Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Long Discourses 26 दीघनिकाय 26

Chapter: 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334

Cakkavattisutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355 · Hide pronunciation

  1. 1

    दीघdī·gha निकायni·kā·ya 26

    Dīgha Nikāya 26

    Long Discourses 26

  2. 2

    चक्कवत्तिसुत्तcak·ka·vat·ti·sut·ta

    Cakkavattisutta

    The Wheel-Turning Monarch

  3. 3

    1। अत्तदीपसरणताat·ta·dī·pa·sa·ra·ṇa·tā

    1. Attadīpasaraṇatā

    1. Taking Refuge in Oneself

  4. 4

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  5. 5

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā मगधेसुma·ga·dhe·su विहरतिvi·ha·ra·ti मातुलायं।mā·tu·lā·yaṃ

    ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu viharati mātulāyaṁ.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Magadhans at Mātulā.

  6. 6

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  7. 7

    “भिक्खवो”ति।bhik·kha·vo

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  8. 8

    “भद्दन्ते”तिbhad·dan·te तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ

    “Bhaddante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  9. 9

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  10. 10

    “अत्तदीपा,at·ta·dī·pā भिक्खवे,bhik·kha·ve विहरथvi·ha·ra·tha अत्तसरणाat·ta·sa·ra·ṇā अनञ्ञसरणा,a·nañ·ña·sa·ra·ṇā धम्मदीपाdham·ma·dī·pā धम्मसरणाdham·ma·sa·ra·ṇā अनञ्ञसरणा।a·nañ·ña·sa·ra·ṇā

    “Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.

    “Mendicants, live as your own island, your own refuge, with no other refuge. Let the teaching be your island and your refuge, with no other refuge.

  11. 11

    कथञ्चka·thañ·ca पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अत्तदीपोat·ta·dī·po विहरतिvi·ha·ra·ti अत्तसरणोat·ta·sa·ra·ṇo अनञ्ञसरणो,a·nañ·ña·sa·ra·ṇo धम्मदीपोdham·ma·dī·po धम्मसरणोdham·ma·sa·ra·ṇo अनञ्ञसरणो?a·nañ·ña·sa·ra·ṇo

    Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo?

    And how does a mendicant do this?

  12. 12

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    They meditate observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  13. 13

    वेदनासुve·da·nā·su वेदनानुपस्सीve·da·nā·nu·pas·sī …पे…pe

    Vedanāsu vedanānupassī …pe…

    They meditate observing an aspect of feelings …

  14. 14

    चित्तेcit·te चित्तानुपस्सीcit·tā·nu·pas·sī …पे…pe

    citte cittānupassī …pe…

    mind …

  15. 15

    धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सीdham·mā·nu·pas·sī विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  16. 16

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अत्तदीपोat·ta·dī·po विहरतिvi·ha·ra·ti अत्तसरणोat·ta·sa·ra·ṇo अनञ्ञसरणो,a·nañ·ña·sa·ra·ṇo धम्मदीपोdham·ma·dī·po धम्मसरणोdham·ma·sa·ra·ṇo अनञ्ञसरणो।a·nañ·ña·sa·ra·ṇo

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo, dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.

    That’s how a mendicant lives with themselves as island and refuge, without other refuge; with the teachings as island and refuge, without other refuge.

  17. 17

    गोचरे,go·ca·re भिक्खवे,bhik·kha·ve चरथca·ra·tha सकेsa·ke पेत्तिकेpet·ti·ke विसये।vi·sa·ye

    Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye.

    You should roam inside your own territory, the domain of your fathers.

  18. 18

    गोचरे,go·ca·re भिक्खवे,bhik·kha·ve चरतंca·ra·taṃ सकेsa·ke पेत्तिकेpet·ti·ke विसयेvi·sa·ye नna लच्छतिlac·cha·ti मारोmā·ro ओतारं,o·tā·raṃ नna लच्छतिlac·cha·ti मारोmā·ro आरम्मणं।ā·ram·ma·ṇaṃ

    Gocare, bhikkhave, carataṁ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṁ, na lacchati māro ārammaṇaṁ.

    If you roam inside your own territory, the domain of your fathers, Māra won’t find a vulnerability or get an opportunity.

  19. 19

    कुसलानं,ku·sa·lā·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve धम्मानंdham·mā·naṃ समादानहेतुsa·mā·dā·na·he·tu एवमिदंe·va·mi·daṃ पुञ्ञंpuñ·ñaṃ पवड्ढति।pa·vaḍ·ḍha·ti

    Kusalānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ samādānahetu evamidaṁ puññaṁ pavaḍḍhati.

    It is due to undertaking skillful qualities that merit grows.

  20. 20

    2। दळ्हनेमिचक्कवत्तिराजाda·ḷha·ne·mi·cak·ka·vat·ti·rā·jā

    2. Daḷhanemicakkavattirājā

    2. King Daḷhanemi

  21. 21

    भूतपुब्बं,bhū·ta·pub·baṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā दळ्हनेमिda·ḷha·ne·mi नामnā·ma अहोसिa·ho·si चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī धम्मिकोdham·mi·ko धम्मराजाdham·ma·rā·jā चातुरन्तोcā·tu·ran·to विजितावीvi·ji·tā·vī जनपदत्थावरियप्पत्तोja·na·pa·dat·thā·va·ri·yap·pat·to सत्तरतनसमन्नागतो।sat·ta·ra·ta·na·sa·man·nā·ga·to

    Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, rājā daḷhanemi nāma ahosi cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.

    Once upon a time, mendicants, there was a king named Daḷhanemi who was a wheel-turning monarch, a just and principled king. His dominion extended to all four sides, he achieved stability in the country, and he possessed the seven treasures.

  22. 22

    तस्सिमानिtas·si·mā·ni सत्तsat·ta रतनानिra·ta·nā·ni अहेसुंa·he·suṃ सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    Tassimāni satta ratanāni ahesuṁ seyyathidaṁ—

    He had the following seven treasures:

  23. 23

    चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ हत्थिरतनंhat·thi·ra·ta·naṃ अस्सरतनंas·sa·ra·ta·naṃ मणिरतनंma·ṇi·ra·ta·naṃ इत्थिरतनंit·thi·ra·ta·naṃ गहपतिरतनंga·ha·pa·ti·ra·ta·naṃ परिणायकरतनमेवpa·ri·ṇā·ya·ka·ra·ta·na·me·va सत्तमं।sat·ta·maṃ

    cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.

    the wheel, the elephant, the horse, the jewel, the woman, the householder, and the commander as the seventh treasure.

  24. 24

    परोसहस्संpa·ro·sa·has·saṃ खोkho पनस्सpa·nas·sa पुत्ताput·tā अहेसुंa·he·suṃ सूराsū·rā वीरङ्गरूपाvī·raṅ·ga·rū·pā परसेनप्पमद्दना।pa·ra·se·nap·pa·mad·da·nā

    Parosahassaṁ kho panassa puttā ahesuṁ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

    He had over a thousand sons who were valiant and heroic, crushing the armies of his enemies.

  25. 25

    सोso इमंi·maṃ पथविंpa·tha·viṃ सागरपरियन्तंsā·ga·ra·pa·ri·yan·taṃ अदण्डेनa·daṇ·ḍe·na असत्थेनa·sat·the·na धम्मेनdham·me·na अभिविजियa·bhi·vi·ji·ya अज्झावसि।aj·jhā·va·si

    So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasi.

    After conquering this land girt by sea, he reigned by principle, without rod or sword.

  26. 26

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā दळ्हनेमिda·ḷha·ne·mi बहुन्नंba·hun·naṃ वस्सानंvas·sā·naṃ बहुन्नंba·hun·naṃ वस्ससतानंvas·sa·sa·tā·naṃ बहुन्नंba·hun·naṃ वस्ससहस्सानंvas·sa·sa·has·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ पुरिसंpu·ri·saṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena aññataraṁ purisaṁ āmantesi:

    Then, after many years, many hundred years, many thousand years had passed, King Daḷhanemi addressed one of his men,

  27. 27

    ‘यदाya·dā त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa पस्सेय्यासिpas·sey·yā·si दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कितंo·sak·ki·taṃ ठानाṭhā·nā चुतं,cu·taṃ अथa·tha मेme आरोचेय्यासी’ति।ā·ro·cey·yā·sī

    ‘yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, atha me āroceyyāsī’ti.

    ‘My man, when you see that the heavenly wheel-treasure has receded back from its place, please tell me.’

  28. 28

    ‘एवं,e·vaṃ देवा’तिde·vā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सोso पुरिसोpu·ri·so रञ्ञोrañ·ño दळ्हनेमिस्सda·ḷha·ne·mis·sa पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño daḷhanemissa paccassosi.

    ‘Yes, Your Majesty,’ replied that man.

  29. 29

    अद्दसाad·da·sā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सोso पुरिसोpu·ri·so बहुन्नंba·hun·naṃ वस्सानंvas·sā·naṃ बहुन्नंba·hun·naṃ वस्ससतानंvas·sa·sa·tā·naṃ बहुन्नंba·hun·naṃ वस्ससहस्सानंvas·sa·sa·has·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कितंo·sak·ki·taṃ ठानाṭhā·nā चुतं,cu·taṃ दिस्वानdis·vā·na येनye·na राजाrā·jā दळ्हनेमिda·ḷha·ne·mi तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā राजानंrā·jā·naṃ दळ्हनेमिंda·ḷha·ne·miṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, disvāna yena rājā daḷhanemi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ daḷhanemiṁ etadavoca:

    After many thousand years had passed, that man saw that the heavenly wheel-treasure had receded back from its place. So he went to King Daḷhanemi and said,

  30. 30

    ‘यग्घे,yag·ghe देव,de·va जानेय्यासि,jā·ney·yā·si दिब्बंdib·baṃ तेte चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कितंo·sak·ki·taṃ ठानाṭhā·nā चुतन्’ति।cu·tan

    ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ te cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutan’ti.

    ‘Please Your Majesty, you should know that your heavenly wheel-treasure has receded back from its place.’

  31. 31

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā दळ्हनेमिda·ḷha·ne·mi जेट्ठपुत्तंjeṭ·ṭha·put·taṃ कुमारंku·mā·raṃ आमन्तापेत्वाā·man·tā·pet·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā etadavoca:

    So the king summoned the crown prince and said,

  32. 32

    ‘दिब्बंdib·baṃ किरki·ra मे,me तातtā·ta कुमार,ku·mā·ra चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कितंo·sak·ki·taṃ ठानाṭhā·nā चुतं।cu·taṃ

    ‘dibbaṁ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ.

    ‘Dear prince, my heavenly wheel-treasure has receded back from its place.

  33. 33

    सुतंsu·taṃ खोkho पनpa·na मेतं—me·taṃ

    Sutaṁ kho pana metaṁ—

    I’ve heard that

  34. 34

    यस्सyas·sa रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कतिo·sak·ka·ti ठानाṭhā·nā चवति,ca·va·ti नna दानिdā·ni तेनte·na रञ्ञाrañ·ñā चिरंci·raṃ जीवितब्बंjī·vi·tab·baṃ होतीति।ho·tī·ti

    yassa rañño cakkavattissa dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkati ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṁ jīvitabbaṁ hotīti.

    when this happens to a wheel-turning monarch, he does not have long to live.

  35. 35

    भुत्ताbhut·tā खोkho पनpa·na मेme मानुसकाmā·nu·sa·kā कामा,kā·mā समयोsa·ma·yo दानिdā·ni मेme दिब्बेdib·be कामेkā·me परियेसितुं।pa·ri·ye·si·tuṃ

    Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṁ.

    I have enjoyed human pleasures. Now it is time for me to seek heavenly pleasures.

  36. 36

    एहिe·hi त्वं,tvaṃ तातtā·ta कुमार,ku·mā·ra इमंi·maṃ समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ पटिपज्ज।pa·ṭi·paj·ja

    Ehi tvaṁ, tāta kumāra, imaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ paṭipajja.

    Come, dear prince, rule this land surrounded by ocean!

  37. 37

    अहंa·haṃ पनpa·na केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिस्सामी’ति।pab·ba·jis·sā·mī

    Ahaṁ pana kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.

    I shall shave off my hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness.’

  38. 38

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā दळ्हनेमिda·ḷha·ne·mi जेट्ठपुत्तंjeṭ·ṭha·put·taṃ कुमारंku·mā·raṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ रज्जेraj·je समनुसासित्वाsa·ma·nu·sā·sit·vā केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजि।pab·ba·ji

    Atha kho, bhikkhave, rājā daḷhanemi jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.

    And so, after carefully instructing the crown prince in kingship, King Daḷhanemi shaved off his hair and beard, dressed in ocher robes, and went forth from the lay life to homelessness.

  39. 39

    सत्ताहपब्बजितेsat·tā·ha·pab·ba·ji·te खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve राजिसिम्हिrā·ji·sim·hi दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ अन्तरधायि।an·ta·ra·dhā·yi

    Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṁ cakkaratanaṁ antaradhāyi.

    Seven days later the heavenly wheel-treasure vanished.

  40. 40

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so येनye·na राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā राजानंrā·jā·naṃ खत्तियंkhat·ti·yaṃ मुद्धाभिसित्तंmud·dhā·bhi·sit·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca:

    Then a certain man approached the newly anointed aristocrat king and said,

  41. 41

    ‘यग्घे,yag·ghe देव,de·va जानेय्यासि,jā·ney·yā·si दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ अन्तरहितन्’ति।an·ta·ra·hi·tan

    ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan’ti.

    ‘Please Your Majesty, you should know that the heavenly wheel-treasure has vanished.’

  42. 42

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to दिब्बेdib·be चक्करतनेcak·ka·ra·ta·ne अन्तरहितेan·ta·ra·hi·te अनत्तमनोa·nat·ta·ma·no अहोसि,a·ho·si अनत्तमनतञ्चa·nat·ta·ma·na·tañ·ca पटिसंवेदेसि।pa·ṭi·saṃ·ve·de·si

    Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, anattamanatañca paṭisaṁvedesi.

    At that the king was unhappy and experienced unhappiness.

  43. 43

    सोso येनye·na राजिसिrā·ji·si तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā राजिसिंrā·ji·siṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    So yena rājisi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājisiṁ etadavoca:

    He went to the royal seer and said,

  44. 44

    ‘यग्घे,yag·ghe देव,de·va जानेय्यासि,jā·ney·yā·si दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ अन्तरहितन्’ति।an·ta·ra·hi·tan

    ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan’ti.

    ‘Please Your Majesty, you should know that the heavenly wheel-treasure has vanished.’

  45. 45

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भिक्खवे,bhik·kha·ve राजिसिrā·ji·si राजानंrā·jā·naṃ खत्तियंkhat·ti·yaṃ मुद्धाभिसित्तंmud·dhā·bhi·sit·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, bhikkhave, rājisi rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca:

    When he said this, the royal seer said to him,

  46. 46

    ‘माmā खोkho त्वं,tvaṃ तात,tā·ta दिब्बेdib·be चक्करतनेcak·ka·ra·ta·ne अन्तरहितेan·ta·ra·hi·te अनत्तमनोa·nat·ta·ma·no अहोसि,a·ho·si माmā अनत्तमनतञ्चa·nat·ta·ma·na·tañ·ca पटिसंवेदेसि,pa·ṭi·saṃ·ve·de·si नna हिhi ते,te तात,tā·ta दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पेत्तिकंpet·ti·kaṃ दायज्जं।dā·yaj·jaṃ

    ‘mā kho tvaṁ, tāta, dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi, mā anattamanatañca paṭisaṁvedesi, na hi te, tāta, dibbaṁ cakkaratanaṁ pettikaṁ dāyajjaṁ.

    ‘Don’t be unhappy at the vanishing of the wheel-treasure. My dear, the wheel-treasure is not inherited from your father.

  47. 47

    इङ्घiṅ·gha त्वं,tvaṃ तात,tā·ta अरियेa·ri·ye चक्कवत्तिवत्तेcak·ka·vat·ti·vat·te वत्ताहि।vat·tā·hi

    Iṅgha tvaṁ, tāta, ariye cakkavattivatte vattāhi.

    Come now, my dear, proceed in the noble duty of a wheel-turning monarch.

  48. 48

    ठानंṭhā·naṃ खोkho पनेतंpa·ne·taṃ विज्जति,vij·ja·ti यंyaṃ तेte अरियेa·ri·ye चक्कवत्तिवत्तेcak·ka·vat·ti·vat·te वत्तमानस्सvat·ta·mā·nas·sa तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the पन्नरसेpan·na·ra·se सीसंन्हातस्सsī·saṃn·hā·tas·sa उपोसथिकस्सu·po·sa·thi·kas·sa उपरिपासादवरगतस्सu·pa·ri·pā·sā·da·va·ra·ga·tas·sa दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पातुभविस्सतिpā·tu·bha·vis·sa·ti सहस्सारंsa·has·sā·raṃ सनेमिकंsa·ne·mi·kaṃ सनाभिकंsa·nā·bhi·kaṃ सब्बाकारपरिपूरन्’ति।sab·bā·kā·ra·pa·ri·pū·ran

    Ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati, yaṁ te ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavissati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūran’ti.

    If you do so, it’s possible that—on a fifteenth day sabbath, having bathed your head and gone upstairs in the royal longhouse to observe the sabbath—the heavenly wheel-treasure will appear to you, with a thousand spokes, with rim and hub, complete in every detail.’

  49. 49

    2।1। चक्कवत्तिअरियवत्तcak·ka·vat·ti·a·ri·ya·vat·ta

    2.1. Cakkavattiariyavatta

    2.1. The Noble Duty of a Wheel-Turning Monarch

  50. 50

    ‘कतमंka·ta·maṃ पनpa·na तं,taṃ देव,de·va अरियंa·ri·yaṃ चक्कवत्तिवत्तन्’ति?cak·ka·vat·ti·vat·tan

    ‘Katamaṁ pana taṁ, deva, ariyaṁ cakkavattivattan’ti?

    ‘But Your Majesty, what is the noble duty of a wheel-turning monarch?’

