

     (Pāli only)

399. 399

     विसमाय अभिज्झाय निविट्ठा,

     visamāya abhijjhāya niviṭṭhā,

     (Pāli only)

400. 400

     विसमे ब्यापादे …

     visame byāpāde …

     (Pāli only)

401. 401

     विसमाय मिच्छादिट्ठिया निविट्ठा,

     visamāya micchādiṭṭhiyā niviṭṭhā,

     (Pāli only)

402. 402

     विसमेसु सङ्खारेसु निविट्ठा,

     visamesu saṅkhāresu niviṭṭhā,

     (Pāli only)

403. 403

     विसमेसु पञ्चसु कामगुणेसु निविट्ठा,

     visamesu pañcasu kāmaguṇesu niviṭṭhā,

     (Pāli only)

404. 404

     विसमेसु पञ्चसु नीवरणेसु निविट्ठा विनिविट्ठा पतिट्ठिता अल्लीना उपगता अज्झोसिता अधिमुत्ता लग्गा लग्गिता पलिबुद्धाति—

     visamesu pañcasu nīvaraṇesu niviṭṭhā viniviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā laggā laggitā palibuddhāti—

     (Pāli only)

405. 405

     अवदानिया ते विसमे निविट्ठा।

     avadāniyā te visame niviṭṭhā.

     (Pāli only)

406. 406

     <ब्>दुक्खूपनीता परिदेवयन्ती</ब्>ति।

     <b>Dukkhūpanītā paridevayantī</b>ti.

     (Pāli only)

407. 407

     <ब्>दुक्खूपनीता</ब्>ति दुक्खप्पत्ता दुक्खसम्पत्ता दुक्खूपगता,

     <b>Dukkhūpanītā</b>ti dukkhappattā dukkhasampattā dukkhūpagatā,

     (Pāli only)

408. 408

     मारप्पत्ता मारसम्पत्ता मारूपगता,

     mārappattā mārasampattā mārūpagatā,

     (Pāli only)

409. 409

     मरणप्पत्ता मरणसम्पत्ता मरणूपगता।

     maraṇappattā maraṇasampattā maraṇūpagatā.

     (Pāli only)

410. 410

     <ब्>परिदेवयन्ती</ब्>ति लपन्ति लालपन्ति, सोचन्ति किलमन्ति परिदेवन्ति उरत्ताळिं कन्दन्ति सम्मोहं आपज्जन्तीति—

     <b>Paridevayantī</b>ti lapanti lālapanti, socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—

     (Pāli only)

411. 411

     दुक्खूपनीता परिदेवयन्ति।

     dukkhūpanītā paridevayanti.

     (Pāli only)

412. 412

     <ब्>किंसू भविस्साम इतो चुतासे</ब्>ति इतो चुता किं भविस्साम?

     <b>Kiṁsū bhavissāma ito cutāse</b>ti ito cutā kiṁ bhavissāma?

     (Pāli only)

413. 413

     नेरयिका भविस्साम,

     Nerayikā bhavissāma,

     (Pāli only)

414. 414

     तिरच्छानयोनिका भविस्साम,

     tiracchānayonikā bhavissāma,

     (Pāli only)

415. 415

     पेत्तिविसयिका भविस्साम,

     pettivisayikā bhavissāma,

     (Pāli only)

416. 416

     मनुस्सा भविस्साम,

     manussā bhavissāma,

     (Pāli only)

417. 417

     देवा भविस्साम,

     devā bhavissāma,

     (Pāli only)

418. 418

     रूपी भविस्साम,

     rūpī bhavissāma,

     (Pāli only)

419. 419

     अरूपी भविस्साम,

     arūpī bhavissāma,

     (Pāli only)

420. 420

     सञ्ञी भविस्साम,

     saññī bhavissāma,

     (Pāli only)

421. 421

     असञ्ञी भविस्साम,

     asaññī bhavissāma,

     (Pāli only)

422. 422

     नेवसञ्ञीनासञ्ञी भविस्साम,

     nevasaññīnāsaññī bhavissāma,

     (Pāli only)

423. 423

     “भविस्साम नु खो मयं अनागतमद्धानं,

     “bhavissāma nu kho mayaṁ anāgatamaddhānaṁ,

     (Pāli only)

424. 424

     ननु खो भविस्साम अनागतमद्धानं,

     nanu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,

     (Pāli only)

425. 425

     किं नु खो भविस्साम अनागतमद्धानं,

     kiṁ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,

     (Pāli only)

426. 426

     कथं नु खो भविस्साम अनागतमद्धानं,

     kathaṁ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,

     (Pāli only)

427. 427

     किं हुत्वा किं भविस्साम नु खो मयं अनागतमद्धानन्”ति संसयपक्खन्दा विमतिपक्खन्दा द्वेळ्हकजाता लपन्ति लालपन्ति,

     kiṁ hutvā kiṁ bhavissāma nu kho mayaṁ anāgatamaddhānan”ti saṁsayapakkhandā vimatipakkhandā dveḷhakajātā lapanti lālapanti,

     (Pāli only)

428. 428

     सोचन्ति किलमन्ति परिदेवन्ति उरत्ताळिं कन्दन्ति सम्मोहं आपज्जन्तीति—

     socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—

     (Pāli only)

429. 429

     किंसू भविस्साम इतो चुतासे।

     kiṁsū bhavissāma ito cutāse.

     (Pāli only)

430. 430

     तेनाह भगवा—

     Tenāha bhagavā—

     (Pāli only)

431. 431

     “कामेसु गिद्धा पसुता पमूळ्हा,

     “Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā,

     (Pāli only)

432. 432

     अवदानिया ते विसमे निविट्ठा;

     Avadāniyā te visame niviṭṭhā;

     (Pāli only)

433. 433

     दुक्खूपनीता परिदेवयन्ति,

     Dukkhūpanītā paridevayanti,

     (Pāli only)

434. 434

     किंसू भविस्साम इतो चुतासे”ति।

     Kiṁsū bhavissāma ito cutāse”ti.

     (Pāli only)

435. 435

     <ब्>तस्मा हि सिक्खेथ इधेव जन्तु,</ब्>

     <b>Tasmā hi sikkhetha idheva jantu,</b>

     (Pāli only)

436. 436

     <ब्>यं किञ्चि जञ्ञा विसमन्ति लोके;</ब्>

     <b>Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke;</b>

     (Pāli only)

437. 437

     <ब्>न तस्स हेतू विसमं चरेय्य,</ब्>

     <b>Na tassa hetū visamaṁ careyya,</b>

     (Pāli only)

438. 438

     <ब्>अप्पञ्हिदं जीवितमाहु धीरा।</ब्>

     <b>Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā.</b>

     (Pāli only)

439. 439

     <ब्>तस्मा हि सिक्खेथ इधेव जन्तू</ब्>ति।

     <b>Tasmā hi sikkhetha idheva jantū</b>ti.

     (Pāli only)

440. 440

     <ब्>तस्मा</ब्>ति तङ्कारणा तंहेतु तप्पच्चया तंनिदाना, एतमादीनवं सम्पस्समानो कामेसूति—

     <b>Tasmā</b>ti taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā, etamādīnavaṁ sampassamāno kāmesūti—

     (Pāli only)

441. 441

     तस्मा।

     tasmā.

     (Pāli only)

442. 442

     <ब्>सिक्खेथा</ब्>ति तिस्सो सिक्खा—

     <b>Sikkhethā</b>ti tisso sikkhā—

     (Pāli only)

443. 443

     अधिसीलसिक्खा, अधिचित्तसिक्खा, अधिपञ्ञासिक्खा।

     adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.

     (Pāli only)

444. 444

     कतमा अधिसीलसिक्खा?

     Katamā adhisīlasikkhā?

     (Pāli only)

445. 445

     इध भिक्खु सीलवा होति, पातिमोक्खसंवरसंवुतो विहरति आचारगोचरसम्पन्नो, अणुमत्तेसु वज्जेसु भयदस्सावी, समादाय सिक्खति सिक्खापदेसु।

     Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

     (Pāli only)

446. 446

     खुद्दको सीलक्खन्धो, महन्तो सीलक्खन्धो, सीलं पतिट्ठा आदि चरणं संयमो संवरो मोक्खं पामोक्खं कुसलानं धम्मानं समापत्तिया—

     Khuddako sīlakkhandho, mahanto sīlakkhandho, sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mokkhaṁ pāmokkhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

     (Pāli only)

447. 447

     अयं अधिसीलसिक्खा।

     ayaṁ adhisīlasikkhā.

     (Pāli only)

448. 448

     कतमा अधिचित्तसिक्खा?

     Katamā adhicittasikkhā?

     (Pāli only)

449. 449

     इध भिक्खु विविच्चेव कामेहि विविच्च अकुसलेहि धम्मेहि सवितक्कं सविचारं विवेकजं पीतिसुखं पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति।

     Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

     (Pāli only)

450. 450

     वितक्कविचारानं वूपसमा अज्झत्तं सम्पसादनं चेतसो एकोदिभावं अवितक्कं अविचारं समाधिजं पीतिसुखं दुतियं झानं उपसम्पज्ज विहरति।

     Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

     (Pāli only)

451. 451

     पीतिया च विरागा उपेक्खको च विहरति सतो च सम्पजानो सुखञ्च कायेन पटिसंवेदेति, यं तं अरिया आचिक्खन्ति—“उपेक्खको सतिमा सुखविहारी”ति ततियं झानं उपसम्पज्ज विहरति।

     Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

     (Pāli only)

452. 452

     सुखस्स च पहाना दुक्खस्स च पहाना पुब्बेव सोमनस्सदोमनस्सानं अत्थङ्गमा अदुक्खमसुखं उपेक्खासतिपारिसुद्धिं चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति—

     Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—

     (Pāli only)

453. 453

     अयं अधिचित्तसिक्खा।

     ayaṁ adhicittasikkhā.

     (Pāli only)

454. 454

     कतमा अधिपञ्ञासिक्खा?

     Katamā adhipaññāsikkhā?

     (Pāli only)

455. 455

     इध भिक्खु पञ्ञवा होति उदयत्थगामिनिया पञ्ञाय समन्नागतो, अरियाय निब्बेधिकाय सम्मादुक्खक्खयगामिनिया।

     Idha bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato, ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.

     (Pāli only)

456. 456

     सो “इदं दुक्खन्”ति यथाभूतं पजानाति, “अयं दुक्खसमुदयो”ति यथाभूतं पजानाति, “अयं दुक्खनिरोधो”ति यथाभूतं पजानाति, “अयं दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा”ति यथाभूतं पजानाति।

     So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.

     (Pāli only)

457. 457

     “इमे आसवा”ति यथाभूतं पजानाति, “अयं आसवसमुदयो”ति यथाभूतं पजानाति, “अयं आसवनिरोधो”ति यथाभूतं पजानाति, “अयं आसवनिरोधगामिनी पटिपदा”ति यथाभूतं पजानाति—

     “Ime āsavā”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti—

     (Pāli only)

458. 458

     अयं अधिपञ्ञासिक्खा।

     ayaṁ adhipaññāsikkhā.

     (Pāli only)

459. 459

     इमा तिस्सो सिक्खायो आवज्जन्तो सिक्खेय्य,

     Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya,

     (Pāli only)

460. 460

     जानन्तो सिक्खेय्य,

     jānanto sikkheyya,

     (Pāli only)

461. 461

     पस्सन्तो सिक्खेय्य,

     passanto sikkheyya,

     (Pāli only)

462. 462

     पच्चवेक्खन्तो सिक्खेय्य,

     paccavekkhanto sikkheyya,

     (Pāli only)

463. 463

     चित्तं अधिट्ठहन्तो सिक्खेय्य,

     cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkheyya,

     (Pāli only)

464. 464

     सद्धाय अधिमुच्चन्तो सिक्खेय्य,

     saddhāya adhimuccanto sikkheyya,

     (Pāli only)

465. 465

     वीरियं पग्गण्हन्तो सिक्खेय्य,

     vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya,

     (Pāli only)

466. 466

     सतिं उपट्ठपेन्तो सिक्खेय्य,

     satiṁ upaṭṭhapento sikkheyya,

     (Pāli only)

467. 467

     चित्तं समादहन्तो सिक्खेय्य,

     cittaṁ samādahanto sikkheyya,

     (Pāli only)

468. 468

     पञ्ञाय पजानन्तो सिक्खेय्य,

     paññāya pajānanto sikkheyya,

     (Pāli only)

469. 469

     अभिञ्ञेय्यं अभिजानन्तो सिक्खेय्य,

     abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya,

     (Pāli only)

470. 470

     परिञ्ञेय्यं परिजानन्तो सिक्खेय्य,

     pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya,

     (Pāli only)

471. 471

     पहातब्बं पजहन्तो सिक्खेय्य,

     pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya,

     (Pāli only)

472. 472

     भावेतब्बं भावेन्तो सिक्खेय्य,

     bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya,

     (Pāli only)

473. 473

     सच्छिकातब्बं सच्छिकरोन्तो सिक्खेय्य आचरेय्य समाचरेय्य समादाय वत्तेय्य।

     sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyya.

     (Pāli only)

474. 474

     <ब्>इधा</ब्>ति इमिस्सा दिट्ठिया इमिस्सा खन्तिया इमिस्सा रुचिया इमस्मिं आदाये इमस्मिं धम्मे इमस्मिं विनये इमस्मिं धम्मविनये इमस्मिं पावचने इमस्मिं ब्रह्मचरिये इमस्मिं सत्थुसासने इमस्मिं अत्तभावे इमस्मिं मनुस्सलोके—

     <b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloke—

     (Pāli only)

475. 475

     तेन वुच्चति इधाति।

     tena vuccati idhāti.

     (Pāli only)

476. 476

     <ब्>जन्तू</ब्>ति सत्तो नरो …पे… मनुजोति—

     <b>Jantū</b>ti satto naro …pe… manujoti—

     (Pāli only)

477. 477

     तस्मा हि सिक्खेथ इधेव जन्तु।

     tasmā hi sikkhetha idheva jantu.

     (Pāli only)

478. 478

     <ब्>यं किञ्चि जञ्ञा विसमन्ति लोके</ब्>ति।

     <b>Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke</b>ti.

     (Pāli only)

479. 479

     <ब्>यं किञ्ची</ब्>ति सब्बेन सब्बं सब्बथा सब्बं असेसं निस्सेसं परियादियनवचनमेतं—

     <b>Yaṁ kiñcī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—

     (Pāli only)

480. 480

     यं किञ्चीति।

     yaṁ kiñcīti.

