Klryz

Scripture · Sanskrit Bible with the King James Version · the Pāli Canon

Middle Discourses 101 मज्झिमनिकाय 101

Chapter: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152

Devadahasutta

Pāli in Devanagari; under each word its Roman pronunciation, syllable by syllable (ṃ = nasal hum). Tap a Pāli word for its meaning (PTS Pāli-English Dictionary); tap again to open it in the Pāli dictionary.

Verse: 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362 · Hide pronunciation

  1. 1

    मज्झिमmaj·jhi·ma निकायni·kā·ya 101

    Majjhima Nikāya 101

    Middle Discourses 101

  2. 2

    देवदहसुत्तde·va·da·ha·sut·ta

    Devadahasutta

    At Devadaha

  3. 3

    एवंe·vaṃ मेme सुतं—su·taṃ

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 4

    एकंe·kaṃ समयंsa·ma·yaṃ भगवाbha·ga·vā सक्केसुsak·ke·su विहरतिvi·ha·ra·ti देवदहंde·va·da·haṃ नामnā·ma सक्यानंsak·yā·naṃ निगमो।ni·ga·mo

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati devadahaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.

    At one time the Buddha was staying in the land of the Sakyans, near the Sakyan town named Devadaha.

  5. 5

    तत्रtat·ra खोkho भगवाbha·ga·vā भिक्खूbhik·khū आमन्तेसि:ā·man·te·si

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  6. 6

    “भिक्खवो”ति।bhik·kha·vo

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  7. 7

    “भदन्ते”तिbha·dan·te तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to पच्चस्सोसुं।pac·cas·so·suṃ

    “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  8. 8

    भगवाbha·ga·vā एतदवोच:e·ta·da·vo·ca

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  9. 9

    “सन्ति,san·ti भिक्खवे,bhik·kha·ve एकेe·ke समणब्राह्मणाsa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇā एवंवादिनोe·vaṃ·vā·di·no एवंदिट्ठिनो:e·vaṃ·diṭ·ṭhi·no

    “santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

    “Mendicants, there are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view:

  10. 10

    ‘यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    ‘yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    ‘Everything this individual person experiences—pleasurable, painful, or neutral—is because of past deeds.

  11. 11

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    So, due to eliminating past deeds by fervent mortification, and not doing any new deeds, there’s nothing to come up in the future.

  12. 12

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती’ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti.

    With no future consequence, deeds end. With the ending of deeds, suffering ends. With the ending of suffering, feeling ends. And with the ending of feeling, all suffering will have been worn away.’

  13. 13

    एवंवादिनो,e·vaṃ·vā·di·no भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    Evaṁvādino, bhikkhave, nigaṇṭhā.

    Such is the doctrine of the Jain ascetics.

  14. 14

    एवंवादाहं,e·vaṃ·vā·dā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठेni·gaṇ·ṭhe उपसङ्कमित्वाu·pa·saṅ·ka·mit·vā एवंe·vaṃ वदामि:va·dā·mi

    Evaṁvādāhaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhe upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:

    I’ve gone up to the Jain ascetics who say this and said,

  15. 15

    ‘सच्चंsac·caṃ किरki·ra तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā एवंवादिनोe·vaṃ·vā·di·no एवंदिट्ठिनो—e·vaṃ·diṭ·ṭhi·no

    ‘saccaṁ kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, evaṁvādino evaṁdiṭṭhino—

    ‘Is it really true that this is the venerables’ view?’

  16. 16

    यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    (Pāli only)

  17. 17

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    (Pāli only)

  18. 18

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती’ति?bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti?

    (Pāli only)

  19. 19

    तेte चca मे,me भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā एवंe·vaṃ पुट्ठाpuṭ·ṭhā ‘आमा’तिā·mā पटिजानन्ति।pa·ṭi·jā·nan·ti

    Te ca me, bhikkhave, nigaṇṭhā evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.

    They admitted that it is.

  20. 20

    त्याहंtyā·haṃ एवंe·vaṃ वदामि:va·dā·mi

    Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:

    I said to them,

  21. 21

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  22. 22

    अहुवम्हेवa·hu·vam·he·va मयंma·yaṃ पुब्बे,pub·be नna नाहुवम्हा’ति?nā·hu·vam·hā

    ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhā’ti?

    for sure that you existed in the past, and it is not the case that you did not exist?’

  23. 23

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  24. 24

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  25. 25

    अकरम्हेवa·ka·ram·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be पापकम्मं,pā·pa·kam·maṃ नna नाकरम्हा’ति?nā·ka·ram·hā

    akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhā’ti?

    for sure that you did bad deeds in the past?’

  26. 26

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  27. 27

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  28. 28

    एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ अकरम्हा’ति?a·ka·ram·hā

    evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhā’ti?

    that you did bad deeds of this type or that?’

  29. 29

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  30. 30

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  31. 31

    एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णं,nij·jiṇ·ṇaṃ एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जीरेतब्बं,nij·jī·re·tab·baṃ एत्तकम्हिet·ta·kam·hi वाvā दुक्खेduk·khe निज्जिण्णेnij·jiṇ·ṇe सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती’ति?bha·vis·sa·tī

    ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti?

    that so much suffering has already been worn away? Or that so much suffering still remains to be worn away? Or that when so much suffering is worn away all suffering will have been worn away?’

  32. 32

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  33. 33

    ‘किंkiṃ पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—

    ‘But reverends, do you know

  34. 34

    दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ पहानं,pa·hā·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ उपसम्पदन्’ति?u·pa·sam·pa·dan

    diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadan’ti?

    about giving up unskillful qualities in this very life and embracing skillful qualities?’

  35. 35

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No we don’t, reverend.’

  36. 36

    ‘इतिi·ti किरki·ra तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā नna जानाथ—jā·nā·tha

    ‘Iti kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—

    ‘So it seems that you don’t know any of these things.

  37. 37

    अहुवम्हेवa·hu·vam·he·va मयंma·yaṃ पुब्बे,pub·be नna नाहुवम्हाति,nā·hu·vam·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  38. 38

    अकरम्हेवa·ka·ram·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be पापकम्मं,pā·pa·kam·maṃ नna नाकरम्हाति,nā·ka·ram·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  39. 39

    एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ अकरम्हाति,a·ka·ram·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  40. 40

    एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णं,nij·jiṇ·ṇaṃ एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जीरेतब्बं,nij·jī·re·tab·baṃ एत्तकम्हिet·ta·kam·hi वाvā दुक्खेduk·khe निज्जिण्णेnij·jiṇ·ṇe सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, na jānātha—

    (Pāli only)

  41. 41

    दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ पहानं,pa·hā·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ उपसम्पदं;u·pa·sam·pa·daṃ

    diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;

    (Pāli only)

  42. 42

    एवंe·vaṃ सन्तेsan·te आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ नna कल्लमस्सkal·la·mas·sa वेय्याकरणाय:vey·yā·ka·ra·ṇā·ya

    evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:

    In that case, it’s not appropriate for the Jain venerables to declare this.

  43. 43

    “यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    (Pāli only)

  44. 44

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    (Pāli only)

  45. 45

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.

    (Pāli only)

  46. 46

    सचेsa·ce पनpa·na तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    Sace pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jāneyyātha—

    Now, supposing you did know these things.

  47. 47

    अहुवम्हेवa·hu·vam·he·va मयंma·yaṃ पुब्बे,pub·be नna नाहुवम्हाति,nā·hu·vam·hā·ti जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, jāneyyātha—

    (Pāli only)

  48. 48

    अकरम्हेवa·ka·ram·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be पापकम्मं,pā·pa·kam·maṃ नna नाकरम्हाति,nā·ka·ram·hā·ti जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, jāneyyātha—

    (Pāli only)

  49. 49

    एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ अकरम्हाति,a·ka·ram·hā·ti जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, jāneyyātha—

    (Pāli only)

  50. 50

    एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णं,nij·jiṇ·ṇaṃ एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जीरेतब्बं,nij·jī·re·tab·baṃ एत्तकम्हिet·ta·kam·hi वाvā दुक्खेduk·khe निज्जिण्णेnij·jiṇ·ṇe सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, jāneyyātha—

    (Pāli only)

  51. 51

    दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ पहानं,pa·hā·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ उपसम्पदं;u·pa·sam·pa·daṃ

    diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;

    (Pāli only)

  52. 52

    एवंe·vaṃ सन्तेsan·te आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ कल्लमस्सkal·la·mas·sa वेय्याकरणाय:vey·yā·ka·ra·ṇā·ya

    evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:

    In that case, it would be appropriate for the Jain venerables to declare this.

  53. 53

    “यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    (Pāli only)

  54. 54

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    (Pāli only)

  55. 55

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.

    (Pāli only)

  56. 56

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā पुरिसोpu·ri·so सल्लेनsal·le·na विद्धोvid·dho अस्सas·sa सविसेनsa·vi·se·na गाळ्हूपलेपनेन;gā·ḷhū·pa·le·pa·ne·na

    Seyyathāpi, āvuso nigaṇṭhā, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena;

    Suppose a man was struck by an arrow thickly smeared with poison,

  57. 57

    सोso सल्लस्सपिsal·las·sa·pi वेधनहेतुve·dha·na·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेय्य।ve·di·yey·ya

    so sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.

    causing painful feelings, sharp and severe.

  58. 58

    तस्सtas·sa मित्तामच्चाmit·tā·mac·cā ञातिसालोहिताñā·ti·sā·lo·hi·tā भिसक्कंbhi·sak·kaṃ सल्लकत्तंsal·la·kat·taṃ उपट्ठापेय्युं।u·paṭ·ṭhā·pey·yuṃ

    Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.

    Their friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat them.

  59. 59

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to सत्थेनsat·the·na वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परिकन्तेय्य;pa·ri·kan·tey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanteyya;

    The surgeon would cut open the wound with a scalpel,

  60. 60

    सोso सत्थेनपिsat·the·na·pi वणमुखस्सva·ṇa·mu·khas·sa परिकन्तनहेतुpa·ri·kan·ta·na·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेय्य।ve·di·yey·ya

    so satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.

    causing painful feelings, sharp and severe.

  61. 61

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to एसनियाe·sa·ni·yā सल्लंsal·laṃ एसेय्य;e·sey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṁ eseyya;

    They’d probe for the arrow,

  62. 62

    सोso एसनियापिe·sa·ni·yā·pi सल्लस्सsal·las·sa एसनाहेतुe·sa·nā·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेय्य।ve·di·yey·ya

    so esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.

    causing painful feelings, sharp and severe.

  63. 63

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to सल्लंsal·laṃ अब्बुहेय्य;ab·bu·hey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto sallaṁ abbuheyya;

    They’d extract the arrow,

  64. 64

    सोso सल्लस्सपिsal·las·sa·pi अब्बुहनहेतुab·bu·ha·na·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेय्य।ve·di·yey·ya

    so sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.

    causing painful feelings, sharp and severe.

  65. 65

    तस्सtas·sa सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to अगदङ्गारंa·ga·daṅ·gā·raṃ वणमुखेva·ṇa·mu·khe ओदहेय्य;o·da·hey·ya

    Tassa so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṁ vaṇamukhe odaheyya;

    They’d apply cauterizing medicine to the wound,

  66. 66

    सोso अगदङ्गारस्सपिa·ga·daṅ·gā·ras·sa·pi वणमुखेva·ṇa·mu·khe ओदहनहेतुo·da·ha·na·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेय्य।ve·di·yey·ya

    so agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.

    causing painful feelings, sharp and severe.