  51. 51

    ‘तेनte·na हिhi त्वं,tvaṃ तात,tā·ta धम्मंयेवdham·maṃ·ye·va निस्सायnis·sā·ya धम्मंdham·maṃ सक्करोन्तोsak·ka·ron·to धम्मंdham·maṃ गरुंga·ruṃ करोन्तोka·ron·to धम्मंdham·maṃ मानेन्तोmā·nen·to धम्मंdham·maṃ पूजेन्तोpū·jen·to धम्मंdham·maṃ अपचायमानोa·pa·cā·ya·mā·no धम्मद्धजोdham·mad·dha·jo धम्मकेतुdham·ma·ke·tu धम्माधिपतेय्योdham·mā·dhi·pa·tey·yo धम्मिकंdham·mi·kaṃ रक्खावरणगुत्तिंrak·khā·va·ra·ṇa·gut·tiṃ संविदहस्सुsaṃ·vi·da·has·su अन्तोजनस्मिंan·to·ja·nas·miṃ बलकायस्मिंba·la·kā·yas·miṃ खत्तियेसुkhat·ti·ye·su अनुयन्तेसुa·nu·yan·te·su ब्राह्मणगहपतिकेसुbrāh·ma·ṇa·ga·ha·pa·ti·ke·su नेगमजानपदेसुne·ga·ma·jā·na·pa·de·su समणब्राह्मणेसुsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇe·su मिगपक्खीसु।mi·ga·pak·khī·su

    ‘Tena hi tvaṁ, tāta, dhammaṁyeva nissāya dhammaṁ sakkaronto dhammaṁ garuṁ karonto dhammaṁ mānento dhammaṁ pūjento dhammaṁ apacāyamāno dhammaddhajo dhammaketu dhammādhipateyyo dhammikaṁ rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahassu antojanasmiṁ balakāyasmiṁ khattiyesu anuyantesu brāhmaṇagahapatikesu negamajānapadesu samaṇabrāhmaṇesu migapakkhīsu.

    ‘Well then, my dear, relying only on principle—honoring, respecting, and venerating principle, having principle as your flag, banner, and authority—provide just protection and security for your court, troops, aristocrats, vassals, brahmins and householders, people of town and country, ascetics and brahmins, beasts and birds.

  52. 52

    माmā चca ते,te तात,tā·ta विजितेvi·ji·te अधम्मकारोa·dham·ma·kā·ro पवत्तित्थ।pa·vat·tit·tha

    Mā ca te, tāta, vijite adhammakāro pavattittha.

    Do not let injustice prevail in the realm.

  53. 53

    येye चca ते,te तात,tā·ta विजितेvi·ji·te अधनाa·dha·nā अस्सु,as·su तेसञ्चte·sañ·ca धनमनुप्पदेय्यासि।dha·na·ma·nup·pa·dey·yā·si

    Ye ca te, tāta, vijite adhanā assu, tesañca dhanamanuppadeyyāsi.

    Provide money to the penniless in the realm.

  54. 54

    येye चca ते,te तात,tā·ta विजितेvi·ji·te समणब्राह्मणाsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā मदप्पमादाma·dap·pa·mā·dā पटिविरताpa·ṭi·vi·ra·tā खन्तिसोरच्चेkhan·ti·so·rac·ce निविट्ठाni·viṭ·ṭhā एकमत्तानंe·ka·mat·tā·naṃ दमेन्ति,da·men·ti एकमत्तानंe·ka·mat·tā·naṃ समेन्ति,sa·men·ti एकमत्तानंe·ka·mat·tā·naṃ परिनिब्बापेन्ति,pa·ri·nib·bā·pen·ti तेte कालेनkā·le·na कालंkā·laṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā परिपुच्छेय्यासिpa·ri·puc·chey·yā·si परिग्गण्हेय्यासि:pa·rig·gaṇ·hey·yā·si

    Ye ca te, tāta, vijite samaṇabrāhmaṇā madappamādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṁ damenti, ekamattānaṁ samenti, ekamattānaṁ parinibbāpenti, te kālena kālaṁ upasaṅkamitvā paripuccheyyāsi pariggaṇheyyāsi:

    And there are ascetics and brahmins in the realm who refrain from intoxication and negligence, are settled in patience and gentleness, and who tame, calm, and extinguish themselves. From time to time you should go up to them and ask and learn:

  55. 55

    “किं,kiṃ भन्ते,bhan·te कुसलं,ku·sa·laṃ किंkiṃ अकुसलं,a·ku·sa·laṃ किंkiṃ सावज्जं,sā·vaj·jaṃ किंkiṃ अनवज्जं,a·na·vaj·jaṃ किंkiṃ सेवितब्बं,se·vi·tab·baṃ किंkiṃ नna सेवितब्बं,se·vi·tab·baṃ किंkiṃ मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ अहितायa·hi·tā·ya दुक्खायduk·khā·ya अस्स,as·sa किंkiṃ वाvā पनpa·na मेme करीयमानंka·rī·ya·mā·naṃ दीघरत्तंdī·gha·rat·taṃ हितायhi·tā·ya सुखायsu·khā·ya अस्सा”ति?as·sā

    “kiṁ, bhante, kusalaṁ, kiṁ akusalaṁ, kiṁ sāvajjaṁ, kiṁ anavajjaṁ, kiṁ sevitabbaṁ, kiṁ na sevitabbaṁ, kiṁ me karīyamānaṁ dīgharattaṁ ahitāya dukkhāya assa, kiṁ vā pana me karīyamānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya assā”ti?

    “Sirs, what is skillful? What is unskillful? What is blameworthy? What is blameless? What should be cultivated? What should not be cultivated? Doing what leads to my lasting harm and suffering? Doing what leads to my lasting welfare and happiness?”

  56. 56

    तेसंte·saṃ सुत्वाsut·vā यंyaṃ अकुसलंa·ku·sa·laṃ तंtaṃ अभिनिवज्जेय्यासि,a·bhi·ni·vaj·jey·yā·si यंyaṃ कुसलंku·sa·laṃ तंtaṃ समादायsa·mā·dā·ya वत्तेय्यासि।vat·tey·yā·si

    Tesaṁ sutvā yaṁ akusalaṁ taṁ abhinivajjeyyāsi, yaṁ kusalaṁ taṁ samādāya vatteyyāsi.

    Having heard them, you should shun what is unskillful and proceed having undertaken what is skillful.

  57. 57

    इदंi·daṃ खो,kho तात,tā·ta तंtaṃ अरियंa·ri·yaṃ चक्कवत्तिवत्तन्’ति।cak·ka·vat·ti·vat·tan

    Idaṁ kho, tāta, taṁ ariyaṁ cakkavattivattan’ti.

    This is the noble duty of a wheel-turning monarch.’

  58. 58

    2।2। चक्करतनपातुभावcak·ka·ra·ta·na·pā·tu·bhā·va

    2.2. Cakkaratanapātubhāva

    2.2. The Wheel-Treasure Appears

  59. 59

    ‘एवं,e·vaṃ देवा’तिde·vā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to राजिसिस्सrā·ji·sis·sa पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā अरियेa·ri·ye चक्कवत्तिवत्तेcak·ka·vat·ti·vat·te वत्ति।vat·ti

    ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto rājisissa paṭissutvā ariye cakkavattivatte vatti.

    ‘Yes, Your Majesty,’ replied the new king to the royal seer. And he proceeded in the noble duty of a wheel-turning monarch.

  60. 60

    तस्सtas·sa अरियेa·ri·ye चक्कवत्तिवत्तेcak·ka·vat·ti·vat·te वत्तमानस्सvat·ta·mā·nas·sa तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the पन्नरसेpan·na·ra·se सीसंन्हातस्सsī·saṃn·hā·tas·sa उपोसथिकस्सu·po·sa·thi·kas·sa उपरिपासादवरगतस्सu·pa·ri·pā·sā·da·va·ra·ga·tas·sa

    Tassa ariye cakkavattivatte vattamānassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa

    While he was proceeding in that duty, on a fifteenth day sabbath, he had bathed his head and gone upstairs in the royal longhouse to observe the sabbath.

  61. 61

    दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पातुरहोसिpā·tu·ra·ho·si सहस्सारंsa·has·sā·raṃ सनेमिकंsa·ne·mi·kaṃ सनाभिकंsa·nā·bhi·kaṃ सब्बाकारपरिपूरं।sab·bā·kā·ra·pa·ri·pū·raṃ

    dibbaṁ cakkaratanaṁ pāturahosi sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ.

    And the heavenly wheel-treasure appeared to him, with a thousand spokes, with rim and hub, complete in every detail.

  62. 62

    दिस्वानdis·vā·na रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Disvāna rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi:

    Seeing this, the king thought,

  63. 63

    ‘सुतंsu·taṃ खोkho पनpa·na मेतं—यस्सme·taṃ रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa तदहुपोसथेta·da·hu·po·sa·the पन्नरसेpan·na·ra·se सीसंन्हातस्सsī·saṃn·hā·tas·sa उपोसथिकस्सu·po·sa·thi·kas·sa उपरिपासादवरगतस्सu·pa·ri·pā·sā·da·va·ra·ga·tas·sa दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पातुभवतिpā·tu·bha·va·ti सहस्सारंsa·has·sā·raṃ सनेमिकंsa·ne·mi·kaṃ सनाभिकंsa·nā·bhi·kaṃ सब्बाकारपरिपूरं,sab·bā·kā·ra·pa·ri·pū·raṃ सोso होतिho·ti राजाrā·jā चक्कवत्तीति।cak·ka·vat·tī·ti

    ‘sutaṁ kho pana metaṁ—yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ, so hoti rājā cakkavattīti.

    ‘I have heard that when the heavenly wheel-treasure appears to a king in this way, he becomes a wheel-turning monarch.

  64. 64

    अस्संas·saṃ नुnu खोkho अहंa·haṃ राजाrā·jā चक्कवत्ती’ति।cak·ka·vat·tī

    Assaṁ nu kho ahaṁ rājā cakkavattī’ti.

    Am I then a wheel-turning monarch?’

  65. 65

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to उट्ठायासनाuṭ·ṭhā·yā·sa·nā एकंसंe·kaṃ·saṃ उत्तरासङ्गंut·ta·rā·saṅ·gaṃ करित्वाka·rit·vā वामेनvā·me·na हत्थेनhat·the·na भिङ्कारंbhiṅ·kā·raṃ गहेत्वाga·het·vā दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na हत्थेनhat·the·na चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ अब्भुक्किरि:ab·bhuk·ki·ri

    Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vāmena hatthena bhiṅkāraṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṁ abbhukkiri:

    Then the anointed king, rising from his seat and arranging his robe over one shoulder, took a ceremonial vase in his left hand and besprinkled the wheel-treasure with his right hand, saying,

  66. 66

    ‘पवत्ततुpa·vat·ta·tu भवंbha·vaṃ चक्करतनं,cak·ka·ra·ta·naṃ अभिविजिनातुa·bhi·vi·ji·nā·tu भवंbha·vaṃ चक्करतनन्’ति।cak·ka·ra·ta·nan

    ‘pavattatu bhavaṁ cakkaratanaṁ, abhivijinātu bhavaṁ cakkaratanan’ti.

    ‘Roll forth, O wheel-treasure! Triumph, O wheel-treasure!’

  67. 67

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पुरत्थिमंpu·rat·thi·maṃ दिसंdi·saṃ पवत्ति,pa·vat·ti अन्वदेवan·va·de·va राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya यस्मिंyas·miṃ खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पदेसेpa·de·se चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पतिट्ठासि,pa·tiṭ·ṭhā·si तत्थtat·tha राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī वासंvā·saṃ उपगच्छिu·pa·gac·chi सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya

    Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ puratthimaṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya. Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.

    Then the wheel-treasure rolled toward the east. And the king followed it together with his army of four divisions. In whatever place the wheel-treasure stood still, there the king came to stay together with his army.

  68. 68

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरत्थिमायpu·rat·thi·mā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानो,pa·ṭi·rā·jā·no तेte राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:

    And any opposing rulers of the eastern quarter came to the wheel-turning monarch and said,

  69. 69

    ‘एहिe·hi खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja स्वागतंsvā·ga·taṃ तेte महाराज,ma·hā·rā·ja सकंsa·kaṃ ते,te महाराज,ma·hā·rā·ja अनुसास,a·nu·sā·sa महाराजा’ति।ma·hā·rā·jā

    ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.

    ‘Come, Great King! Welcome, Great King! We are yours, Great King, instruct us.’

  70. 70

    राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī एवमाह:e·va·mā·ha

    Rājā cakkavattī evamāha:

    The wheel-turning monarch said,

  71. 71

    ‘पाणोpā·ṇo नna हन्तब्बो,han·tab·bo अदिन्नंa·din·naṃ नादातब्बं,nā·dā·tab·baṃ कामेसुमिच्छाkā·me·su·mic·chā नna चरितब्बा,ca·ri·tab·bā मुसाmu·sā नna भासितब्बा,bhā·si·tab·bā मज्जंmaj·jaṃ नna पातब्बं,pā·tab·baṃ यथाभुत्तञ्चya·thā·bhut·tañ·ca भुञ्जथा’ति।bhuñ·ja·thā

    ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.

    ‘Do not kill living creatures. Do not steal. Do not commit sexual misconduct. Do not lie. Do not drink liquor. Maintain the current level of taxation.’

  72. 72

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरत्थिमायpu·rat·thi·mā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानो,pa·ṭi·rā·jā·no तेte रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अनुयन्ताa·nu·yan·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Ye kho pana, bhikkhave, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṁ.

    And so the opposing rulers of the eastern quarter became his vassals.

  73. 73

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पुरत्थिमंpu·rat·thi·maṃ समुद्दंsa·mud·daṃ अज्झोगाहेत्वाaj·jho·gā·het·vā पच्चुत्तरित्वाpac·cut·ta·rit·vā दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ दिसंdi·saṃ पवत्तिpa·vat·ti …पे…pe

    Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ puratthimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṁ disaṁ pavatti …pe…

    Then the wheel-treasure, having plunged into the eastern ocean and emerged again, rolled toward the south. …

  74. 74

    दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ समुद्दंsa·mud·daṃ अज्झोगाहेत्वाaj·jho·gā·het·vā पच्चुत्तरित्वाpac·cut·ta·rit·vā पच्छिमंpac·chi·maṃ दिसंdi·saṃ पवत्ति,pa·vat·ti अन्वदेवan·va·de·va राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya

    dakkhiṇaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.

    Having plunged into the southern ocean and emerged again, it rolled toward the west. …

  75. 75

    यस्मिंyas·miṃ खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पदेसेpa·de·se चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पतिट्ठासि,pa·tiṭ·ṭhā·si तत्थtat·tha राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī वासंvā·saṃ उपगच्छिu·pa·gac·chi सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya

    Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.

    (Pāli only)

  76. 76

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पच्छिमायpac·chi·mā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानो,pa·ṭi·rā·jā·no तेte राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:

    (Pāli only)

  77. 77

    ‘एहिe·hi खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja स्वागतंsvā·ga·taṃ ते,te महाराज,ma·hā·rā·ja सकंsa·kaṃ ते,te महाराज,ma·hā·rā·ja अनुसास,a·nu·sā·sa महाराजा’ति।ma·hā·rā·jā

    ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te, mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.

    (Pāli only)

  78. 78

    राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī एवमाह:e·va·mā·ha

    Rājā cakkavattī evamāha:

    (Pāli only)

  79. 79

    ‘पाणोpā·ṇo नna हन्तब्बो,han·tab·bo अदिन्नंa·din·naṃ नादातब्बं,nā·dā·tab·baṃ कामेसुमिच्छाkā·me·su·mic·chā नna चरितब्बा,ca·ri·tab·bā मुसाmu·sā नna भासितब्बा,bhā·si·tab·bā मज्जंmaj·jaṃ नna पातब्बं,pā·tab·baṃ यथाभुत्तञ्चya·thā·bhut·tañ·ca भुञ्जथा’ति।bhuñ·ja·thā

    ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.

    (Pāli only)

  80. 80

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पच्छिमायpac·chi·mā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानो,pa·ṭi·rā·jā·no तेte रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अनुयन्ताa·nu·yan·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Ye kho pana, bhikkhave, pacchimāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṁ.

    (Pāli only)

  81. 81

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पच्छिमंpac·chi·maṃ समुद्दंsa·mud·daṃ अज्झोगाहेत्वाaj·jho·gā·het·vā पच्चुत्तरित्वाpac·cut·ta·rit·vā उत्तरंut·ta·raṃ दिसंdi·saṃ पवत्ति,pa·vat·ti अन्वदेवan·va·de·va राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya

    Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ pacchimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā cakkavattī saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.

    Having plunged into the western ocean and emerged again, it rolled toward the north, followed by the king together with his army of four divisions.

  82. 82

    यस्मिंyas·miṃ खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve पदेसेpa·de·se चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ पतिट्ठासि,pa·tiṭ·ṭhā·si तत्थtat·tha राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī वासंvā·saṃ उपगच्छिu·pa·gac·chi सद्धिंsad·dhiṃ चतुरङ्गिनियाca·tu·raṅ·gi·ni·yā सेनाय।se·nā·ya

    Yasmiṁ kho pana, bhikkhave, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā cakkavattī vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.

    In whatever place the wheel-treasure stood still, there the king came to stay together with his army.

  83. 83

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve उत्तरायut·ta·rā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानो,pa·ṭi·rā·jā·no तेte राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवमाहंसु:e·va·mā·haṃ·su

    Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ cakkavattiṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:

    And any opposing rulers of the northern quarter came to the wheel-turning monarch and said,

  84. 84

    ‘एहिe·hi खो,kho महाराज,ma·hā·rā·ja स्वागतंsvā·ga·taṃ ते,te महाराज,ma·hā·rā·ja सकंsa·kaṃ ते,te महाराज,ma·hā·rā·ja अनुसास,a·nu·sā·sa महाराजा’ति।ma·hā·rā·jā

    ‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te, mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.

    ‘Come, Great King! Welcome, Great King! We are yours, Great King, instruct us.’

  85. 85

    राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī एवमाह:e·va·mā·ha

    Rājā cakkavattī evamāha:

    The wheel-turning monarch said,

  86. 86

    ‘पाणोpā·ṇo नna हन्तब्बो,han·tab·bo अदिन्नंa·din·naṃ नादातब्बं,nā·dā·tab·baṃ कामेसुमिच्छाkā·me·su·mic·chā नna चरितब्बा,ca·ri·tab·bā मुसाmu·sā नna भासितब्बा,bhā·si·tab·bā मज्जंmaj·jaṃ नna पातब्बं,pā·tab·baṃ यथाभुत्तञ्चya·thā·bhut·tañ·ca भुञ्जथा’ति।bhuñ·ja·thā

    ‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ nādātabbaṁ, kāmesumicchā na caritabbā, musā na bhāsitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.

    ‘Do not kill living creatures. Do not steal. Do not commit sexual misconduct. Do not lie. Do not drink liquor. Maintain the current level of taxation.’