     (Pāli only)

481. 481

     <ब्>विसमन्ति जञ्ञा</ब्>ति विसमं कायकम्मं विसमन्ति जानेय्य,

     <b>Visamanti jaññā</b>ti visamaṁ kāyakammaṁ visamanti jāneyya,

     (Pāli only)

482. 482

     विसमं वचीकम्मं विसमन्ति जानेय्य,

     visamaṁ vacīkammaṁ visamanti jāneyya,

     (Pāli only)

483. 483

     विसमं मनोकम्मं विसमन्ति जानेय्य,

     visamaṁ manokammaṁ visamanti jāneyya,

     (Pāli only)

484. 484

     विसमं पाणातिपातं विसमोति जानेय्य,

     visamaṁ pāṇātipātaṁ visamoti jāneyya,

     (Pāli only)

485. 485

     विसमं अदिन्नादानं विसमन्ति जानेय्य,

     visamaṁ adinnādānaṁ visamanti jāneyya,

     (Pāli only)

486. 486

     विसमं कामेसुमिच्छाचारं विसमोति जानेय्य,

     visamaṁ kāmesumicchācāraṁ visamoti jāneyya,

     (Pāli only)

487. 487

     विसमं मुसावादं विसमोति जानेय्य,

     visamaṁ musāvādaṁ visamoti jāneyya,

     (Pāli only)

488. 488

     विसमं पिसुणं वाचं विसमाति जानेय्य,

     visamaṁ pisuṇaṁ vācaṁ visamāti jāneyya,

     (Pāli only)

489. 489

     विसमं फरुसं वाचं विसमाति जानेय्य,

     visamaṁ pharusaṁ vācaṁ visamāti jāneyya,

     (Pāli only)

490. 490

     विसमं सम्फप्पलापं विसमोति जानेय्य,

     visamaṁ samphappalāpaṁ visamoti jāneyya,

     (Pāli only)

491. 491

     विसमं अभिज्झं विसमाति जानेय्य,

     visamaṁ abhijjhaṁ visamāti jāneyya,

     (Pāli only)

492. 492

     विसमं ब्यापादं विसमोति जानेय्य,

     visamaṁ byāpādaṁ visamoti jāneyya,

     (Pāli only)

493. 493

     विसमं मिच्छादिट्ठिं विसमाति जानेय्य,

     visamaṁ micchādiṭṭhiṁ visamāti jāneyya,

     (Pāli only)

494. 494

     विसमे सङ्खारे विसमाति जानेय्य,

     visame saṅkhāre visamāti jāneyya,

     (Pāli only)

495. 495

     विसमे पञ्च कामगुणे विसमाति जानेय्य,

     visame pañca kāmaguṇe visamāti jāneyya,

     (Pāli only)

496. 496

     विसमे पञ्च नीवरणे विसमाति जानेय्य आजानेय्य विजानेय्य पटिविजानेय्य पटिविज्झेय्य।

     visame pañca nīvaraṇe visamāti jāneyya ājāneyya vijāneyya paṭivijāneyya paṭivijjheyya.

     (Pāli only)

497. 497

     <ब्>लोके</ब्>ति अपायलोके …पे… आयतनलोकेति—

     <b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—

     (Pāli only)

498. 498

     यं किञ्चि जञ्ञा विसमन्ति लोके।

     yaṁ kiñci jaññā visamanti loke.

     (Pāli only)

499. 499

     <ब्>न तस्स हेतू विसमं चरेय्या</ब्>ति।

     <b>Na tassa hetū visamaṁ careyyā</b>ti.

     (Pāli only)

500. 500

     विसमस्स कायकम्मस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     Visamassa kāyakammassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

501. 501

     विसमस्स वचीकम्मस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamassa vacīkammassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

502. 502

     विसमस्स मनोकम्मस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamassa manokammassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

503. 503

     विसमस्स पाणातिपातस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamassa pāṇātipātassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

504. 504

     विसमस्स अदिन्नादानस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamassa adinnādānassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

505. 505

     विसमस्स कामेसुमिच्छाचारस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamassa kāmesumicchācārassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

506. 506

     विसमस्स मुसावादस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamassa musāvādassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

507. 507

     विसमाय पिसुणाय वाचाय हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamāya pisuṇāya vācāya hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

508. 508

     विसमाय फरुसाय वाचाय हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamāya pharusāya vācāya hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

509. 509

     विसमस्स सम्फप्पलापस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamassa samphappalāpassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

510. 510

     विसमाय अभिज्झाय हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamāya abhijjhāya hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

511. 511

     विसमस्स ब्यापादस्स हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamassa byāpādassa hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

512. 512

     विसमाय मिच्छादिट्ठिया हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamāya micchādiṭṭhiyā hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

513. 513

     विसमानं सङ्खारानं हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamānaṁ saṅkhārānaṁ hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

514. 514

     विसमानं पञ्चन्नं कामगुणानं हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamānaṁ pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

515. 515

     विसमानं पञ्चन्नं नीवरणानं हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamānaṁ pañcannaṁ nīvaraṇānaṁ hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

516. 516

     विसमाय चेतनाय हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamāya cetanāya hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

517. 517

     विसमाय पत्थनाय हेतु विसमं न चरेय्य,

     visamāya patthanāya hetu visamaṁ na careyya,

     (Pāli only)

518. 518

     विसमाय पणिधिया हेतु विसमं न चरेय्य न आचरेय्य न समाचरेय्य न समादाय वत्तेय्याति—

     visamāya paṇidhiyā hetu visamaṁ na careyya na ācareyya na samācareyya na samādāya vatteyyāti—

     (Pāli only)

519. 519

     न तस्स हेतू विसमं चरेय्य।

     na tassa hetū visamaṁ careyya.

     (Pāli only)

520. 520

     <ब्>अप्पञ्हिदं जीवितमाहु धीरा</ब्>ति।

     <b>Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā</b>ti.

     (Pāli only)

521. 521

     <ब्>जीवितन्</ब्>ति आयु ठिति यपना यापना इरियना वत्तना पालना जीवितं जीवितिन्द्रियं।

     <b>Jīvitan</b>ti āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṁ jīvitindriyaṁ.

     (Pāli only)

522. 522

     अपि च द्वीहि कारणेहि अप्पकं जीवितं—

     Api ca dvīhi kāraṇehi appakaṁ jīvitaṁ—

     (Pāli only)

523. 523

     ठितिपरित्तताय वा अप्पकं जीवितं, सरसपरित्तताय वा अप्पकं जीवितं।

     ṭhitiparittatāya vā appakaṁ jīvitaṁ, sarasaparittatāya vā appakaṁ jīvitaṁ.

     (Pāli only)

524. 524

     कथं ठितिपरित्तताय अप्पकं जीवितं?

     Kathaṁ ṭhitiparittatāya appakaṁ jīvitaṁ?

     (Pāli only)

525. 525

     अतीते चित्तक्खणे जीवित्थ, न जीवति न जीविस्सति;

     Atīte cittakkhaṇe jīvittha, na jīvati na jīvissati;

     (Pāli only)

526. 526

     अनागते चित्तक्खणे जीविस्सति, न जीवति न जीवित्थ;

     anāgate cittakkhaṇe jīvissati, na jīvati na jīvittha;

     (Pāli only)

527. 527

     पच्चुप्पन्ने चित्तक्खणे जीवति, न जीवित्थ न जीविस्सति।

     paccuppanne cittakkhaṇe jīvati, na jīvittha na jīvissati.

     (Pāli only)

528. 528

     “जीवितं अत्तभावो च,

     “Jīvitaṁ attabhāvo ca,

     (Pāli only)

529. 529

     सुखदुक्खा च केवला;

     sukhadukkhā ca kevalā;

     (Pāli only)

530. 530

     एकचित्तसमायुत्ता,

     Ekacittasamāyuttā,

     (Pāli only)

531. 531

     लहुसो वत्तते खणो।

     lahuso vattate khaṇo.

     (Pāli only)

532. 532

     चुल्लासीतिसहस्सानि,

     Cullāsītisahassāni,

     (Pāli only)

533. 533

     कप्पा तिट्ठन्ति ये मरू;

     kappā tiṭṭhanti ye marū;

     (Pāli only)

534. 534

     न त्वेव तेपि जीवन्ति,

     Na tveva tepi jīvanti,

     (Pāli only)

535. 535

     द्वीहि चित्तेहि संयुता।

     dvīhi cittehi saṁyutā.

     (Pāli only)

536. 536

     ये निरुद्धा मरन्तस्स,

     Ye niruddhā marantassa,

     (Pāli only)

537. 537

     तिट्ठमानस्स वा इध;

     tiṭṭhamānassa vā idha;

     (Pāli only)

538. 538

     सब्बेपि सदिसा खन्धा,

     Sabbepi sadisā khandhā,

     (Pāli only)

539. 539

     गता अप्पटिसन्धिका।

     gatā appaṭisandhikā.

     (Pāli only)

540. 540

     अनन्तरा च ये भग्गा,

     Anantarā ca ye bhaggā,

     (Pāli only)

541. 541

     ये च भग्गा अनागता;

     ye ca bhaggā anāgatā;

     (Pāli only)

542. 542

     तदन्तरे निरुद्धानं,

     Tadantare niruddhānaṁ,

     (Pāli only)

543. 543

     वेसमं नत्थि लक्खणे।

     vesamaṁ natthi lakkhaṇe.

     (Pāli only)

544. 544

     अनिब्बत्तेन न जातो,

     Anibbattena na jāto,

     (Pāli only)

545. 545

     पच्चुप्पन्नेन जीवति;

     paccuppannena jīvati;

     (Pāli only)

546. 546

     चित्तभग्गा मतो लोको,

     Cittabhaggā mato loko,

     (Pāli only)

547. 547

     पञ्ञत्ति परमत्थिया।

     paññatti paramatthiyā.

     (Pāli only)

548. 548

     यथा निन्ना पवत्तन्ति,

     Yathā ninnā pavattanti,

     (Pāli only)

549. 549

     छन्देन परिणामिता;

     chandena pariṇāmitā;

     (Pāli only)

550. 550

     अच्छिन्नधारा वत्तन्ति,

     Acchinnadhārā vattanti,

     (Pāli only)

551. 551

     सळायतनपच्चया।

     saḷāyatanapaccayā.

     (Pāli only)

552. 552

     अनिधानगता भग्गा,

     Anidhānagatā bhaggā,

     (Pāli only)

553. 553

     पुञ्जो नत्थि अनागते;

     puñjo natthi anāgate;

     (Pāli only)

554. 554

     निब्बत्ता ये च तिट्ठन्ति,

     Nibbattā ye ca tiṭṭhanti,

     (Pāli only)

555. 555

     आरग्गे सासपूपमा।

     āragge sāsapūpamā.

     (Pāli only)

556. 556

     निब्बत्तानञ्च धम्मानं,

     Nibbattānañca dhammānaṁ,

     (Pāli only)

557. 557

     भङ्गो नेसं पुरक्खतो;

     bhaṅgo nesaṁ purakkhato;

     (Pāli only)

558. 558

     पलोकधम्मा तिट्ठन्ति,

     Palokadhammā tiṭṭhanti,

     (Pāli only)

559. 559

     पुराणेहि अमिस्सिता।

     purāṇehi amissitā.

     (Pāli only)

560. 560

     अदस्सनतो आयन्ति,

     Adassanato āyanti,

     (Pāli only)

561. 561

     भङ्गा गच्छन्त्यदस्सनं;

     Bhaṅgā gacchantyadassanaṁ;

     (Pāli only)

562. 562

     विज्जुप्पादोव आकासे,

     Vijjuppādova ākāse,

     (Pāli only)

563. 563

     उप्पज्जन्ति वयन्ति चा”ति।

     Uppajjanti vayanti cā”ti.

     (Pāli only)

564. 564

     एवं ठितिपरित्तताय अप्पकं जीवितं।

     Evaṁ ṭhitiparittatāya appakaṁ jīvitaṁ.

     (Pāli only)

565. 565

     कथं सरसपरित्तताय अप्पकं जीवितं?

     Kathaṁ sarasaparittatāya appakaṁ jīvitaṁ?

     (Pāli only)

566. 566

     अस्सासूपनिबन्धं जीवितं, पस्सासूपनिबन्धं जीवितं, अस्सासपस्सासूपनिबन्धं जीवितं, महाभूतूपनिबन्धं जीवितं, कबळीकाराहारूपनिबन्धं जीवितं, उस्मूपनिबन्धं जीवितं, विञ्ञाणूपनिबन्धं जीवितं।

     Assāsūpanibandhaṁ jīvitaṁ, passāsūpanibandhaṁ jīvitaṁ, assāsapassāsūpanibandhaṁ jīvitaṁ, mahābhūtūpanibandhaṁ jīvitaṁ, kabaḷīkārāhārūpanibandhaṁ jīvitaṁ, usmūpanibandhaṁ jīvitaṁ, viññāṇūpanibandhaṁ jīvitaṁ.

     (Pāli only)

567. 567

     मूलम्पि इमेसं दुब्बलं, पुब्बहेतूपि इमेसं दुब्बला।

     Mūlampi imesaṁ dubbalaṁ, pubbahetūpi imesaṁ dubbalā.

     (Pāli only)

568. 568

     ये पच्चया तेपि दुब्बला, येपि पभाविका तेपि दुब्बला।

     Ye paccayā tepi dubbalā, yepi pabhāvikā tepi dubbalā.

     (Pāli only)

569. 569

     सहभूपि इमेसं दुब्बला, सम्पयोगापि इमेसं दुब्बला, सहजापि इमेसं दुब्बला, यापि पयोजिका सापि दुब्बला, अञ्ञमञ्ञं इमे निच्चदुब्बला, अञ्ञमञ्ञं अनवट्ठिता इमे।

     Sahabhūpi imesaṁ dubbalā, sampayogāpi imesaṁ dubbalā, sahajāpi imesaṁ dubbalā, yāpi payojikā sāpi dubbalā, aññamaññaṁ ime niccadubbalā, aññamaññaṁ anavaṭṭhitā ime.

     (Pāli only)

570. 570

     अञ्ञमञ्ञं परिपातयन्ति इमे, अञ्ञमञ्ञस्स हि नत्थि तायिता, न चापि ठपेन्ति अञ्ञमञ्ञं इमे।

     Aññamaññaṁ paripātayanti ime, aññamaññassa hi natthi tāyitā, na cāpi ṭhapenti aññamaññaṁ ime.

     (Pāli only)

571. 571

     योपि निब्बत्तको सो न विज्जति।

     Yopi nibbattako so na vijjati.

     (Pāli only)

572. 572

     “न च केनचि कोचि हायति,

     “Na ca kenaci koci hāyati,

     (Pāli only)

573. 573

     गन्धब्बा च इमे हि सब्बसो;

     Gandhabbā ca ime hi sabbaso;

     (Pāli only)

574. 574

     पुरिमेहि पभाविका इमे,

     Purimehi pabhāvikā ime,

     (Pāli only)

575. 575

     येपि पभाविका ते पुरे मता;

     Yepi pabhāvikā te pure matā;

     (Pāli only)

576. 576

     पुरिमापि च पच्छिमापि च,

     Purimāpi ca pacchimāpi ca,

     (Pāli only)

577. 577

     अञ्ञमञ्ञं न कदाचि मद्दसंसू”ति।

     Aññamaññaṁ na kadāci maddasaṁsū”ti.

     (Pāli only)

578. 578

     एवं सरसपरित्तताय अप्पकं जीवितं।

     Evaṁ sarasaparittatāya appakaṁ jīvitaṁ.