  67. 67

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na रूळ्हेनrū·ḷhe·na वणेनva·ṇe·na सञ्छविनाsañ·cha·vi·nā अरोगोa·ro·go अस्सas·sa सुखीsu·khī सेरीse·rī सयंवसीsa·yaṃ·va·sī येनye·na कामङ्गमो।kā·maṅ·ga·mo

    So aparena samayena rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo assa sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṅgamo.

    After some time that wound would be healed and the skin regrown. They’d be healthy, happy, autonomous, master of themselves, able to go where they wanted.

  68. 68

    तस्सtas·sa एवमस्स:e·va·mas·sa

    Tassa evamassa:

    They’d think,

  69. 69

    “अहंa·haṃ खोkho पुब्बेpub·be सल्लेनsal·le·na विद्धोvid·dho अहोसिंa·ho·siṃ सविसेनsa·vi·se·na गाळ्हूपलेपनेन।gā·ḷhū·pa·le·pa·ne·na

    “ahaṁ kho pubbe sallena viddho ahosiṁ savisena gāḷhūpalepanena.

    “Earlier I was struck by an arrow thickly smeared with poison,

  70. 70

    सोहंso·haṃ सल्लस्सपिsal·las·sa·pi वेधनहेतुve·dha·na·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियिं।ve·di·yiṃ

    Sohaṁ sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.

    causing painful feelings, sharp and severe.

  71. 71

    तस्सtas·sa मेme मित्तामच्चाmit·tā·mac·cā ञातिसालोहिताñā·ti·sā·lo·hi·tā भिसक्कंbhi·sak·kaṃ सल्लकत्तंsal·la·kat·taṃ उपट्ठपेसुं।u·paṭ·ṭha·pe·suṃ

    Tassa me mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhapesuṁ.

    My friends and colleagues, relatives and kin got a surgeon to treat me.

  72. 72

    तस्सtas·sa मेme सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to सत्थेनsat·the·na वणमुखंva·ṇa·mu·khaṃ परिकन्ति;pa·ri·kan·ti

    Tassa me so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanti;

    At each step, the treatment was painful.

  73. 73

    सोहंso·haṃ सत्थेनपिsat·the·na·pi वणमुखस्सva·ṇa·mu·khas·sa परिकन्तनहेतुpa·ri·kan·ta·na·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियिं।ve·di·yiṃ

    sohaṁ satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.

    (Pāli only)

  74. 74

    तस्सtas·sa मेme सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to एसनियाe·sa·ni·yā सल्लंsal·laṃ एसि;e·si

    Tassa me so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṁ esi;

    (Pāli only)

  75. 75

    सोso अहंa·haṃ एसनियापिe·sa·ni·yā·pi सल्लस्सsal·las·sa एसनाहेतुe·sa·nā·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियिं।ve·di·yiṃ

    so ahaṁ esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.

    (Pāli only)

  76. 76

    तस्सtas·sa मेme सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to सल्लंsal·laṃ अब्बुहि;ab·bu·hi

    Tassa me so bhisakko sallakatto sallaṁ abbuhi;

    (Pāli only)

  77. 77

    सोहंso·haṃ सल्लस्सपिsal·las·sa·pi अब्बुहनहेतुab·bu·ha·na·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियिं।ve·di·yiṃ

    sohaṁ sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.

    (Pāli only)

  78. 78

    तस्सtas·sa मेme सोso भिसक्कोbhi·sak·ko सल्लकत्तोsal·la·kat·to अगदङ्गारंa·ga·daṅ·gā·raṃ वणमुखेva·ṇa·mu·khe ओदहि;o·da·hi

    Tassa me so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṁ vaṇamukhe odahi;

    (Pāli only)

  79. 79

    सोहंso·haṃ अगदङ्गारस्सपिa·ga·daṅ·gā·ras·sa·pi वणमुखेva·ṇa·mu·khe ओदहनहेतुo·da·ha·na·he·tu दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियिं।ve·di·yiṃ

    sohaṁ agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.

    (Pāli only)

  80. 80

    सोम्हिsom·hi एतरहिe·ta·ra·hi रूळ्हेनrū·ḷhe·na वणेनva·ṇe·na सञ्छविनाsañ·cha·vi·nā अरोगोa·ro·go सुखीsu·khī सेरीse·rī सयंवसीsa·yaṃ·va·sī येनye·na कामङ्गमो”ति।kā·maṅ·ga·mo

    Somhi etarahi rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṅgamo”ti.

    But these days that wound is healed and the skin regrown. I’m healthy, happy, autonomous, my own master, able to go where I want.”

  81. 81

    एवमेवe·va·me·va खो,kho आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā सचेsa·ce तुम्हेtum·he जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    Evameva kho, āvuso nigaṇṭhā, sace tumhe jāneyyātha—

    In the same way, reverends, if you knew about these things,

  82. 82

    अहुवम्हेवa·hu·vam·he·va मयंma·yaṃ पुब्बे,pub·be नna नाहुवम्हाति,nā·hu·vam·hā·ti जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, jāneyyātha—

    (Pāli only)

  83. 83

    अकरम्हेवa·ka·ram·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be पापकम्मं,pā·pa·kam·maṃ नna नाकरम्हाति,nā·ka·ram·hā·ti जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, jāneyyātha—

    (Pāli only)

  84. 84

    एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ अकरम्हाति,a·ka·ram·hā·ti जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, jāneyyātha—

    (Pāli only)

  85. 85

    एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णं,nij·jiṇ·ṇaṃ एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जीरेतब्बं,nij·jī·re·tab·baṃ एत्तकम्हिet·ta·kam·hi वाvā दुक्खेduk·khe निज्जिण्णेnij·jiṇ·ṇe सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti जानेय्याथ—jā·ney·yā·tha

    ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, jāneyyātha—

    (Pāli only)

  86. 86

    दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ पहानं,pa·hā·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ उपसम्पदं;u·pa·sam·pa·daṃ

    diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;

    (Pāli only)

  87. 87

    एवंe·vaṃ सन्तेsan·te आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ कल्लमस्सkal·la·mas·sa वेय्याकरणाय:vey·yā·ka·ra·ṇā·ya

    evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:

    it would be appropriate for the Jain venerables to declare this.

  88. 88

    “यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    (Pāli only)

  89. 89

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    (Pāli only)

  90. 90

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.

    (Pāli only)

  91. 91

    यस्माyas·mā चca खोkho तुम्हे,tum·he आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā नna जानाथ—jā·nā·tha

    Yasmā ca kho tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—

    But since you don’t know any of these things,

  92. 92

    अहुवम्हेवa·hu·vam·he·va मयंma·yaṃ पुब्बे,pub·be नna नाहुवम्हाति,nā·hu·vam·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  93. 93

    अकरम्हेवa·ka·ram·he·va मयंma·yaṃ पुब्बेpub·be पापकम्मं,pā·pa·kam·maṃ नna नाकरम्हाति,nā·ka·ram·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  94. 94

    एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā एवरूपंe·va·rū·paṃ वाvā पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ अकरम्हाति,a·ka·ram·hā·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—

    (Pāli only)

  95. 95

    एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णं,nij·jiṇ·ṇaṃ एत्तकंet·ta·kaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ निज्जीरेतब्बं,nij·jī·re·tab·baṃ एत्तकम्हिet·ta·kam·hi वाvā दुक्खेduk·khe निज्जिण्णेnij·jiṇ·ṇe सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सतीति,bha·vis·sa·tī·ti नna जानाथ—jā·nā·tha

    ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, na jānātha—

    (Pāli only)

  96. 96

    दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me अकुसलानंa·ku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ पहानं,pa·hā·naṃ कुसलानंku·sa·lā·naṃ धम्मानंdham·mā·naṃ उपसम्पदं;u·pa·sam·pa·daṃ

    diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;

    (Pāli only)

  97. 97

    तस्माtas·mā आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ नna कल्लमस्सkal·la·mas·sa वेय्याकरणाय:vey·yā·ka·ra·ṇā·ya

    tasmā āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:

    it’s not appropriate for the Jain venerables to declare this.’

  98. 98

    “यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    (Pāli only)

  99. 99

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    (Pāli only)

  100. 100

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”’ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”’ti.

    (Pāli only)

  101. 101

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te भिक्खवे,bhik·kha·ve तेte निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā मंmaṃ एतदवोचुं:e·ta·da·vo·cuṃ

    Evaṁ vutte, bhikkhave, te nigaṇṭhā maṁ etadavocuṁ:

    When I said this, those Jain ascetics said to me,

  102. 102

    ‘निगण्ठो,ni·gaṇ·ṭho आवुसो,ā·vu·so नाटपुत्तोnā·ṭa·put·to सब्बञ्ञूsab·bañ·ñū सब्बदस्सावी,sab·ba·das·sā·vī अपरिसेसंa·pa·ri·se·saṃ ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ पटिजानाति।pa·ṭi·jā·nā·ti

    ‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto sabbaññū sabbadassāvī, aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti.

    ‘Reverend, the Jain ascetic of the Ñātika clan claims to be all-knowing and all-seeing, to know and see everything without exception, thus:

  103. 103

    “चरतोca·ra·to चca मेme तिट्ठतोtiṭ·ṭha·to चca सुत्तस्सsut·tas·sa चca जागरस्सjā·ga·ras·sa चca सततंsa·ta·taṃ समितंsa·mi·taṃ ञाणदस्सनंñā·ṇa·das·sa·naṃ पच्चुपट्ठितन्”ति।pac·cu·paṭ·ṭhi·tan

    “Carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitan”ti.

    “Knowledge and vision are constantly and continually present to me, while walking, standing, sleeping, and waking.”

  104. 104

    सोso एवमाह:e·va·mā·ha

    So evamāha:

    He says:

  105. 105

    “अत्थिat·thi खोkho वो,vo आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā पुब्बेवpub·be·va पापकम्मंpā·pa·kam·maṃ कतं,ka·taṃ तंtaṃ इमायi·mā·ya कटुकायka·ṭu·kā·ya दुक्करकारिकायduk·ka·ra·kā·ri·kā·ya निज्जीरेथ,nij·jī·re·tha

    “atthi kho vo, āvuso nigaṇṭhā, pubbeva pāpakammaṁ kataṁ, taṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjīretha,

    “O reverend Jain ascetics, you have done bad deeds in a past life. Wear them away with these severe and grueling austerities.

  106. 106

    यंyaṃ पनेत्थpa·net·tha एतरहिe·ta·ra·hi कायेनkā·ye·na संवुताsaṃ·vu·tā वाचायvā·cā·ya संवुताsaṃ·vu·tā मनसाma·na·sā संवुताsaṃ·vu·tā तंtaṃ आयतिंā·ya·tiṃ पापकम्मस्सpā·pa·kam·mas·sa अकरणं।a·ka·ra·ṇaṃ

    yaṁ panettha etarahi kāyena saṁvutā vācāya saṁvutā manasā saṁvutā taṁ āyatiṁ pāpakammassa akaraṇaṁ.