  87. 87

    येye खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve उत्तरायut·ta·rā·ya दिसायdi·sā·ya पटिराजानो,pa·ṭi·rā·jā·no तेte रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अनुयन्ताa·nu·yan·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Ye kho pana, bhikkhave, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño cakkavattissa anuyantā ahesuṁ.

    And so the rulers of the northern quarter became his vassals.

  88. 88

    अथa·tha खोkho तं,taṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ अभिविजिनित्वाa·bhi·vi·ji·nit·vā तमेवta·me·va राजधानिंrā·ja·dhā·niṃ पच्चागन्त्वाpac·cā·gan·tvā रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अन्तेपुरद्वारेan·te·pu·rad·vā·re अत्थकरणपमुखेat·tha·ka·ra·ṇa·pa·mu·khe अक्खाहतंak·khā·ha·taṃ मञ्ञेmañ·ñe अट्ठासिaṭ·ṭhā·si रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa अन्तेपुरंan·te·pu·raṃ उपसोभयमानं।u·pa·so·bha·ya·mā·naṃ

    Atha kho taṁ, bhikkhave, cakkaratanaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ abhivijinitvā tameva rājadhāniṁ paccāgantvā rañño cakkavattissa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṁ maññe aṭṭhāsi rañño cakkavattissa antepuraṁ upasobhayamānaṁ.

    And then the wheel-treasure, having triumphed over this land surrounded by ocean, returned to the royal capital. There it stood still by the gate to the royal compound at the High Court as if fixed to an axle, illuminating the royal compound.

  89. 89

    3। दुतियादिचक्कवत्तिकथाdu·ti·yā·di·cak·ka·vat·ti·ka·thā

    3. Dutiyādicakkavattikathā

    3. On Subsequent Wheel-Turning Monarchs

  90. 90

    दुतियोपिdu·ti·yo·pi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī …पे…pe

    Dutiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …pe…

    And for a second time,

  91. 91

    ततियोपिta·ti·yo·pi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī …

    tatiyopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …

    and a third,

  92. 92

    चतुत्थोपिca·tut·tho·pi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī …

    catutthopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …

    a fourth,

  93. 93

    पञ्चमोपिpañ·ca·mo·pi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī …

    pañcamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …

    a fifth,

  94. 94

    छट्ठोपिchaṭ·ṭho·pi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī …

    chaṭṭhopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī …

    a sixth,

  95. 95

    सत्तमोपिsat·ta·mo·pi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī बहुन्नंba·hun·naṃ वस्सानंvas·sā·naṃ बहुन्नंba·hun·naṃ वस्ससतानंvas·sa·sa·tā·naṃ बहुन्नंba·hun·naṃ वस्ससहस्सानंvas·sa·sa·has·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na अञ्ञतरंañ·ña·ta·raṃ पुरिसंpu·ri·saṃ आमन्तेसि:ā·man·te·si

    sattamopi kho, bhikkhave, rājā cakkavattī bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena aññataraṁ purisaṁ āmantesi:

    and a seventh time, a wheel-turning monarch was established in exactly the same way. And after many years the seventh wheel-turning monarch went forth, handing the realm over to the crown prince.

  96. 96

    ‘यदाya·dā त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa पस्सेय्यासिpas·sey·yā·si दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कितंo·sak·ki·taṃ ठानाṭhā·nā चुतं,cu·taṃ अथa·tha मेme आरोचेय्यासी’ति।ā·ro·cey·yā·sī

    ‘yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ, atha me āroceyyāsī’ti.

    (Pāli only)

  97. 97

    ‘एवं,e·vaṃ देवा’तिde·vā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सोso पुरिसोpu·ri·so रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño cakkavattissa paccassosi.

    (Pāli only)

  98. 98

    अद्दसाad·da·sā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सोso पुरिसोpu·ri·so बहुन्नंba·hun·naṃ वस्सानंvas·sā·naṃ बहुन्नंba·hun·naṃ वस्ससतानंvas·sa·sa·tā·naṃ बहुन्नंba·hun·naṃ वस्ससहस्सानंvas·sa·sa·has·sā·naṃ अच्चयेनac·ca·ye·na दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कितंo·sak·ki·taṃ ठानाṭhā·nā चुतं।cu·taṃ

    Addasā kho, bhikkhave, so puriso bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutaṁ.

    (Pāli only)

  99. 99

    दिस्वानdis·vā·na येनye·na राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā राजानंrā·jā·naṃ चक्कवत्तिंcak·ka·vat·tiṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Disvāna yena rājā cakkavattī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ cakkavattiṁ etadavoca:

    (Pāli only)

  100. 100

    ‘यग्घे,yag·ghe देव,de·va जानेय्यासि,jā·ney·yā·si दिब्बंdib·baṃ तेte चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कितंo·sak·ki·taṃ ठानाṭhā·nā चुतन्’ति?cu·tan

    ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ te cakkaratanaṁ osakkitaṁ ṭhānā cutan’ti?

    (Pāli only)

  101. 101

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī जेट्ठपुत्तंjeṭ·ṭha·put·taṃ कुमारंku·mā·raṃ आमन्तापेत्वाā·man·tā·pet·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ āmantāpetvā etadavoca:

    (Pāli only)

  102. 102

    ‘दिब्बंdib·baṃ किरki·ra मे,me तातtā·ta कुमार,ku·mā·ra चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कितं,o·sak·ki·taṃ ठानाṭhā·nā चुतं,cu·taṃ सुतंsu·taṃ खोkho पनpa·na मेतं—me·taṃ

    ‘dibbaṁ kira me, tāta kumāra, cakkaratanaṁ osakkitaṁ, ṭhānā cutaṁ, sutaṁ kho pana metaṁ—

    (Pāli only)

  103. 103

    यस्सyas·sa रञ्ञोrañ·ño चक्कवत्तिस्सcak·ka·vat·tis·sa दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ ओसक्कति,o·sak·ka·ti ठानाṭhā·nā चवति,ca·va·ti नna दानिdā·ni तेनte·na रञ्ञाrañ·ñā चिरंci·raṃ जीवितब्बंjī·vi·tab·baṃ होतीति।ho·tī·ti

    yassa rañño cakkavattissa dibbaṁ cakkaratanaṁ osakkati, ṭhānā cavati, na dāni tena raññā ciraṁ jīvitabbaṁ hotīti.

    (Pāli only)

  104. 104

    भुत्ताbhut·tā खोkho पनpa·na मेme मानुसकाmā·nu·sa·kā कामा,kā·mā समयोsa·ma·yo दानिdā·ni मेme दिब्बेdib·be कामेkā·me परियेसितुं,pa·ri·ye·si·tuṃ एहिe·hi त्वं,tvaṃ तातtā·ta कुमार,ku·mā·ra इमंi·maṃ समुद्दपरियन्तंsa·mud·da·pa·ri·yan·taṃ पथविंpa·tha·viṃ पटिपज्ज।pa·ṭi·paj·ja

    Bhuttā kho pana me mānusakā kāmā, samayo dāni me dibbe kāme pariyesituṁ, ehi tvaṁ, tāta kumāra, imaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ paṭipajja.

    (Pāli only)

  105. 105

    अहंa·haṃ पनpa·na केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिस्सामी’ति।pab·ba·jis·sā·mī

    Ahaṁ pana kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.

    (Pāli only)

  106. 106

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī जेट्ठपुत्तंjeṭ·ṭha·put·taṃ कुमारंku·mā·raṃ साधुकंsā·dhu·kaṃ रज्जेraj·je समनुसासित्वाsa·ma·nu·sā·sit·vā केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजि।pab·ba·ji

    Atha kho, bhikkhave, rājā cakkavattī jeṭṭhaputtaṁ kumāraṁ sādhukaṁ rajje samanusāsitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.

    (Pāli only)

  107. 107

    सत्ताहपब्बजितेsat·tā·ha·pab·ba·ji·te खोkho पन,pa·na भिक्खवे,bhik·kha·ve राजिसिम्हिrā·ji·sim·hi दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ अन्तरधायि।an·ta·ra·dhā·yi

    Sattāhapabbajite kho pana, bhikkhave, rājisimhi dibbaṁ cakkaratanaṁ antaradhāyi.

    Seven days later the heavenly wheel-treasure vanished.

  108. 108

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so येनye·na राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to तेनुपसङ्कमि;te·nu·pa·saṅ·ka·mi उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā राजानंrā·jā·naṃ खत्तियंkhat·ti·yaṃ मुद्धाभिसित्तंmud·dhā·bhi·sit·taṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso yena rājā khattiyo muddhābhisitto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavoca:

    Then a certain man approached the newly anointed aristocrat king and said,

  109. 109

    ‘यग्घे,yag·ghe देव,de·va जानेय्यासि,jā·ney·yā·si दिब्बंdib·baṃ चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ अन्तरहितन्’ति?an·ta·ra·hi·tan

    ‘yagghe, deva, jāneyyāsi, dibbaṁ cakkaratanaṁ antarahitan’ti?

    ‘Please Your Majesty, you should know that the heavenly wheel-treasure has vanished.’

  110. 110

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to दिब्बेdib·be चक्करतनेcak·ka·ra·ta·ne अन्तरहितेan·ta·ra·hi·te अनत्तमनोa·nat·ta·ma·no अहोसि।a·ho·si अनत्तमनतञ्चa·nat·ta·ma·na·tañ·ca पटिसंवेदेसि;pa·ṭi·saṃ·ve·de·si

    Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto dibbe cakkaratane antarahite anattamano ahosi. Anattamanatañca paṭisaṁvedesi;

    At that the king was unhappy and experienced unhappiness.

  111. 111

    नोno चca खोkho राजिसिंrā·ji·siṃ उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā अरियंa·ri·yaṃ चक्कवत्तिवत्तंcak·ka·vat·ti·vat·taṃ पुच्छि।puc·chi

    no ca kho rājisiṁ upasaṅkamitvā ariyaṁ cakkavattivattaṁ pucchi.

    But he didn’t go to the royal seer and ask about the noble duty of a wheel-turning monarch.

  112. 112

    सोso समतेनेवsa·ma·te·ne·va सुदंsu·daṃ जनपदंja·na·pa·daṃ पसासति।pa·sā·sa·ti

    So samateneva sudaṁ janapadaṁ pasāsati.

    He just governed the country according to his own ideas.

  113. 113

    तस्सtas·sa समतेनsa·ma·te·na जनपदंja·na·pa·daṃ पसासतोpa·sā·sa·to पुब्बेनापरंpub·be·nā·pa·raṃ जनपदाja·na·pa·dā नna पब्बन्ति,pab·ban·ti यथाya·thā तंtaṃ पुब्बकानंpub·ba·kā·naṃ राजूनंrā·jū·naṃ अरियेa·ri·ye चक्कवत्तिवत्तेcak·ka·vat·ti·vat·te वत्तमानानं।vat·ta·mā·nā·naṃ

    Tassa samatena janapadaṁ pasāsato pubbenāparaṁ janapadā na pabbanti, yathā taṁ pubbakānaṁ rājūnaṁ ariye cakkavattivatte vattamānānaṁ.

    So governed, the country’s people did not prosper like before, as they had when former kings proceeded in the noble duty of a wheel-turning monarch.

  114. 114

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अमच्चाa·mac·cā पारिसज्जाpā·ri·saj·jā गणकमहामत्ताga·ṇa·ka·ma·hā·mat·tā अनीकट्ठाa·nī·kaṭ·ṭhā दोवारिकाdo·vā·ri·kā मन्तस्साजीविनोman·tas·sā·jī·vi·no सन्निपतित्वाsan·ni·pa·tit·vā राजानंrā·jā·naṃ खत्तियंkhat·ti·yaṃ मुद्धाभिसित्तंmud·dhā·bhi·sit·taṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Atha kho, bhikkhave, amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino sannipatitvā rājānaṁ khattiyaṁ muddhābhisittaṁ etadavocuṁ:

    Then the ministers and councillors, the treasurers and chief ministers, military officers, guardsmen, and professional advisers gathered and said to the king,

  115. 115

    ‘नna खोkho ते,te देव,de·va समतेनsa·ma·te·na सुदंsu·daṃ जनपदंja·na·pa·daṃ पसासतोpa·sā·sa·to पुब्बेनापरंpub·be·nā·pa·raṃ जनपदाja·na·pa·dā पब्बन्ति,pab·ban·ti यथाya·thā तंtaṃ पुब्बकानंpub·ba·kā·naṃ राजूनंrā·jū·naṃ अरियेa·ri·ye चक्कवत्तिवत्तेcak·ka·vat·ti·vat·te वत्तमानानं।vat·ta·mā·nā·naṃ

    ‘na kho te, deva, samatena sudaṁ janapadaṁ pasāsato pubbenāparaṁ janapadā pabbanti, yathā taṁ pubbakānaṁ rājūnaṁ ariye cakkavattivatte vattamānānaṁ.

    ‘Your Majesty, when governed according to your own ideas, the country’s people do not prosper like before, as they did when former kings proceeded in the noble duty of a wheel-turning monarch.

  116. 116

    संविज्जन्तिsaṃ·vij·jan·ti खोkho ते,te देव,de·va विजितेvi·ji·te अमच्चाa·mac·cā पारिसज्जाpā·ri·saj·jā गणकमहामत्ताga·ṇa·ka·ma·hā·mat·tā अनीकट्ठाa·nī·kaṭ·ṭhā दोवारिकाdo·vā·ri·kā मन्तस्साजीविनोman·tas·sā·jī·vi·no मयञ्चेवma·yañ·ce·va अञ्ञेañ·ñe चca येye मयंma·yaṃ अरियंa·ri·yaṃ चक्कवत्तिवत्तंcak·ka·vat·ti·vat·taṃ धारेम।dhā·re·ma

    Saṁvijjanti kho te, deva, vijite amaccā pārisajjā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā mantassājīvino mayañceva aññe ca ye mayaṁ ariyaṁ cakkavattivattaṁ dhārema.

    In your realm are found ministers and councillors, treasurers and chief ministers, military officers, guardsmen, and professional advisers—both ourselves and others—who remember the noble duty of a wheel-turning monarch.

  117. 117

    इङ्घiṅ·gha त्वं,tvaṃ देव,de·va अम्हेam·he अरियंa·ri·yaṃ चक्कवत्तिवत्तंcak·ka·vat·ti·vat·taṃ पुच्छ।puc·cha

    Iṅgha tvaṁ, deva, amhe ariyaṁ cakkavattivattaṁ puccha.

    Please, Your Majesty, ask us about the noble duty of a wheel-turning monarch.

  118. 118

    तस्सtas·sa तेte मयंma·yaṃ अरियंa·ri·yaṃ चक्कवत्तिवत्तंcak·ka·vat·ti·vat·taṃ पुट्ठाpuṭ·ṭhā ब्याकरिस्सामा’ति।byā·ka·ris·sā·mā

    Tassa te mayaṁ ariyaṁ cakkavattivattaṁ puṭṭhā byākarissāmā’ti.

    We will answer you.’

  119. 119

    4। आयुवण्णादिपरिहानिकथाā·yu·vaṇ·ṇā·di·pa·ri·hā·ni·ka·thā

    4. Āyuvaṇṇādiparihānikathā

    4. On the Period of Decline

  120. 120

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to अमच्चेa·mac·ce पारिसज्जेpā·ri·saj·je गणकमहामत्तेga·ṇa·ka·ma·hā·mat·te अनीकट्ठेa·nī·kaṭ·ṭhe दोवारिकेdo·vā·ri·ke मन्तस्साजीविनोman·tas·sā·jī·vi·no सन्निपातेत्वाsan·ni·pā·tet·vā अरियंa·ri·yaṃ चक्कवत्तिवत्तंcak·ka·vat·ti·vat·taṃ पुच्छि।puc·chi

    Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto amacce pārisajje gaṇakamahāmatte anīkaṭṭhe dovārike mantassājīvino sannipātetvā ariyaṁ cakkavattivattaṁ pucchi.

    So the anointed king asked the assembled ministers and councillors, treasurers and chief ministers, military officers, guardsmen, and professional advisers about the noble duty of a wheel-turning monarch.

  121. 121

    तस्सtas·sa तेte अरियंa·ri·yaṃ चक्कवत्तिवत्तंcak·ka·vat·ti·vat·taṃ पुट्ठाpuṭ·ṭhā ब्याकरिंसु।byā·ka·riṃ·su

    Tassa te ariyaṁ cakkavattivattaṁ puṭṭhā byākariṁsu.

    And they answered him.

  122. 122

    तेसंte·saṃ सुत्वाsut·vā धम्मिकञ्हिdham·mi·kañ·hi खोkho रक्खावरणगुत्तिंrak·khā·va·ra·ṇa·gut·tiṃ संविदहि,saṃ·vi·da·hi नोno चca खोkho अधनानंa·dha·nā·naṃ धनमनुप्पदासि।dha·na·ma·nup·pa·dā·si

    Tesaṁ sutvā dhammikañhi kho rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidahi, no ca kho adhanānaṁ dhanamanuppadāsi.

    After listening to them, he provided just protection and security. But he did not provide money to the penniless in the realm.

  123. 123

    अधनानंa·dha·nā·naṃ धनेdha·ne अननुप्पदियमानेa·na·nup·pa·di·ya·mā·ne दालिद्दियंdā·lid·di·yaṃ वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi.

    And so poverty grew widespread.

  124. 124

    दालिद्दियेdā·lid·di·ye वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियि।ā·di·yi

    Dāliddiye vepullaṁ gate aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.

    When poverty was widespread, a certain person stole from others, with the intention to commit theft.

  125. 125

    तमेनंta·me·naṃ अग्गहेसुं।ag·ga·he·suṃ

    Tamenaṁ aggahesuṁ.

    They arrested him

  126. 126

    गहेत्वाga·het·vā रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa दस्सेसुं:das·se·suṃ

    Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ:

    and presented him to the king, saying,

  127. 127

    ‘अयं,a·yaṃ देव,de·va पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’ति।ā·di·yī

    ‘ayaṁ, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti.

    ‘Your Majesty, this person stole from others with the intention to commit theft.’

  128. 128

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca:

    The king said to that person,

  129. 129

    ‘सच्चंsac·caṃ किरki·ra त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’ति?ā·di·yī

    ‘saccaṁ kira tvaṁ, ambho purisa, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti?

    ‘Is it really true, my man, that you stole from others with the intention to commit theft?’

  130. 130

    ‘सच्चं,sac·caṃ देवा’ति।de·vā

    ‘Saccaṁ, devā’ti.

    ‘It’s true, Your Majesty.’