     (Pāli only)

579. 579

     अपि च चातुमहाराजिकानं देवानं जीवितं उपादाय मनुस्सानं अप्पकं जीवितं परित्तकं जीवितं थोकं जीवितं खणिकं जीवितं लहुकं जीवितं इत्तरं जीवितं अनद्धनीयं जीवितं नचिरट्ठितिकं जीवितं।

     Api ca cātumahārājikānaṁ devānaṁ jīvitaṁ upādāya manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ parittakaṁ jīvitaṁ thokaṁ jīvitaṁ khaṇikaṁ jīvitaṁ lahukaṁ jīvitaṁ ittaraṁ jīvitaṁ anaddhanīyaṁ jīvitaṁ naciraṭṭhitikaṁ jīvitaṁ.

     (Pāli only)

580. 580

     तावतिंसानं देवानं …पे…

     Tāvatiṁsānaṁ devānaṁ …pe…

     (Pāli only)

581. 581

     यामानं देवानं …

     yāmānaṁ devānaṁ …

     (Pāli only)

582. 582

     तुसितानं देवानं …

     tusitānaṁ devānaṁ …

     (Pāli only)

583. 583

     निम्मानरतीनं देवानं …

     nimmānaratīnaṁ devānaṁ …

     (Pāli only)

584. 584

     परनिम्मितवसवत्तीनं देवानं …

     paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ …

     (Pāli only)

585. 585

     ब्रह्मकायिकानं देवानं जीवितं उपादाय मनुस्सानं अप्पकं जीवितं परित्तकं जीवितं थोकं जीवितं खणिकं जीवितं लहुकं जीवितं इत्तरं जीवितं अनद्धनीयं जीवितं नचिरट्ठितिकं जीवितं।

     brahmakāyikānaṁ devānaṁ jīvitaṁ upādāya manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ parittakaṁ jīvitaṁ thokaṁ jīvitaṁ khaṇikaṁ jīvitaṁ lahukaṁ jīvitaṁ ittaraṁ jīvitaṁ anaddhanīyaṁ jīvitaṁ naciraṭṭhitikaṁ jīvitaṁ.

     (Pāli only)

586. 586

     वुत्तञ्हेतं भगवता—

     Vuttañhetaṁ bhagavatā—

     (Pāli only)

587. 587

     “अप्पमिदं, भिक्खवे, मनुस्सानं आयु।

     “Appamidaṁ, bhikkhave, manussānaṁ āyu.

     (Pāli only)

588. 588

     गमनियो सम्परायो मन्ताय बोद्धब्बं, कत्तब्बं कुसलं, चरितब्बं ब्रह्मचरियं, नत्थि जातस्स अमरणं।

     Gamaniyo samparāyo mantāya boddhabbaṁ, kattabbaṁ kusalaṁ, caritabbaṁ brahmacariyaṁ, natthi jātassa amaraṇaṁ.

     (Pāli only)

589. 589

     यो, भिक्खवे, चिरं जीवति सो वस्ससतं अप्पं वा भिय्यो।

     Yo, bhikkhave, ciraṁ jīvati so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.

     (Pāli only)

590. 590

     अप्पमायु मनुस्सानं,

     Appamāyu manussānaṁ,

     (Pāli only)

591. 591

     हीळेय्य नं सुपोरिसो;

     hīḷeyya naṁ suporiso;

     (Pāli only)

592. 592

     चरेय्यादित्तसीसोव,

     Careyyādittasīsova,

     (Pāli only)

593. 593

     नत्थि मच्चुस्सनागमो।

     natthi maccussanāgamo.

     (Pāli only)

594. 594

     अच्चयन्ति अहोरत्ता,

     Accayanti ahorattā,

     (Pāli only)

595. 595

     जीवितं उपरुज्झति;

     jīvitaṁ uparujjhati;

     (Pāli only)

596. 596

     आयु खिय्यति मच्चानं,

     Āyu khiyyati maccānaṁ,

     (Pāli only)

597. 597

     कुन्नदीनंव ओदकन्”ति।

     kunnadīnaṁva odakan”ti.

     (Pāli only)

598. 598

     <ब्>अप्पञ्हिदं जीवितमाहु धीरा</ब्>ति।

     <b>Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā</b>ti.

     (Pāli only)

599. 599

     धीराति धीरा, धितिमाति धीरा, धितिसम्पन्नाति धीरा, धीकतपापाति धीरा।

     Dhīrāti dhīrā, dhitimāti dhīrā, dhitisampannāti dhīrā, dhīkatapāpāti dhīrā.

     (Pāli only)

600. 600

     <ब्>धी</ब्> वुच्चति पञ्ञा।

     <b>Dhī</b> vuccati paññā.

     (Pāli only)

601. 601

     या पञ्ञा पजानना विचयो पविचयो धम्मविचयो सल्लक्खणा उपलक्खणा पच्चुपलक्खणा पण्डिच्चं कोसल्लं नेपुञ्ञं वेभब्या चिन्ता उपपरिक्खा भूरि मेधा परिणायिका विपस्सना सम्पजञ्ञं पतोदो पञ्ञा पञ्ञिन्द्रियं पञ्ञाबलं पञ्ञासत्थं पञ्ञापासादो पञ्ञाआलोको पञ्ञाओभासो पञ्ञापज्जोतो पञ्ञारतनं अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि, ताय पञ्ञाय समन्नागतत्ता धीरा।

     Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi, tāya paññāya samannāgatattā dhīrā.

     (Pāli only)

602. 602

     अपि च खन्धधीरा धातुधीरा आयतनधीरा, पटिच्चसमुप्पादधीरा सतिपट्ठानधीरा सम्मप्पधानधीरा इद्धिपादधीरा, इन्द्रियधीरा बलधीरा बोज्झङ्गधीरा मग्गधीरा फलधीरा निब्बानधीरा।

     Api ca khandhadhīrā dhātudhīrā āyatanadhīrā, paṭiccasamuppādadhīrā satipaṭṭhānadhīrā sammappadhānadhīrā iddhipādadhīrā, indriyadhīrā baladhīrā bojjhaṅgadhīrā maggadhīrā phaladhīrā nibbānadhīrā.

     (Pāli only)

603. 603

     ते धीरा एवमाहंसु—

     Te dhīrā evamāhaṁsu—

     (Pāli only)

604. 604

     “मनुस्सानं अप्पकं जीवितं, परित्तकं जीवितं, थोकं जीवितं, खणिकं जीवितं, लहुकं जीवितं, इत्तरं जीवितं, अनद्धनीयं जीवितं, नचिरट्ठितिकं जीवितन्”ति।

     “manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ, parittakaṁ jīvitaṁ, thokaṁ jīvitaṁ, khaṇikaṁ jīvitaṁ, lahukaṁ jīvitaṁ, ittaraṁ jīvitaṁ, anaddhanīyaṁ jīvitaṁ, naciraṭṭhitikaṁ jīvitan”ti.

     (Pāli only)

605. 605

     एवमाहंसु एवं कथेन्ति एवं भणन्ति एवं दीपयन्ति एवं वोहरन्तीति—

     Evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—

     (Pāli only)

606. 606

     अप्पञ्हिदं जीवितमाहु धीरा।

     appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā.

     (Pāli only)

607. 607

     तेनाह भगवा—

     Tenāha bhagavā—

     (Pāli only)

608. 608

     “तस्मा हि सिक्खेथ इधेव जन्तु,

     “Tasmā hi sikkhetha idheva jantu,

     (Pāli only)

609. 609

     यं किञ्चि जञ्ञा विसमन्ति लोके;

     Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke;

     (Pāli only)

610. 610

     न तस्स हेतू विसमं चरेय्य,

     Na tassa hetū visamaṁ careyya,

     (Pāli only)

611. 611

     अप्पञ्हिदं जीवितमाहु धीरा”ति।

     Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā”ti.

     (Pāli only)

612. 612

     <ब्>पस्सामि लोके परिफन्दमानं,</ब्>

     <b>Passāmi loke pariphandamānaṁ,</b>

     (Pāli only)

613. 613

     <ब्>पजं इमं तण्हगतं भवेसु;</ब्>

     <b>Pajaṁ imaṁ taṇhagataṁ bhavesu;</b>

     (Pāli only)

614. 614

     <ब्>हीना नरा मच्चुमुखे लपन्ति,</ब्>

     <b>Hīnā narā maccumukhe lapanti,</b>

     (Pāli only)

615. 615

     <ब्>अवीततण्हासे भवाभवेसु।</ब्>

     <b>Avītataṇhāse bhavābhavesu.</b>

     (Pāli only)

616. 616

     <ब्>पस्सामि लोके परिफन्दमानन्</ब्>ति।

     <b>Passāmi loke pariphandamānan</b>ti.

     (Pāli only)

617. 617

     <ब्>पस्सामी</ब्>ति मंसचक्खुनापि पस्सामि, दिब्बचक्खुनापि पस्सामि, पञ्ञाचक्खुनापि पस्सामि, बुद्धचक्खुनापि पस्सामि, समन्तचक्खुनापि पस्सामि दक्खामि ओलोकेमि निज्झायामि उपपरिक्खामि।

     <b>Passāmī</b>ti maṁsacakkhunāpi passāmi, dibbacakkhunāpi passāmi, paññācakkhunāpi passāmi, buddhacakkhunāpi passāmi, samantacakkhunāpi passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmi.

     (Pāli only)

618. 618

     <ब्>लोके</ब्>ति अपायलोके मनुस्सलोके देवलोके खन्धलोके धातुलोके आयतनलोके।

     <b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.

     (Pāli only)

619. 619

     <ब्>परिफन्दमानन्</ब्>ति तण्हाफन्दनाय फन्दमानं,

     <b>Pariphandamānan</b>ti taṇhāphandanāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

620. 620

     दिट्ठिफन्दनाय फन्दमानं,

     diṭṭhiphandanāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

621. 621

     किलेसफन्दनाय फन्दमानं,

     kilesaphandanāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

622. 622

     पयोगफन्दनाय फन्दमानं,

     payogaphandanāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

623. 623

     विपाकफन्दनाय फन्दमानं,

     vipākaphandanāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

624. 624

     दुच्चरितफन्दनाय फन्दमानं,

     duccaritaphandanāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

625. 625

     रत्तं रागेन फन्दमानं,

     rattaṁ rāgena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

626. 626

     दुट्ठं दोसेन फन्दमानं,

     duṭṭhaṁ dosena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

627. 627

     मूळ्हं मोहेन फन्दमानं,

     mūḷhaṁ mohena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

628. 628

     विनिबद्धं मानेन फन्दमानं,

     vinibaddhaṁ mānena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

629. 629

     परामट्ठं दिट्ठिया फन्दमानं,

     parāmaṭṭhaṁ diṭṭhiyā phandamānaṁ,

     (Pāli only)

630. 630

     विक्खेपगतं उद्धच्चेन फन्दमानं,

     vikkhepagataṁ uddhaccena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

631. 631

     अनिट्ठङ्गतं विचिकिच्छाय फन्दमानं,

     aniṭṭhaṅgataṁ vicikicchāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

632. 632

     थामगतं अनुसयेहि फन्दमानं,

     thāmagataṁ anusayehi phandamānaṁ,

     (Pāli only)

633. 633

     लाभेन फन्दमानं,

     lābhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

634. 634

     अलाभेन फन्दमानं,

     alābhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

635. 635

     यसेन फन्दमानं,

     yasena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

636. 636

     अयसेन फन्दमानं,

     ayasena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

637. 637

     पसंसाय फन्दमानं,

     pasaṁsāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

638. 638

     निन्दाय फन्दमानं,

     nindāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

639. 639

     सुखेन फन्दमानं,

     sukhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

640. 640

     दुक्खेन फन्दमानं,

     dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

641. 641

     जातिया फन्दमानं,

     jātiyā phandamānaṁ,

     (Pāli only)

642. 642

     जराय फन्दमानं,

     jarāya phandamānaṁ,

     (Pāli only)

643. 643

     ब्याधिना फन्दमानं,

     byādhinā phandamānaṁ,

     (Pāli only)

644. 644

     मरणेन फन्दमानं,

     maraṇena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

645. 645

     सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासेहि फन्दमानं,

     sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi phandamānaṁ,

     (Pāli only)

646. 646

     नेरयिकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     nerayikena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

647. 647

     तिरच्छानयोनिकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     tiracchānayonikena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

648. 648

     पेत्तिविसयिकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     pettivisayikena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

649. 649

     मानुसिकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     mānusikena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

650. 650

     गब्भोक्कन्तिमूलकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     gabbhokkantimūlakena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

651. 651

     गब्भे ठितिमूलकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     gabbhe ṭhitimūlakena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

652. 652

     गब्भा वुट्ठानमूलकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     gabbhā vuṭṭhānamūlakena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

653. 653

     जातस्सूपनिबन्धकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     jātassūpanibandhakena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

654. 654

     जातस्स पराधेय्यकेन दुक्खेन फन्दमानं,

     jātassa parādheyyakena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

655. 655

     अत्तूपक्कमेन दुक्खेन फन्दमानं,

     attūpakkamena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

656. 656

     परूपक्कमेन दुक्खेन फन्दमानं,

     parūpakkamena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

657. 657

     दुक्खदुक्खेन फन्दमानं,

     dukkhadukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

658. 658

     सङ्खारदुक्खेन फन्दमानं,

     saṅkhāradukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

659. 659

     विपरिणामदुक्खेन फन्दमानं,

     vipariṇāmadukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

660. 660

     चक्खुरोगेन दुक्खेन फन्दमानं,

     cakkhurogena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

661. 661

     सोतरोगेन दुक्खेन फन्दमानं,

     sotarogena dukkhena phandamānaṁ,

     (Pāli only)

662. 662

     घानरोगेन दुक्खेन …पे…

     ghānarogena dukkhena …pe…

     (Pāli only)

663. 663

     जिव्हारोगेन …

     jivhārogena …

     (Pāli only)

664. 664

     कायरोगेन …

     kāyarogena …

     (Pāli only)

665. 665

     सीसरोगेन …

     sīsarogena …

     (Pāli only)

666. 666

     कण्णरोगेन …

     kaṇṇarogena …

     (Pāli only)

667. 667

     मुखरोगेन …

     mukharogena …

     (Pāli only)

668. 668

     दन्तरोगेन …

     dantarogena …

     (Pāli only)

669. 669

     कासेन …

     kāsena …

     (Pāli only)

670. 670

     सासेन …

     sāsena …

     (Pāli only)

671. 671

     पिनासेन …

     pināsena …

     (Pāli only)

672. 672

     दाहेन …

     dāhena …

     (Pāli only)

673. 673

     जरेन …

     jarena …

     (Pāli only)

674. 674

     कुच्छिरोगेन …

     kucchirogena …

     (Pāli only)

675. 675

     मुच्छाय …

     mucchāya …

     (Pāli only)

676. 676

     पक्खन्दिकाय …

     pakkhandikāya …

     (Pāli only)

677. 677

     सूलाय …

     sūlāya …

     (Pāli only)

678. 678

     विसुचिकाय …

     visucikāya …

     (Pāli only)

679. 679

     कुट्ठेन …

     kuṭṭhena …

     (Pāli only)