    And when in the present you are restrained in body, speech, and mind, you’re not doing any bad deeds for the future.

  107. 107

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    So, due to eliminating past deeds by fervent mortification, and not doing any new deeds, there’s nothing to come up in the future.

  108. 108

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.

    With no future consequence, deeds end. With the ending of deeds, suffering ends. With the ending of suffering, feeling ends. And with the ending of feeling, all suffering will have been worn away.”

  109. 109

    तञ्चtañ·ca पनम्हाकंpa·nam·hā·kaṃ रुच्चतिruc·ca·ti चेवce·va खमतिkha·ma·ti च,ca तेनte·na चम्हाcam·hā अत्तमना’ति।at·ta·ma·nā

    Tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā’ti.

    We endorse and accept this, and we are satisfied with it.’

  110. 110

    एवंe·vaṃ वुत्ते,vut·te अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve तेte निगण्ठेni·gaṇ·ṭhe एतदवोचं:e·ta·da·vo·caṃ

    Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe etadavocaṁ:

    When they said this, I said to them,

  111. 111

    ‘पञ्चpañ·ca खोkho इमे,i·me आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā धम्माdham·mā दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me द्विधाविपाका।dvi·dhā·vi·pā·kā

    ‘pañca kho ime, āvuso nigaṇṭhā, dhammā diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā.

    ‘These five things can be seen to turn out in two different ways in this very life.

  112. 112

    कतमेka·ta·me पञ्च?pañ·ca

    Katame pañca?

    What five?

  113. 113

    सद्धा,sad·dhā रुचि,ru·ci अनुस्सवो,a·nus·sa·vo आकारपरिवितक्को,ā·kā·ra·pa·ri·vi·tak·ko दिट्ठिनिज्झानक्खन्ति—diṭ·ṭhi·nij·jhā·nak·khan·ti

    Saddhā, ruci, anussavo, ākāraparivitakko, diṭṭhinijjhānakkhanti—

    Faith, endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, and acceptance of a view after deliberation.

  114. 114

    इमेi·me खो,kho आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā पञ्चpañ·ca धम्माdham·mā दिट्ठेवdiṭ·ṭhe·va धम्मेdham·me द्विधाविपाका।dvi·dhā·vi·pā·kā

    ime kho, āvuso nigaṇṭhā, pañca dhammā diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā.

    These are the five things that can be seen to turn out in two different ways in this very life.

  115. 115

    तत्रायस्मन्तानंtat·rā·yas·man·tā·naṃ निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ काkā अतीतंसेa·tī·taṃ·se सत्थरिsat·tha·ri सद्धा,sad·dhā काkā रुचि,ru·ci कोko अनुस्सवो,a·nus·sa·vo कोko आकारपरिवितक्को,ā·kā·ra·pa·ri·vi·tak·ko काkā दिट्ठिनिज्झानक्खन्ती’ति।diṭ·ṭhi·nij·jhā·nak·khan·tī

    Tatrāyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kā atītaṁse satthari saddhā, kā ruci, ko anussavo, ko ākāraparivitakko, kā diṭṭhinijjhānakkhantī’ti.

    In this case, what faith in your teacher do you have when it comes to the past? What endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, or acceptance of a view after deliberation?’

  116. 116

    एवंवादीe·vaṃ·vā·dī खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठेसुni·gaṇ·ṭhe·su नna कञ्चिkañ·ci सहधम्मिकंsa·ha·dham·mi·kaṃ वादपटिहारंvā·da·pa·ṭi·hā·raṃ समनुपस्सामि।sa·ma·nu·pas·sā·mi

    Evaṁvādī kho ahaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhesu na kañci sahadhammikaṁ vādapaṭihāraṁ samanupassāmi.

    When I said this, I did not see any legitimate defense of their doctrine from the Jains.

  117. 117

    पुनpu·na चपराहं,ca·pa·rā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve तेte निगण्ठेni·gaṇ·ṭhe एवंe·vaṃ वदामि:va·dā·mi

    Puna caparāhaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe evaṁ vadāmi:

    Furthermore, I said to those Jain ascetics,

  118. 118

    ‘तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथ,mañ·ña·tha आवुसोā·vu·so निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    ‘taṁ kiṁ maññatha, āvuso nigaṇṭhā.

    ‘What do you think, reverends?

  119. 119

    यस्मिंyas·miṃ वोvo समयेsa·ma·ye तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेथ;ve·di·ye·tha

    Yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;

    At a time of intense exertion and striving do you suffer painful, sharp, severe, acute feelings due to exertion?

  120. 120

    यस्मिंyas·miṃ पनpa·na वोvo समयेsa·ma·ye नna तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti नna तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ नna तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेथा’ति?ve·di·ye·thā

    yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyethā’ti?

    Whereas at a time without intense exertion and striving do you not suffer painful, sharp, severe, acute feelings due to exertion?’

  121. 121

    ‘यस्मिंyas·miṃ नो,no आवुसोā·vu·so गोतम,go·ta·ma समयेsa·ma·ye तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियाम;ve·di·yā·ma

    ‘Yasmiṁ no, āvuso gotama, samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyāma;

    ‘Reverend Gotama, at a time of intense exertion we suffer painful, sharp feelings due to exertion,

  122. 122

    यस्मिंyas·miṃ पनpa·na नोno समयेsa·ma·ye नna तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti नna तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ नna तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियामा’ति।ve·di·yā·mā

    yasmiṁ pana no samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyāmā’ti.

    not without intense exertion.’

  123. 123

    ‘इतिi·ti किर,ki·ra आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यस्मिंyas·miṃ वोvo समयेsa·ma·ye तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेथ;ve·di·ye·tha

    ‘Iti kira, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;

    ‘So it seems that only at a time of intense exertion do you suffer painful, sharp feelings due to exertion,

  124. 124

    यस्मिंyas·miṃ पनpa·na वोvo समयेsa·ma·ye नna तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti नna तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ नna तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेथ।ve·di·ye·tha

    yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha.

    not without intense exertion.

  125. 125

    एवंe·vaṃ सन्तेsan·te आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ नna कल्लमस्सkal·la·mas·sa वेय्याकरणाय:vey·yā·ka·ra·ṇā·ya

    Evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:

    In that case, it’s not appropriate for the Jain venerables to declare:

  126. 126

    “यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    “Everything this individual person experiences—pleasurable, painful, or neutral—is because of past deeds. …”

  127. 127

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    (Pāli only)

  128. 128

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.

    (Pāli only)

  129. 129

    सचे,sa·ce आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यस्मिंyas·miṃ वोvo समयेsa·ma·ye तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ नna तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेथ;ve·di·ye·tha

    Sace, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;

    If at a time of intense exertion you did not suffer painful, sharp feelings due to exertion,

  130. 130

    यस्मिंyas·miṃ पनpa·na वोvo समयेsa·ma·ye नna तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti नna तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेथ;ve·di·ye·tha

    yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;

    and if without intense exertion you did experience such feelings,

  131. 131

    एवंe·vaṃ सन्तेsan·te आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ कल्लमस्सkal·la·mas·sa वेय्याकरणाय:vey·yā·ka·ra·ṇā·ya

    evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:

    it would be appropriate for the Jain venerables to declare this.

  132. 132

    “यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    (Pāli only)

  133. 133

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    (Pāli only)

  134. 134

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.

    (Pāli only)

  135. 135

    यस्माyas·mā चca खो,kho आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यस्मिंyas·miṃ वोvo समयेsa·ma·ye तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेथ;ve·di·ye·tha

    Yasmā ca kho, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;

    But since this is not the case,

  136. 136

    यस्मिंyas·miṃ पनpa·na वोvo समयेsa·ma·ye नna तिब्बोtib·bo उपक्कमोu·pak·ka·mo होतिho·ti नna तिब्बंtib·baṃ पधानं,pa·dhā·naṃ नna तिब्बाtib·bā तस्मिंtas·miṃ समयेsa·ma·ye ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियेथ;ve·di·ye·tha

    yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;

    (Pāli only)

  137. 137

    तेte तुम्हेtum·he सामंयेवsā·maṃ·ye·va ओपक्कमिकाo·pak·ka·mi·kā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदयमानाve·da·ya·mā·nā अविज्जाa·vij·jā अञ्ञाणाañ·ñā·ṇā सम्मोहाsam·mo·hā विपच्चेथ:vi·pac·ce·tha

    te tumhe sāmaṁyeva opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānā avijjā aññāṇā sammohā vipaccetha:

    aren’t you experiencing painful, sharp feelings due only to your own exertion, which out of ignorance, unknowing, and confusion you misconstrue to imply:

  138. 138

    “यंyaṃ किञ्चायंkiñ·cā·yaṃ पुरिसपुग्गलोpu·ri·sa·pug·ga·lo पटिसंवेदेतिpa·ṭi·saṃ·ve·de·ti सुखंsu·khaṃ वाvā दुक्खंduk·khaṃ वाvā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ वा,vā सब्बंsab·baṃ तंtaṃ पुब्बेकतहेतु।pub·be·ka·ta·he·tu

    “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.

    “Everything this individual person experiences—pleasurable, painful, or neutral—is because of past deeds. …”?’

  139. 139

    इतिi·ti पुराणानंpu·rā·ṇā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ तपसाta·pa·sā ब्यन्तीभावा,byan·tī·bhā·vā नवानंna·vā·naṃ कम्मानंkam·mā·naṃ अकरणा,a·ka·ra·ṇā आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवो;a·na·vas·sa·vo

    Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;

    (Pāli only)

  140. 140

    आयतिंā·ya·tiṃ अनवस्सवाa·na·vas·sa·vā कम्मक्खयो;kam·mak·kha·yo कम्मक्खयाkam·mak·kha·yā दुक्खक्खयो;duk·khak·kha·yo दुक्खक्खयाduk·khak·kha·yā वेदनाक्खयो;ve·da·nāk·kha·yo वेदनाक्खयाve·da·nāk·kha·yā सब्बंsab·baṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ भविस्सती”’ति।bha·vis·sa·tī

    āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”’ti.

    (Pāli only)

  141. 141

    एवंवादीपिe·vaṃ·vā·dī·pi खोkho अहं,a·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठेसुni·gaṇ·ṭhe·su नna कञ्चिkañ·ci सहधम्मिकंsa·ha·dham·mi·kaṃ वादपटिहारंvā·da·pa·ṭi·hā·raṃ समनुपस्सामि।sa·ma·nu·pas·sā·mi

    Evaṁvādīpi kho ahaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhesu na kañci sahadhammikaṁ vādapaṭihāraṁ samanupassāmi.

    When I said this, I did not see any legitimate defense of their doctrine from the Jains.

  142. 142

    पुनpu·na चपराहं,ca·pa·rā·haṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve तेte निगण्ठेni·gaṇ·ṭhe एवंe·vaṃ वदामि:va·dā·mi

    Puna caparāhaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe evaṁ vadāmi:

    Furthermore, I said to those Jain ascetics,

  143. 143

    ‘तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथावुसोmañ·ña·thā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ दिट्ठधम्मवेदनीयंdiṭ·ṭha·dham·ma·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā सम्परायवेदनीयंsam·pa·rā·ya·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā samparāyavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘What do you think, reverends? If a deed is to be experienced in this life, can exertion make it be experienced in lives to come?’