  131. 131

    ‘किंkiṃ कारणा’ति?kā·ra·ṇā

    ‘Kiṁ kāraṇā’ti?

    ‘What was the reason?’

  132. 132

    ‘नna हि,hi देव,de·va जीवामी’ति।jī·vā·mī

    ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti.

    ‘Your Majesty, I can’t survive.’

  133. 133

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to तस्सtas·sa पुरिसस्सpu·ri·sas·sa धनमनुप्पदासि:dha·na·ma·nup·pa·dā·si

    Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi:

    So the king provided some money to that person, saying,

  134. 134

    ‘इमिनाi·mi·nā त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa धनेनdha·ne·na अत्तनाat·ta·nā चca जीवाहि,jī·vā·hi मातापितरोmā·tā·pi·ta·ro चca पोसेहि,po·se·hi पुत्तदारञ्चput·ta·dā·rañ·ca पोसेहि,po·se·hi कम्मन्तेkam·man·te चca पयोजेहि,pa·yo·je·hi समणब्राह्मणेसुsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇe·su उद्धग्गिकंud·dhag·gi·kaṃ दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ पतिट्ठापेहिpa·tiṭ·ṭhā·pe·hi सोवग्गिकंso·vag·gi·kaṃ सुखविपाकंsu·kha·vi·pā·kaṃ सग्गसंवत्तनिकन्’ति।sag·ga·saṃ·vat·ta·ni·kan

    ‘iminā tvaṁ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpehi sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikan’ti.

    ‘With this money, my man, keep yourself alive, and provide for your mother and father, partners and children. Work for a living, and establish an uplifting religious donation for ascetics and brahmins that’s conducive to heaven, ripens in happiness, and leads to heaven.’

  135. 135

    ‘एवं,e·vaṃ देवा’तिde·vā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सोso पुरिसोpu·ri·so रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.

    ‘Yes, Your Majesty,’ replied that man.

  136. 136

    अञ्ञतरोपिañ·ña·ta·ro·pi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियि।ā·di·yi

    Aññataropi kho, bhikkhave, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.

    But then another man stole something from others.

  137. 137

    तमेनंta·me·naṃ अग्गहेसुं।ag·ga·he·suṃ

    Tamenaṁ aggahesuṁ.

    They arrested him

  138. 138

    गहेत्वाga·het·vā रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa दस्सेसुं:das·se·suṃ

    Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ:

    and presented him to the king, saying,

  139. 139

    ‘अयं,a·yaṃ देव,de·va पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’ति।ā·di·yī

    ‘ayaṁ, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti.

    ‘Your Majesty, this person stole from others.’

  140. 140

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca:

    The king said to that person,

  141. 141

    ‘सच्चंsac·caṃ किरki·ra त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’ति?ā·di·yī

    ‘saccaṁ kira tvaṁ, ambho purisa, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti?

    ‘Is it really true, my man, that you stole from others?’

  142. 142

    ‘सच्चं,sac·caṃ देवा’ति।de·vā

    ‘Saccaṁ, devā’ti.

    ‘It’s true, Your Majesty.’

  143. 143

    ‘किंkiṃ कारणा’ति?kā·ra·ṇā

    ‘Kiṁ kāraṇā’ti?

    ‘What was the reason?’

  144. 144

    ‘नna हि,hi देव,de·va जीवामी’ति।jī·vā·mī

    ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti.

    ‘Your Majesty, I can’t survive.’

  145. 145

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to तस्सtas·sa पुरिसस्सpu·ri·sas·sa धनमनुप्पदासि:dha·na·ma·nup·pa·dā·si

    Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto tassa purisassa dhanamanuppadāsi:

    So the king provided some money to that person, saying,

  146. 146

    ‘इमिनाi·mi·nā त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa धनेनdha·ne·na अत्तनाat·ta·nā चca जीवाहि,jī·vā·hi मातापितरोmā·tā·pi·ta·ro चca पोसेहि,po·se·hi पुत्तदारञ्चput·ta·dā·rañ·ca पोसेहि,po·se·hi कम्मन्तेkam·man·te चca पयोजेहि,pa·yo·je·hi समणब्राह्मणेसुsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇe·su उद्धग्गिकंud·dhag·gi·kaṃ दक्खिणंdak·khi·ṇaṃ पतिट्ठापेहिpa·tiṭ·ṭhā·pe·hi सोवग्गिकंso·vag·gi·kaṃ सुखविपाकंsu·kha·vi·pā·kaṃ सग्गसंवत्तनिकन्’ति।sag·ga·saṃ·vat·ta·ni·kan

    ‘iminā tvaṁ, ambho purisa, dhanena attanā ca jīvāhi, mātāpitaro ca posehi, puttadārañca posehi, kammante ca payojehi, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpehi sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikan’ti.

    ‘With this money, my man, keep yourself alive, and provide for your mother and father, partners and children. Work for a living, and establish an uplifting religious donation for ascetics and brahmins that’s conducive to heaven, ripens in happiness, and leads to heaven.’

  147. 147

    ‘एवं,e·vaṃ देवा’तिde·vā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सोso पुरिसोpu·ri·so रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa पच्चस्सोसि।pac·cas·so·si

    ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa paccassosi.

    ‘Yes, Your Majesty,’ replied that man.

  148. 148

    अस्सोसुंas·so·suṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सा:ma·nus·sā

    Assosuṁ kho, bhikkhave, manussā:

    People heard about this:

  149. 149

    ‘येye किर,ki·ra भो,bho परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियन्ति,ā·di·yan·ti तेसंte·saṃ राजाrā·jā धनमनुप्पदेती’ति।dha·na·ma·nup·pa·de·tī

    ‘ye kira, bho, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, tesaṁ rājā dhanamanuppadetī’ti.

    ‘It seems the king is providing money to anyone who steals from others!’

  150. 150

    सुत्वानsut·vā·na तेसंte·saṃ एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Sutvāna tesaṁ etadahosi:

    It occurred to them,

  151. 151

    ‘यन्नूनyan·nū·na मयम्पिma·yam·pi परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियेय्यामा’ति।ā·di·yey·yā·mā

    ‘yannūna mayampi paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyeyyāmā’ti.

    ‘Why don’t we steal from others?’

  152. 152

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियि।ā·di·yi

    Atha kho, bhikkhave, aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.

    So then another man stole something from others.

  153. 153

    तमेनंta·me·naṃ अग्गहेसुं।ag·ga·he·suṃ

    Tamenaṁ aggahesuṁ.

    They arrested him

  154. 154

    गहेत्वाga·het·vā रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa दस्सेसुं:das·se·suṃ

    Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ:

    and presented him to the king, saying,

  155. 155

    ‘अयं,a·yaṃ देव,de·va पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’ति।ā·di·yī

    ‘ayaṁ, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti.

    ‘Your Majesty, this person stole from others.’

  156. 156

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca:

    The king said to that person,

  157. 157

    ‘सच्चंsac·caṃ किरki·ra त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’ति?ā·di·yī

    ‘saccaṁ kira tvaṁ, ambho purisa, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti?

    ‘Is it really true, my man, that you stole from others?’

  158. 158

    ‘सच्चं,sac·caṃ देवा’ति।de·vā

    ‘Saccaṁ, devā’ti.

    ‘It’s true, Your Majesty.’

  159. 159

    ‘किंkiṃ कारणा’ति?kā·ra·ṇā

    ‘Kiṁ kāraṇā’ti?

    ‘What was the reason?’

  160. 160

    ‘नna हि,hi देव,de·va जीवामी’ति।jī·vā·mī

    ‘Na hi, deva, jīvāmī’ti.

    ‘Your Majesty, I can’t survive.’

  161. 161

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Atha kho, bhikkhave, rañño khattiyassa muddhābhisittassa etadahosi:

    Then the king thought,

  162. 162

    ‘सचेsa·ce खोkho अहंa·haṃ योyo योyo परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियिस्सति,ā·di·yis·sa·ti तस्सtas·sa तस्सtas·sa धनमनुप्पदस्सामि,dha·na·ma·nup·pa·das·sā·mi एवमिदंe·va·mi·daṃ अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ पवड्ढिस्सति।pa·vaḍ·ḍhis·sa·ti

    ‘sace kho ahaṁ yo yo paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyissati, tassa tassa dhanamanuppadassāmi, evamidaṁ adinnādānaṁ pavaḍḍhissati.

    ‘If I provide money to anyone who steals from others, it will only increase the stealing.

  163. 163

    यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ इमंi·maṃ पुरिसंpu·ri·saṃ सुनिसेधंsu·ni·se·dhaṃ निसेधेय्यं,ni·se·dhey·yaṃ मूलघच्चंmū·la·ghac·caṃ करेय्यं,ka·rey·yaṃ सीसमस्सsī·sa·mas·sa छिन्देय्यन्’ति।chin·dey·yan

    Yannūnāhaṁ imaṁ purisaṁ sunisedhaṁ nisedheyyaṁ, mūlaghaccaṁ kareyyaṁ, sīsamassa chindeyyan’ti.

    I’d better make an end of this person, finish him off, and chop off his head.’

  164. 164

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to पुरिसेpu·ri·se आणापेसि:ā·ṇā·pe·si

    Atha kho, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto purise āṇāpesi:

    Then he ordered his men,

  165. 165

    ‘तेनte·na हि,hi भणे,bha·ṇe इमंi·maṃ पुरिसंpu·ri·saṃ दळ्हायda·ḷhā·ya रज्जुयाraj·ju·yā पच्छाबाहंpac·chā·bā·haṃ गाळ्हबन्धनंgā·ḷha·ban·dha·naṃ बन्धित्वाban·dhit·vā खुरमुण्डंkhu·ra·muṇ·ḍaṃ करित्वाka·rit·vā खरस्सरेनkha·ras·sa·re·na पणवेनpa·ṇa·ve·na रथिकायra·thi·kā·ya रथिकंra·thi·kaṃ सिङ्घाटकेनsiṅ·ghā·ṭa·ke·na सिङ्घाटकंsiṅ·ghā·ṭa·kaṃ परिनेत्वाpa·ri·net·vā दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na द्वारेनdvā·re·na निक्खमित्वाnik·kha·mit·vā दक्खिणतोdak·khi·ṇa·to नगरस्सna·ga·ras·sa सुनिसेधंsu·ni·se·dhaṃ निसेधेथ,ni·se·dhe·tha मूलघच्चंmū·la·ghac·caṃ करोथ,ka·ro·tha सीसमस्सsī·sa·mas·sa छिन्दथा’ति।chin·da·thā

    ‘tena hi, bhaṇe, imaṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṁ nisedhetha, mūlaghaccaṁ karotha, sīsamassa chindathā’ti.

    ‘Well then, lads, tie this man’s arms tightly behind his back with a strong rope. Shave his head and march him from street to street and square to square to the beating of a harsh drum. Then take him out the south gate and make an end of him, finish him off, and chop off his head.’

  166. 166

    ‘एवं,e·vaṃ देवा’तिde·vā खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तेte पुरिसाpu·ri·sā रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa पटिस्सुत्वाpa·ṭis·sut·vā तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ दळ्हायda·ḷhā·ya रज्जुयाraj·ju·yā पच्छाबाहंpac·chā·bā·haṃ गाळ्हबन्धनंgā·ḷha·ban·dha·naṃ बन्धित्वाban·dhit·vā खुरमुण्डंkhu·ra·muṇ·ḍaṃ करित्वाka·rit·vā खरस्सरेनkha·ras·sa·re·na पणवेनpa·ṇa·ve·na रथिकायra·thi·kā·ya रथिकंra·thi·kaṃ सिङ्घाटकेनsiṅ·ghā·ṭa·ke·na सिङ्घाटकंsiṅ·ghā·ṭa·kaṃ परिनेत्वाpa·ri·net·vā दक्खिणेनdak·khi·ṇe·na द्वारेनdvā·re·na निक्खमित्वाnik·kha·mit·vā दक्खिणतोdak·khi·ṇa·to नगरस्सna·ga·ras·sa सुनिसेधंsu·ni·se·dhaṃ निसेधेसुं,ni·se·dhe·suṃ मूलघच्चंmū·la·ghac·caṃ अकंसु,a·kaṃ·su सीसमस्सsī·sa·mas·sa छिन्दिंसु।chin·diṃ·su

    ‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, te purisā rañño khattiyassa muddhābhisittassa paṭissutvā taṁ purisaṁ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṁ gāḷhabandhanaṁ bandhitvā khuramuṇḍaṁ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhamitvā dakkhiṇato nagarassa sunisedhaṁ nisedhesuṁ, mūlaghaccaṁ akaṁsu, sīsamassa chindiṁsu.

    ‘Yes, Your Majesty,’ they replied, and did as he commanded.

  167. 167

    अस्सोसुंas·so·suṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सा:ma·nus·sā

    Assosuṁ kho, bhikkhave, manussā:

    People heard about this:

  168. 168

    ‘येye किर,ki·ra भो,bho परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियन्ति,ā·di·yan·ti तेte राजाrā·jā सुनिसेधंsu·ni·se·dhaṃ निसेधेति,ni·se·dhe·ti मूलघच्चंmū·la·ghac·caṃ करोति,ka·ro·ti सीसानिsī·sā·ni तेसंte·saṃ छिन्दती’ति।chin·da·tī

    ‘ye kira, bho, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, te rājā sunisedhaṁ nisedheti, mūlaghaccaṁ karoti, sīsāni tesaṁ chindatī’ti.

    ‘It seems the king is chopping the head off anyone who steals from others!’

  169. 169

    सुत्वानsut·vā·na तेसंte·saṃ एतदहोसि:e·ta·da·ho·si

    Sutvāna tesaṁ etadahosi:

    It occurred to them,

  170. 170

    ‘यन्नूनyan·nū·na मयम्पिma·yam·pi तिण्हानिtiṇ·hā·ni सत्थानिsat·thā·ni कारापेस्साम,kā·rā·pes·sā·ma तिण्हानिtiṇ·hā·ni सत्थानिsat·thā·ni कारापेत्वाkā·rā·pet·vā येसंye·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियिस्साम,ā·di·yis·sā·ma तेte सुनिसेधंsu·ni·se·dhaṃ निसेधेस्साम,ni·se·dhes·sā·ma मूलघच्चंmū·la·ghac·caṃ करिस्साम,ka·ris·sā·ma सीसानिsī·sā·ni तेसंte·saṃ छिन्दिस्सामा’ति।chin·dis·sā·mā

    ‘yannūna mayampi tiṇhāni satthāni kārāpessāma, tiṇhāni satthāni kārāpetvā yesaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyissāma, te sunisedhaṁ nisedhessāma, mūlaghaccaṁ karissāma, sīsāni tesaṁ chindissāmā’ti.

    ‘We’d better have sharp swords made. Then when we steal from others, we’ll make an end of them, finish them off, and chop off their heads.’

  171. 171

    तेte तिण्हानिtiṇ·hā·ni सत्थानिsat·thā·ni कारापेसुं,kā·rā·pe·suṃ तिण्हानिtiṇ·hā·ni सत्थानिsat·thā·ni कारापेत्वाkā·rā·pet·vā गामघातम्पिgā·ma·ghā·tam·pi उपक्कमिंसुu·pak·ka·miṃ·su कातुं,kā·tuṃ निगमघातम्पिni·ga·ma·ghā·tam·pi उपक्कमिंसुu·pak·ka·miṃ·su कातुं,kā·tuṃ नगरघातम्पिna·ga·ra·ghā·tam·pi उपक्कमिंसुu·pak·ka·miṃ·su कातुं,kā·tuṃ पन्थदुहनम्पिpan·tha·du·ha·nam·pi उपक्कमिंसुu·pak·ka·miṃ·su कातुं।kā·tuṃ

    Te tiṇhāni satthāni kārāpesuṁ, tiṇhāni satthāni kārāpetvā gāmaghātampi upakkamiṁsu kātuṁ, nigamaghātampi upakkamiṁsu kātuṁ, nagaraghātampi upakkamiṁsu kātuṁ, panthaduhanampi upakkamiṁsu kātuṁ.

    They had sharp swords made. Then they started to attack villages, towns, and cities, and to infest the highways.

  172. 172

    येसंye·saṃ तेte अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियन्ति,ā·di·yan·ti तेte सुनिसेधंsu·ni·se·dhaṃ निसेधेन्ति,ni·se·dhen·ti मूलघच्चंmū·la·ghac·caṃ करोन्ति,ka·ron·ti सीसानिsī·sā·ni तेसंte·saṃ छिन्दन्ति।chin·dan·ti

    Yesaṁ te adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyanti, te sunisedhaṁ nisedhenti, mūlaghaccaṁ karonti, sīsāni tesaṁ chindanti.

    And they chopped the heads off anyone they stole from.

  173. 173

    इतिi·ti खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अधनानंa·dha·nā·naṃ धनेdha·ne अननुप्पदियमानेa·na·nup·pa·di·ya·mā·ne दालिद्दियंdā·lid·di·yaṃ वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si दालिद्दियेdā·lid·di·ye वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si अदिन्नादानेa·din·nā·dā·ne वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te सत्थंsat·thaṃ वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si सत्थेsat·the वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te पाणातिपातोpā·ṇā·ti·pā·to वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si पाणातिपातेpā·ṇā·ti·pā·te वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi, dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi, satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    And so, mendicants, from not providing money to the penniless, poverty became widespread. When poverty was widespread, theft became widespread. When theft was widespread, swords became widespread. When swords were widespread, killing living creatures became widespread. And for the sentient beings among whom killing was widespread, their lifespan and beauty declined.

  174. 174

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ असीतिवस्ससहस्सायुकानंa·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ चत्तारीसवस्ससहस्सायुकाcat·tā·rī·sa·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ asītivassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people lived for 80,000 years, but their children lived for 40,000 years.

  175. 175

    चत्तारीसवस्ससहस्सायुकेसु,cat·tā·rī·sa·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियि।ā·di·yi

    Cattārīsavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.

    Among the humans who lived for 40,000 years, a certain person stole something from others.

  176. 176

    तमेनंta·me·naṃ अग्गहेसुं।ag·ga·he·suṃ

    Tamenaṁ aggahesuṁ.

    They arrested him

  177. 177

    गहेत्वाga·het·vā रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa दस्सेसुं:das·se·suṃ

    Gahetvā rañño khattiyassa muddhābhisittassa dassesuṁ:

    and presented him to the king, saying,

  178. 178

    ‘अयं,a·yaṃ देव,de·va पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’ति।ā·di·yī

    ‘ayaṁ, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti.