680. 680

     गण्डेन …

     gaṇḍena …

     (Pāli only)

681. 681

     किलासेन …

     kilāsena …

     (Pāli only)

682. 682

     सोसेन …

     sosena …

     (Pāli only)

683. 683

     अपमारेन …

     apamārena …

     (Pāli only)

684. 684

     दद्दुया …

     dadduyā …

     (Pāli only)

685. 685

     कण्डुया …

     kaṇḍuyā …

     (Pāli only)

686. 686

     कच्छुया …

     kacchuyā …

     (Pāli only)

687. 687

     रखसाय …

     rakhasāya …

     (Pāli only)

688. 688

     वितच्छिकाय …

     vitacchikāya …

     (Pāli only)

689. 689

     लोहितेन …

     lohitena …

     (Pāli only)

690. 690

     पित्तेन …

     pittena …

     (Pāli only)

691. 691

     मधुमेहेन …

     madhumehena …

     (Pāli only)

692. 692

     अंसाय …

     aṁsāya …

     (Pāli only)

693. 693

     पिळकाय …

     piḷakāya …

     (Pāli only)

694. 694

     भगन्दलाय …

     bhagandalāya …

     (Pāli only)

695. 695

     पित्तसमुट्ठानेन आबाधेन …

     pittasamuṭṭhānena ābādhena …

     (Pāli only)

696. 696

     सेम्हसमुट्ठानेन आबाधेन …

     semhasamuṭṭhānena ābādhena …

     (Pāli only)

697. 697

     वातसमुट्ठानेन आबाधेन …

     vātasamuṭṭhānena ābādhena …

     (Pāli only)

698. 698

     सन्निपातिकेन आबाधेन …

     sannipātikena ābādhena …

     (Pāli only)

699. 699

     उतुपरिणामजेन आबाधेन …

     utupariṇāmajena ābādhena …

     (Pāli only)

700. 700

     विसमपरिहारजेन आबाधेन …

     visamaparihārajena ābādhena …

     (Pāli only)

701. 701

     ओपक्कमिकेन आबाधेन …

     opakkamikena ābādhena …

     (Pāli only)

702. 702

     कम्मविपाकजेन आबाधेन …

     kammavipākajena ābādhena …

     (Pāli only)

703. 703

     सीतेन …

     sītena …

     (Pāli only)

704. 704

     उण्हेन …

     uṇhena …

     (Pāli only)

705. 705

     जिघच्छाय …

     jighacchāya …

     (Pāli only)

706. 706

     पिपासाय …

     pipāsāya …

     (Pāli only)

707. 707

     उच्चारेन …

     uccārena …

     (Pāli only)

708. 708

     पस्सावेन …

     passāvena …

     (Pāli only)

709. 709

     डंसमकसवातातपसरीसपसम्फस्सेन दुक्खेन …

     ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena dukkhena …

     (Pāli only)

710. 710

     मातुमरणेन दुक्खेन …

     mātumaraṇena dukkhena …

     (Pāli only)

711. 711

     पितुमरणेन दुक्खेन …

     pitumaraṇena dukkhena …

     (Pāli only)

712. 712

     भातुमरणेन दुक्खेन …

     bhātumaraṇena dukkhena …

     (Pāli only)

713. 713

     भगिनिमरणेन दुक्खेन …

     bhaginimaraṇena dukkhena …

     (Pāli only)

714. 714

     पुत्तमरणेन दुक्खेन …

     puttamaraṇena dukkhena …

     (Pāli only)

715. 715

     धीतुमरणेन दुक्खेन …

     dhītumaraṇena dukkhena …

     (Pāli only)

716. 716

     ञातिब्यसनेन …

     ñātibyasanena …

     (Pāli only)

717. 717

     भोगब्यसनेन …

     bhogabyasanena …

     (Pāli only)

718. 718

     रोगब्यसनेन …

     rogabyasanena …

     (Pāli only)

719. 719

     सीलब्यसनेन …

     sīlabyasanena …

     (Pāli only)

720. 720

     दिट्ठिब्यसनेन दुक्खेन फन्दमानं सम्फन्दमानं विप्फन्दमानं वेधमानं पवेधमानं सम्पवेधमानं पस्सामि दक्खामि ओलोकेमि निज्झायामि उपपरिक्खामीति—

     diṭṭhibyasanena dukkhena phandamānaṁ samphandamānaṁ vipphandamānaṁ vedhamānaṁ pavedhamānaṁ sampavedhamānaṁ passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmīti—

     (Pāli only)

721. 721

     पस्सामि लोके परिफन्दमानं।

     passāmi loke pariphandamānaṁ.

     (Pāli only)

722. 722

     <ब्>पजं इमं तण्हगतं भवेसू</ब्>ति।

     <b>Pajaṁ imaṁ taṇhagataṁ bhavesū</b>ti.

     (Pāli only)

723. 723

     <ब्>पजा</ब्>ति सत्ताधिवचनं।

     <b>Pajā</b>ti sattādhivacanaṁ.

     (Pāli only)

724. 724

     <ब्>तण्हा</ब्>ति रूपतण्हा, सद्दतण्हा, गन्धतण्हा, रसतण्हा, फोट्ठब्बतण्हा, धम्मतण्हा।

     <b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā.

     (Pāli only)

725. 725

     <ब्>तण्हगतन्</ब्>ति तण्हागतं तण्हानुगतं तण्हायानुसटं तण्हायासन्नं तण्हाय पातितं अभिभूतं परियादिन्नचित्तं।

     <b>Taṇhagatan</b>ti taṇhāgataṁ taṇhānugataṁ taṇhāyānusaṭaṁ taṇhāyāsannaṁ taṇhāya pātitaṁ abhibhūtaṁ pariyādinnacittaṁ.

     (Pāli only)

726. 726

     <ब्>भवेसू</ब्>ति कामभवे रूपभवे अरूपभवेति—

     <b>Bhavesū</b>ti kāmabhave rūpabhave arūpabhaveti—

     (Pāli only)

727. 727

     पजं इमं तण्हगतं भवेसु।

     pajaṁ imaṁ taṇhagataṁ bhavesu.

     (Pāli only)

728. 728

     <ब्>हीना नरा मच्चुमुखे लपन्ती</ब्>ति।

     <b>Hīnā narā maccumukhe lapantī</b>ti.

     (Pāli only)

729. 729

     <ब्>हीना नरा</ब्>ति हीना नरा हीनेन कायकम्मेन समन्नागताति हीना नरा,

     <b>Hīnā narā</b>ti hīnā narā hīnena kāyakammena samannāgatāti hīnā narā,

     (Pāli only)

730. 730

     हीनेन वचीकम्मेन समन्नागताति हीना नरा,

     hīnena vacīkammena samannāgatāti hīnā narā,

     (Pāli only)

731. 731

     हीनेन मनोकम्मेन समन्नागताति हीना नरा,

     hīnena manokammena samannāgatāti hīnā narā,

     (Pāli only)

732. 732

     हीनेन पाणातिपातेन समन्नागताति हीना नरा,

     hīnena pāṇātipātena samannāgatāti hīnā narā,

     (Pāli only)

733. 733

     हीनेन अदिन्नादानेन …

     hīnena adinnādānena …

     (Pāli only)

734. 734

     हीनेन कामेसुमिच्छाचारेन …

     hīnena kāmesumicchācārena …

     (Pāli only)

735. 735

     हीनेन मुसावादेन …

     hīnena musāvādena …

     (Pāli only)

736. 736

     हीनाय पिसुणाय वाचाय …

     hīnāya pisuṇāya vācāya …

     (Pāli only)

737. 737

     हीनाय फरुसाय वाचाय …

     hīnāya pharusāya vācāya …

     (Pāli only)

738. 738

     हीनेन सम्फप्पलापेन …

     hīnena samphappalāpena …

     (Pāli only)

739. 739

     हीनाय अभिज्झाय …

     hīnāya abhijjhāya …

     (Pāli only)

740. 740

     हीनेन ब्यापादेन …

     hīnena byāpādena …

     (Pāli only)

741. 741

     हीनाय मिच्छादिट्ठिया …

     hīnāya micchādiṭṭhiyā …

     (Pāli only)

742. 742

     हीनेहि सङ्खारेहि …

     hīnehi saṅkhārehi …

     (Pāli only)

743. 743

     हीनेहि पञ्चहि कामगुणेहि नीवरणेहि …

     hīnehi pañcahi kāmaguṇehi nīvaraṇehi …

     (Pāli only)

744. 744

     हीनाय चेतनाय …

     hīnāya cetanāya …

     (Pāli only)

745. 745

     हीनाय पत्थनाय …

     hīnāya patthanāya …

     (Pāli only)

746. 746

     हीनाय पणिधिया समन्नागताति हीना नरा हीना निहीना ओहीना ओमका लामका छतुक्का परित्ताति—

     hīnāya paṇidhiyā samannāgatāti hīnā narā hīnā nihīnā ohīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti—

     (Pāli only)

747. 747

     हीना नरा।

     hīnā narā.

     (Pāli only)

748. 748

     <ब्>मच्चुमुखे लपन्ती</ब्>ति।

     <b>Maccumukhe lapantī</b>ti.

     (Pāli only)

749. 749

     <ब्>मच्चुमुखे</ब्>ति मारमुखे मरणमुखे,

     <b>Maccumukhe</b>ti māramukhe maraṇamukhe,

     (Pāli only)

750. 750

     मच्चुप्पत्ता मच्चुसम्पत्ता मच्चूपागता,

     maccuppattā maccusampattā maccūpāgatā,

     (Pāli only)

751. 751

     मारप्पत्ता मारसम्पत्ता मारूपागता,

     mārappattā mārasampattā mārūpāgatā,

     (Pāli only)

752. 752

     मरणप्पत्ता मरणसम्पत्ता मरणूपागता लपन्ति लालपन्ति सोचन्ति किलमन्ति परिदेवन्ति उरत्ताळिं कन्दन्ति सम्मोहं आपज्जन्तीति—

     maraṇappattā maraṇasampattā maraṇūpāgatā lapanti lālapanti socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—

     (Pāli only)

753. 753

     हीना नरा मच्चुमुखे लपन्ति।

     hīnā narā maccumukhe lapanti.

     (Pāli only)

754. 754

     <ब्>अवीततण्हासे भवाभवेसू</ब्>ति।

     <b>Avītataṇhāse bhavābhavesū</b>ti.

     (Pāli only)

755. 755

     <ब्>तण्हा</ब्>ति रूपतण्हा …पे…

     <b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe…

     (Pāli only)

756. 756

     धम्मतण्हा।

     dhammataṇhā.

     (Pāli only)

757. 757

     <ब्>भवाभवेसू</ब्>ति भवाभवे कम्मभवे पुनब्भवे कामभवे,

     <b>Bhavābhavesū</b>ti bhavābhave kammabhave punabbhave kāmabhave,

     (Pāli only)

758. 758

     कम्मभवे कामभवे पुनब्भवे रूपभवे,

     kammabhave kāmabhave punabbhave rūpabhave,

     (Pāli only)

759. 759

     कम्मभवे रूपभवे पुनब्भवे अरूपभवे,

     kammabhave rūpabhave punabbhave arūpabhave,

     (Pāli only)

760. 760

     कम्मभवे अरूपभवे पुनब्भवे पुनप्पुनब्भवे,

     kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabbhave,

     (Pāli only)

761. 761

     पुनप्पुनगतिया पुनप्पुनउपपत्तिया पुनप्पुनपटिसन्धिया पुनप्पुनअत्तभावाभिनिब्बत्तिया,

     punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā,

     (Pāli only)

762. 762

     अवीततण्हा अविगततण्हा अचत्ततण्हा अवन्ततण्हा।

     avītataṇhā avigatataṇhā acattataṇhā avantataṇhā.

     (Pāli only)

763. 763

     अमुत्ततण्हा अप्पहीनतण्हा अप्पटिनिस्सट्ठतण्हाति—

     Amuttataṇhā appahīnataṇhā appaṭinissaṭṭhataṇhāti—

     (Pāli only)

764. 764

     अवीततण्हासे भवाभवेसु।

     avītataṇhāse bhavābhavesu.

     (Pāli only)

765. 765

     तेनाह भगवा—

     Tenāha bhagavā—

     (Pāli only)

766. 766

     “पस्सामि लोके परिफन्दमानं,

     “Passāmi loke pariphandamānaṁ,

     (Pāli only)

767. 767

     पजं इमं तण्हगतं भवेसु;

     Pajaṁ imaṁ taṇhagataṁ bhavesu;

     (Pāli only)

768. 768

     हीना नरा मच्चुमुखे लपन्ति,

     Hīnā narā maccumukhe lapanti,

     (Pāli only)

769. 769

     अवीततण्हासे भवाभवेसू”ति।

     Avītataṇhāse bhavābhavesū”ti.

     (Pāli only)

770. 770

     <ब्>ममायिते पस्सथ फन्दमाने,</ब्>

     <b>Mamāyite passatha phandamāne,</b>

     (Pāli only)

771. 771

     <ब्>मच्छेव अप्पोदके खीणसोते;</ब्>

     <b>Maccheva appodake khīṇasote;</b>

     (Pāli only)

772. 772

     <ब्>एतम्पि दिस्वा अममो चरेय्य,</ब्>

     <b>Etampi disvā amamo careyya,</b>

     (Pāli only)

773. 773

     <ब्>भवेसु आसत्तिमकुब्बमानो।</ब्>

     <b>Bhavesu āsattimakubbamāno.</b>

     (Pāli only)

774. 774

     <ब्>ममायिते पस्सथ फन्दमाने</ब्>ति।

     <b>Mamāyite passatha phandamāne</b>ti.

     (Pāli only)

775. 775

     <ब्>ममत्ता</ब्>ति द्वे ममत्ता—

     <b>Mamattā</b>ti dve mamattā—

     (Pāli only)

776. 776

     तण्हाममत्तञ्च दिट्ठिममत्तञ्च।

     taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca.

     (Pāli only)

777. 777

     कतमं तण्हाममत्तं?

     Katamaṁ taṇhāmamattaṁ?

     (Pāli only)

778. 778

     यावता तण्हासङ्खातेन सीमकतं मरियादिकतं ओधिकतं परियन्तकतं परिग्गहितं ममायितं।

     Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ mariyādikataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ.

     (Pāli only)

779. 779

     इदं ममं,

     Idaṁ mamaṁ,

     (Pāli only)

780. 780

     एतं ममं,

     etaṁ mamaṁ,

     (Pāli only)

781. 781

     एत्तकं ममं,

     ettakaṁ mamaṁ,

     (Pāli only)

782. 782

     एत्तावता ममं,

     ettāvatā mamaṁ,

     (Pāli only)

783. 783

     मम रूपा सद्दा गन्धा रसा फोट्ठब्बा,

     mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā,

     (Pāli only)

784. 784

     अत्थरणा पावुरणा दासिदासा अजेळका कुक्कुटसूकरा हत्थिगवास्सवळवा खेत्तं वत्थु हिरञ्ञं सुवण्णं गामनिगमराजधानियो रट्ठञ्च जनपदो च कोसो च कोट्ठागारञ्च,

     attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca,

     (Pāli only)

785. 785

     केवलम्पि महापथविं तण्हावसेन ममायति।

     kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati.