  144. 144

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  145. 145

    ‘यंyaṃ पनिदंpa·ni·daṃ कम्मंkam·maṃ सम्परायवेदनीयंsam·pa·rā·ya·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā दिट्ठधम्मवेदनीयंdiṭ·ṭha·dham·ma·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ samparāyavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā diṭṭhadhammavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘But if a deed is to be experienced in lives to come, can exertion make it be experienced in this life?’

  146. 146

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  147. 147

    ‘तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथावुसोmañ·ña·thā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ सुखवेदनीयंsu·kha·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā दुक्खवेदनीयंduk·kha·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ sukhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā dukkhavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘What do you think, reverends? If a deed is to be experienced as pleasant, can exertion make it be experienced as painful?’

  148. 148

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  149. 149

    ‘यंyaṃ पनिदंpa·ni·daṃ कम्मंkam·maṃ दुक्खवेदनीयंduk·kha·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā सुखवेदनीयंsu·kha·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ dukkhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā sukhavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘But if a deed is to be experienced as painful, can exertion make it be experienced as pleasant?’

  150. 150

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  151. 151

    ‘तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथावुसोmañ·ña·thā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ परिपक्कवेदनीयंpa·ri·pak·ka·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā अपरिपक्कवेदनीयंa·pa·ri·pak·ka·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ paripakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā aparipakkavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘What do you think, reverends? If a deed is to be experienced when ripe, can exertion make it be experienced when unripe?’

  152. 152

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  153. 153

    ‘यंyaṃ पनिदंpa·ni·daṃ कम्मंkam·maṃ अपरिपक्कवेदनीयंa·pa·ri·pak·ka·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā परिपक्कवेदनीयंpa·ri·pak·ka·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ aparipakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā paripakkavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘But if a deed is to be experienced when unripe, can exertion make it be experienced when ripe?’

  154. 154

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  155. 155

    ‘तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथावुसोmañ·ña·thā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ बहुवेदनीयंba·hu·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā अप्पवेदनीयंap·pa·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ bahuvedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā appavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘What do you think, reverends? If a deed is to be experienced a lot, can exertion make it be experienced a little?’

  156. 156

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  157. 157

    ‘यंyaṃ पनिदंpa·ni·daṃ कम्मंkam·maṃ अप्पवेदनीयंap·pa·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā बहुवेदनीयंba·hu·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ appavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā bahuvedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘But if a deed is to be experienced a little, can exertion make it be experienced a lot?’

  158. 158

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  159. 159

    ‘तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथावुसोmañ·ña·thā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ सवेदनीयंsa·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā अवेदनीयंa·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ savedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā avedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘What do you think, reverends? If a deed is to be experienced, can exertion make it not be experienced?’

  160. 160

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  161. 161

    ‘यंyaṃ पनिदंpa·ni·daṃ कम्मंkam·maṃ अवेदनीयंa·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā सवेदनीयंsa·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti लब्भमेतन्’ति?lab·bha·me·tan

    ‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ avedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā savedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?

    ‘But if a deed is not to be experienced, can exertion make it be experienced?’

  162. 162

    ‘नोno हिदं,hi·daṃ आवुसो’।ā·vu·so

    ‘No hidaṁ, āvuso’.

    ‘No, reverend.’

  163. 163

    ‘इतिi·ti किर,ki·ra आवुसोā·vu·so निगण्ठा,ni·gaṇ·ṭhā यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ दिट्ठधम्मवेदनीयंdiṭ·ṭha·dham·ma·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā सम्परायवेदनीयंsam·pa·rā·ya·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यंyaṃ पनिदंpa·ni·daṃ कम्मंkam·maṃ सम्परायवेदनीयंsam·pa·rā·ya·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā दिट्ठधम्मवेदनीयंdiṭ·ṭha·dham·ma·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ सुखवेदनीयंsu·kha·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā दुक्खवेदनीयंduk·kha·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ दुक्खवेदनीयंduk·kha·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā सुखवेदनीयंsu·kha·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ परिपक्कवेदनीयंpa·ri·pak·ka·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā अपरिपक्कवेदनीयंa·pa·ri·pak·ka·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ अपरिपक्कवेदनीयंa·pa·ri·pak·ka·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā परिपक्कवेदनीयंpa·ri·pak·ka·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ बहुवेदनीयंba·hu·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā अप्पवेदनीयंap·pa·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ अप्पवेदनीयंap·pa·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā बहुवेदनीयंba·hu·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ सवेदनीयंsa·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā अवेदनीयंa·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं,a·lab·bha·me·taṃ यमिदंya·mi·daṃ कम्मंkam·maṃ अवेदनीयंa·ve·da·nī·yaṃ तंtaṃ उपक्कमेनu·pak·ka·me·na वाvā पधानेनpa·dhā·ne·na वाvā सवेदनीयंsa·ve·da·nī·yaṃ होतूतिho·tū·ti अलब्भमेतं;a·lab·bha·me·taṃ

    ‘Iti kira, āvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā samparāyavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yaṁ panidaṁ kammaṁ samparāyavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā diṭṭhadhammavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ sukhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā dukkhavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ dukkhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā sukhavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ paripakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā aparipakkavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ aparipakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā paripakkavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ bahuvedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā appavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ appavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā bahuvedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ savedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā avedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ avedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā savedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ;

    ‘So it seems that exertion cannot change the way deeds are experienced in any of these ways.

  164. 164

    एवंe·vaṃ सन्तेsan·te आयस्मन्तानंā·yas·man·tā·naṃ निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ अफलोa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti अफलंa·pha·laṃ पधानं’।pa·dhā·naṃ

    evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ aphalo upakkamo hoti, aphalaṁ padhānaṁ’.

    This being so, your exertion and striving are fruitless.’

  165. 165

    एवंवादी,e·vaṃ·vā·dī भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    Evaṁvādī, bhikkhave, nigaṇṭhā.

    Such is the doctrine of the Jain ascetics.

  166. 166

    एवंवादीनं,e·vaṃ·vā·dī·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ दसda·sa सहधम्मिकाsa·ha·dham·mi·kā वादानुवादाvā·dā·nu·vā·dā गारय्हंgā·ray·haṃ ठानंṭhā·naṃ आगच्छन्ति।ā·gac·chan·ti

    Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhānaṁ dasa sahadhammikā vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchanti.

    Saying this, the Jain ascetics deserve rebuttal and criticism on ten legitimate grounds.

  167. 167

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā पुब्बेकतहेतुpub·be·ka·ta·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of past deeds,

  168. 168

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā पुब्बेpub·be दुक्कटकम्मकारिनोduk·ka·ṭa·kam·ma·kā·ri·no यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियन्ति।ve·di·yan·ti

    addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pubbe dukkaṭakammakārino yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.

    clearly the Jains have done bad deeds in the past, since they now experience such intense pain.

  169. 169

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā इस्सरनिम्मानहेतुis·sa·ra·nim·mā·na·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of God Almighty’s creation,

  170. 170

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā पापकेनpā·pa·ke·na इस्सरेनis·sa·re·na निम्मिताnim·mi·tā यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियन्ति।ve·di·yan·ti

    addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpakena issarena nimmitā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.

    clearly the Jains were created by a bad God, since they now experience such intense pain.

  171. 171

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā सङ्गतिभावहेतुsaṅ·ga·ti·bhā·va·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of circumstance and nature,

  172. 172

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā पापसङ्गतिकाpā·pa·saṅ·ga·ti·kā यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियन्ति।ve·di·yan·ti

    addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpasaṅgatikā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.

    clearly the Jains arise from bad circumstances, since they now experience such intense pain.

  173. 173

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā अभिजातिहेतुa·bhi·jā·ti·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of the class of rebirth,

  174. 174

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā पापाभिजातिकाpā·pā·bhi·jā·ti·kā यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियन्ति।ve·di·yan·ti

    addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpābhijātikā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.

    clearly the Jains have been reborn in a bad class, since they now experience such intense pain.

  175. 175

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā दिट्ठधम्मूपक्कमहेतुdiṭ·ṭha·dham·mū·pak·ka·ma·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of exertion in this life,

  176. 176

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठाni·gaṇ·ṭhā एवरूपाe·va·rū·pā दिट्ठधम्मूपक्कमाdiṭ·ṭha·dham·mū·pak·ka·mā यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā दुक्खाduk·khā तिब्बाtib·bā कटुकाka·ṭu·kā वेदनाve·da·nā वेदियन्ति।ve·di·yan·ti

    addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā evarūpā diṭṭhadhammūpakkamā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.

    clearly the Jains exert themselves badly in this life, since they now experience such intense pain.

  177. 177

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā पुब्बेकतहेतुpub·be·ka·ta·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा;ni·gaṇ·ṭhā

    Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;

    The Jains deserve criticism whether or not sentient beings experience pleasure and pain because of past deeds,

  178. 178

    नोno चेce सत्ताsat·tā पुब्बेकतहेतुpub·be·ka·ta·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    no ce sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.

    (Pāli only)

  179. 179

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā इस्सरनिम्मानहेतुis·sa·ra·nim·mā·na·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा;ni·gaṇ·ṭhā

    Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;

    or God Almighty’s creation,

  180. 180

    नोno चेce सत्ताsat·tā इस्सरनिम्मानहेतुis·sa·ra·nim·mā·na·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.

    (Pāli only)

  181. 181

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā सङ्गतिभावहेतुsaṅ·ga·ti·bhā·va·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा;ni·gaṇ·ṭhā

    Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;

    or circumstance and nature,

  182. 182

    नोno चेce सत्ताsat·tā सङ्गतिभावहेतुsaṅ·ga·ti·bhā·va·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    no ce sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.

    (Pāli only)

  183. 183

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā अभिजातिहेतुa·bhi·jā·ti·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा;ni·gaṇ·ṭhā

    Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;

    or class of rebirth,

  184. 184

    नोno चेce सत्ताsat·tā अभिजातिहेतुa·bhi·jā·ti·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    no ce sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.

    (Pāli only)

  185. 185

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā दिट्ठधम्मूपक्कमहेतुdiṭ·ṭha·dham·mū·pak·ka·ma·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा;ni·gaṇ·ṭhā

    Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;

    or exertion in this life.

  186. 186

    नोno चेce सत्ताsat·tā दिट्ठधम्मूपक्कमहेतुdiṭ·ṭha·dham·mū·pak·ka·ma·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti गारय्हाgā·ray·hā निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.

    (Pāli only)

  187. 187

    एवंवादी,e·vaṃ·vā·dī भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठा।ni·gaṇ·ṭhā

    Evaṁvādī, bhikkhave, nigaṇṭhā.

    Such is the doctrine of the Jain ascetics.

  188. 188

    एवंवादीनं,e·vaṃ·vā·dī·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve निगण्ठानंni·gaṇ·ṭhā·naṃ इमेi·me दसda·sa सहधम्मिकाsa·ha·dham·mi·kā वादानुवादाvā·dā·nu·vā·dā गारय्हंgā·ray·haṃ ठानंṭhā·naṃ आगच्छन्ति।ā·gac·chan·ti

    Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhānaṁ ime dasa sahadhammikā vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchanti.

    The Jain ascetics who say this deserve rebuttal and criticism on these ten legitimate grounds.