    ‘Your Majesty, this person stole from others.’

  179. 179

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भिक्खवे,bhik·kha·ve राजाrā·jā खत्तियोkhat·ti·yo मुद्धाभिसित्तोmud·dhā·bhi·sit·to तंtaṃ पुरिसंpu·ri·saṃ एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Evaṁ vutte, bhikkhave, rājā khattiyo muddhābhisitto taṁ purisaṁ etadavoca:

    The king said to that person,

  180. 180

    ‘सच्चंsac·caṃ किरki·ra त्वं,tvaṃ अम्भोam·bho पुरिस,pu·ri·sa परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’ति?ā·di·yī

    ‘saccaṁ kira tvaṁ, ambho purisa, paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti?

    ‘Is it really true, my man, that you stole from others?’

  181. 181

    ‘नna हि,hi देवा’तिde·vā सम्पजानमुसाsam·pa·jā·na·mu·sā अभासि।a·bhā·si

    ‘Na hi, devā’ti sampajānamusā abhāsi.

    ‘No, Your Majesty,’ he said, deliberately lying.

  182. 182

    इतिi·ti खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अधनानंa·dha·nā·naṃ धनेdha·ne अननुप्पदियमानेa·na·nup·pa·di·ya·mā·ne दालिद्दियंdā·lid·di·yaṃ वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si दालिद्दियेdā·lid·di·ye वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si अदिन्नादानेa·din·nā·dā·ne वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te सत्थंsat·thaṃ वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si सत्थेsat·the वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te पाणातिपातोpā·ṇā·ti·pā·to वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si पाणातिपातेpā·ṇā·ti·pā·te वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te मुसावादोmu·sā·vā·do वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si मुसावादेmu·sā·vā·de वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi. Satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    And so, mendicants, from not providing money to the penniless, poverty, theft, swords, and killing became widespread. When killing was widespread, lying became widespread. And for the sentient beings among whom lying was widespread, their lifespan and beauty declined.

  183. 183

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ चत्तारीसवस्ससहस्सायुकानंcat·tā·rī·sa·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वीसतिवस्ससहस्सायुकाvī·sa·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ cattārīsavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people who lived for 40,000 years had children who lived for 20,000 years.

  184. 184

    वीसतिवस्ससहस्सायुकेसु,vī·sa·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियि।ā·di·yi

    Vīsativassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu aññataro puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyi.

    Among the humans who lived for 20,000 years, a certain person stole something from others.

  185. 185

    तमेनंta·me·naṃ अञ्ञतरोañ·ña·ta·ro पुरिसोpu·ri·so रञ्ञोrañ·ño खत्तियस्सkhat·ti·yas·sa मुद्धाभिसित्तस्सmud·dhā·bhi·sit·tas·sa आरोचेसि:ā·ro·ce·si

    Tamenaṁ aññataro puriso rañño khattiyassa muddhābhisittassa ārocesi:

    Someone else reported this to the king,

  186. 186

    ‘इत्थन्नामो,it·than·nā·mo देव,de·va पुरिसोpu·ri·so परेसंpa·re·saṃ अदिन्नंa·din·naṃ थेय्यसङ्खातंthey·ya·saṅ·khā·taṃ आदियी’तिā·di·yī पेसुञ्ञमकासि।pe·suñ·ña·ma·kā·si

    ‘itthannāmo, deva, puriso paresaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyī’ti pesuññamakāsi.

    ‘Your Majesty, the person named so-and-so stole from others,’ he said, going behind his back.

  187. 187

    इतिi·ti खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अधनानंa·dha·nā·naṃ धनेdha·ne अननुप्पदियमानेa·na·nup·pa·di·ya·mā·ne दालिद्दियंdā·lid·di·yaṃ वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si दालिद्दियेdā·lid·di·ye वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si अदिन्नादानेa·din·nā·dā·ne वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te सत्थंsat·thaṃ वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si सत्थेsat·the वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te पाणातिपातोpā·ṇā·ti·pā·to वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si पाणातिपातेpā·ṇā·ti·pā·te वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te मुसावादोmu·sā·vā·do वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si मुसावादेmu·sā·vā·de वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te पिसुणाpi·su·ṇā वाचाvā·cā वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya वेपुल्लंve·pul·laṃ गतायga·tā·ya तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi, adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi, satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi, pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi, musāvāde vepullaṁ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi, pisuṇāya vācāya vepullaṁ gatāya tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    And so, mendicants, from not providing money to the penniless, poverty, theft, swords, killing, and lying became widespread. When lying was widespread, backbiting became widespread. And for the sentient beings among whom backbiting was widespread, their lifespan and beauty declined.

  188. 188

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वीसतिवस्ससहस्सायुकानंvī·sa·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ दसवस्ससहस्सायुकाda·sa·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ vīsativassasahassāyukānaṁ manussānaṁ dasavassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people who lived for 20,000 years had children who lived for 10,000 years.

  189. 189

    दसवस्ससहस्सायुकेसु,da·sa·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su एकिदंe·ki·daṃ सत्ताsat·tā वण्णवन्तोvaṇ·ṇa·van·to होन्ति,hon·ti एकिदंe·ki·daṃ सत्ताsat·tā दुब्बण्णा।dub·baṇ·ṇā

    Dasavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ekidaṁ sattā vaṇṇavanto honti, ekidaṁ sattā dubbaṇṇā.

    Among the humans who lived for 10,000 years, some were beautiful, some were ugly.

  190. 190

    तत्थtat·tha येye तेte सत्ताsat·tā दुब्बण्णा,dub·baṇ·ṇā तेte वण्णवन्तेvaṇ·ṇa·van·te सत्तेsat·te अभिज्झायन्ताa·bhij·jhā·yan·tā परेसंpa·re·saṃ दारेसुdā·re·su चारित्तंcā·rit·taṃ आपज्जिंसु।ā·paj·jiṃ·su

    Tattha ye te sattā dubbaṇṇā, te vaṇṇavante satte abhijjhāyantā paresaṁ dāresu cārittaṁ āpajjiṁsu.

    And the ugly beings, coveting the beautiful ones, had relations with the wives of others.

  191. 191

    इतिi·ti खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अधनानंa·dha·nā·naṃ धनेdha·ne अननुप्पदियमानेa·na·nup·pa·di·ya·mā·ne दालिद्दियंdā·lid·di·yaṃ वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si दालिद्दियेdā·lid·di·ye वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te …पे…pe कामेसुमिच्छाचारोkā·me·su·mic·chā·cā·ro वेपुल्लमगमासि,ve·pul·la·ma·ga·mā·si कामेसुमिच्छाचारेkā·me·su·mic·chā·cā·re वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi. Dāliddiye vepullaṁ gate …pe… kāmesumicchācāro vepullamagamāsi, kāmesumicchācāre vepullaṁ gate tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    And so, mendicants, from not providing money to the penniless, poverty, theft, swords, killing, lying, and backbiting became widespread. When backbiting was widespread, sexual misconduct became widespread. And for the sentient beings among whom sexual misconduct was widespread, their lifespan and beauty declined.

  192. 192

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ दसवस्ससहस्सायुकानंda·sa·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ पञ्चवस्ससहस्सायुकाpañ·ca·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ dasavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ pañcavassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people who lived for 10,000 years had children who lived for 5,000 years.

  193. 193

    पञ्चवस्ससहस्सायुकेसु,pañ·ca·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su द्वेdve धम्माdham·mā वेपुल्लमगमंसु—ve·pul·la·ma·ga·maṃ·su

    Pañcavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu dve dhammā vepullamagamaṁsu—

    Among the humans who lived for 5,000 years, two things became widespread:

  194. 194

    फरुसावाचाpha·ru·sā·vā·cā सम्फप्पलापोsam·phap·pa·lā·po च।ca

    pharusāvācā samphappalāpo ca.

    harsh speech and talking nonsense.

  195. 195

    द्वीसुdvī·su धम्मेसुdham·me·su वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेसुga·te·su तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Dvīsu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    For the sentient beings among whom these two things were widespread, their lifespan and beauty declined.

  196. 196

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ पञ्चवस्ससहस्सायुकानंpañ·ca·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce अड्ढतेय्यवस्ससहस्सायुका,aḍ·ḍha·tey·ya·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce द्वेवस्ससहस्सायुकाdve·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ pañcavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ appekacce aḍḍhateyyavassasahassāyukā, appekacce dvevassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people who lived for 5,000 years had some children who lived for 2,500 years, while others lived for 2,000 years.

  197. 197

    अड्ढतेय्यवस्ससहस्सायुकेसु,aḍ·ḍha·tey·ya·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su अभिज्झाब्यापादाa·bhij·jhāb·yā·pā·dā वेपुल्लमगमंसु।ve·pul·la·ma·ga·maṃ·su

    Aḍḍhateyyavassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṁsu.

    Among the humans who lived for 2,500 years, desire and ill will became widespread.

  198. 198

    अभिज्झाब्यापादेसुa·bhij·jhāb·yā·pā·de·su वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेसुga·te·su तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Abhijjhābyāpādesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    For the sentient beings among whom desire and ill will were widespread, their lifespan and beauty declined.

  199. 199

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ अड्ढतेय्यवस्ससहस्सायुकानंaḍ·ḍha·tey·ya·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वस्ससहस्सायुकाvas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ aḍḍhateyyavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vassasahassāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people who lived for 2,500 years had children who lived for 1,000 years.

  200. 200

    वस्ससहस्सायुकेसु,vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su मिच्छादिट्ठिmic·chā·diṭ·ṭhi वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Vassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi.

    Among the humans who lived for 1,000 years, wrong view became widespread.

  201. 201

    मिच्छादिट्ठियाmic·chā·diṭ·ṭhi·yā वेपुल्लंve·pul·laṃ गतायga·tā·ya तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Micchādiṭṭhiyā vepullaṁ gatāya tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    For the sentient beings among whom wrong view was widespread, their lifespan and beauty declined.

  202. 202

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वस्ससहस्सायुकानंvas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ पञ्चवस्ससतायुकाpañ·ca·vas·sa·sa·tā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ vassasahassāyukānaṁ manussānaṁ pañcavassasatāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people who lived for 1,000 years had children who lived for five hundred years.

  203. 203

    पञ्चवस्ससतायुकेसु,pañ·ca·vas·sa·sa·tā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su तयोta·yo धम्माdham·mā वेपुल्लमगमंसु—ve·pul·la·ma·ga·maṃ·su

    Pañcavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo dhammā vepullamagamaṁsu—

    Among the humans who lived for five hundred years, three things became widespread:

  204. 204

    अधम्मरागोa·dham·ma·rā·go विसमलोभोvi·sa·ma·lo·bho मिच्छाधम्मो।mic·chā·dham·mo

    adhammarāgo visamalobho micchādhammo.

    illicit desire, immoral greed, and wrong religious teachings.

  205. 205

    तीसुtī·su धम्मेसुdham·me·su वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेसुga·te·su तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Tīsu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    For the sentient beings among whom these three things were widespread, their lifespan and beauty declined.

  206. 206

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ पञ्चवस्ससतायुकानंpañ·ca·vas·sa·sa·tā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce अड्ढतेय्यवस्ससतायुका,aḍ·ḍha·tey·ya·vas·sa·sa·tā·yu·kā अप्पेकच्चेap·pe·kac·ce द्वेवस्ससतायुकाdve·vas·sa·sa·tā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ pañcavassasatāyukānaṁ manussānaṁ appekacce aḍḍhateyyavassasatāyukā, appekacce dvevassasatāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people who lived for five hundred years had some children who lived for two hundred and fifty years, while others lived for two hundred years.

  207. 207

    अड्ढतेय्यवस्ससतायुकेसु,aḍ·ḍha·tey·ya·vas·sa·sa·tā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su इमेi·me धम्माdham·mā वेपुल्लमगमंसु।ve·pul·la·ma·ga·maṃ·su

    Aḍḍhateyyavassasatāyukesu, bhikkhave, manussesu ime dhammā vepullamagamaṁsu.

    Among the humans who lived for two hundred and fifty years, these things became widespread:

  208. 208

    अमत्तेय्यताa·mat·tey·ya·tā अपेत्तेय्यताa·pet·tey·ya·tā असामञ्ञताa·sā·mañ·ña·tā अब्रह्मञ्ञताab·rah·mañ·ña·tā नna कुलेku·le जेट्ठापचायिता।jeṭ·ṭhā·pa·cā·yi·tā

    Amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā.

    lack of due respect for mother and father, ascetics and brahmins, and failure to honor the elders in the family.

  209. 209

    इतिi·ti खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अधनानंa·dha·nā·naṃ धनेdha·ne अननुप्पदियमानेa·na·nup·pa·di·ya·mā·ne दालिद्दियंdā·lid·di·yaṃ वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Iti kho, bhikkhave, adhanānaṁ dhane ananuppadiyamāne dāliddiyaṁ vepullamagamāsi.

    And so, mendicants, from not providing money to the penniless, all these things became widespread—poverty,

  210. 210

    दालिद्दियेdā·lid·di·ye वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Dāliddiye vepullaṁ gate adinnādānaṁ vepullamagamāsi.

    theft,

  211. 211

    अदिन्नादानेa·din·nā·dā·ne वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te सत्थंsat·thaṃ वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Adinnādāne vepullaṁ gate satthaṁ vepullamagamāsi.

    swords,

  212. 212

    सत्थेsat·the वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te पाणातिपातोpā·ṇā·ti·pā·to वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Satthe vepullaṁ gate pāṇātipāto vepullamagamāsi.

    killing,

  213. 213

    पाणातिपातेpā·ṇā·ti·pā·te वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te मुसावादोmu·sā·vā·do वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Pāṇātipāte vepullaṁ gate musāvādo vepullamagamāsi.

    lying,

  214. 214

    मुसावादेmu·sā·vā·de वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te पिसुणाpi·su·ṇā वाचाvā·cā वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Musāvāde vepullaṁ gate pisuṇā vācā vepullamagamāsi.

    backbiting,

  215. 215

    पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya वेपुल्लंve·pul·laṃ गतायga·tā·ya कामेसुमिच्छाचारोkā·me·su·mic·chā·cā·ro वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Pisuṇāya vācāya vepullaṁ gatāya kāmesumicchācāro vepullamagamāsi.

    sexual misconduct,

  216. 216

    कामेसुमिच्छाचारेkā·me·su·mic·chā·cā·re वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेga·te द्वेdve धम्माdham·mā वेपुल्लमगमंसु,ve·pul·la·ma·ga·maṃ·su फरुसाpha·ru·sā वाचाvā·cā सम्फप्पलापोsam·phap·pa·lā·po च।ca

    Kāmesumicchācāre vepullaṁ gate dve dhammā vepullamagamaṁsu, pharusā vācā samphappalāpo ca.

    harsh speech and talking nonsense,

  217. 217

    द्वीसुdvī·su धम्मेसुdham·me·su वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेसुga·te·su अभिज्झाब्यापादाa·bhij·jhāb·yā·pā·dā वेपुल्लमगमंसु।ve·pul·la·ma·ga·maṃ·su

    Dvīsu dhammesu vepullaṁ gatesu abhijjhābyāpādā vepullamagamaṁsu.

    desire and ill will,

  218. 218

    अभिज्झाब्यापादेसुa·bhij·jhāb·yā·pā·de·su वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेसुga·te·su मिच्छादिट्ठिmic·chā·diṭ·ṭhi वेपुल्लमगमासि।ve·pul·la·ma·ga·mā·si

    Abhijjhābyāpādesu vepullaṁ gatesu micchādiṭṭhi vepullamagamāsi.

    wrong view,

  219. 219

    मिच्छादिट्ठियाmic·chā·diṭ·ṭhi·yā वेपुल्लंve·pul·laṃ गतायga·tā·ya तयोta·yo धम्माdham·mā वेपुल्लमगमंसु,ve·pul·la·ma·ga·maṃ·su अधम्मरागोa·dham·ma·rā·go विसमलोभोvi·sa·ma·lo·bho मिच्छाधम्मो।mic·chā·dham·mo

    Micchādiṭṭhiyā vepullaṁ gatāya tayo dhammā vepullamagamaṁsu, adhammarāgo visamalobho micchādhammo.

    illicit desire, immoral greed, and wrong religious teachings,

  220. 220

    तीसुtī·su धम्मेसुdham·me·su वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेसुga·te·su इमेi·me धम्माdham·mā वेपुल्लमगमंसु,ve·pul·la·ma·ga·maṃ·su अमत्तेय्यताa·mat·tey·ya·tā अपेत्तेय्यताa·pet·tey·ya·tā असामञ्ञताa·sā·mañ·ña·tā अब्रह्मञ्ञताab·rah·mañ·ña·tā नna कुलेku·le जेट्ठापचायिता।jeṭ·ṭhā·pa·cā·yi·tā

    Tīsu dhammesu vepullaṁ gatesu ime dhammā vepullamagamaṁsu, amatteyyatā apetteyyatā asāmaññatā abrahmaññatā na kule jeṭṭhāpacāyitā.

    and lack of due respect for mother and father, ascetics and brahmins, and failure to honor the elders in the family.

  221. 221

    इमेसुi·me·su धम्मेसुdham·me·su वेपुल्लंve·pul·laṃ गतेसुga·te·su तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ आयुपिā·yu·pi परिहायि,pa·ri·hā·yi वण्णोपिvaṇ·ṇo·pi परिहायि।pa·ri·hā·yi

    Imesu dhammesu vepullaṁ gatesu tesaṁ sattānaṁ āyupi parihāyi, vaṇṇopi parihāyi.

    For the sentient beings among whom these things were widespread, their lifespan and beauty declined.

  222. 222

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi परिहायमानानंpa·ri·hā·ya·mā·nā·naṃ अड्ढतेय्यवस्ससतायुकानंaḍ·ḍha·tey·ya·vas·sa·sa·tā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वस्ससतायुकाvas·sa·sa·tā·yu·kā पुत्ताput·tā अहेसुं।a·he·suṃ

    Tesaṁ āyunāpi parihāyamānānaṁ vaṇṇenapi parihāyamānānaṁ aḍḍhateyyavassasatāyukānaṁ manussānaṁ vassasatāyukā puttā ahesuṁ.

    Those people who lived for two hundred and fifty years had children who lived for a hundred years.

  223. 223

    5। दसवस्सायुकसमयda·sa·vas·sā·yu·ka·sa·ma·ya

    5. Dasavassāyukasamaya

    5. When People Live for Ten Years

  224. 224

    भविस्सति,bha·vis·sa·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve सोso समयो,sa·ma·yo यंyaṃ इमेसंi·me·saṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ दसवस्सायुकाda·sa·vas·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti

    Bhavissati, bhikkhave, so samayo, yaṁ imesaṁ manussānaṁ dasavassāyukā puttā bhavissanti.