     (Pāli only)

786. 786

     यावता अट्ठसतं तण्हाविचरितं,

     Yāvatā aṭṭhasataṁ taṇhāvicaritaṁ,

     (Pāli only)

787. 787

     इदं तण्हाममत्तं।

     idaṁ taṇhāmamattaṁ.

     (Pāli only)

788. 788

     कतमं दिट्ठिममत्तं?

     Katamaṁ diṭṭhimamattaṁ?

     (Pāli only)

789. 789

     वीसतिवत्थुका सक्कायदिट्ठि,

     Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi,

     (Pāli only)

790. 790

     दसवत्थुका मिच्छादिट्ठि,

     dasavatthukā micchādiṭṭhi,

     (Pāli only)

791. 791

     दसवत्थुका अन्तग्गाहिका दिट्ठि;

     dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi;

     (Pāli only)

792. 792

     या एवरूपा दिट्ठि दिट्ठिगतं दिट्ठिगहनं दिट्ठिकन्तारो दिट्ठिविसूकायिकं दिट्ठिविप्फन्दिकं दिट्ठिसंयोजनं गाहो पटिग्गाहो अभिनिवेसो परामासो कुम्मग्गो मिच्छापथो मिच्छत्तं तित्थायतनं विपरियेसग्गाहो विपरीतग्गाहो विपल्लासग्गाहो मिच्छागाहो “अयाथावकस्मिं याथावकन्”ति गाहो।

     yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphandikaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho “ayāthāvakasmiṁ yāthāvakan”ti gāho.

     (Pāli only)

793. 793

     यावता द्वासट्ठिदिट्ठिगतानि, इदं दिट्ठिममत्तं।

     Yāvatā dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni, idaṁ diṭṭhimamattaṁ.

     (Pāli only)

794. 794

     <ब्>ममायिते पस्सथ फन्दमाने</ब्>ति ममायितं वत्थुं अच्छेदसङ्किनोपि फन्दन्ति,

     <b>Mamāyite passatha phandamāne</b>ti mamāyitaṁ vatthuṁ acchedasaṅkinopi phandanti,

     (Pāli only)

795. 795

     अच्छिन्दन्तेपि फन्दन्ति,

     acchindantepi phandanti,

     (Pāli only)

796. 796

     अच्छिन्नेपि फन्दन्ति,

     acchinnepi phandanti,

     (Pāli only)

797. 797

     ममायितं वत्थुं विपरिणामसङ्किनोपि फन्दन्ति,

     mamāyitaṁ vatthuṁ vipariṇāmasaṅkinopi phandanti,

     (Pāli only)

798. 798

     विपरिणामन्तेपि फन्दन्ति,

     vipariṇāmantepi phandanti,

     (Pāli only)

799. 799

     विपरिणतेपि फन्दन्ति पफन्दन्ति सम्फन्दन्ति विप्फन्दन्ति वेधन्ति पवेधन्ति सम्पवेधन्ति।

     vipariṇatepi phandanti paphandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhanti.

     (Pāli only)

800. 800

     एवं फन्दमाने पफन्दमाने सम्फन्दमाने विप्फन्दमाने वेधमाने पवेधमाने सम्पवेधमाने पस्सथ दक्खथ ओलोकेथ निज्झायथ उपपरिक्खथाति—

     Evaṁ phandamāne paphandamāne samphandamāne vipphandamāne vedhamāne pavedhamāne sampavedhamāne passatha dakkhatha oloketha nijjhāyatha upaparikkhathāti—

     (Pāli only)

801. 801

     ममायिते पस्सथ फन्दमाने।

     mamāyite passatha phandamāne.

     (Pāli only)

802. 802

     <ब्>मच्छेव अप्पोदके खीणसोते</ब्>ति।

     <b>Maccheva appodake khīṇasote</b>ti.

     (Pāli only)

803. 803

     यथा मच्छा अप्पोदके परित्तोदके उदकपरियादाने काकेहि वा कुललेहि वा बलाकाहि वा परिपातियमाना उक्खिपियमाना खज्जमाना फन्दन्ति पफन्दन्ति सम्फन्दन्ति विप्फन्दन्ति वेधन्ति पवेधन्ति सम्पवेधन्ति;

     Yathā macchā appodake parittodake udakapariyādāne kākehi vā kulalehi vā balākāhi vā paripātiyamānā ukkhipiyamānā khajjamānā phandanti paphandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhanti;

     (Pāli only)

804. 804

     एवमेवं पजा ममायितं वत्थुं अच्छेदसङ्किनोपि फन्दन्ति,

     evamevaṁ pajā mamāyitaṁ vatthuṁ acchedasaṅkinopi phandanti,

     (Pāli only)

805. 805

     अच्छिन्दन्तेपि फन्दन्ति,

     acchindantepi phandanti,

     (Pāli only)

806. 806

     अच्छिन्नेपि फन्दन्ति,

     acchinnepi phandanti,

     (Pāli only)

807. 807

     ममायितं वत्थुं विपरिणामसङ्किनोपि फन्दन्ति,

     mamāyitaṁ vatthuṁ vipariṇāmasaṅkinopi phandanti,

     (Pāli only)

808. 808

     विपरिणामन्तेपि फन्दन्ति,

     vipariṇāmantepi phandanti,

     (Pāli only)

809. 809

     विपरिणतेपि फन्दन्ति पफन्दन्ति सम्फन्दन्ति विप्फन्दन्ति वेधन्ति पवेधन्ति सम्पवेधन्तीति—

     vipariṇatepi phandanti paphandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhantīti—

     (Pāli only)

810. 810

     मच्छेव अप्पोदके खीणसोते।

     maccheva appodake khīṇasote.

     (Pāli only)

811. 811

     <ब्>एतम्पि दिस्वा अममो चरेय्या</ब्>ति।

     <b>Etampi disvā amamo careyyā</b>ti.

     (Pāli only)

812. 812

     एतं आदीनवं दिस्वा पस्सित्वा तुलयित्वा तीरयित्वा विभावयित्वा विभूतं कत्वा ममत्तेसूति—

     Etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā mamattesūti—

     (Pāli only)

813. 813

     एतम्पि दिस्वा।

     etampi disvā.

     (Pāli only)

814. 814

     <ब्>अममो चरेय्या</ब्>ति <ब्>ममत्ता</ब्>ति द्वे ममत्ता—

     <b>Amamo careyyā</b>ti <b>mamattā</b>ti dve mamattā—

     (Pāli only)

815. 815

     तण्हाममत्तञ्च दिट्ठिममत्तञ्च …पे…

     taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…

     (Pāli only)

816. 816

     इदं तण्हाममत्तं …पे…

     idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…

     (Pāli only)

817. 817

     इदं दिट्ठिममत्तं।

     idaṁ diṭṭhimamattaṁ.

     (Pāli only)

818. 818

     तण्हाममत्तं पहाय दिट्ठिममत्तं पटिनिस्सज्जित्वा चक्खुं अममायन्तो सोतं अममायन्तो घानं अममायन्तो जिव्हं अममायन्तो कायं अममायन्तो मनं अममायन्तो

     Taṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā cakkhuṁ amamāyanto sotaṁ amamāyanto ghānaṁ amamāyanto jivhaṁ amamāyanto kāyaṁ amamāyanto manaṁ amamāyanto

     (Pāli only)

819. 819

     रूपे … सद्दे … गन्धे … रसे … फोट्ठब्बे … धम्मे …

     rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … dhamme …

     (Pāli only)

820. 820

     कुलं … गणं … आवासं … लाभं … यसं … पसंसं … सुखं … चीवरं … पिण्डपातं … सेनासनं … गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारं …

     kulaṁ … gaṇaṁ … āvāsaṁ … lābhaṁ … yasaṁ … pasaṁsaṁ … sukhaṁ … cīvaraṁ … piṇḍapātaṁ … senāsanaṁ … gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ …

     (Pāli only)

821. 821

     कामधातुं … रूपधातुं … अरूपधातुं … कामभवं … रूपभवं … अरूपभवं … सञ्ञाभवं … असञ्ञाभवं … नेवसञ्ञानासञ्ञाभवं …

     kāmadhātuṁ … rūpadhātuṁ … arūpadhātuṁ … kāmabhavaṁ … rūpabhavaṁ … arūpabhavaṁ … saññābhavaṁ … asaññābhavaṁ … nevasaññānāsaññābhavaṁ …

     (Pāli only)

822. 822

     एकवोकारभवं … चतुवोकारभवं … पञ्चवोकारभवं …

     ekavokārabhavaṁ … catuvokārabhavaṁ … pañcavokārabhavaṁ …

     (Pāli only)

823. 823

     अतीतं … अनागतं … पच्चुप्पन्नं …

     atītaṁ … anāgataṁ … paccuppannaṁ …

     (Pāli only)

824. 824

     दिट्ठसुतमुतविञ्ञातब्बे धम्मे अममायन्तो अगण्हन्तो अपरामसन्तो अनभिनिविसन्तो चरेय्य विहरेय्य इरियेय्य वत्तेय्य पालेय्य यपेय्य यापेय्याति—

     diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme amamāyanto agaṇhanto aparāmasanto anabhinivisanto careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti—

     (Pāli only)

825. 825

     एतम्पि दिस्वा अममो चरेय्य।

     etampi disvā amamo careyya.

     (Pāli only)

826. 826

     <ब्>भवेसु आसत्तिमकुब्बमानो</ब्>ति।

     <b>Bhavesu āsattimakubbamāno</b>ti.

     (Pāli only)

827. 827

     <ब्>भवेसू</ब्>ति कामभवे रूपभवे अरूपभवे।

     <b>Bhavesū</b>ti kāmabhave rūpabhave arūpabhave.

     (Pāli only)

828. 828

     <ब्>आसत्ति</ब्> वुच्चति तण्हा।

     <b>Āsatti</b> vuccati taṇhā.

     (Pāli only)

829. 829

     यो रागो सारागो …पे… अभिज्झा लोभो अकुसलमूलं।

     Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

830. 830

     <ब्>भवेसु आसत्तिमकुब्बमानो</ब्>ति।

     <b>Bhavesu āsattimakubbamāno</b>ti.

     (Pāli only)

831. 831

     भवेसु आसत्तिं अकुब्बमानो, छन्दं पेमं रागं खन्तिं अकुब्बमानो अजनयमानो असञ्जनयमानो अनिब्बत्तयमानो अनभिनिब्बत्तयमानोति—

     Bhavesu āsattiṁ akubbamāno, chandaṁ pemaṁ rāgaṁ khantiṁ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti—

     (Pāli only)

832. 832

     भवेसु आसत्तिमकुब्बमानो।

     bhavesu āsattimakubbamāno.

     (Pāli only)

833. 833

     तेनाह भगवा—

     Tenāha bhagavā—

     (Pāli only)

834. 834

     “ममायिते पस्सथ फन्दमाने,

     “Mamāyite passatha phandamāne,

     (Pāli only)

835. 835

     मच्छेव अप्पोदके खीणसोते;

     Maccheva appodake khīṇasote;

     (Pāli only)

836. 836

     एतम्पि दिस्वा अममो चरेय्य,

     Etampi disvā amamo careyya,

     (Pāli only)

837. 837

     भवेसु आसत्तिमकुब्बमानो”ति।

     Bhavesu āsattimakubbamāno”ti.

     (Pāli only)

838. 838

     <ब्>उभोसु अन्तेसु विनेय्य छन्दं,</ब्>

     <b>Ubhosu antesu vineyya chandaṁ,</b>

     (Pāli only)

839. 839

     <ब्>फस्सं परिञ्ञाय अनानुगिद्धो;</ब्>

     <b>Phassaṁ pariññāya anānugiddho;</b>

     (Pāli only)

840. 840

     <ब्>यदत्तगरही तदकुब्बमानो,</ब्>

     <b>Yadattagarahī tadakubbamāno,</b>

     (Pāli only)

841. 841

     <ब्>न लिम्पती दिट्ठसुतेसु धीरो।</ब्>

     <b>Na limpatī diṭṭhasutesu dhīro.</b>

     (Pāli only)

842. 842

     <ब्>उभोसु अन्तेसु विनेय्य छन्दन्</ब्>ति।

     <b>Ubhosu antesu vineyya chandan</b>ti.

     (Pāli only)

843. 843

     <ब्>अन्ता</ब्>ति फस्सो एको अन्तो फस्ससमुदयो दुतियो अन्तो, अतीतो एको अन्तो अनागतो दुतियो अन्तो, सुखा वेदना एको अन्तो दुक्खा वेदना दुतियो अन्तो, नामं एको अन्तो रूपं दुतियो अन्तो, छ अज्झत्तिकानि आयतनानि एको अन्तो छ बाहिरानि आयतनानि दुतियो अन्तो, सक्कायो एको अन्तो सक्कायसमुदयो दुतियो अन्तो।

     <b>Antā</b>ti phasso eko anto phassasamudayo dutiyo anto, atīto eko anto anāgato dutiyo anto, sukhā vedanā eko anto dukkhā vedanā dutiyo anto, nāmaṁ eko anto rūpaṁ dutiyo anto, cha ajjhattikāni āyatanāni eko anto cha bāhirāni āyatanāni dutiyo anto, sakkāyo eko anto sakkāyasamudayo dutiyo anto.

     (Pāli only)

844. 844

     <ब्>छन्दो</ब्>ति यो कामेसु कामच्छन्दो कामरागो कामनन्दी कामतण्हा कामस्नेहो कामपरिळाहो काममुच्छा कामज्झोसानं कामोघो कामयोगो कामुपादानं कामच्छन्दनीवरणं।

     <b>Chando</b>ti yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasneho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ.

     (Pāli only)

845. 845

     <ब्>उभोसु अन्तेसु विनेय्य छन्दन्</ब्>ति उभोसु अन्तेसु छन्दं विनेय्य पटिविनेय्य पजहेय्य विनोदेय्य ब्यन्तिं करेय्य अनभावं गमेय्याति—

     <b>Ubhosu antesu vineyya chandan</b>ti ubhosu antesu chandaṁ vineyya paṭivineyya pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti—

     (Pāli only)

846. 846

     उभोसु अन्तेसु विनेय्य छन्दं।

     ubhosu antesu vineyya chandaṁ.

     (Pāli only)

847. 847

     <ब्>फस्सं परिञ्ञाय अनानुगिद्धो</ब्>ति।

     <b>Phassaṁ pariññāya anānugiddho</b>ti.