  189. 189

    एवंe·vaṃ खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve अफलोa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti अफलंa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evaṁ kho, bhikkhave, aphalo upakkamo hoti, aphalaṁ padhānaṁ.

    That’s how exertion and striving is fruitless.

  190. 190

    कथञ्च,ka·thañ·ca भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं?pa·dhā·naṃ

    Kathañca, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ?

    And how is exertion and striving fruitful?

  191. 191

    इध,i·dha भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu नna हेवhe·va अनद्धभूतंa·nad·dha·bhū·taṃ अत्तानंat·tā·naṃ दुक्खेनduk·khe·na अद्धभावेति,ad·dha·bhā·ve·ti धम्मिकञ्चdham·mi·kañ·ca सुखंsu·khaṃ नna परिच्चजति,pa·ric·ca·ja·ti तस्मिञ्चtas·miñ·ca सुखेsu·khe अनधिमुच्छितोa·na·dhi·muc·chi·to होति।ho·ti

    Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva anaddhabhūtaṁ attānaṁ dukkhena addhabhāveti, dhammikañca sukhaṁ na pariccajati, tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti.

    It’s when a mendicant does not bring suffering upon themselves; and they don’t forsake legitimate pleasure, but they’re not besotted with that pleasure.

  192. 192

    सोso एवंe·vaṃ पजानाति:pa·jā·nā·ti

    So evaṁ pajānāti:

    They understand:

  193. 193

    ‘इमस्सi·mas·sa खोkho मेme दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa सङ्खारंsaṅ·khā·raṃ पदहतोpa·da·ha·to सङ्खारप्पधानाsaṅ·khā·rap·pa·dhā·nā विरागोvi·rā·go होति,ho·ti इमस्सi·mas·sa पनpa·na मेme दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa अज्झुपेक्खतोaj·jhu·pek·kha·to उपेक्खंu·pek·khaṃ भावयतोbhā·va·ya·to विरागोvi·rā·go होती’ति।ho·tī

    ‘imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hotī’ti.

    ‘When I actively strive I become dispassionate toward this source of suffering. But when I develop equanimity I become dispassionate toward this other source of suffering.’

  194. 194

    सोso यस्सyas·sa हिhi ख्वास्सkhvās·sa दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa सङ्खारंsaṅ·khā·raṃ पदहतोpa·da·ha·to सङ्खारप्पधानाsaṅ·khā·rap·pa·dhā·nā विरागोvi·rā·go होति,ho·ti सङ्खारंsaṅ·khā·raṃ तत्थtat·tha पदहति।pa·da·ha·ti

    So yassa hi khvāssa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, saṅkhāraṁ tattha padahati.

    So they either actively strive or develop equanimity as appropriate.

  195. 195

    यस्सyas·sa पनस्सpa·nas·sa दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa अज्झुपेक्खतोaj·jhu·pek·kha·to उपेक्खंu·pek·khaṃ भावयतोbhā·va·ya·to विरागोvi·rā·go होति,ho·ti उपेक्खंu·pek·khaṃ तत्थtat·tha भावेति।bhā·ve·ti

    Yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti, upekkhaṁ tattha bhāveti.

    (Pāli only)

  196. 196

    तस्सtas·sa तस्सtas·sa दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa सङ्खारंsaṅ·khā·raṃ पदहतोpa·da·ha·to सङ्खारप्पधानाsaṅ·khā·rap·pa·dhā·nā विरागोvi·rā·go होति—ho·ti

    Tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti—

    Through active striving they become dispassionate toward that specific source of suffering,

  197. 197

    एवम्पिस्सe·vam·pis·sa तंtaṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ होति।ho·ti

    evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.

    and so that suffering is worn away.

  198. 198

    तस्सtas·sa तस्सtas·sa दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa अज्झुपेक्खतोaj·jhu·pek·kha·to उपेक्खंu·pek·khaṃ भावयतोbhā·va·ya·to विरागोvi·rā·go होति—ho·ti

    Tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti—

    Through developing equanimity they become dispassionate toward that other source of suffering,

  199. 199

    एवम्पिस्सe·vam·pis·sa तंtaṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ होति।ho·ti

    evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.

    and so that suffering is worn away.

  200. 200

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve पुरिसोpu·ri·so इत्थियाit·thi·yā सारत्तोsā·rat·to पटिबद्धचित्तोpa·ṭi·bad·dha·cit·to तिब्बच्छन्दोtib·bac·chan·do तिब्बापेक्खो।tib·bā·pek·kho

    Seyyathāpi, bhikkhave, puriso itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.

    Suppose a man is in love with a woman, full of intense desire and lust.

  201. 201

    सोso तंtaṃ इत्थिंit·thiṃ पस्सेय्यpas·sey·ya अञ्ञेनañ·ñe·na पुरिसेनpu·ri·se·na सद्धिंsad·dhiṃ सन्तिट्ठन्तिंsan·tiṭ·ṭhan·tiṃ सल्लपन्तिंsal·la·pan·tiṃ सञ्जग्घन्तिंsañ·jag·ghan·tiṃ संहसन्तिं।saṃ·ha·san·tiṃ

    So taṁ itthiṁ passeyya aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ.

    Then he sees her standing together with another man, chatting, giggling, and laughing.

  202. 202

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथ,mañ·ña·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve

    Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

    What do you think, mendicants?

  203. 203

    अपिa·pi नुnu तस्सtas·sa पुरिसस्सpu·ri·sas·sa अमुंa·muṃ इत्थिंit·thiṃ दिस्वाdis·vā अञ्ञेनañ·ñe·na पुरिसेनpu·ri·se·na सद्धिंsad·dhiṃ सन्तिट्ठन्तिंsan·tiṭ·ṭhan·tiṃ सल्लपन्तिंsal·la·pan·tiṃ सञ्जग्घन्तिंsañ·jag·ghan·tiṃ संहसन्तिंsaṃ·ha·san·tiṃ उप्पज्जेय्युंup·paj·jey·yuṃ सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सूपायासा”ति?so·ka·pa·ri·de·va·duk·kha·do·ma·nas·sū·pā·yā·sā

    api nu tassa purisassa amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti?

    Would that give rise to sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress for him?”

  204. 204

    “एवं,e·vaṃ भन्ते”।bhan·te

    “Evaṁ, bhante”.

    “Yes, sir.

  205. 205

    “तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु”?he·tu

    “Taṁ kissa hetu”?

    Why is that?

  206. 206

    “अमुa·mu हि,hi भन्ते,bhan·te पुरिसोpu·ri·so अमुस्साa·mus·sā इत्थियाit·thi·yā सारत्तोsā·rat·to पटिबद्धचित्तोpa·ṭi·bad·dha·cit·to तिब्बच्छन्दोtib·bac·chan·do तिब्बापेक्खो।tib·bā·pek·kho

    “Amu hi, bhante, puriso amussā itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.

    Because that man is in love with that woman, full of intense desire and lust.”

  207. 207

    तस्माtas·mā तंtaṃ इत्थिंit·thiṃ दिस्वाdis·vā अञ्ञेनañ·ñe·na पुरिसेनpu·ri·se·na सद्धिंsad·dhiṃ सन्तिट्ठन्तिंsan·tiṭ·ṭhan·tiṃ सल्लपन्तिंsal·la·pan·tiṃ सञ्जग्घन्तिंsañ·jag·ghan·tiṃ संहसन्तिंsaṃ·ha·san·tiṃ उप्पज्जेय्युंup·paj·jey·yuṃ सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सूपायासा”ति।so·ka·pa·ri·de·va·duk·kha·do·ma·nas·sū·pā·yā·sā

    Tasmā taṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti.

    (Pāli only)

  208. 208

    “अथa·tha खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve तस्सtas·sa पुरिसस्सpu·ri·sas·sa एवमस्स:e·va·mas·sa

    “Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa evamassa:

    “Then that man might think:

  209. 209

    ‘अहंa·haṃ खोkho अमुस्साa·mus·sā इत्थियाit·thi·yā सारत्तोsā·rat·to पटिबद्धचित्तोpa·ṭi·bad·dha·cit·to तिब्बच्छन्दोtib·bac·chan·do तिब्बापेक्खो।tib·bā·pek·kho

    ‘ahaṁ kho amussā itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.

    ‘I’m in love with that woman, full of intense desire and lust.

  210. 210

    तस्सtas·sa मेme अमुंa·muṃ इत्थिंit·thiṃ दिस्वाdis·vā अञ्ञेनañ·ñe·na पुरिसेनpu·ri·se·na सद्धिंsad·dhiṃ सन्तिट्ठन्तिंsan·tiṭ·ṭhan·tiṃ सल्लपन्तिंsal·la·pan·tiṃ सञ्जग्घन्तिंsañ·jag·ghan·tiṃ संहसन्तिंsaṃ·ha·san·tiṃ उप्पज्जन्तिup·paj·jan·ti सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सूपायासा।so·ka·pa·ri·de·va·duk·kha·do·ma·nas·sū·pā·yā·sā

    Tassa me amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā.

    When I saw her standing together with another man, chatting, giggling, and laughing, it gave rise to sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress for me.

  211. 211

    यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ योyo मेme अमुस्साa·mus·sā इत्थियाit·thi·yā छन्दरागोchan·da·rā·go तंtaṃ पजहेय्यन्’ति।pa·ja·hey·yan

    Yannūnāhaṁ yo me amussā itthiyā chandarāgo taṁ pajaheyyan’ti.

    Why don’t I give up that desire and lust for that woman?’

  212. 212

    सोso योyo अमुस्साa·mus·sā इत्थियाit·thi·yā छन्दरागोchan·da·rā·go तंtaṃ पजहेय्य।pa·ja·hey·ya

    So yo amussā itthiyā chandarāgo taṁ pajaheyya.

    So that’s what he did.

  213. 213

    सोso तंtaṃ इत्थिंit·thiṃ पस्सेय्यpas·sey·ya अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na अञ्ञेनañ·ñe·na पुरिसेनpu·ri·se·na सद्धिंsad·dhiṃ सन्तिट्ठन्तिंsan·tiṭ·ṭhan·tiṃ सल्लपन्तिंsal·la·pan·tiṃ सञ्जग्घन्तिंsañ·jag·ghan·tiṃ संहसन्तिं।saṃ·ha·san·tiṃ

    So taṁ itthiṁ passeyya aparena samayena aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ.

    Some time later he sees her again standing together with another man, chatting, giggling, and laughing.

  214. 214

    तंtaṃ किंkiṃ मञ्ञथ,mañ·ña·tha भिक्खवे,bhik·kha·ve

    Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,

    What do you think, mendicants?

  215. 215

    अपिa·pi नुnu तस्सtas·sa पुरिसस्सpu·ri·sas·sa अमुंa·muṃ इत्थिंit·thiṃ दिस्वाdis·vā अञ्ञेनañ·ñe·na पुरिसेनpu·ri·se·na सद्धिंsad·dhiṃ सन्तिट्ठन्तिंsan·tiṭ·ṭhan·tiṃ सल्लपन्तिंsal·la·pan·tiṃ सञ्जग्घन्तिंsañ·jag·ghan·tiṃ संहसन्तिंsaṃ·ha·san·tiṃ उप्पज्जेय्युंup·paj·jey·yuṃ सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सूपायासा”ति?so·ka·pa·ri·de·va·duk·kha·do·ma·nas·sū·pā·yā·sā

    api nu tassa purisassa amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti?