    There will come a time, mendicants, when these people will have children who live for ten years.

  225. 225

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su पञ्चवस्सिकाpañ·ca·vas·si·kā कुमारिकाku·mā·ri·kā अलंपतेय्याa·laṃ·pa·tey·yā भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassikā kumārikā alaṁpateyyā bhavissanti.

    Among the humans who live for ten years, girls will be marriageable at five.

  226. 226

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su इमानिi·mā·ni रसानिra·sā·ni अन्तरधायिस्सन्ति,an·ta·ra·dhā·yis·san·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu imāni rasāni antaradhāyissanti, seyyathidaṁ—

    The following flavors will disappear:

  227. 227

    सप्पिsap·pi नवनीतंna·va·nī·taṃ तेलंte·laṃ मधुma·dhu फाणितंphā·ṇi·taṃ लोणं।lo·ṇaṃ

    sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ loṇaṁ.

    ghee, butter, oil, honey, molasses, and salt.

  228. 228

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su कुद्रूसकोkud·rū·sa·ko अग्गंag·gaṃ भोजनानंbho·ja·nā·naṃ भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kudrūsako aggaṁ bhojanānaṁ bhavissati.

    The best kind of food will be finger millet,

  229. 229

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve एतरहिe·ta·ra·hi सालिमंसोदनोsā·li·maṃ·so·da·no अग्गंag·gaṃ भोजनानं;bho·ja·nā·naṃ

    Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi sālimaṁsodano aggaṁ bhojanānaṁ;

    just as fine rice with meat is the best kind of food today.

  230. 230

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve दसवस्सायुकेसुda·sa·vas·sā·yu·ke·su मनुस्सेसुma·nus·se·su कुद्रूसकोkud·rū·sa·ko अग्गंag·gaṃ भोजनानंbho·ja·nā·naṃ भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu kudrūsako aggaṁ bhojanānaṁ bhavissati.

    (Pāli only)

  231. 231

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su दसda·sa कुसलकम्मपथाku·sa·la·kam·ma·pa·thā सब्बेनsab·be·na सब्बंsab·baṃ अन्तरधायिस्सन्ति,an·ta·ra·dhā·yis·san·ti दसda·sa अकुसलकम्मपथाa·ku·sa·la·kam·ma·pa·thā अतिब्यादिप्पिस्सन्ति।a·tib·yā·dip·pis·san·ti

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu dasa kusalakammapathā sabbena sabbaṁ antaradhāyissanti, dasa akusalakammapathā atibyādippissanti.

    The ten ways of doing skillful deeds will totally disappear, and the ten ways of doing unskillful deeds will explode in popularity.

  232. 232

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su कुसलन्तिपिku·sa·lan·ti·pi नna भविस्सति,bha·vis·sa·ti कुतोku·to पनpa·na कुसलस्सku·sa·las·sa कारको।kā·ra·ko

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu kusalantipi na bhavissati, kuto pana kusalassa kārako.

    Those humans will not even have the word ‘skillful’, still less anyone who does what is skillful.

  233. 233

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su येye तेte भविस्सन्तिbha·vis·san·ti अमत्तेय्याa·mat·tey·yā अपेत्तेय्याa·pet·tey·yā असामञ्ञाa·sā·mañ·ñā अब्रह्मञ्ञाab·rah·mañ·ñā नna कुलेku·le जेट्ठापचायिनो,jeṭ·ṭhā·pa·cā·yi·no तेte पुज्जाpuj·jā चca भविस्सन्तिbha·vis·san·ti पासंसाpā·saṃ·sā च।ca

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṁsā ca.

    And anyone who disrespects mother and father, ascetics and brahmins, and fails to honor the elders in the family will be venerated and praised,

  234. 234

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve एतरहिe·ta·ra·hi मत्तेय्याmat·tey·yā पेत्तेय्याpet·tey·yā सामञ्ञाsā·mañ·ñā ब्रह्मञ्ञाbrah·mañ·ñā कुलेku·le जेट्ठापचायिनोjeṭ·ṭhā·pa·cā·yi·no पुज्जाpuj·jā चca पासंसाpā·saṃ·sā च;ca

    Seyyathāpi, bhikkhave, etarahi matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino pujjā ca pāsaṁsā ca;

    just as the opposite is venerated and praised today.

  235. 235

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve दसवस्सायुकेसुda·sa·vas·sā·yu·ke·su मनुस्सेसुma·nus·se·su येye तेte भविस्सन्तिbha·vis·san·ti अमत्तेय्याa·mat·tey·yā अपेत्तेय्याa·pet·tey·yā असामञ्ञाa·sā·mañ·ñā अब्रह्मञ्ञाab·rah·mañ·ñā नna कुलेku·le जेट्ठापचायिनो,jeṭ·ṭhā·pa·cā·yi·no तेte पुज्जाpuj·jā चca भविस्सन्तिbha·vis·san·ti पासंसाpā·saṃ·sā च।ca

    evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu ye te bhavissanti amatteyyā apetteyyā asāmaññā abrahmaññā na kule jeṭṭhāpacāyino, te pujjā ca bhavissanti pāsaṁsā ca.

    (Pāli only)

  236. 236

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su नna भविस्सतिbha·vis·sa·ti मातातिmā·tā·ti वाvā मातुच्छातिmā·tuc·chā·ti वाvā मातुलानीतिmā·tu·lā·nī·ti वाvā आचरियभरियातिā·ca·ri·ya·bha·ri·yā·ti वाvā गरूनंga·rū·naṃ दारातिdā·rā·ti वा।vā

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu na bhavissati mātāti vā mātucchāti vā mātulānīti vā ācariyabhariyāti vā garūnaṁ dārāti vā.

    There’ll be no recognition of the status of mother, aunts, or wives and partners of tutors and respected people.

  237. 237

    सम्भेदंsam·bhe·daṃ लोकोlo·ko गमिस्सतिga·mis·sa·ti यथाya·thā अजेळकाa·je·ḷa·kā कुक्कुटसूकराkuk·ku·ṭa·sū·ka·rā सोणसिङ्गाला।so·ṇa·siṅ·gā·lā

    Sambhedaṁ loko gamissati yathā ajeḷakā kukkuṭasūkarā soṇasiṅgālā.

    The world will become dissolute, like goats and sheep, chickens and pigs, and hounds and jackals.

  238. 238

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ अञ्ञमञ्ञम्हिañ·ña·mañ·ñam·hi तिब्बोtib·bo आघातोā·ghā·to पच्चुपट्ठितोpac·cu·paṭ·ṭhi·to भविस्सतिbha·vis·sa·ti तिब्बोtib·bo ब्यापादोbyā·pā·do तिब्बोtib·bo मनोपदोसोma·no·pa·do·so तिब्बंtib·baṃ वधकचित्तं।va·dha·ka·cit·taṃ

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu tesaṁ sattānaṁ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.

    They’ll be full of hostility toward each other, with acute ill will, malevolence, and thoughts of murder.

  239. 239

    मातुपिmā·tu·pi पुत्तम्हिput·tam·hi पुत्तस्सपिput·tas·sa·pi मातरि;mā·ta·ri

    Mātupi puttamhi puttassapi mātari;

    Even a mother will feel like this for her child, and the child for its mother,

  240. 240

    पितुपिpi·tu·pi पुत्तम्हिput·tam·hi पुत्तस्सपिput·tas·sa·pi पितरि;pi·ta·ri

    pitupi puttamhi puttassapi pitari;

    father for child, child for father,

  241. 241

    भातुपिbhā·tu·pi भगिनियाbha·gi·ni·yā भगिनियापिbha·gi·ni·yā·pi भातरिbhā·ta·ri तिब्बोtib·bo आघातोā·ghā·to पच्चुपट्ठितोpac·cu·paṭ·ṭhi·to भविस्सतिbha·vis·sa·ti तिब्बोtib·bo ब्यापादोbyā·pā·do तिब्बोtib·bo मनोपदोसोma·no·pa·do·so तिब्बंtib·baṃ वधकचित्तं।va·dha·ka·cit·taṃ

    bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.

    brother for sister, and sister for brother.

  242. 242

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve मागविकस्सmā·ga·vi·kas·sa मिगंmi·gaṃ दिस्वाdis·vā तिब्बोtib·bo आघातोā·ghā·to पच्चुपट्ठितोpac·cu·paṭ·ṭhi·to होतिho·ti तिब्बोtib·bo ब्यापादोbyā·pā·do तिब्बोtib·bo मनोपदोसोma·no·pa·do·so तिब्बंtib·baṃ वधकचित्तं;va·dha·ka·cit·taṃ

    Seyyathāpi, bhikkhave, māgavikassa migaṁ disvā tibbo āghāto paccupaṭṭhito hoti tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ;

    They’ll be just like a deer hunter when he sees a deer—full of hostility, ill will, malevolence, and thoughts of killing.

  243. 243

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve दसवस्सायुकेसुda·sa·vas·sā·yu·ke·su मनुस्सेसुma·nus·se·su तेसंte·saṃ सत्तानंsat·tā·naṃ अञ्ञमञ्ञम्हिañ·ña·mañ·ñam·hi तिब्बोtib·bo आघातोā·ghā·to पच्चुपट्ठितोpac·cu·paṭ·ṭhi·to भविस्सतिbha·vis·sa·ti तिब्बोtib·bo ब्यापादोbyā·pā·do तिब्बोtib·bo मनोपदोसोma·no·pa·do·so तिब्बंtib·baṃ वधकचित्तं।va·dha·ka·cit·taṃ

    evameva kho, bhikkhave, dasavassāyukesu manussesu tesaṁ sattānaṁ aññamaññamhi tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.

    (Pāli only)

  244. 244

    मातुपिmā·tu·pi पुत्तम्हिput·tam·hi पुत्तस्सपिput·tas·sa·pi मातरि;mā·ta·ri

    Mātupi puttamhi puttassapi mātari;

    (Pāli only)

  245. 245

    पितुपिpi·tu·pi पुत्तम्हिput·tam·hi पुत्तस्सपिput·tas·sa·pi पितरि;pi·ta·ri

    pitupi puttamhi puttassapi pitari;

    (Pāli only)

  246. 246

    भातुपिbhā·tu·pi भगिनियाbha·gi·ni·yā भगिनियापिbha·gi·ni·yā·pi भातरिbhā·ta·ri तिब्बोtib·bo आघातोā·ghā·to पच्चुपट्ठितोpac·cu·paṭ·ṭhi·to भविस्सतिbha·vis·sa·ti तिब्बोtib·bo ब्यापादोbyā·pā·do तिब्बोtib·bo मनोपदोसोma·no·pa·do·so तिब्बंtib·baṃ वधकचित्तं।va·dha·ka·cit·taṃ

    bhātupi bhaginiyā bhaginiyāpi bhātari tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissati tibbo byāpādo tibbo manopadoso tibbaṁ vadhakacittaṁ.

    (Pāli only)

  247. 247

    दसवस्सायुकेसु,da·sa·vas·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su सत्ताहंsat·tā·haṃ सत्थन्तरकप्पोsat·than·ta·ra·kap·po भविस्सति।bha·vis·sa·ti

    Dasavassāyukesu, bhikkhave, manussesu sattāhaṁ satthantarakappo bhavissati.

    Among the humans who live for ten years, there will be an interregnum of swords lasting seven days.

  248. 248

    तेte अञ्ञमञ्ञम्हिañ·ña·mañ·ñam·hi मिगसञ्ञंmi·ga·sañ·ñaṃ पटिलभिस्सन्ति।pa·ṭi·la·bhis·san·ti

    Te aññamaññamhi migasaññaṁ paṭilabhissanti.

    During that time they will see each other as beasts.

  249. 249

    तेसंte·saṃ तिण्हानिtiṇ·hā·ni सत्थानिsat·thā·ni हत्थेसुhat·the·su पातुभविस्सन्ति।pā·tu·bha·vis·san·ti

    Tesaṁ tiṇhāni satthāni hatthesu pātubhavissanti.

    Sharp swords will appear in their hands,

  250. 250

    तेte तिण्हेनtiṇ·he·na सत्थेनsat·the·na ‘एसe·sa मिगोmi·go एसe·sa मिगो’तिmi·go अञ्ञमञ्ञंañ·ña·mañ·ñaṃ जीविताjī·vi·tā वोरोपेस्सन्ति।vo·ro·pes·san·ti

    Te tiṇhena satthena ‘esa migo esa migo’ti aññamaññaṁ jīvitā voropessanti.

    with which they’ll take each other’s life, crying, ‘It’s a beast! It’s a beast!’

  251. 251

    अथa·tha खोkho तेसं,te·saṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्तानंsat·tā·naṃ एकच्चानंe·kac·cā·naṃ एवंe·vaṃ भविस्सति:bha·vis·sa·ti

    Atha kho tesaṁ, bhikkhave, sattānaṁ ekaccānaṁ evaṁ bhavissati:

    But then some of those beings will think,

  252. 252

    ‘माmā चca मयंma·yaṃ कञ्चि,kañ·ci माmā चca अम्हेam·he कोचि,ko·ci यन्नूनyan·nū·na मयंma·yaṃ तिणगहनंti·ṇa·ga·ha·naṃ वाvā वनगहनंva·na·ga·ha·naṃ वाvā रुक्खगहनंruk·kha·ga·ha·naṃ वाvā नदीविदुग्गंna·dī·vi·dug·gaṃ वाvā पब्बतविसमंpab·ba·ta·vi·sa·maṃ वाvā पविसित्वाpa·vi·sit·vā वनमूलफलाहाराva·na·mū·la·pha·lā·hā·rā यापेय्यामा’ति।yā·pey·yā·mā

    ‘mā ca mayaṁ kañci, mā ca amhe koci, yannūna mayaṁ tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā rukkhagahanaṁ vā nadīviduggaṁ vā pabbatavisamaṁ vā pavisitvā vanamūlaphalāhārā yāpeyyāmā’ti.

    ‘Let us neither kill nor be killed! Why don’t we hide in thick grass, thick jungle, thick trees, inaccessible riverlands, or rugged mountains and survive on forest roots and fruits?’

  253. 253

    तेte तिणगहनंti·ṇa·ga·ha·naṃ वाvā वनगहनंva·na·ga·ha·naṃ वाvā रुक्खगहनंruk·kha·ga·ha·naṃ वाvā नदीविदुग्गंna·dī·vi·dug·gaṃ वाvā पब्बतविसमंpab·ba·ta·vi·sa·maṃ वाvā पविसित्वाpa·vi·sit·vā सत्ताहंsat·tā·haṃ वनमूलफलाहाराva·na·mū·la·pha·lā·hā·rā यापेस्सन्ति।yā·pes·san·ti

    Te tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā rukkhagahanaṁ vā nadīviduggaṁ vā pabbatavisamaṁ vā pavisitvā sattāhaṁ vanamūlaphalāhārā yāpessanti.

    So that’s what they do.

  254. 254

    तेte तस्सtas·sa सत्ताहस्सsat·tā·has·sa अच्चयेनac·ca·ye·na तिणगहनाti·ṇa·ga·ha·nā वनगहनाva·na·ga·ha·nā रुक्खगहनाruk·kha·ga·ha·nā नदीविदुग्गाna·dī·vi·dug·gā पब्बतविसमाpab·ba·ta·vi·sa·mā निक्खमित्वाnik·kha·mit·vā अञ्ञमञ्ञंañ·ña·mañ·ñaṃ आलिङ्गित्वाā·liṅ·git·vā सभागायिस्सन्तिsa·bhā·gā·yis·san·ti समस्सासिस्सन्ति:sa·mas·sā·sis·san·ti

    Te tassa sattāhassa accayena tiṇagahanā vanagahanā rukkhagahanā nadīviduggā pabbatavisamā nikkhamitvā aññamaññaṁ āliṅgitvā sabhāgāyissanti samassāsissanti:

    When those seven days have passed, having emerged from their hiding places and embraced each other, they will come together and cry in one voice,

  255. 255

    ‘दिट्ठा,diṭ·ṭhā भो,bho सत्ताsat·tā जीवसि,jī·va·si दिट्ठा,diṭ·ṭhā भो,bho सत्ताsat·tā जीवसी’ति।jī·va·sī

    ‘diṭṭhā, bho, sattā jīvasi, diṭṭhā, bho, sattā jīvasī’ti.

    ‘Fantastic, dear foe, you live! Fantastic, dear foe, you live!’

  256. 256

    6। आयुवण्णादिवड्ढनकथाā·yu·vaṇ·ṇā·di·vaḍ·ḍha·na·ka·thā

    6. Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā

    6. The Period of Growth

  257. 257

    अथa·tha खोkho तेसं,te·saṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्तानंsat·tā·naṃ एवंe·vaṃ भविस्सति:bha·vis·sa·ti

    Atha kho tesaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ bhavissati:

    Then those beings will think,

  258. 258

    ‘मयंma·yaṃ खोkho अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ समादानहेतुsa·mā·dā·na·he·tu एवरूपंe·va·rū·paṃ आयतंā·ya·taṃ ञातिक्खयंñā·tik·kha·yaṃ पत्ता।pat·tā

    ‘mayaṁ kho akusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu evarūpaṁ āyataṁ ñātikkhayaṁ pattā.

    ‘It’s because we undertook unskillful things that we suffered such an extensive loss of our relatives.

  259. 259

    यन्नूनyan·nū·na मयंma·yaṃ कुसलंku·sa·laṃ करेय्याम।ka·rey·yā·ma

    Yannūna mayaṁ kusalaṁ kareyyāma.

    We’d better do what’s skillful.

  260. 260

    किंkiṃ कुसलंku·sa·laṃ करेय्याम?ka·rey·yā·ma

    Kiṁ kusalaṁ kareyyāma?

    What skillful thing should we do?

  261. 261

    यन्नूनyan·nū·na मयंma·yaṃ पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā विरमेय्याम,vi·ra·mey·yā·ma इदंi·daṃ कुसलंku·sa·laṃ धम्मंdham·maṃ समादायsa·mā·dā·ya वत्तेय्यामा’ति।vat·tey·yā·mā

    Yannūna mayaṁ pāṇātipātā virameyyāma, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vatteyyāmā’ti.

    Why don’t we refrain from killing living creatures? Having undertaken this skillful thing we’ll live by it.’