     (Pāli only)

848. 848

     <ब्>फस्सो</ब्>ति चक्खुसम्फस्सो सोतसम्फस्सो घानसम्फस्सो जिव्हासम्फस्सो कायसम्फस्सो मनोसम्फस्सो, अधिवचनसम्फस्सो, पटिघसम्फस्सो, सुखवेदनीयो सम्फस्सो दुक्खवेदनीयो सम्फस्सो अदुक्खमसुखवेदनीयो सम्फस्सो, कुसलो फस्सो अकुसलो फस्सो अब्याकतो फस्सो, कामावचरो फस्सो रूपावचरो फस्सो अरूपावचरो फस्सो, सुञ्ञतो फस्सो अनिमित्तो फस्सो अप्पणिहितो फस्सो, लोकियो फस्सो लोकुत्तरो फस्सो, अतीतो फस्सो अनागतो फस्सो पच्चुप्पन्नो फस्सो, यो एवरूपो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं—

     <b>Phasso</b>ti cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphasso manosamphasso, adhivacanasamphasso, paṭighasamphasso, sukhavedanīyo samphasso dukkhavedanīyo samphasso adukkhamasukhavedanīyo samphasso, kusalo phasso akusalo phasso abyākato phasso, kāmāvacaro phasso rūpāvacaro phasso arūpāvacaro phasso, suññato phasso animitto phasso appaṇihito phasso, lokiyo phasso lokuttaro phasso, atīto phasso anāgato phasso paccuppanno phasso, yo evarūpo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—

     (Pāli only)

849. 849

     अयं वुच्चति फस्सो।

     ayaṁ vuccati phasso.

     (Pāli only)

850. 850

     <ब्>फस्सं परिञ्ञाया</ब्>ति फस्सं तीहि परिञ्ञाहि परिजानित्वा—

     <b>Phassaṁ pariññāyā</b>ti phassaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—

     (Pāli only)

851. 851

     ञातपरिञ्ञाय, तीरणपरिञ्ञाय, पहानपरिञ्ञाय।

     ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.

     (Pāli only)

852. 852

     कतमा ञातपरिञ्ञा?

     Katamā ñātapariññā?

     (Pāli only)

853. 853

     फस्सं जानाति—

     Phassaṁ jānāti—

     (Pāli only)

854. 854

     अयं चक्खुसम्फस्सो, अयं सोतसम्फस्सो, अयं घानसम्फस्सो, अयं जिव्हासम्फस्सो, अयं कायसम्फस्सो, अयं मनोसम्फस्सो, अयं अधिवचनसम्फस्सो, अयं पटिघसम्फस्सो, अयं सुखवेदनीयो फस्सो, अयं दुक्खवेदनीयो फस्सो, अयं अदुक्खमसुखवेदनीयो फस्सो, अयं कुसलो फस्सो, अयं अकुसलो फस्सो, अयं अब्याकतो फस्सो, अयं कामावचरो फस्सो, अयं रूपावचरो फस्सो, अयं अरूपावचरो फस्सो, अयं सुञ्ञतो फस्सो, अयं अनिमित्तो फस्सो, अयं अप्पणिहितो फस्सो, अयं लोकियो फस्सो, अयं लोकुत्तरो फस्सो, अयं अतीतो फस्सो, अयं अनागतो फस्सो, अयं पच्चुप्पन्नो फस्सोति जानाति पस्सति—

     ayaṁ cakkhusamphasso, ayaṁ sotasamphasso, ayaṁ ghānasamphasso, ayaṁ jivhāsamphasso, ayaṁ kāyasamphasso, ayaṁ manosamphasso, ayaṁ adhivacanasamphasso, ayaṁ paṭighasamphasso, ayaṁ sukhavedanīyo phasso, ayaṁ dukkhavedanīyo phasso, ayaṁ adukkhamasukhavedanīyo phasso, ayaṁ kusalo phasso, ayaṁ akusalo phasso, ayaṁ abyākato phasso, ayaṁ kāmāvacaro phasso, ayaṁ rūpāvacaro phasso, ayaṁ arūpāvacaro phasso, ayaṁ suññato phasso, ayaṁ animitto phasso, ayaṁ appaṇihito phasso, ayaṁ lokiyo phasso, ayaṁ lokuttaro phasso, ayaṁ atīto phasso, ayaṁ anāgato phasso, ayaṁ paccuppanno phassoti jānāti passati—

     (Pāli only)

855. 855

     अयं ञातपरिञ्ञा।

     ayaṁ ñātapariññā.

     (Pāli only)

856. 856

     कतमा तीरणपरिञ्ञा?

     Katamā tīraṇapariññā?

     (Pāli only)

857. 857

     एवं ञातं कत्वा फस्सं तीरेति।

     Evaṁ ñātaṁ katvā phassaṁ tīreti.

     (Pāli only)

858. 858

     अनिच्चतो दुक्खतो रोगतो गण्डतो सल्लतो अघतो आबाधतो परतो पलोकतो ईतितो उपद्दवतो भयतो उपसग्गतो चलतो पभङ्गुतो अधुवतो अताणतो अलेणतो असरणतो रित्ततो तुच्छतो सुञ्ञतो अनत्ततो आदीनवतो विपरिणामधम्मतो असारकतो अघमूलतो वधकतो विभवतो सासवतो सङ्खततो मारामिसतो जातिजराब्याधिमरणधम्मतो सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासधम्मतो सङ्किलेसधम्मतो समुदयतो अत्थङ्गमतो अस्सादतो आदीनवतो निस्सरणतो तीरेति—

     Aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto adhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātijarābyādhimaraṇadhammato sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato saṅkilesadhammato samudayato atthaṅgamato assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti—

     (Pāli only)

859. 859

     अयं तीरणपरिञ्ञा।

     ayaṁ tīraṇapariññā.

     (Pāli only)

860. 860

     कतमा पहानपरिञ्ञा?

     Katamā pahānapariññā?

     (Pāli only)

861. 861

     एवं तीरयित्वा फस्से छन्दरागं पजहति विनोदेति ब्यन्तिं करोति अनभावं गमेति।

     Evaṁ tīrayitvā phasse chandarāgaṁ pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti.

     (Pāli only)

862. 862

     वुत्तञ्हेतं भगवता—

     Vuttañhetaṁ bhagavatā—

     (Pāli only)

863. 863

     “यो, भिक्खवे, फस्सेसु छन्दरागो तं पजहथ।

     “yo, bhikkhave, phassesu chandarāgo taṁ pajahatha.

     (Pāli only)

864. 864

     एवं सो फस्सो पहीनो भविस्सति उच्छिन्नमूलो तालावत्थुकतो अनभावं कतो आयतिं अनुप्पादधम्मो”ति—

     Evaṁ so phasso pahīno bhavissati ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṁ kato āyatiṁ anuppādadhammo”ti—

     (Pāli only)

865. 865

     अयं पहानपरिञ्ञा।

     ayaṁ pahānapariññā.

     (Pāli only)

866. 866

     <ब्>फस्सं परिञ्ञाया</ब्>ति।

     <b>Phassaṁ pariññāyā</b>ti.

     (Pāli only)

867. 867

     फस्सं इमाहि तीहि परिञ्ञाहि परिजानित्वा।

     Phassaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.

     (Pāli only)

868. 868

     <ब्>अनानुगिद्धो</ब्>ति।

     <b>Anānugiddho</b>ti.

     (Pāli only)

869. 869

     <ब्>गेधो</ब्> वुच्चति तण्हा।

     <b>Gedho</b> vuccati taṇhā.

     (Pāli only)

870. 870

     यो रागो सारागो …पे… अभिज्झा लोभो अकुसलमूलं।

     Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.

     (Pāli only)

871. 871

     यस्सेसो गेधो पहीनो समुच्छिन्नो वूपसन्तो पटिपस्सद्धो अभब्बुप्पत्तिको ञाणग्गिना दड्ढो, सो वुच्चति अगिद्धो।

     Yasseso gedho pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati agiddho.

     (Pāli only)

872. 872

     सो रूपे अगिद्धो सद्दे अगिद्धो गन्धे अगिद्धो रसे अगिद्धो फोट्ठब्बे अगिद्धो

     So rūpe agiddho sadde agiddho gandhe agiddho rase agiddho phoṭṭhabbe agiddho

     (Pāli only)

873. 873

     कुले … गणे … आवासे … लाभे … यसे … पसंसाय … सुखे … चीवरे … पिण्डपाते … सेनासने … गिलानपच्चयभेसज्जपरिक्खारे कामधातुया …

     kule … gaṇe … āvāse … lābhe … yase … pasaṁsāya … sukhe … cīvare … piṇḍapāte … senāsane … gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā …

     (Pāli only)

874. 874

     रूपधातुया … अरूपधातुया … कामभवे … रूपभवे … अरूपभवे … सञ्ञाभवे … असञ्ञाभवे … नेवसञ्ञानासञ्ञाभवे …

     rūpadhātuyā … arūpadhātuyā … kāmabhave … rūpabhave … arūpabhave … saññābhave … asaññābhave … nevasaññānāsaññābhave …

     (Pāli only)

875. 875

     एकवोकारभवे … चतुवोकारभवे … पञ्चवोकारभवे …

     ekavokārabhave … catuvokārabhave … pañcavokārabhave …

     (Pāli only)

876. 876

     अतीते … अनागते … पच्चुप्पन्ने …

     atīte … anāgate … paccuppanne …

     (Pāli only)

877. 877

     दिट्ठसुतमुतविञ्ञातब्बेसु धम्मेसु अगिद्धो अगधितो अमुच्छितो अनज्झोसन्नो वीतगेधो विगतगेधो चत्तगेधो वन्तगेधो मुत्तगेधो पहीनगेधो पटिनिस्सट्ठगेधो वीतरागो विगतरागो चत्तरागो वन्तरागो मुत्तरागो पहीनरागो पटिनिस्सट्ठरागो निच्छातो निब्बुतो सीतिभूतो सुखपटिसंवेदी ब्रह्मभूतेन अत्तना विहरतीति—

     diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu agiddho agadhito amucchito anajjhosanno vītagedho vigatagedho cattagedho vantagedho muttagedho pahīnagedho paṭinissaṭṭhagedho vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—

     (Pāli only)

878. 878

     फस्सं परिञ्ञाय अनानुगिद्धो।

     phassaṁ pariññāya anānugiddho.

     (Pāli only)

879. 879

     <ब्>यदत्तगरही तदकुब्बमानो</ब्>ति।

     <b>Yadattagarahī tadakubbamāno</b>ti.

     (Pāli only)

880. 880

     <ब्>यदि</ब्>ति यं।

     <b>Yadi</b>ti yaṁ.

     (Pāli only)

881. 881

     <ब्>अत्तगरही</ब्>ति द्वीहि कारणेहि अत्तानं गरहति—

     <b>Attagarahī</b>ti dvīhi kāraṇehi attānaṁ garahati—

     (Pāli only)

882. 882

     कतत्ता च अकतत्ता च।

     katattā ca akatattā ca.

     (Pāli only)

883. 883

     कथं कतत्ता च अकतत्ता च अत्तानं गरहति?

     Kathaṁ katattā ca akatattā ca attānaṁ garahati?

     (Pāli only)

884. 884

     कतं मे कायदुच्चरितं, अकतं मे कायसुचरितन्ति—

     Kataṁ me kāyaduccaritaṁ, akataṁ me kāyasucaritanti—

     (Pāli only)

885. 885

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

886. 886

     कतं मे वचीदुच्चरितं, अकतं मे वचीसुचरितन्ति—

     Kataṁ me vacīduccaritaṁ, akataṁ me vacīsucaritanti—

     (Pāli only)

887. 887

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

888. 888

     कतं मे मनोदुच्चरितं, अकतं मे मनोसुचरितन्ति—

     Kataṁ me manoduccaritaṁ, akataṁ me manosucaritanti—

     (Pāli only)

889. 889

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

890. 890

     कतो मे पाणातिपातो, अकता मे पाणातिपाता वेरमणीति—

     Kato me pāṇātipāto, akatā me pāṇātipātā veramaṇīti—

     (Pāli only)

891. 891

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

892. 892

     कतं मे अदिन्नादानं, अकता मे अदिन्नादाना वेरमणीति—

     Kataṁ me adinnādānaṁ, akatā me adinnādānā veramaṇīti—

     (Pāli only)

893. 893

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

894. 894

     कतो मे कामेसुमिच्छाचारो, अकता मे कामेसुमिच्छाचारा वेरमणीति—

     Kato me kāmesumicchācāro, akatā me kāmesumicchācārā veramaṇīti—

     (Pāli only)

895. 895

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

896. 896

     कतो मे मुसावादो, अकता मे मुसावादा वेरमणीति—

     Kato me musāvādo, akatā me musāvādā veramaṇīti—

     (Pāli only)

897. 897

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

898. 898

     कता मे पिसुणा वाचा, अकता मे पिसुणाय वाचाय वेरमणीति—

     Katā me pisuṇā vācā, akatā me pisuṇāya vācāya veramaṇīti—

     (Pāli only)

899. 899

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

900. 900

     कता मे फरुसा वाचा, अकता मे फरुसाय वाचाय वेरमणीति—

     Katā me pharusā vācā, akatā me pharusāya vācāya veramaṇīti—

     (Pāli only)

901. 901

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

902. 902

     कतो मे सम्फप्पलापो, अकता मे सम्फप्पलापा वेरमणीति—

     Kato me samphappalāpo, akatā me samphappalāpā veramaṇīti—

     (Pāli only)

903. 903

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

904. 904

     कता मे अभिज्झा, अकता मे अनभिज्झाति—

     Katā me abhijjhā, akatā me anabhijjhāti—

     (Pāli only)

905. 905

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

906. 906

     कतो मे ब्यापादो, अकतो मे अब्यापादोति—

     Kato me byāpādo, akato me abyāpādoti—

     (Pāli only)

907. 907

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

908. 908

     कता मे मिच्छादिट्ठि, अकता मे सम्मादिट्ठीति—

     Katā me micchādiṭṭhi, akatā me sammādiṭṭhīti—

     (Pāli only)

909. 909

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

910. 910

     एवं कतत्ता च अकतत्ता च अत्तानं गरहति।

     Evaṁ katattā ca akatattā ca attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

911. 911

     अथ वा सीलेसुम्हि न परिपूरकारीति—

     Atha vā sīlesumhi na paripūrakārīti—

     (Pāli only)

912. 912

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

913. 913

     इन्द्रियेसुम्हि अगुत्तद्वारोति—

     Indriyesumhi aguttadvāroti—

     (Pāli only)

914. 914

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

915. 915

     भोजनेम्हि अमत्तञ्ञूति—

     Bhojanemhi amattaññūti—

     (Pāli only)

916. 916

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

917. 917

     जागरियं अननुयुत्तोति—

     Jāgariyaṁ ananuyuttoti—

     (Pāli only)

918. 918

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

919. 919

     सतिसम्पजञ्ञेन असमन्नागतोति—

     Satisampajaññena asamannāgatoti—

     (Pāli only)

920. 920

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

921. 921

     अभाविता मे चत्तारो सतिपट्ठानाति—

     Abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānāti—

     (Pāli only)

922. 922

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

923. 923

     अभाविता मे चत्तारो सम्मप्पधानाति—

     Abhāvitā me cattāro sammappadhānāti—

     (Pāli only)

924. 924

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

925. 925

     अभाविता मे चत्तारो इद्धिपादाति—

     Abhāvitā me cattāro iddhipādāti—

     (Pāli only)

926. 926

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

927. 927

     अभावितानि मे पञ्चिन्द्रियानीति—

     Abhāvitāni me pañcindriyānīti—

     (Pāli only)

928. 928

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

929. 929

     अभावितानि मे पञ्च बलानीति—

     Abhāvitāni me pañca balānīti—

     (Pāli only)

930. 930

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

931. 931

     अभाविता मे सत्त बोज्झङ्गाति—

     Abhāvitā me satta bojjhaṅgāti—

     (Pāli only)

932. 932

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

933. 933

     अभावितो मे अरियो अट्ठङ्गिको मग्गोति—

     Abhāvito me ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti—

     (Pāli only)

934. 934

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

935. 935

     दुक्खं मे अपरिञ्ञातन्ति—

     Dukkhaṁ me apariññātanti—

     (Pāli only)

936. 936

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

937. 937

     समुदयो मे अप्पहीनोति—

     Samudayo me appahīnoti—

     (Pāli only)

938. 938

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

939. 939

     मग्गो मे अभावितोति—

     Maggo me abhāvitoti—

     (Pāli only)

940. 940

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

941. 941

     निरोधो मे असच्छिकतोति—

     Nirodho me asacchikatoti—

     (Pāli only)

942. 942

     अत्तानं गरहति।

     attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

943. 943

     एवं कतत्ता च अकतत्ता च अत्तानं गरहति।

     Evaṁ katattā ca akatattā ca attānaṁ garahati.