    Would that give rise to sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress for him?”

  216. 216

    “नोno हेतं,he·taṃ भन्ते”।bhan·te

    “No hetaṁ, bhante”.

    “No, sir.

  217. 217

    “तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु”?he·tu

    “Taṁ kissa hetu”?

    Why is that?

  218. 218

    “अमुa·mu हि,hi भन्ते,bhan·te पुरिसोpu·ri·so अमुस्साa·mus·sā इत्थियाit·thi·yā विरागो।vi·rā·go

    “Amu hi, bhante, puriso amussā itthiyā virāgo.

    Because he no longer desires that woman.”

  219. 219

    तस्माtas·mā तंtaṃ इत्थिंit·thiṃ दिस्वाdis·vā अञ्ञेनañ·ñe·na पुरिसेनpu·ri·se·na सद्धिंsad·dhiṃ सन्तिट्ठन्तिंsan·tiṭ·ṭhan·tiṃ सल्लपन्तिंsal·la·pan·tiṃ सञ्जग्घन्तिंsañ·jag·ghan·tiṃ संहसन्तिंsaṃ·ha·san·tiṃ नna उप्पज्जेय्युंup·paj·jey·yuṃ सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सूपायासा”ति।so·ka·pa·ri·de·va·duk·kha·do·ma·nas·sū·pā·yā·sā

    Tasmā taṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti.

    (Pāli only)

  220. 220

    “एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu नna हेवhe·va अनद्धभूतंa·nad·dha·bhū·taṃ अत्तानंat·tā·naṃ दुक्खेनduk·khe·na अद्धभावेति,ad·dha·bhā·ve·ti धम्मिकञ्चdham·mi·kañ·ca सुखंsu·khaṃ नna परिच्चजति,pa·ric·ca·ja·ti तस्मिञ्चtas·miñ·ca सुखेsu·khe अनधिमुच्छितोa·na·dhi·muc·chi·to होति।ho·ti

    “Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu na heva anaddhabhūtaṁ attānaṁ dukkhena addhabhāveti, dhammikañca sukhaṁ na pariccajati, tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti.

    “In the same way, a mendicant does not bring suffering upon themselves; and they don’t forsake legitimate pleasure, but they’re not besotted with that pleasure.

  221. 221

    सोso एवंe·vaṃ पजानाति:pa·jā·nā·ti

    So evaṁ pajānāti:

    They understand:

  222. 222

    ‘इमस्सi·mas·sa खोkho मेme दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa सङ्खारंsaṅ·khā·raṃ पदहतोpa·da·ha·to सङ्खारप्पधानाsaṅ·khā·rap·pa·dhā·nā विरागोvi·rā·go होति,ho·ti इमस्सi·mas·sa पनpa·na मेme दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa अज्झुपेक्खतोaj·jhu·pek·kha·to उपेक्खंu·pek·khaṃ भावयतोbhā·va·ya·to विरागोvi·rā·go होती’ति।ho·tī

    ‘imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hotī’ti.

    ‘When I actively strive I become dispassionate toward this source of suffering. But when I develop equanimity I become dispassionate toward this other source of suffering.’

  223. 223

    सोso यस्सyas·sa हिhi ख्वास्सkhvās·sa दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa सङ्खारंsaṅ·khā·raṃ पदहतोpa·da·ha·to सङ्खारप्पधानाsaṅ·khā·rap·pa·dhā·nā विरागोvi·rā·go होति,ho·ti सङ्खारंsaṅ·khā·raṃ तत्थtat·tha पदहति;pa·da·ha·ti

    So yassa hi khvāssa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, saṅkhāraṁ tattha padahati;

    So they either actively strive or develop equanimity as appropriate.

  224. 224

    यस्सyas·sa पनस्सpa·nas·sa दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa अज्झुपेक्खतोaj·jhu·pek·kha·to उपेक्खंu·pek·khaṃ भावयतोbhā·va·ya·to विरागोvi·rā·go होति,ho·ti उपेक्खंu·pek·khaṃ तत्थtat·tha भावेति।bhā·ve·ti

    yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti, upekkhaṁ tattha bhāveti.

    (Pāli only)

  225. 225

    तस्सtas·sa तस्सtas·sa दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa सङ्खारंsaṅ·khā·raṃ पदहतोpa·da·ha·to सङ्खारप्पधानाsaṅ·khā·rap·pa·dhā·nā विरागोvi·rā·go होति—ho·ti

    Tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti—

    Through active striving they become dispassionate toward that specific source of suffering,

  226. 226

    एवम्पिस्सe·vam·pis·sa तंtaṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ होति।ho·ti

    evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.

    and so that suffering is worn away.

  227. 227

    तस्सtas·sa तस्सtas·sa दुक्खनिदानस्सduk·kha·ni·dā·nas·sa अज्झुपेक्खतोaj·jhu·pek·kha·to उपेक्खंu·pek·khaṃ भावयतोbhā·va·ya·to विरागोvi·rā·go होति—ho·ti

    Tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti—

    Through developing equanimity they become dispassionate toward that other source of suffering,

  228. 228

    एवम्पिस्सe·vam·pis·sa तंtaṃ दुक्खंduk·khaṃ निज्जिण्णंnij·jiṇ·ṇaṃ होति।ho·ti

    evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.

    and so that suffering is worn away.

  229. 229

    एवम्पि,e·vam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That’s how exertion and striving is fruitful.

  230. 230

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

    Furthermore, a mendicant reflects:

  231. 231

    ‘यथासुखंya·thā·su·khaṃ खोkho मेme विहरतोvi·ha·ra·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति;pa·ri·hā·yan·ti

    ‘yathāsukhaṁ kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;

    ‘When I live as I please, unskillful qualities grow and skillful qualities decline.

  232. 232

    दुक्खायduk·khā·ya पनpa·na मेme अत्तानंat·tā·naṃ पदहतोpa·da·ha·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति,pa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ति।a·bhi·vaḍ·ḍhan·ti

    dukkhāya pana me attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.

    But when I strive painfully, unskillful qualities decline and skillful qualities grow.

  233. 233

    यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहेय्यन्’ति।pa·da·hey·yan

    Yannūnāhaṁ dukkhāya attānaṁ padaheyyan’ti.

    Why don’t I strive painfully?’

  234. 234

    सोso दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहति।pa·da·ha·ti

    So dukkhāya attānaṁ padahati.

    So that’s what they do,

  235. 235

    तस्सtas·sa दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहतोpa·da·ha·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्तिpa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ति।a·bhi·vaḍ·ḍhan·ti

    Tassa dukkhāya attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.

    and as they do so unskillful qualities decline and skillful qualities grow.

  236. 236

    सोso नna अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहति।pa·da·ha·ti

    So na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.

    After some time, they no longer strive painfully.

  237. 237

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  238. 238

    यस्सyas·sa हिhi सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अत्थायat·thā·ya दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहेय्यpa·da·hey·ya स्वास्सsvās·sa अत्थोat·tho अभिनिप्फन्नोa·bhi·nip·phan·no होति।ho·ti

    Yassa hi so, bhikkhave, bhikkhu atthāya dukkhāya attānaṁ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti.

    Because they have accomplished the goal for which they strived painfully.

  239. 239

    तस्माtas·mā नna अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहति।pa·da·ha·ti

    Tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.

    (Pāli only)

  240. 240

    सेय्यथापि,sey·ya·thā·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve उसुकारोu·su·kā·ro तेजनंte·ja·naṃ द्वीसुdvī·su अलातेसुa·lā·te·su आतापेतिā·tā·pe·ti परितापेतिpa·ri·tā·pe·ti उजुंu·juṃ करोतिka·ro·ti कम्मनियं।kam·ma·ni·yaṃ

    Seyyathāpi, bhikkhave, usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.

    Suppose a fletcher was heating an arrow shaft between two firebrands, making it straight and fit for use.

  241. 241

    यतोya·to खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve उसुकारस्सu·su·kā·ras·sa तेजनंte·ja·naṃ द्वीसुdvī·su अलातेसुa·lā·te·su आतापितंā·tā·pi·taṃ होतिho·ti परितापितंpa·ri·tā·pi·taṃ उजुंu·juṃ कतंka·taṃ कम्मनियं,kam·ma·ni·yaṃ नna सोso तंtaṃ अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na उसुकारोu·su·kā·ro तेजनंte·ja·naṃ द्वीसुdvī·su अलातेसुa·lā·te·su आतापेतिā·tā·pe·ti परितापेतिpa·ri·tā·pe·ti उजुंu·juṃ करोतिka·ro·ti कम्मनियं।kam·ma·ni·yaṃ

    Yato kho, bhikkhave, usukārassa tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpitaṁ hoti paritāpitaṁ ujuṁ kataṁ kammaniyaṁ, na so taṁ aparena samayena usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.

    After it’s been made straight and fit for use, they’d no longer heat it to make it straight and fit for use.

  242. 242

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  243. 243

    यस्सyas·sa हिhi सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve अत्थायat·thā·ya उसुकारोu·su·kā·ro तेजनंte·ja·naṃ द्वीसुdvī·su अलातेसुa·lā·te·su आतापेय्यā·tā·pey·ya परितापेय्यpa·ri·tā·pey·ya उजुंu·juṃ करेय्यka·rey·ya कम्मनियंkam·ma·ni·yaṃ स्वास्सsvās·sa अत्थोat·tho अभिनिप्फन्नोa·bhi·nip·phan·no होति।ho·ti

    Yassa hi so, bhikkhave, atthāya usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeyya paritāpeyya ujuṁ kareyya kammaniyaṁ svāssa attho abhinipphanno hoti.

    Because they have accomplished the goal for which they heated it.

  244. 244

    तस्माtas·mā नna अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na उसुकारोu·su·kā·ro तेजनंte·ja·naṃ द्वीसुdvī·su अलातेसुa·lā·te·su आतापेतिā·tā·pe·ti परितापेतिpa·ri·tā·pe·ti उजुंu·juṃ करोतिka·ro·ti कम्मनियं।kam·ma·ni·yaṃ

    Tasmā na aparena samayena usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.

    (Pāli only)

  245. 245

    एवमेवe·va·me·va खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:

    In the same way, a mendicant reflects:

  246. 246

    ‘यथासुखंya·thā·su·khaṃ खोkho मेme विहरतोvi·ha·ra·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ति,a·bhi·vaḍ·ḍhan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति;pa·ri·hā·yan·ti

    ‘yathāsukhaṁ kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;

    ‘When I live as I please, unskillful qualities grow and skillful qualities decline.

  247. 247

    दुक्खायduk·khā·ya पनpa·na मेme अत्तानंat·tā·naṃ पदहतोpa·da·ha·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति,pa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ति।a·bhi·vaḍ·ḍhan·ti

    dukkhāya pana me attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.

    But when I strive painfully, unskillful qualities decline and skillful qualities grow.

  248. 248

    यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहेय्यन्’ति।pa·da·hey·yan

    Yannūnāhaṁ dukkhāya attānaṁ padaheyyan’ti.

    Why don’t I strive painfully?’ …

  249. 249

    सोso दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहति।pa·da·ha·ti

    So dukkhāya attānaṁ padahati.