  262. 262

    तेte पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā विरमिस्सन्ति,vi·ra·mis·san·ti इदंi·daṃ कुसलंku·sa·laṃ धम्मंdham·maṃ समादायsa·mā·dā·ya वत्तिस्सन्ति।vat·tis·san·ti

    Te pāṇātipātā viramissanti, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vattissanti.

    So that’s what they do.

  263. 263

    तेte कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ समादानहेतुsa·mā·dā·na·he·tu आयुनापिā·yu·nā·pi वड्ढिस्सन्ति,vaḍ·ḍhis·san·ti वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi वड्ढिस्सन्ति।vaḍ·ḍhis·san·ti

    Te kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti.

    Because of undertaking this skillful thing, their lifespan and beauty will grow.

  264. 264

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi वड्ढमानानंvaḍ·ḍha·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi वड्ढमानानंvaḍ·ḍha·mā·nā·naṃ दसवस्सायुकानंda·sa·vas·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वीसतिवस्सायुकाvī·sa·ti·vas·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti

    Tesaṁ āyunāpi vaḍḍhamānānaṁ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṁ dasavassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassāyukā puttā bhavissanti.

    Those people who live for ten years will have children who live for twenty years.

  265. 265

    अथa·tha खोkho तेसं,te·saṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्तानंsat·tā·naṃ एवंe·vaṃ भविस्सति:bha·vis·sa·ti

    Atha kho tesaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ bhavissati:

    Then those beings will think,

  266. 266

    ‘मयंma·yaṃ खोkho कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ समादानहेतुsa·mā·dā·na·he·tu आयुनापिā·yu·nā·pi वड्ढाम,vaḍ·ḍhā·ma वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi वड्ढाम।vaḍ·ḍhā·ma

    ‘mayaṁ kho kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhāma, vaṇṇenapi vaḍḍhāma.

    ‘Because of undertaking this skillful thing, our lifespan and beauty are growing.

  267. 267

    यन्नूनyan·nū·na मयंma·yaṃ भिय्योसोbhiy·yo·so मत्तायmat·tā·ya कुसलंku·sa·laṃ करेय्याम।ka·rey·yā·ma

    Yannūna mayaṁ bhiyyoso mattāya kusalaṁ kareyyāma.

    Why don’t we do even more skillful things?

  268. 268

    किंkiṃ कुसलंku·sa·laṃ करेय्याम?ka·rey·yā·ma

    Kiṁ kusalaṁ kareyyāma?

    What skillful thing should we do?

  269. 269

    यन्नूनyan·nū·na मयंma·yaṃ अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā विरमेय्यामvi·ra·mey·yā·ma …

    Yannūna mayaṁ adinnādānā virameyyāma …

    Why don’t we refrain from stealing …

  270. 270

    कामेसुमिच्छाचाराkā·me·su·mic·chā·cā·rā विरमेय्यामvi·ra·mey·yā·ma …

    kāmesumicchācārā virameyyāma …

    sexual misconduct …

  271. 271

    मुसावादाmu·sā·vā·dā विरमेय्यामvi·ra·mey·yā·ma …

    musāvādā virameyyāma …

    lying …

  272. 272

    पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya विरमेय्यामvi·ra·mey·yā·ma …

    pisuṇāya vācāya virameyyāma …

    backbiting …

  273. 273

    फरुसायpha·ru·sā·ya वाचायvā·cā·ya विरमेय्यामvi·ra·mey·yā·ma …

    pharusāya vācāya virameyyāma …

    harsh speech …

  274. 274

    सम्फप्पलापाsam·phap·pa·lā·pā विरमेय्यामvi·ra·mey·yā·ma …

    samphappalāpā virameyyāma …

    and talking nonsense.

  275. 275

    अभिज्झंa·bhij·jhaṃ पजहेय्यामpa·ja·hey·yā·ma …

    abhijjhaṁ pajaheyyāma …

    Why don’t we give up covetousness …

  276. 276

    ब्यापादंbyā·pā·daṃ पजहेय्यामpa·ja·hey·yā·ma …

    byāpādaṁ pajaheyyāma …

    ill will …

  277. 277

    मिच्छादिट्ठिंmic·chā·diṭ·ṭhiṃ पजहेय्यामpa·ja·hey·yā·ma …

    micchādiṭṭhiṁ pajaheyyāma …

    wrong view …

  278. 278

    तयोta·yo धम्मेdham·me पजहेय्याम—pa·ja·hey·yā·ma

    tayo dhamme pajaheyyāma—

    three things:

  279. 279

    अधम्मरागंa·dham·ma·rā·gaṃ विसमलोभंvi·sa·ma·lo·bhaṃ मिच्छाधम्मंmic·chā·dham·maṃ …

    adhammarāgaṁ visamalobhaṁ micchādhammaṁ …

    illicit desire, immoral greed, and wrong religious teachings.

  280. 280

    यन्नूनyan·nū·na मयंma·yaṃ मत्तेय्याmat·tey·yā अस्सामas·sā·ma पेत्तेय्याpet·tey·yā सामञ्ञाsā·mañ·ñā ब्रह्मञ्ञाbrah·mañ·ñā कुलेku·le जेट्ठापचायिनो,jeṭ·ṭhā·pa·cā·yi·no इदंi·daṃ कुसलंku·sa·laṃ धम्मंdham·maṃ समादायsa·mā·dā·ya वत्तेय्यामा’ति।vat·tey·yā·mā

    yannūna mayaṁ matteyyā assāma petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vatteyyāmā’ti.

    Why don’t we pay due respect to mother and father, ascetics and brahmins, honoring the elders in our families? Having undertaken this skillful thing we’ll live by it.’

  281. 281

    तेte मत्तेय्याmat·tey·yā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti पेत्तेय्याpet·tey·yā सामञ्ञाsā·mañ·ñā ब्रह्मञ्ञाbrah·mañ·ñā कुलेku·le जेट्ठापचायिनो,jeṭ·ṭhā·pa·cā·yi·no इदंi·daṃ कुसलंku·sa·laṃ धम्मंdham·maṃ समादायsa·mā·dā·ya वत्तिस्सन्ति।vat·tis·san·ti

    Te matteyyā bhavissanti petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhāpacāyino, idaṁ kusalaṁ dhammaṁ samādāya vattissanti.

    So that’s what they do.

  282. 282

    तेte कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ समादानहेतुsa·mā·dā·na·he·tu आयुनापिā·yu·nā·pi वड्ढिस्सन्ति,vaḍ·ḍhis·san·ti वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi वड्ढिस्सन्ति।vaḍ·ḍhis·san·ti

    Te kusalānaṁ dhammānaṁ samādānahetu āyunāpi vaḍḍhissanti, vaṇṇenapi vaḍḍhissanti.

    Because of undertaking this skillful thing, their lifespan and beauty will grow.

  283. 283

    तेसंte·saṃ आयुनापिā·yu·nā·pi वड्ढमानानंvaḍ·ḍha·mā·nā·naṃ वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi वड्ढमानानंvaḍ·ḍha·mā·nā·naṃ वीसतिवस्सायुकानंvī·sa·ti·vas·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ चत्तारीसवस्सायुकाcat·tā·rī·sa·vas·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    Tesaṁ āyunāpi vaḍḍhamānānaṁ vaṇṇenapi vaḍḍhamānānaṁ vīsativassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassāyukā puttā bhavissanti …

    Those people who live for twenty years will have children who live for forty years.

  284. 284

    चत्तारीसवस्सायुकानंcat·tā·rī·sa·vas·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ असीतिवस्सायुकाa·sī·ti·vas·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    cattārīsavassāyukānaṁ manussānaṁ asītivassāyukā puttā bhavissanti …

    Those people who live for forty years will have children who live for eighty years,

  285. 285

    असीतिवस्सायुकानंa·sī·ti·vas·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ सट्ठिवस्ससतायुकाsaṭ·ṭhi·vas·sa·sa·tā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    asītivassāyukānaṁ manussānaṁ saṭṭhivassasatāyukā puttā bhavissanti …

    then a hundred and sixty years,

  286. 286

    सट्ठिवस्ससतायुकानंsaṭ·ṭhi·vas·sa·sa·tā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वीसतितिवस्ससतायुकाvī·sa·ti·ti·vas·sa·sa·tā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    saṭṭhivassasatāyukānaṁ manussānaṁ vīsatitivassasatāyukā puttā bhavissanti …

    three hundred and twenty years,

  287. 287

    वीसतितिवस्ससतायुकानंvī·sa·ti·ti·vas·sa·sa·tā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ चत्तारीसछब्बस्ससतायुकाcat·tā·rī·sa·chab·bas·sa·sa·tā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti

    vīsatitivassasatāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsachabbassasatāyukā puttā bhavissanti.

    six hundred and forty years,

  288. 288

    चत्तारीसछब्बस्ससतायुकानंcat·tā·rī·sa·chab·bas·sa·sa·tā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ द्वेवस्ससहस्सायुकाdve·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    Cattārīsachabbassasatāyukānaṁ manussānaṁ dvevassasahassāyukā puttā bhavissanti …

    2,000 years,

  289. 289

    द्वेवस्ससहस्सायुकानंdve·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ चत्तारिवस्ससहस्सायुकाcat·tā·ri·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    dvevassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārivassasahassāyukā puttā bhavissanti …

    4,000 years,

  290. 290

    चत्तारिवस्ससहस्सायुकानंcat·tā·ri·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ अट्ठवस्ससहस्सायुकाaṭ·ṭha·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    cattārivassasahassāyukānaṁ manussānaṁ aṭṭhavassasahassāyukā puttā bhavissanti …

    8,000 years,

  291. 291

    अट्ठवस्ससहस्सायुकानंaṭ·ṭha·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ वीसतिवस्ससहस्सायुकाvī·sa·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    aṭṭhavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ vīsativassasahassāyukā puttā bhavissanti …

    20,000 years,

  292. 292

    वीसतिवस्ससहस्सायुकानंvī·sa·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ चत्तारीसवस्ससहस्सायुकाcat·tā·rī·sa·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    vīsativassasahassāyukānaṁ manussānaṁ cattārīsavassasahassāyukā puttā bhavissanti …

    40,000 years,

  293. 293

    चत्तारीसवस्ससहस्सायुकानंcat·tā·rī·sa·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā·naṃ मनुस्सानंma·nus·sā·naṃ असीतिवस्ससहस्सायुकाa·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·kā पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti …

    cattārīsavassasahassāyukānaṁ manussānaṁ asītivassasahassāyukā puttā bhavissanti …

    and finally 80,000 years.

  294. 294

    असीतिवस्ससहस्सायुकेसु,a·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su पञ्चवस्ससतिकाpañ·ca·vas·sa·sa·ti·kā कुमारिकाku·mā·ri·kā अलंपतेय्याa·laṃ·pa·tey·yā भविस्सन्ति।bha·vis·san·ti

    asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu pañcavassasatikā kumārikā alaṁpateyyā bhavissanti.

    Among the humans who live for 80,000 years, girls will be marriageable at five hundred.

  295. 295

    7। सङ्खराजउप्पत्तिsaṅ·kha·rā·ja·up·pat·ti

    7. Saṅkharājauppatti

    7. The Time of King Saṅkha

  296. 296

    असीतिवस्ससहस्सायुकेसु,a·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su तयोta·yo आबाधाā·bā·dhā भविस्सन्ति,bha·vis·san·ti इच्छा,ic·chā अनसनं,a·na·sa·naṃ जरा।ja·rā

    Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu tayo ābādhā bhavissanti, icchā, anasanaṁ, jarā.

    Among the humans who live for 80,000 years, there will be just three afflictions: greed, starvation, and old age.

  297. 297

    असीतिवस्ससहस्सायुकेसु,a·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su अयंa·yaṃ जम्बुदीपोjam·bu·dī·po इद्धोid·dho चेवce·va भविस्सतिbha·vis·sa·ti फीतोphī·to च,ca कुक्कुटसम्पातिकाkuk·ku·ṭa·sam·pā·ti·kā गामनिगमराजधानियो।gā·ma·ni·ga·ma·rā·ja·dhā·ni·yo

    Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṁ jambudīpo iddho ceva bhavissati phīto ca, kukkuṭasampātikā gāmanigamarājadhāniyo.

    The Black Plum Tree Land will be successful and prosperous. The villages, towns, and capital cities will be no more than a chicken’s flight apart.

  298. 298

    असीतिवस्ससहस्सायुकेसु,a·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su अयंa·yaṃ जम्बुदीपोjam·bu·dī·po अवीचिa·vī·ci मञ्ञेmañ·ñe फुटोphu·ṭo भविस्सतिbha·vis·sa·ti मनुस्सेहि,ma·nus·se·hi सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नळवनंna·ḷa·va·naṃ वाvā सरवनंsa·ra·va·naṃ वा।vā

    Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṁ jambudīpo avīci maññe phuṭo bhavissati manussehi, seyyathāpi naḷavanaṁ vā saravanaṁ vā.

    And the land will be so full of humans you’d think they were squashed together, like a thicket of rushes or reeds.

  299. 299

    असीतिवस्ससहस्सायुकेसु,a·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su अयंa·yaṃ बाराणसीbā·rā·ṇa·sī केतुमतीke·tu·ma·tī नामnā·ma राजधानीrā·ja·dhā·nī भविस्सतिbha·vis·sa·ti इद्धाid·dhā चेवce·va फीताphī·tā चca बहुजनाba·hu·ja·nā चca आकिण्णमनुस्साā·kiṇ·ṇa·ma·nus·sā चca सुभिक्खाsu·bhik·khā च।ca

    Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ayaṁ bārāṇasī ketumatī nāma rājadhānī bhavissati iddhā ceva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca.

    The royal capital will be Varanasi, renamed Ketumatī. And it will be successful and prosperous, populous and full of people, with plenty of food.

  300. 300

    असीतिवस्ससहस्सायुकेसु,a·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su इमस्मिंi·mas·miṃ जम्बुदीपेjam·bu·dī·pe चतुरासीतिनगरसहस्सानिca·tu·rā·sī·ti·na·ga·ra·sa·has·sā·ni भविस्सन्तिbha·vis·san·ti केतुमतीराजधानीपमुखानि।ke·tu·ma·tī·rā·ja·dhā·nī·pa·mu·khā·ni

    Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu imasmiṁ jambudīpe caturāsītinagarasahassāni bhavissanti ketumatīrājadhānīpamukhāni.

    There will be 84,000 cities in the Black Plum Tree Land, with the royal capital of Ketumatī foremost.

  301. 301

    असीतिवस्ससहस्सायुकेसु,a·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su केतुमतियाke·tu·ma·ti·yā राजधानियाrā·ja·dhā·ni·yā सङ्खोsaṅ·kho नामnā·ma राजाrā·jā उप्पज्जिस्सतिup·paj·jis·sa·ti चक्कवत्तीcak·ka·vat·tī धम्मिकोdham·mi·ko धम्मराजाdham·ma·rā·jā चातुरन्तोcā·tu·ran·to विजितावीvi·ji·tā·vī जनपदत्थावरियप्पत्तोja·na·pa·dat·thā·va·ri·yap·pat·to सत्तरतनसमन्नागतो।sat·ta·ra·ta·na·sa·man·nā·ga·to

    Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu ketumatiyā rājadhāniyā saṅkho nāma rājā uppajjissati cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.

    And in the royal capital of Ketumatī a king named Saṅkha will arise, a wheel-turning monarch, a just and principled king. His dominion will extend to all four sides, he will achieve stability in the country, and possess the seven treasures.

  302. 302

    तस्सिमानिtas·si·mā·ni सत्तsat·ta रतनानिra·ta·nā·ni भविस्सन्ति,bha·vis·san·ti सेय्यथिदं—sey·ya·thi·daṃ

    Tassimāni satta ratanāni bhavissanti, seyyathidaṁ—

    He will have the following seven treasures:

  303. 303

    चक्करतनंcak·ka·ra·ta·naṃ हत्थिरतनंhat·thi·ra·ta·naṃ अस्सरतनंas·sa·ra·ta·naṃ मणिरतनंma·ṇi·ra·ta·naṃ इत्थिरतनंit·thi·ra·ta·naṃ गहपतिरतनंga·ha·pa·ti·ra·ta·naṃ परिणायकरतनमेवpa·ri·ṇā·ya·ka·ra·ta·na·me·va सत्तमं।sat·ta·maṃ

    cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.

    the wheel, the elephant, the horse, the jewel, the woman, the householder, and the commander as the seventh treasure.

  304. 304

    परोसहस्संpa·ro·sa·has·saṃ खोkho पनस्सpa·nas·sa पुत्ताput·tā भविस्सन्तिbha·vis·san·ti सूराsū·rā वीरङ्गरूपाvī·raṅ·ga·rū·pā परसेनप्पमद्दना।pa·ra·se·nap·pa·mad·da·nā

    Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

    He will have over a thousand sons who are valiant and heroic, crushing the armies of his enemies.

  305. 305

    सोso इमंi·maṃ पथविंpa·tha·viṃ सागरपरियन्तंsā·ga·ra·pa·ri·yan·taṃ अदण्डेनa·daṇ·ḍe·na असत्थेनa·sat·the·na धम्मेनdham·me·na अभिविजियa·bhi·vi·ji·ya अज्झावसिस्सति।aj·jhā·va·sis·sa·ti

    So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasissati.

    After conquering this land girt by sea, he will reign by principle, without rod or sword.

  306. 306

    8। मेत्तेय्यबुद्धुप्पादmet·tey·ya·bud·dhup·pā·da

    8. Metteyyabuddhuppāda

    8. The Arising of the Buddha Metteyya

  307. 307

    असीतिवस्ससहस्सायुकेसु,a·sī·ti·vas·sa·sa·has·sā·yu·ke·su भिक्खवे,bhik·kha·ve मनुस्सेसुma·nus·se·su मेत्तेय्योmet·tey·yo नामnā·ma भगवाbha·ga·vā लोकेlo·ke उप्पज्जिस्सतिup·paj·jis·sa·ti अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no सुगतोsu·ga·to लोकविदूlo·ka·vi·dū अनुत्तरोa·nut·ta·ro पुरिसदम्मसारथिpu·ri·sa·dam·ma·sā·ra·thi सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा।bha·ga·vā

    Asītivassasahassāyukesu, bhikkhave, manussesu metteyyo nāma bhagavā loke uppajjissati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

    And the Blessed One named Metteyya will arise in the world—perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed—

  308. 308

    सेय्यथापाहमेतरहिsey·ya·thā·pā·ha·me·ta·ra·hi लोकेlo·ke उप्पन्नोup·pan·no अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no सुगतोsu·ga·to लोकविदूlo·ka·vi·dū अनुत्तरोa·nut·ta·ro पुरिसदम्मसारथिpu·ri·sa·dam·ma·sā·ra·thi सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा।bha·ga·vā

    Seyyathāpāhametarahi loke uppanno arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

    just as I have arisen today.