     (Pāli only)

944. 944

     एवं अत्तगरहितं कम्मं अकुब्बमानो अजनयमानो असञ्जनयमानो अनिब्बत्तयमानो अनभिनिब्बत्तयमानोति—

     Evaṁ attagarahitaṁ kammaṁ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti—

     (Pāli only)

945. 945

     यदत्तगरही तदकुब्बमानो।

     yadattagarahī tadakubbamāno.

     (Pāli only)

946. 946

     <ब्>न लिम्पती दिट्ठसुतेसु धीरो</ब्>ति।

     <b>Na limpatī diṭṭhasutesu dhīro</b>ti.

     (Pāli only)

947. 947

     <ब्>लेपो</ब्>ति द्वे लेपा—

     <b>Lepo</b>ti dve lepā—

     (Pāli only)

948. 948

     तण्हालेपो च दिट्ठिलेपो च …पे…

     taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…

     (Pāli only)

949. 949

     अयं तण्हालेपो …पे…

     ayaṁ taṇhālepo …pe…

     (Pāli only)

950. 950

     अयं दिट्ठिलेपो।

     ayaṁ diṭṭhilepo.

     (Pāli only)

951. 951

     <ब्>धीरो</ब्>ति पण्डितो पञ्ञवा बुद्धिमा ञाणी विभावी मेधावी।

     <b>Dhīro</b>ti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.

     (Pāli only)

952. 952

     धीरो तण्हालेपं पहाय दिट्ठिलेपं पटिनिस्सज्जित्वा दिट्ठे न लिम्पति, सुते न लिम्पति, मुते न लिम्पति, विञ्ञाते न लिम्पति, न पलिम्पति, न उपलिम्पति।

     Dhīro taṇhālepaṁ pahāya diṭṭhilepaṁ paṭinissajjitvā diṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati, na palimpati, na upalimpati.

     (Pāli only)

953. 953

     अलित्तो अपलित्तो अनुपलित्तो निक्खन्तो निस्सटो विप्पमुत्तो विसञ्ञुत्तो विमरियादिकतेन चेतसा विहरतीति—

     Alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—

     (Pāli only)

954. 954

     न लिम्पती दिट्ठसुतेसु धीरोति।

     na limpatī diṭṭhasutesu dhīroti.

     (Pāli only)

955. 955

     तेनाह भगवा—

     Tenāha bhagavā—

     (Pāli only)

956. 956

     “उभोसु अन्तेसु विनेय्य छन्दं,

     “Ubhosu antesu vineyya chandaṁ,

     (Pāli only)

957. 957

     फस्सं परिञ्ञाय अनानुगिद्धो;

     Phassaṁ pariññāya anānugiddho;

     (Pāli only)

958. 958

     यदत्तगरही तदकुब्बमानो,

     Yadattagarahī tadakubbamāno,

     (Pāli only)

959. 959

     न लिम्पती दिट्ठसुतेसु धीरो”ति।

     Na limpatī diṭṭhasutesu dhīro”ti.

     (Pāli only)

960. 960

     <ब्>सञ्ञं परिञ्ञा वितरेय्य ओघं,</ब्>

     <b>Saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ,</b>

     (Pāli only)

961. 961

     <ब्>परिग्गहेसु मुनि नोपलित्तो;</ब्>

     <b>Pariggahesu muni nopalitto;</b>

     (Pāli only)

962. 962

     <ब्>अब्बूळ्हसल्लो चरमप्पमत्तो,</ब्>

     <b>Abbūḷhasallo caramappamatto,</b>

     (Pāli only)

963. 963

     <ब्>नासीसती लोकमिमं परञ्च।</ब्>

     <b>Nāsīsatī lokamimaṁ parañca.</b>

     (Pāli only)

964. 964

     <ब्>सञ्ञं परिञ्ञा वितरेय्य ओघन्</ब्>ति।

     <b>Saññaṁ pariññā vitareyya oghan</b>ti.

     (Pāli only)

965. 965

     <ब्>सञ्ञा</ब्>ति कामसञ्ञा ब्यापादसञ्ञा विहिंसासञ्ञा नेक्खम्मसञ्ञा अब्यापादसञ्ञा अविहिंसासञ्ञा रूपसञ्ञा सद्दसञ्ञा गन्धसञ्ञा रससञ्ञा फोट्ठब्बसञ्ञा धम्मसञ्ञा—

     <b>Saññā</b>ti kāmasaññā byāpādasaññā vihiṁsāsaññā nekkhammasaññā abyāpādasaññā avihiṁsāsaññā rūpasaññā saddasaññā gandhasaññā rasasaññā phoṭṭhabbasaññā dhammasaññā—

     (Pāli only)

966. 966

     या एवरूपा सञ्ञा सञ्जनना सञ्जानितत्तं—

     yā evarūpā saññā sañjananā sañjānitattaṁ—

     (Pāli only)

967. 967

     अयं वुच्चति सञ्ञा।

     ayaṁ vuccati saññā.

     (Pāli only)

968. 968

     <ब्>सञ्ञं परिञ्ञा</ब्>ति सञ्ञं तीहि परिञ्ञाहि परिजानित्वा—

     <b>Saññaṁ pariññā</b>ti saññaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—

     (Pāli only)

969. 969

     ञातपरिञ्ञाय, तीरणपरिञ्ञाय, पहानपरिञ्ञाय।

     ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.

     (Pāli only)

970. 970

     कतमा ञातपरिञ्ञा?

     Katamā ñātapariññā?

     (Pāli only)

971. 971

     सञ्ञं जानाति—

     Saññaṁ jānāti—

     (Pāli only)

972. 972

     अयं कामसञ्ञा, अयं ब्यापादसञ्ञा, अयं विहिंसासञ्ञा, अयं नेक्खम्मसञ्ञा, अयं अब्यापादसञ्ञा, अयं अविहिंसासञ्ञा, अयं रूपसञ्ञा, अयं सद्दसञ्ञा, अयं गन्धसञ्ञा, अयं रससञ्ञा, अयं फोट्ठब्बसञ्ञा, अयं धम्मसञ्ञाति जानाति पस्सति—

     ayaṁ kāmasaññā, ayaṁ byāpādasaññā, ayaṁ vihiṁsāsaññā, ayaṁ nekkhammasaññā, ayaṁ abyāpādasaññā, ayaṁ avihiṁsāsaññā, ayaṁ rūpasaññā, ayaṁ saddasaññā, ayaṁ gandhasaññā, ayaṁ rasasaññā, ayaṁ phoṭṭhabbasaññā, ayaṁ dhammasaññāti jānāti passati—

     (Pāli only)

973. 973

     अयं ञातपरिञ्ञा।

     ayaṁ ñātapariññā.

     (Pāli only)

974. 974

     कतमा तीरणपरिञ्ञा?

     Katamā tīraṇapariññā?

     (Pāli only)

975. 975

     एवं ञातं कत्वा सञ्ञं तीरेति।

     Evaṁ ñātaṁ katvā saññaṁ tīreti.

     (Pāli only)

976. 976

     अनिच्चतो दुक्खतो रोगतो गण्डतो सल्लतो अघतो आबाधतो परतो पलोकतो ईतितो उपद्दवतो भयतो उपसग्गतो चलतो पभङ्गुतो …पे…

     Aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto …pe…

     (Pāli only)

977. 977

     समुदयतो अत्थङ्गमतो अस्सादतो आदीनवतो निस्सरणतो तीरेति—

     samudayato atthaṅgamato assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti—

     (Pāli only)

978. 978

     अयं तीरणपरिञ्ञा।

     ayaṁ tīraṇapariññā.

     (Pāli only)

979. 979

     कतमा पहानपरिञ्ञा?

     Katamā pahānapariññā?

     (Pāli only)

980. 980

     एवं तीरयित्वा सञ्ञाय छन्दरागं पजहति विनोदेति अनभावं गमेति।

     Evaṁ tīrayitvā saññāya chandarāgaṁ pajahati vinodeti anabhāvaṁ gameti.

     (Pāli only)

981. 981

     वुत्तम्पि हेतं भगवता—

     Vuttampi hetaṁ bhagavatā—

     (Pāli only)

982. 982

     “यो, भिक्खवे, सञ्ञाय छन्दरागो, तं पजहथ।

     “yo, bhikkhave, saññāya chandarāgo, taṁ pajahatha.

     (Pāli only)

983. 983

     एवं सा सञ्ञा पहीना भविस्सति उच्छिन्नमूला तालावत्थुकता अनभावं कता आयतिं अनुप्पादधम्मा”ति—

     Evaṁ sā saññā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā”ti—

     (Pāli only)

984. 984

     अयं पहानपरिञ्ञा।

     ayaṁ pahānapariññā.

     (Pāli only)

985. 985

     <ब्>सञ्ञं परिञ्ञा</ब्>ति सञ्ञं इमाहि तीहि परिञ्ञाहि परिजानित्वा।

     <b>Saññaṁ pariññā</b>ti saññaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.

     (Pāli only)

986. 986

     <ब्>वितरेय्य ओघन्</ब्>ति कामोघं भवोघं दिट्ठोघं अविज्जोघं तरेय्य उत्तरेय्य पतरेय्य समतिक्कमेय्य वीतिवत्तेय्याति—

     <b>Vitareyya oghan</b>ti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—

     (Pāli only)

987. 987

     सञ्ञं परिञ्ञा वितरेय्य ओघं।

     saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ.

     (Pāli only)

988. 988

     <ब्>परिग्गहेसु मुनि नोपलित्तो</ब्>ति।

     <b>Pariggahesu muni nopalitto</b>ti.

     (Pāli only)

989. 989

     <ब्>परिग्गहा</ब्>ति द्वे परिग्गहा—

     <b>Pariggahā</b>ti dve pariggahā—

     (Pāli only)

990. 990

     तण्हापरिग्गहो च दिट्ठिपरिग्गहो च …पे…

     taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca …pe…

     (Pāli only)

991. 991

     अयं तण्हापरिग्गहो …पे…

     ayaṁ taṇhāpariggaho …pe…

     (Pāli only)

992. 992

     अयं दिट्ठिपरिग्गहो।

     ayaṁ diṭṭhipariggaho.

     (Pāli only)

993. 993

     <ब्>मुनी</ब्>ति।

     <b>Munī</b>ti.

     (Pāli only)

994. 994

     मोनं वुच्चति ञाणं।

     Monaṁ vuccati ñāṇaṁ.

     (Pāli only)

995. 995

     या पञ्ञा पजानना …पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि, तेन ञाणेन समन्नागतो मुनि मोनप्पत्तोति।

     Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi, tena ñāṇena samannāgato muni monappattoti.

     (Pāli only)

996. 996

     तीणि मोनेय्यानि—

     Tīṇi moneyyāni—

     (Pāli only)

997. 997

     कायमोनेय्यं, वचीमोनेय्यं, मनोमोनेय्यं।

     kāyamoneyyaṁ, vacīmoneyyaṁ, manomoneyyaṁ.

     (Pāli only)

998. 998

     कतमं कायमोनेय्यं?

     Katamaṁ kāyamoneyyaṁ?

     (Pāli only)

999. 999

     तिविधानं कायदुच्चरितानं पहानं कायमोनेय्यं, तिविधं कायसुचरितं कायमोनेय्यं, कायारम्मणे ञाणं कायमोनेय्यं, कायपरिञ्ञा कायमोनेय्यं, परिञ्ञासहगतो मग्गो कायमोनेय्यं, काये छन्दरागस्स पहानं कायमोनेय्यं, कायसङ्खारनिरोधो चतुत्थज्झानसमापत्ति कायमोनेय्यं—

     Tividhānaṁ kāyaduccaritānaṁ pahānaṁ kāyamoneyyaṁ, tividhaṁ kāyasucaritaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyārammaṇe ñāṇaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyapariññā kāyamoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṁ, kāye chandarāgassa pahānaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṁ—

     (Pāli only)

1000. 1000

      इदं कायमोनेय्यं।

      idaṁ kāyamoneyyaṁ.

      (Pāli only)

1001. 1001

      कतमं वचीमोनेय्यं?

      Katamaṁ vacīmoneyyaṁ?

      (Pāli only)

1002. 1002

      चतुब्बिधानं वचीदुच्चरितानं पहानं वचीमोनेय्यं, चतुब्बिधं वचीसुचरितं वचीमोनेय्यं, वाचारम्मणे ञाणं वचीमोनेय्यं, वाचापरिञ्ञा वचीमोनेय्यं, परिञ्ञासहगतो मग्गो वचीमोनेय्यं, वाचाय छन्दरागस्स पहानं वचीमोनेय्यं, वचीसङ्खारनिरोधो दुतियज्झानसमापत्ति वचीमोनेय्यं—

      Catubbidhānaṁ vacīduccaritānaṁ pahānaṁ vacīmoneyyaṁ, catubbidhaṁ vacīsucaritaṁ vacīmoneyyaṁ, vācārammaṇe ñāṇaṁ vacīmoneyyaṁ, vācāpariññā vacīmoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo vacīmoneyyaṁ, vācāya chandarāgassa pahānaṁ vacīmoneyyaṁ, vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṁ—

      (Pāli only)

1003. 1003

      इदं वचीमोनेय्यं।

      idaṁ vacīmoneyyaṁ.

      (Pāli only)

1004. 1004

      कतमं मनोमोनेय्यं?

      Katamaṁ manomoneyyaṁ?