    (Pāli only)

  250. 250

    तस्सtas·sa दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहतोpa·da·ha·to अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā परिहायन्ति,pa·ri·hā·yan·ti कुसलाku·sa·lā धम्माdham·mā अभिवड्ढन्ति।a·bhi·vaḍ·ḍhan·ti

    Tassa dukkhāya attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.

    (Pāli only)

  251. 251

    सोso नna अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहति।pa·da·ha·ti

    So na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.

    (Pāli only)

  252. 252

    तंtaṃ किस्सkis·sa हेतु?he·tu

    Taṁ kissa hetu?

    (Pāli only)

  253. 253

    यस्सyas·sa हिhi सो,so भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu अत्थायat·thā·ya दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहेय्यpa·da·hey·ya स्वास्सsvās·sa अत्थोat·tho अभिनिप्फन्नोa·bhi·nip·phan·no होति।ho·ti

    Yassa hi so, bhikkhave, bhikkhu atthāya dukkhāya attānaṁ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti.

    (Pāli only)

  254. 254

    तस्माtas·mā नna अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na दुक्खायduk·khā·ya अत्तानंat·tā·naṃ पदहति।pa·da·ha·ti

    Tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.

    After some time, they no longer strive painfully.

  255. 255

    एवम्पि,e·vam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That too is how exertion and striving is fruitful.

  256. 256

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve इधi·dha तथागतोta·thā·ga·to लोकेlo·ke उप्पज्जतिup·paj·ja·ti अरहंa·ra·haṃ सम्मासम्बुद्धोsam·mā·sam·bud·dho विज्जाचरणसम्पन्नोvij·jā·ca·ra·ṇa·sam·pan·no सुगतोsu·ga·to लोकविदूlo·ka·vi·dū अनुत्तरोa·nut·ta·ro पुरिसदम्मसारथिpu·ri·sa·dam·ma·sā·ra·thi सत्थाsat·thā देवमनुस्सानंde·va·ma·nus·sā·naṃ बुद्धोbud·dho भगवा।bha·ga·vā

    Puna caparaṁ, bhikkhave, idha tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.

    Furthermore, a Realized One arises in the world, perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.

  257. 257

    सोso इमंi·maṃ लोकंlo·kaṃ सदेवकंsa·de·va·kaṃ समारकंsa·mā·ra·kaṃ सब्रह्मकंsab·rah·ma·kaṃ सस्समणब्राह्मणिंsas·sa·ma·ṇab·rāh·ma·ṇiṃ पजंpa·jaṃ सदेवमनुस्संsa·de·va·ma·nus·saṃ सयंsa·yaṃ अभिञ्ञाa·bhiñ·ñā सच्छिकत्वाsac·chi·kat·vā पवेदेति।pa·ve·de·ti

    So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.

    He has realized with his own insight this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—and he makes it known to others.

  258. 258

    सोso धम्मंdham·maṃ देसेतिde·se·ti आदिकल्याणंā·di·kal·yā·ṇaṃ मज्झेकल्याणंmaj·jhe·kal·yā·ṇaṃ परियोसानकल्याणंpa·ri·yo·sā·na·kal·yā·ṇaṃ सात्थंsāt·thaṃ सब्यञ्जनं,sab·yañ·ja·naṃ केवलपरिपुण्णंke·va·la·pa·ri·puṇ·ṇaṃ परिसुद्धंpa·ri·sud·dhaṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ पकासेति।pa·kā·se·ti

    So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.

    He teaches Dhamma that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased. And he reveals a spiritual practice that’s entirely full and pure.

  259. 259

    तंtaṃ धम्मंdham·maṃ सुणातिsu·ṇā·ti गहपतिga·ha·pa·ti वाvā गहपतिपुत्तोga·ha·pa·ti·put·to वाvā अञ्ञतरस्मिंañ·ña·ta·ras·miṃ वाvā कुलेku·le पच्चाजातो।pac·cā·jā·to

    Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.

    A householder hears that teaching, or a householder’s child, or someone reborn in a good family.

  260. 260

    सोso तंtaṃ धम्मंdham·maṃ सुत्वाsut·vā तथागतेta·thā·ga·te सद्धंsad·dhaṃ पटिलभति।pa·ṭi·la·bha·ti

    So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.

    They gain faith in the Realized One,

  261. 261

    सोso तेनte·na सद्धापटिलाभेनsad·dhā·pa·ṭi·lā·bhe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to इतिi·ti पटिसञ्चिक्खति:pa·ṭi·sañ·cik·kha·ti

    So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:

    and reflect:

  262. 262

    ‘सम्बाधोsam·bā·dho घरावासोgha·rā·vā·so रजापथो,ra·jā·pa·tho अब्भोकासोab·bho·kā·so पब्बज्जा।pab·baj·jā

    ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.

    ‘Life at home is cramped and dirty, life gone forth is wide open.

  263. 263

    नयिदंna·yi·daṃ सुकरंsu·ka·raṃ अगारंa·gā·raṃ अज्झावसताaj·jhā·va·sa·tā एकन्तपरिपुण्णंe·kan·ta·pa·ri·puṇ·ṇaṃ एकन्तपरिसुद्धंe·kan·ta·pa·ri·sud·dhaṃ सङ्खलिखितंsaṅ·kha·li·khi·taṃ ब्रह्मचरियंbrah·ma·ca·ri·yaṃ चरितुं।ca·ri·tuṃ

    Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.

    It’s not easy for someone living at home to lead the spiritual life utterly full and pure, like a polished shell.

  264. 264

    यन्नूनाहंyan·nū·nā·haṃ केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजेय्यन्’ति।pab·ba·jey·yan

    Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.

    Why don’t I shave off my hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness?’

  265. 265

    सोso अपरेनa·pa·re·na समयेनsa·ma·ye·na अप्पंap·paṃ वाvā भोगक्खन्धंbho·gak·khan·dhaṃ पहायpa·hā·ya महन्तंma·han·taṃ वाvā भोगक्खन्धंbho·gak·khan·dhaṃ पहाय,pa·hā·ya अप्पंap·paṃ वाvā ञातिपरिवट्टंñā·ti·pa·ri·vaṭ·ṭaṃ पहायpa·hā·ya महन्तंma·han·taṃ वाvā ञातिपरिवट्टंñā·ti·pa·ri·vaṭ·ṭaṃ पहायpa·hā·ya केसमस्सुंke·sa·mas·suṃ ओहारेत्वाo·hā·ret·vā कासायानिkā·sā·yā·ni वत्थानिvat·thā·ni अच्छादेत्वाac·chā·det·vā अगारस्माa·gā·ras·mā अनगारियंa·na·gā·ri·yaṃ पब्बजति।pab·ba·ja·ti

    So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.

    After some time they give up a large or small fortune, and a large or small family circle. They shave off hair and beard, dress in ocher robes, and go forth from the lay life to homelessness.

  266. 266

    सोso एवंe·vaṃ पब्बजितोpab·ba·ji·to समानोsa·mā·no भिक्खूनंbhik·khū·naṃ सिक्खासाजीवसमापन्नोsik·khā·sā·jī·va·sa·mā·pan·no पाणातिपातंpā·ṇā·ti·pā·taṃ पहायpa·hā·ya पाणातिपाताpā·ṇā·ti·pā·tā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti निहितदण्डोni·hi·ta·daṇ·ḍo निहितसत्थो,ni·hi·ta·sat·tho लज्जीlaj·jī दयापन्नोda·yā·pan·no सब्बपाणभूतहितानुकम्पीsab·ba·pā·ṇa·bhū·ta·hi·tā·nu·kam·pī विहरति।vi·ha·ra·ti

    So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.

    Once they’ve gone forth, they take up the training and livelihood of the mendicants. They give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. They’re scrupulous and kind, living full of sympathy for all living beings.

  267. 267

    अदिन्नादानंa·din·nā·dā·naṃ पहायpa·hā·ya अदिन्नादानाa·din·nā·dā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti दिन्नादायीdin·nā·dā·yī दिन्नपाटिकङ्खी,din·na·pā·ṭi·kaṅ·khī अथेनेनa·the·ne·na सुचिभूतेनsu·ci·bhū·te·na अत्तनाat·ta·nā विहरति।vi·ha·ra·ti

    Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati.

    They give up stealing. They take only what’s given, and expect only what’s given. They keep themselves clean by not thieving.

  268. 268

    अब्रह्मचरियंab·rah·ma·ca·ri·yaṃ पहायpa·hā·ya ब्रह्मचारीbrah·ma·cā·rī होतिho·ti आराचारीā·rā·cā·rī विरतोvi·ra·to मेथुनाme·thu·nā गामधम्मा।gā·ma·dham·mā

    Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.

    They give up unchastity. They are chaste, set apart, refraining from the vulgar act of sex.

  269. 269

    मुसावादंmu·sā·vā·daṃ पहायpa·hā·ya मुसावादाmu·sā·vā·dā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti सच्चवादीsac·ca·vā·dī सच्चसन्धोsac·ca·san·dho थेतोthe·to पच्चयिकोpac·ca·yi·ko अविसंवादकोa·vi·saṃ·vā·da·ko लोकस्स।lo·kas·sa

    Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.

    They give up lying. They speak the truth and stick to the truth. They’re honest and dependable, and don’t trick the world with their words.

  270. 270

    पिसुणंpi·su·ṇaṃ वाचंvā·caṃ पहायpa·hā·ya पिसुणायpi·su·ṇā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति;ho·ti इतोi·to सुत्वाsut·vā नna अमुत्रa·mut·ra अक्खाताak·khā·tā इमेसंi·me·saṃ भेदाय,bhe·dā·ya अमुत्रa·mut·ra वाvā सुत्वाsut·vā नna इमेसंi·me·saṃ अक्खाताak·khā·tā अमूसंa·mū·saṃ भेदाय—इतिbhe·dā·ya भिन्नानंbhin·nā·naṃ वाvā सन्धाताsan·dhā·tā सहितानंsa·hi·tā·naṃ वाvā अनुप्पदाताa·nup·pa·dā·tā समग्गारामोsa·mag·gā·rā·mo समग्गरतोsa·mag·ga·ra·to समग्गनन्दीsa·mag·ga·nan·dī समग्गकरणिंsa·mag·ga·ka·ra·ṇiṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā होति।ho·ti

    Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti; ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya—iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.

    They give up backbiting. They don’t repeat in one place what they heard in another so as to divide people against each other. Instead, they reconcile those who are divided and support those who are united, delighting in harmony, loving harmony, speaking words that promote harmony.

  271. 271

    फरुसंpha·ru·saṃ वाचंvā·caṃ पहायpa·hā·ya फरुसायpha·ru·sā·ya वाचायvā·cā·ya पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति;ho·ti याyā साsā वाचाvā·cā नेलाne·lā कण्णसुखाkaṇ·ṇa·su·khā पेमनीयाpe·ma·nī·yā हदयङ्गमाha·da·yaṅ·ga·mā पोरीpo·rī बहुजनकन्ताba·hu·ja·na·kan·tā बहुजनमनापाba·hu·ja·na·ma·nā·pā तथारूपिंta·thā·rū·piṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā होति।ho·ti

    Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.

    They give up harsh speech. They speak in a way that’s mellow, pleasing to the ear, endearing, going to the heart, polite, and likable and agreeable to the people.