  309. 309

    सोso इमंi·maṃ लोकंlo·kaṃ सदेवकंsa·de·va·kaṃ समारकंsa·mā·ra·kaṃ सब्रह्मकंsab·rah·ma·kaṃ सस्समणब्राह्मणिंsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇiṃ पजंpa·jaṃ सदेवमनुस्संsa·de·va·ma·nus·saṃ सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā पवेदेस्सति,pa·ve·des·sa·ti सेय्यथापाहमेतरहिsey·ya·thā·pā·ha·me·ta·ra·hi इमंi·maṃ लोकंlo·kaṃ सदेवकंsa·de·va·kaṃ समारकंsa·mā·ra·kaṃ सब्रह्मकंsab·rah·ma·kaṃ सस्समणब्राह्मणिंsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇiṃ पजंpa·jaṃ सदेवमनुस्संsa·de·va·ma·nus·saṃ सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā पवेदेमि।pa·ve·de·mi

    So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedessati, seyyathāpāhametarahi imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedemi.

    He will realize with his own insight this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—and make it known to others, just as I do today.

  310. 310

    सोso धम्मंdham·maṃ देसेस्सतिde·ses·sa·ti आदिकल्याणंā·di·kal·yā·ṇaṃ मज्झेकल्याणंmaj·jhe·kal·yā·ṇaṃ परियोसानकल्याणंpa·ri·yo·sā·na·kal·yā·ṇaṃ सात्थंsāt·thaṃ सब्यञ्जनंsab·yañ·ja·naṃ केवलपरिपुण्णंke·va·la·pa·ri·puṇ·ṇaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ पकासेस्सति;pa·kā·ses·sa·ti

    So dhammaṁ desessati ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessati;

    He will teach the Dhamma that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased. And he will reveal a spiritual practice that’s entirely full and pure,

  311. 311

    सेय्यथापाहमेतरहिsey·ya·thā·pā·ha·me·ta·ra·hi धम्मंdham·maṃ देसेमिde·se·mi आदिकल्याणंā·di·kal·yā·ṇaṃ मज्झेकल्याणंmaj·jhe·kal·yā·ṇaṃ परियोसानकल्याणंpa·ri·yo·sā·na·kal·yā·ṇaṃ सात्थंsāt·thaṃ सब्यञ्जनंsab·yañ·ja·naṃ केवलपरिपुण्णंke·va·la·pa·ri·puṇ·ṇaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ पकासेमि।pa·kā·se·mi

    seyyathāpāhametarahi dhammaṁ desemi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsemi.

    just as I do today.

  312. 312

    सोso अनेकसहस्संa·ne·ka·sa·has·saṃ भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ परिहरिस्सति,pa·ri·ha·ris·sa·ti सेय्यथापाहमेतरहिsey·ya·thā·pā·ha·me·ta·ra·hi अनेकसतंa·ne·ka·sa·taṃ भिक्खुसङ्घंbhik·khu·saṅ·ghaṃ परिहरामि।pa·ri·ha·rā·mi

    So anekasahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissati, seyyathāpāhametarahi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmi.

    He will lead a Saṅgha of many thousand mendicants, just as I lead a Saṅgha of many hundreds today.

  313. 313

    अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सङ्खोsaṅ·kho नामnā·ma राजाrā·jā योyo सोso यूपोyū·po रञ्ञाrañ·ñā महापनादेनma·hā·pa·nā·de·na कारापितो।kā·rā·pi·to

    Atha kho, bhikkhave, saṅkho nāma rājā yo so yūpo raññā mahāpanādena kārāpito.

    Then King Saṅkha will have the sacrificial post once built by King Mahāpanāda raised up.

  314. 314

    तंtaṃ यूपंyū·paṃ उस्सापेत्वाus·sā·pet·vā अज्झावसित्वाaj·jhā·va·sit·vā तंtaṃ दत्वाdat·vā विस्सज्जित्वाvis·saj·jit·vā समणब्राह्मणकपणद्धिकवणिब्बकयाचकानंsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇa·ka·pa·ṇad·dhi·ka·va·ṇib·ba·ka·yā·ca·kā·naṃ दानंdā·naṃ दत्वाdat·vā मेत्तेय्यस्सmet·tey·yas·sa भगवतोbha·ga·va·to अरहतोa·ra·ha·to सम्मासम्बुद्धस्सsam·mā·sam·bud·dhas·sa सन्तिकेsan·ti·ke केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजिस्सति।pab·ba·jis·sa·ti

    Taṁ yūpaṁ ussāpetvā ajjhāvasitvā taṁ datvā vissajjitvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṁ dānaṁ datvā metteyyassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati.

    Having reigned, he will abdicate, offering charity to ascetics and brahmins, paupers, vagrants, supplicants, and beggars. Then, having shaved off his hair and beard and dressed in ocher robes, he will go forth from the lay life to homelessness in the Buddha Metteyya’s presence.

  315. 315

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no एकोe·ko वूपकट्ठोvū·pa·kaṭ·ṭho अप्पमत्तोap·pa·mat·to आतापीā·tā·pī पहितत्तोpa·hi·tat·to विहरन्तोvi·ha·ran·to नचिरस्सेव—यस्सत्थायna·ci·ras·se·va कुलपुत्ताku·la·put·tā सम्मदेवsam·ma·de·va अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजन्ति,pab·ba·jan·ti तदनुत्तरं—ब्रह्मचरियपरियोसानंta·da·nut·ta·raṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरिस्सति।vi·ha·ris·sa·ti

    So evaṁ pabbajito samāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati.

    Soon after going forth, living withdrawn, diligent, keen, and resolute, he will realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life. He will live having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.

  316. 316

    अत्तदीपा,at·ta·dī·pā भिक्खवे,bhik·kha·ve विहरथvi·ha·ra·tha अत्तसरणाat·ta·sa·ra·ṇā अनञ्ञसरणा,a·nañ·ña·sa·ra·ṇā धम्मदीपाdham·ma·dī·pā धम्मसरणाdham·ma·sa·ra·ṇā अनञ्ञसरणा।a·nañ·ña·sa·ra·ṇā

    Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.

    Mendicants, live as your own island, your own refuge, with no other refuge. Let the teaching be your island and your refuge, with no other refuge.

  317. 317

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अत्तदीपोat·ta·dī·po विहरतिvi·ha·ra·ti अत्तसरणोat·ta·sa·ra·ṇo अनञ्ञसरणोa·nañ·ña·sa·ra·ṇo धम्मदीपोdham·ma·dī·po धम्मसरणोdham·ma·sa·ra·ṇo अनञ्ञसरणो?a·nañ·ña·sa·ra·ṇo

    Kathañca, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo?

    And how does a mendicant do this?

  318. 318

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu कायेkā·ye कायानुपस्सीkā·yā·nu·pas·sī विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  319. 319

    वेदनासुve·da·nā·su वेदनानुपस्सीve·da·nā·nu·pas·sī …पे…pe

    Vedanāsu vedanānupassī …pe…

    They meditate observing an aspect of feelings …

  320. 320

    चित्तेcit·te चित्तानुपस्सीcit·tā·nu·pas·sī …पे…pe

    citte cittānupassī …pe…

    mind …

  321. 321

    धम्मेसुdham·me·su धम्मानुपस्सीdham·mā·nu·pas·sī विहरतिvi·ha·ra·ti आतापीā·tā·pī सम्पजानोsam·pa·jā·no सतिमाsa·ti·mā विनेय्यvi·ney·ya लोकेlo·ke अभिज्झादोमनस्सं।a·bhij·jhā·do·ma·nas·saṃ

    dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.

    principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world.

  322. 322

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अत्तदीपोat·ta·dī·po विहरतिvi·ha·ra·ti अत्तसरणोat·ta·sa·ra·ṇo अनञ्ञसरणोa·nañ·ña·sa·ra·ṇo धम्मदीपोdham·ma·dī·po धम्मसरणोdham·ma·sa·ra·ṇo अनञ्ञसरणो।a·nañ·ña·sa·ra·ṇo

    Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.

    That’s how a mendicant lives with themselves as island and refuge, without other refuge; with the teachings as island and refuge, without other refuge.

  323. 323

    9। भिक्खुनोआयुवण्णादिवड्ढनकथाbhik·khu·no·ā·yu·vaṇ·ṇā·di·vaḍ·ḍha·na·ka·thā

    9. Bhikkhunoāyuvaṇṇādivaḍḍhanakathā

    9. On Long Life and Beauty for Mendicants

  324. 324

    गोचरे,go·ca·re भिक्खवे,bhik·kha·ve चरथca·ra·tha सकेsa·ke पेत्तिकेpet·ti·ke विसये।vi·sa·ye

    Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye.

    Mendicants, you should roam inside your own territory, the domain of your fathers.

  325. 325

    गोचरे,go·ca·re भिक्खवे,bhik·kha·ve चरन्ताca·ran·tā सकेsa·ke पेत्तिकेpet·ti·ke विसयेvi·sa·ye आयुनापिā·yu·nā·pi वड्ढिस्सथ,vaḍ·ḍhis·sa·tha वण्णेनपिvaṇ·ṇe·na·pi वड्ढिस्सथ,vaḍ·ḍhis·sa·tha सुखेनपिsu·khe·na·pi वड्ढिस्सथ,vaḍ·ḍhis·sa·tha भोगेनपिbho·ge·na·pi वड्ढिस्सथ,vaḍ·ḍhis·sa·tha बलेनपिba·le·na·pi वड्ढिस्सथ।vaḍ·ḍhis·sa·tha

    Gocare, bhikkhave, carantā sake pettike visaye āyunāpi vaḍḍhissatha, vaṇṇenapi vaḍḍhissatha, sukhenapi vaḍḍhissatha, bhogenapi vaḍḍhissatha, balenapi vaḍḍhissatha.

    Doing so, you will grow in lifespan, beauty, happiness, wealth, and power.

  326. 326

    किञ्च,kiñ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no आयुस्मिं?ā·yus·miṃ

    Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṁ?

    And what is long life for a mendicant?

  327. 327

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu छन्दसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतंchan·da·sa·mā·dhi·pa·dhā·na·saṅ·khā·ra·sa·man·nā·ga·taṃ इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ भावेति,bhā·ve·ti

    Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

    It’s when a mendicant develops the basis of psychic power that has immersion due to enthusiasm, and active effort.

  328. 328

    वीरियसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतंvī·ri·ya·sa·mā·dhi·pa·dhā·na·saṅ·khā·ra·sa·man·nā·ga·taṃ इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ भावेति,bhā·ve·ti

    vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

    They develop the basis of psychic power that has immersion due to energy, and active effort.

  329. 329

    चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतंcit·ta·sa·mā·dhi·pa·dhā·na·saṅ·khā·ra·sa·man·nā·ga·taṃ इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ भावेति,bhā·ve·ti

    cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

    They develop the basis of psychic power that has immersion due to mental development, and active effort.

  330. 330

    वीमंसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतंvī·maṃ·sā·sa·mā·dhi·pa·dhā·na·saṅ·khā·ra·sa·man·nā·ga·taṃ इद्धिपादंid·dhi·pā·daṃ भावेति।bhā·ve·ti

    vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.

    They develop the basis of psychic power that has immersion due to inquiry, and active effort.

  331. 331

    सोso इमेसंi·me·saṃ चतुन्नंca·tun·naṃ इद्धिपादानंid·dhi·pā·dā·naṃ भावितत्ताbhā·vi·tat·tā बहुलीकतत्ताba·hu·lī·ka·tat·tā आकङ्खमानोā·kaṅ·kha·mā·no कप्पंkap·paṃ वाvā तिट्ठेय्यtiṭ·ṭhey·ya कप्पावसेसंkap·pā·va·se·saṃ वा।vā

    So imesaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ bhāvitattā bahulīkatattā ākaṅkhamāno kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā.

    Having developed and cultivated these four bases of psychic power they may, if they wish, live for the proper lifespan or what’s left of it.

  332. 332

    इदंi·daṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no आयुस्मिं।ā·yus·miṃ

    Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno āyusmiṁ.

    This is long life for a mendicant.

  333. 333

    किञ्च,kiñ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no वण्णस्मिं?vaṇ·ṇas·miṃ

    Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṁ?

    And what is beauty for a mendicant?

  334. 334

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सीलवाsī·la·vā होति,ho·ti पातिमोक्खसंवरसंवुतोpā·ti·mok·kha·saṃ·va·ra·saṃ·vu·to विहरतिvi·ha·ra·ti आचारगोचरसम्पन्नो,ā·cā·ra·go·ca·ra·sam·pan·no अणुमत्तेसुa·ṇu·mat·te·su वज्जेसुvaj·je·su भयदस्सावी,bha·ya·das·sā·vī समादायsa·mā·dā·ya सिक्खतिsik·kha·ti सिक्खापदेसु।sik·khā·pa·de·su

    Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.

    It’s when a mendicant is ethical, restrained in the monastic code, conducting themselves well and resorting for alms in suitable places. Seeing danger in the slightest fault, they keep the rules they’ve undertaken.

  335. 335

    इदंi·daṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no वण्णस्मिं।vaṇ·ṇas·miṃ

    Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno vaṇṇasmiṁ.

    This is beauty for a mendicant.

  336. 336

    किञ्च,kiñ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no सुखस्मिं?su·khas·miṃ

    Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno sukhasmiṁ?

    And what is happiness for a mendicant?

  337. 337

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    It’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.

  338. 338

    वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā …पे…pe दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …

    Vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ …

    As the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption …

  339. 339

    ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ …

    tatiyaṁ jhānaṁ …

    third absorption …

  340. 340

    चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    fourth absorption.

  341. 341

    इदंi·daṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनो,bhik·khu·no सुखस्मिं।su·khas·miṃ

    Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno, sukhasmiṁ.

    This is happiness for a mendicant.

  342. 342

    किञ्च,kiñ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no भोगस्मिं?bho·gas·miṃ

    Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṁ?

    And what is wealth for a mendicant?

  343. 343

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā एकंe·kaṃ दिसंdi·saṃ फरित्वाpha·rit·vā विहरतिvi·ha·ra·ti तथाta·thā दुतियं।du·ti·yaṃ तथाta·thā ततियं।ta·ti·yaṃ तथाta·thā चतुत्थं।ca·tut·thaṃ इतिi·ti उद्धमधोud·dha·ma·dho तिरियंti·ri·yaṃ सब्बधिsab·ba·dhi सब्बत्ततायsab·bat·ta·tā·ya सब्बावन्तंsab·bā·van·taṃ लोकंlo·kaṃ मेत्तासहगतेनmet·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्यापज्जेनab·yā·paj·je·na फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha, bhikkhave, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

    It’s when a monk meditates spreading a heart full of love to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of love to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.

  344. 344

    करुणासहगतेनka·ru·ṇā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā …पे…pe

    Karuṇāsahagatena cetasā …pe…

    They meditate spreading a heart full of compassion …

  345. 345

    मुदितासहगतेनmu·di·tā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā …पे…pe

    muditāsahagatena cetasā …pe…

    rejoicing …

  346. 346

    उपेक्खासहगतेनu·pek·khā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā एकंe·kaṃ दिसंdi·saṃ फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti तथाta·thā दुतियं।du·ti·yaṃ तथाta·thā ततियं।ta·ti·yaṃ तथाta·thā चतुत्थं।ca·tut·thaṃ इतिi·ti उद्धमधोud·dha·ma·dho तिरियंti·ri·yaṃ सब्बधिsab·ba·dhi सब्बत्ततायsab·bat·ta·tā·ya सब्बावन्तंsab·bā·van·taṃ लोकंlo·kaṃ उपेक्खासहगतेनu·pek·khā·sa·ha·ga·te·na चेतसाce·ta·sā विपुलेनvi·pu·le·na महग्गतेनma·hag·ga·te·na अप्पमाणेनap·pa·mā·ṇe·na अवेरेनa·ve·re·na अब्यापज्जेनab·yā·paj·je·na फरित्वाpha·rit·vā विहरति।vi·ha·ra·ti

    upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṁ. Tathā tatiyaṁ. Tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

    equanimity to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of equanimity to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.

  347. 347

    इदंi·daṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no भोगस्मिं।bho·gas·miṃ

    Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno bhogasmiṁ.

    This is wealth for a mendicant.

  348. 348

    किञ्च,kiñ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no बलस्मिं?ba·las·miṃ

    Kiñca, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṁ?

    And what is power for a mendicant?

  349. 349

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu आसवानंā·sa·vā·naṃ खयाkha·yā अनासवंa·nā·sa·vaṃ चेतोविमुत्तिंce·to·vi·mut·tiṃ पञ्ञाविमुत्तिंpañ·ñā·vi·mut·tiṃ दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

    It’s when a mendicant realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements.

  350. 350

    इदंi·daṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुनोbhik·khu·no बलस्मिं।ba·las·miṃ

    Idaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno balasmiṁ.

    This is power for a mendicant.

  351. 351

    नाहं,nā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve अञ्ञंañ·ñaṃ एकबलम्पिe·ka·ba·lam·pi समनुपस्सामिsa·ma·nu·pas·sā·mi यंyaṃ एवंe·vaṃ दुप्पसहं,dup·pa·sa·haṃ यथयिदं,ya·tha·yi·daṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve मारबलं।mā·ra·ba·laṃ

    Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekabalampi samanupassāmi yaṁ evaṁ duppasahaṁ, yathayidaṁ, bhikkhave, mārabalaṁ.

    Mendicants, I do not see a single power so hard to defeat as the power of Māra.

  352. 352

    कुसलानं,ku·sa·lā·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve धम्मानंdham·mā·naṃ समादानहेतुsa·mā·dā·na·he·tu एवमिदंe·va·mi·daṃ पुञ्ञंpuñ·ñaṃ पवड्ढती”ति।pa·vaḍ·ḍha·tī

    Kusalānaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ samādānahetu evamidaṁ puññaṁ pavaḍḍhatī”ti.

    It is due to undertaking skillful qualities that merit grows.”

  353. 353

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  354. 354

    अत्तमनाat·ta·ma·nā तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुन्ति।a·bhi·nan·dun·ti

    Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.

  355. 355

    चक्कवत्तिसुत्तंcak·ka·vat·ti·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ ततियं।ta·ti·yaṃ

    Cakkavattisuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.