      (Pāli only)

1005. 1005

      तिविधानं मनोदुच्चरितानं पहानं मनोमोनेय्यं, तिविधं मनोसुचरितं मनोमोनेय्यं, चित्तारम्मणे ञाणं मनोमोनेय्यं, चित्तपरिञ्ञा मनोमोनेय्यं, परिञ्ञासहगतो मग्गो मनोमोनेय्यं, चित्ते छन्दरागस्स पहानं मनोमोनेय्यं, चित्तसङ्खारनिरोधो सञ्ञावेदयितनिरोधं मनोमोनेय्यं—

      Tividhānaṁ manoduccaritānaṁ pahānaṁ manomoneyyaṁ, tividhaṁ manosucaritaṁ manomoneyyaṁ, cittārammaṇe ñāṇaṁ manomoneyyaṁ, cittapariññā manomoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo manomoneyyaṁ, citte chandarāgassa pahānaṁ manomoneyyaṁ, cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhaṁ manomoneyyaṁ—

      (Pāli only)

1006. 1006

      इदं मनोमोनेय्यं।

      idaṁ manomoneyyaṁ.

      (Pāli only)

1007. 1007

      “कायमुनिं वाचामुनिं,

      “Kāyamuniṁ vācāmuniṁ,

      (Pāli only)

1008. 1008

      मनोमुनिमनासवं;

      manomunimanāsavaṁ;

      (Pāli only)

1009. 1009

      मुनिं मोनेय्यसम्पन्नं,

      Muniṁ moneyyasampannaṁ,

      (Pāli only)

1010. 1010

      आहु सब्बप्पहायिनं।

      āhu sabbappahāyinaṁ.

      (Pāli only)

1011. 1011

      कायमुनिं वाचामुनिं,

      Kāyamuniṁ vācāmuniṁ,

      (Pāli only)

1012. 1012

      मनोमुनिमनासवं;

      manomunimanāsavaṁ;

      (Pāli only)

1013. 1013

      मुनिं मोनेय्यसम्पन्नं,

      Muniṁ moneyyasampannaṁ,

      (Pāli only)

1014. 1014

      आहु निन्हातपापकन्”ति।

      āhu ninhātapāpakan”ti.

      (Pāli only)

1015. 1015

      इमेहि तीहि मोनेय्येहि धम्मेहि समन्नागता छ मुनिनो—

      Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā cha munino—

      (Pāli only)

1016. 1016

      अगारमुनिनो, अनगारमुनिनो, सेखमुनिनो, असेखमुनिनो, पच्चेकमुनिनो, मुनिमुनिनोति।

      agāramunino, anagāramunino, sekhamunino, asekhamunino, paccekamunino, munimuninoti.

      (Pāli only)

1017. 1017

      कतमे अगारमुनिनो?

      Katame agāramunino?

      (Pāli only)

1018. 1018

      ये ते अगारिका दिट्ठपदा विञ्ञातसासना—

      Ye te agārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā—

      (Pāli only)

1019. 1019

      इमे अगारमुनिनो।

      ime agāramunino.

      (Pāli only)

1020. 1020

      कतमे अनगारमुनिनो?

      Katame anagāramunino?

      (Pāli only)

1021. 1021

      ये ते पब्बजिता दिट्ठपदा विञ्ञातसासना—

      Ye te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā—

      (Pāli only)

1022. 1022

      इमे अनगारमुनिनो।

      ime anagāramunino.

      (Pāli only)

1023. 1023

      सत्त सेखा सेखमुनिनो।

      Satta sekhā sekhamunino.

      (Pāli only)

1024. 1024

      अरहन्तो असेखमुनिनो।

      Arahanto asekhamunino.

      (Pāli only)

1025. 1025

      पच्चेकबुद्धा पच्चेकमुनिनो।

      Paccekabuddhā paccekamunino.

      (Pāli only)

1026. 1026

      मुनिमुनिनो वुच्चन्ति तथागता अरहन्तो सम्मासम्बुद्धा।

      Munimunino vuccanti tathāgatā arahanto sammāsambuddhā.

      (Pāli only)

1027. 1027

      “न मोनेन मुनी होति,

      “Na monena munī hoti,

      (Pāli only)

1028. 1028

      मूळ्हरूपो अविद्दसु;

      mūḷharūpo aviddasu;

      (Pāli only)

1029. 1029

      यो च तुलंव पग्गय्ह,

      Yo ca tulaṁva paggayha,

      (Pāli only)

1030. 1030

      वरमादाय पण्डितो।

      varamādāya paṇḍito.

      (Pāli only)

1031. 1031

      पापानि परिवज्जेति,

      Pāpāni parivajjeti,

      (Pāli only)

1032. 1032

      स मुनी तेन सो मुनि;

      sa munī tena so muni;

      (Pāli only)

1033. 1033

      यो मुनाति उभो लोके,

      Yo munāti ubho loke,

      (Pāli only)

1034. 1034

      मुनि तेन पवुच्चति।

      muni tena pavuccati.

      (Pāli only)

1035. 1035

      असतञ्च सतञ्च ञत्वा धम्मं,

      Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ,

      (Pāli only)

1036. 1036

      अज्झत्तं बहिद्धा च सब्बलोके;

      Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;

      (Pāli only)

1037. 1037

      देवमनुस्सेहि पूजनीयो,

      Devamanussehi pūjanīyo,

      (Pāli only)

1038. 1038

      सङ्गजालमतिच्च सो मुनी”ति।

      Saṅgajālamaticca so munī”ti.

      (Pāli only)

1039. 1039

      <ब्>लेपा</ब्>ति द्वे लेपा—

      <b>Lepā</b>ti dve lepā—

      (Pāli only)

1040. 1040

      तण्हालेपो च दिट्ठिलेपो च …पे…

      taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…

      (Pāli only)

1041. 1041

      अयं तण्हालेपो …पे…

      ayaṁ taṇhālepo …pe…

      (Pāli only)

1042. 1042

      अयं दिट्ठिलेपो।

      ayaṁ diṭṭhilepo.

      (Pāli only)

1043. 1043

      मुनि तण्हालेपं पहाय दिट्ठिलेपं पटिनिस्सज्जित्वा परिग्गहेसु न लिम्पति न पलिम्पति न उपलिम्पति।

      Muni taṇhālepaṁ pahāya diṭṭhilepaṁ paṭinissajjitvā pariggahesu na limpati na palimpati na upalimpati.

      (Pāli only)

1044. 1044

      अलित्तो अपलित्तो अनुपलित्तो निक्खन्तो निस्सटो विप्पमुत्तो विसञ्ञुत्तो विमरियादिकतेन चेतसा विहरतीति—

      Alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—

      (Pāli only)

1045. 1045

      परिग्गहेसु मुनि नोपलित्तो।

      pariggahesu muni nopalitto.

      (Pāli only)

1046. 1046

      <ब्>अब्बूळ्हसल्लो चरमप्पमत्तो</ब्>ति।

      <b>Abbūḷhasallo caramappamatto</b>ti.

      (Pāli only)

1047. 1047

      <ब्>सल्लन्</ब्>ति सत्त सल्लानि—

      <b>Sallan</b>ti satta sallāni—

      (Pāli only)

1048. 1048

      रागसल्लं, दोससल्लं, मोहसल्लं, मानसल्लं, दिट्ठिसल्लं, सोकसल्लं, कथङ्कथासल्लं।

      rāgasallaṁ, dosasallaṁ, mohasallaṁ, mānasallaṁ, diṭṭhisallaṁ, sokasallaṁ, kathaṅkathāsallaṁ.

      (Pāli only)

1049. 1049

      यस्सेते सल्ला पहीना समुच्छिन्ना वूपसन्ता पटिपस्सद्धा अभब्बुप्पत्तिका ञाणग्गिना दड्ढा, सो वुच्चति अब्बूळ्हसल्लो अब्बहितसल्लो उद्धतसल्लो समुद्धतसल्लो उप्पाटितसल्लो समुप्पाटितसल्लो चत्तसल्लो वन्तसल्लो मुत्तसल्लो पहीनसल्लो पटिनिस्सट्ठसल्लो निच्छातो निब्बुतो सीतिभूतो सुखपटिसंवेदी ब्रह्मभूतेन अत्तना विहरतीति—

      Yassete sallā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati abbūḷhasallo abbahitasallo uddhatasallo samuddhatasallo uppāṭitasallo samuppāṭitasallo cattasallo vantasallo muttasallo pahīnasallo paṭinissaṭṭhasallo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—

      (Pāli only)

1050. 1050

      अब्बूळ्हसल्लो।

      abbūḷhasallo.

      (Pāli only)

1051. 1051

      <ब्>चरन्</ब्>ति चरन्तो विहरन्तो इरियन्तो वत्तन्तो पालेन्तो यपेन्तो यापेन्तो।

      <b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattanto pālento yapento yāpento.

      (Pāli only)

1052. 1052

      <ब्>अप्पमत्तो</ब्>ति सक्कच्चकारी सातच्चकारी अट्ठितकारी अनोलीनवुत्तिको अनिक्खित्तच्छन्दो अनिक्खित्तधुरो कुसलेसु धम्मेसु।

      <b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

      (Pāli only)

1053. 1053

      “कथाहं अपरिपूरं वा सीलक्खन्धं परिपूरेय्यं, परिपूरं वा सीलक्खन्धं तत्थ तत्थ पञ्ञाय अनुग्गण्हेय्यन्”ति यो तत्थ छन्दो च वायामो च उस्साहो च उस्सोळ्ही च अप्पटिवानी च सति च सम्पजञ्ञञ्च आतप्पं पधानं अधिट्ठानं अनुयोगो अप्पमादो कुसलेसु धम्मेसु।

      “Kathāhaṁ aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesu.

      (Pāli only)

1054. 1054

      “कथाहं अपरिपूरं वा समाधिक्खन्धं परिपूरेय्यं, परिपूरं वा समाधिक्खन्धं तत्थ तत्थ पञ्ञाय अनुग्गण्हेय्यं …पे…

      “Kathāhaṁ aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā samādhikkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyaṁ …pe…

      (Pāli only)

1055. 1055

      कुसलेसु धम्मेसु।

      kusalesu dhammesu.

      (Pāli only)

1056. 1056

      “कथाहं अपरिपूरं वा पञ्ञाक्खन्धं परिपूरेय्यं …

      “Kathāhaṁ aparipūraṁ vā paññākkhandhaṁ paripūreyyaṁ …

      (Pāli only)

1057. 1057

      विमुत्तिक्खन्धं …

      vimuttikkhandhaṁ …

      (Pāli only)

1058. 1058

      विमुत्तिञाणदस्सनक्खन्धं परिपूरेय्यं, परिपूरं वा विमुत्तिञाणदस्सनक्खन्धं तत्थ तत्थ पञ्ञाय अनुग्गण्हेय्यन्”ति यो तत्थ छन्दो च वायामो च उस्साहो च उस्सोळ्ही च अप्पटिवानी च सति च सम्पजञ्ञञ्च आतप्पं पधानं अधिट्ठानं अनुयोगो अप्पमादो कुसलेसु धम्मेसु।

      vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesu.

      (Pāli only)

1059. 1059

      “कथाहं अपरिञ्ञातं वा दुक्खं परिजानेय्यं, अप्पहीने वा किलेसे पजहेय्यं, अभावितं वा मग्गं भावेय्यं, असच्छिकतं वा निरोधं सच्छिकरेय्यन्”ति यो तत्थ छन्दो च वायामो च उस्साहो च उस्सोळ्ही च अप्पटिवानी च सति च सम्पजञ्ञञ्च आतप्पं पधानं अधिट्ठानं अनुयोगो अप्पमादो कुसलेसु धम्मेसूति—

      “Kathāhaṁ apariññātaṁ vā dukkhaṁ parijāneyyaṁ, appahīne vā kilese pajaheyyaṁ, abhāvitaṁ vā maggaṁ bhāveyyaṁ, asacchikataṁ vā nirodhaṁ sacchikareyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesūti—

      (Pāli only)

1060. 1060

      अब्बूळ्हसल्लो चरमप्पमत्तो।

      abbūḷhasallo caramappamatto.

      (Pāli only)

1061. 1061

      <ब्>नासीसती लोकमिमं परञ्चा</ब्>ति इमं लोकं नासीसति सकत्तभावं, परलोकं नासीसति परत्तभावं;

      <b>Nāsīsatī lokamimaṁ parañcā</b>ti imaṁ lokaṁ nāsīsati sakattabhāvaṁ, paralokaṁ nāsīsati parattabhāvaṁ;

      (Pāli only)

1062. 1062

      इमं लोकं नासीसति सकरूपवेदनासञ्ञासङ्खारविञ्ञाणं, परं लोकं नासीसति पररूपवेदनासञ्ञासङ्खारविञ्ञाणं;

      imaṁ lokaṁ nāsīsati sakarūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati pararūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ;

      (Pāli only)

1063. 1063

      इमं लोकं नासीसति छ अज्झत्तिकानि आयतनानि, परं लोकं नासीसति छ बाहिरानि आयतनानि;

      imaṁ lokaṁ nāsīsati cha ajjhattikāni āyatanāni, paraṁ lokaṁ nāsīsati cha bāhirāni āyatanāni;

      (Pāli only)

1064. 1064

      इमं लोकं नासीसति मनुस्सलोकं, परं लोकं नासीसति देवलोकं।

      imaṁ lokaṁ nāsīsati manussalokaṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati devalokaṁ.

      (Pāli only)

1065. 1065

      इमं लोकं नासीसति कामधातुं, परं लोकं नासीसति रूपधातुं अरूपधातुं;

      Imaṁ lokaṁ nāsīsati kāmadhātuṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati rūpadhātuṁ arūpadhātuṁ;

      (Pāli only)

1066. 1066

      इमं लोकं नासीसति कामधातुं रूपधातुं, परं लोकं नासीसति अरूपधातुं।

      imaṁ lokaṁ nāsīsati kāmadhātuṁ rūpadhātuṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati arūpadhātuṁ.

      (Pāli only)

1067. 1067

      पुन गतिं वा उपपत्तिं वा पटिसन्धिं वा भवं वा संसारं वा वट्टं वा नासीसति न इच्छति न सादियति न पत्थेति न पिहेति नातिजप्पतीति—

      Puna gatiṁ vā upapattiṁ vā paṭisandhiṁ vā bhavaṁ vā saṁsāraṁ vā vaṭṭaṁ vā nāsīsati na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nātijappatīti—

      (Pāli only)

1068. 1068

      नासीसती लोकमिमं परञ्चाति।

      nāsīsatī lokamimaṁ parañcāti.

      (Pāli only)

1069. 1069

      तेनाह भगवा—

      Tenāha bhagavā—

      (Pāli only)

1070. 1070

      “सञ्ञं परिञ्ञा वितरेय्य ओघं,

      “Saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ,

      (Pāli only)

1071. 1071

      परिग्गहेसु मुनि नोपलित्तो;

      Pariggahesu muni nopalitto;

      (Pāli only)

1072. 1072

      अब्बूळ्हसल्लो चरमप्पमत्तो,

      Abbūḷhasallo caramappamatto,

      (Pāli only)

1073. 1073

      नासीसती लोकमिमं परञ्चा”ति।

      Nāsīsatī lokamimaṁ parañcā”ti.

      (Pāli only)

1074. 1074

      गुहट्ठकसुत्तनिद्देसो दुतियो।

      Guhaṭṭhakasuttaniddeso dutiyo.

      (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.