  272. 272

    सम्फप्पलापंsam·phap·pa·lā·paṃ पहायpa·hā·ya सम्फप्पलापाsam·phap·pa·lā·pā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होतिho·ti कालवादीkā·la·vā·dī भूतवादीbhū·ta·vā·dī अत्थवादीat·tha·vā·dī धम्मवादीdham·ma·vā·dī विनयवादी,vi·na·ya·vā·dī निधानवतिंni·dhā·na·va·tiṃ वाचंvā·caṃ भासिताbhā·si·tā कालेनkā·le·na सापदेसंsā·pa·de·saṃ परियन्तवतिंpa·ri·yan·ta·va·tiṃ अत्थसंहितं।at·tha·saṃ·hi·taṃ

    Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.

    They give up talking nonsense. Their words are timely, true, and meaningful, in line with the teaching and training. They say things at the right time which are valuable, reasonable, succinct, and beneficial.

  273. 273

    सोso बीजगामभूतगामसमारम्भाbī·ja·gā·ma·bhū·ta·gā·ma·sa·mā·ram·bhā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti.

    They refrain from injuring plants and seeds.

  274. 274

    एकभत्तिकोe·ka·bhat·ti·ko होतिho·ti रत्तूपरतोrat·tū·pa·ra·to विरतोvi·ra·to विकालभोजना।vi·kā·la·bho·ja·nā

    Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā.

    They eat in one part of the day, abstaining from eating at night and food at the wrong time.

  275. 275

    नच्चगीतवादितविसूकदस्सनाnac·ca·gī·ta·vā·di·ta·vi·sū·ka·das·sa·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti.

    They refrain from seeing shows of dancing, singing, and music.

  276. 276

    मालागन्धविलेपनधारणमण्डनविभूसनट्ठानाmā·lā·gan·dha·vi·le·pa·na·dhā·ra·ṇa·maṇ·ḍa·na·vi·bhū·sa·naṭ·ṭhā·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti.

    They refrain from attiring and adorning themselves with garlands, fragrance, and makeup.

  277. 277

    उच्चासयनमहासयनाuc·cā·sa·ya·na·ma·hā·sa·ya·nā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti.

    They refrain from high and luxurious beds.

  278. 278

    जातरूपरजतपटिग्गहणाjā·ta·rū·pa·ra·ja·ta·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    They refrain from receiving gold and currency,

  279. 279

    आमकधञ्ञपटिग्गहणाā·ma·ka·dhañ·ña·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    raw grains,

  280. 280

    आमकमंसपटिग्गहणाā·ma·ka·maṃ·sa·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    raw meat,

  281. 281

    इत्थिकुमारिकपटिग्गहणाit·thi·ku·mā·ri·ka·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    women and girls,

  282. 282

    दासिदासपटिग्गहणाdā·si·dā·sa·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    male and female bondservants,

  283. 283

    अजेळकपटिग्गहणाa·je·ḷa·ka·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    goats and sheep,

  284. 284

    कुक्कुटसूकरपटिग्गहणाkuk·ku·ṭa·sū·ka·ra·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    chickens and pigs,

  285. 285

    हत्थिगवस्सवळवपटिग्गहणाhat·thi·ga·vas·sa·va·ḷa·va·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    elephants, cows, horses, and mares,

  286. 286

    खेत्तवत्थुपटिग्गहणाkhet·ta·vat·thu·pa·ṭig·ga·ha·ṇā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.

    and fields and land.

  287. 287

    दूतेय्यपहिणगमनानुयोगाdū·tey·ya·pa·hi·ṇa·ga·ma·nā·nu·yo·gā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti.

    They refrain from running errands and messages;

  288. 288

    कयविक्कयाka·ya·vik·ka·yā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Kayavikkayā paṭivirato hoti.

    buying and selling;

  289. 289

    तुलाकूटकंसकूटमानकूटाtu·lā·kū·ṭa·kaṃ·sa·kū·ṭa·mā·na·kū·ṭā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti.

    falsifying weights, metals, or measures;

  290. 290

    उक्कोटनवञ्चननिकतिसाचियोगाuk·ko·ṭa·na·vañ·ca·na·ni·ka·ti·sā·ci·yo·gā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti.

    bribery, fraud, cheating, and duplicity;

  291. 291

    छेदनवधबन्धनविपरामोसआलोपसहसाकाराche·da·na·va·dha·ban·dha·na·vi·pa·rā·mo·sa·ā·lo·pa·sa·ha·sā·kā·rā पटिविरतोpa·ṭi·vi·ra·to होति।ho·ti

    Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.

    mutilation, murder, abduction, banditry, plunder, and violence.

  292. 292

    सोso सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti कायपरिहारिकेनkā·ya·pa·ri·hā·ri·ke·na चीवरेन,cī·va·re·na कुच्छिपरिहारिकेनkuc·chi·pa·ri·hā·ri·ke·na पिण्डपातेन।piṇ·ḍa·pā·te·na सोso येनye·na येनेवye·ne·va पक्कमतिpak·ka·ma·ti समादायेवsa·mā·dā·ye·va पक्कमति।pak·ka·ma·ti

    So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.

    They’re content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things.

  293. 293

    सेय्यथापिsey·ya·thā·pi नामnā·ma पक्खीpak·khī सकुणोsa·ku·ṇo येनye·na येनेवye·ne·va डेतिḍe·ti सपत्तभारोवsa·pat·ta·bhā·ro·va डेति;ḍe·ti

    Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti;

    They’re like a bird: wherever it flies, wings are its only burden.

  294. 294

    एवमेवe·va·me·va भिक्खुbhik·khu सन्तुट्ठोsan·tuṭ·ṭho होतिho·ti कायपरिहारिकेनkā·ya·pa·ri·hā·ri·ke·na चीवरेन,cī·va·re·na कुच्छिपरिहारिकेनkuc·chi·pa·ri·hā·ri·ke·na पिण्डपातेन;piṇ·ḍa·pā·te·na सोso येनye·na येनेवye·ne·va पक्कमतिpak·ka·ma·ti समादायेवsa·mā·dā·ye·va पक्कमति।pak·ka·ma·ti

    evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena; so yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.

    In the same way, a mendicant is content with robes to look after the body and almsfood to look after the belly. Wherever they go, they set out taking only these things.

  295. 295

    सोso इमिनाi·mi·nā अरियेनa·ri·ye·na सीलक्खन्धेनsī·lak·khan·dhe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अज्झत्तंaj·jhat·taṃ अनवज्जसुखंa·na·vaj·ja·su·khaṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.

    When they have this spectrum of noble ethics, they experience a blameless happiness inside themselves.

  296. 296

    सोso चक्खुनाcak·khu·nā रूपंrū·paṃ दिस्वाdis·vā नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

    When they see a sight with their eyes, they don’t get caught up in the features and details.

  297. 297

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ चक्खुन्द्रियंcak·khun·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युंan·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti चक्खुन्द्रियं,cak·khun·dri·yaṃ चक्खुन्द्रियेcak·khun·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.

    If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint.

  298. 298

    सोतेनso·te·na सद्दंsad·daṃ सुत्वाsut·vā …पे…pe

    Sotena saddaṁ sutvā …pe…

    When they hear a sound with their ears …

  299. 299

    घानेनghā·ne·na गन्धंgan·dhaṃ घायित्वाghā·yit·vā …पे…pe

    ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…

    When they smell an odor with their nose …

  300. 300

    जिव्हायjiv·hā·ya रसंra·saṃ सायित्वाsā·yit·vā …पे…pe

    jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

    When they taste a flavor with their tongue …

  301. 301

    कायेनkā·ye·na फोट्ठब्बंphoṭ·ṭhab·baṃ फुसित्वाphu·sit·vā …पे…pe

    kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…

    When they feel a touch with their body …

  302. 302

    मनसाma·na·sā धम्मंdham·maṃ विञ्ञायviñ·ñā·ya नna निमित्तग्गाहीni·mit·tag·gā·hī होतिho·ti नानुब्यञ्जनग्गाही।nā·nub·yañ·ja·nag·gā·hī

    manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.

    When they know an idea with their mind, they don’t get caught up in the features and details.

  303. 303

    यत्वाधिकरणमेनंyat·vā·dhi·ka·ra·ṇa·me·naṃ मनिन्द्रियंma·nin·dri·yaṃ असंवुतंa·saṃ·vu·taṃ विहरन्तंvi·ha·ran·taṃ अभिज्झादोमनस्साa·bhij·jhā·do·ma·nas·sā पापकाpā·pa·kā अकुसलाa·ku·sa·lā धम्माdham·mā अन्वास्सवेय्युंan·vās·sa·vey·yuṃ तस्सtas·sa संवरायsaṃ·va·rā·ya पटिपज्जति,pa·ṭi·paj·ja·ti रक्खतिrak·kha·ti मनिन्द्रियं,ma·nin·dri·yaṃ मनिन्द्रियेma·nin·dri·ye संवरंsaṃ·va·raṃ आपज्जति।ā·paj·ja·ti

    Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.

    If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint.

  304. 304

    सोso इमिनाi·mi·nā अरियेनa·ri·ye·na इन्द्रियसंवरेनin·dri·ya·saṃ·va·re·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to अज्झत्तंaj·jhat·taṃ अब्यासेकसुखंab·yā·se·ka·su·khaṃ पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti

    So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.

    When they have this noble sense restraint, they experience an unsullied bliss inside themselves.

  305. 305

    सोso अभिक्कन्तेa·bhik·kan·te पटिक्कन्तेpa·ṭik·kan·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti आलोकितेā·lo·ki·te विलोकितेvi·lo·ki·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti समिञ्जितेsa·miñ·ji·te पसारितेpa·sā·ri·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti सङ्घाटिपत्तचीवरधारणेsaṅ·ghā·ṭi·pat·ta·cī·va·ra·dhā·ra·ṇe सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti असितेa·si·te पीतेpī·te खायितेkhā·yi·te सायितेsā·yi·te सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti उच्चारपस्सावकम्मेuc·cā·ra·pas·sā·va·kam·me सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति,ho·ti गतेga·te ठितेṭhi·te निसिन्नेni·sin·ne सुत्तेsut·te जागरितेjā·ga·ri·te भासितेbhā·si·te तुण्हीभावेtuṇ·hī·bhā·ve सम्पजानकारीsam·pa·jā·na·kā·rī होति।ho·ti

    So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.

    They act with situational awareness when going out and coming back; when looking ahead and aside; when bending and extending the limbs; when bearing the outer robe, bowl and robes; when eating, drinking, chewing, and tasting; when urinating and defecating; when walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and keeping silent.

  306. 306

    सोso इमिनाi·mi·nā चca अरियेनa·ri·ye·na सीलक्खन्धेनsī·lak·khan·dhe·na समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to इमायi·mā·ya चca अरियायa·ri·yā·ya सन्तुट्ठियाsan·tuṭ·ṭhi·yā समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to इमिनाi·mi·nā चca अरियेनa·ri·ye·na इन्द्रियसंवरेनin·dri·ya·saṃ·va·re·na समन्नागतो,sa·man·nā·ga·to इमिनाi·mi·nā चca अरियेनa·ri·ye·na सतिसम्पजञ्ञेनsa·ti·sam·pa·jañ·ñe·na समन्नागतोsa·man·nā·ga·to

    So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato

    When they have this spectrum of noble ethics, this noble contentment, this noble sense restraint, and this noble mindfulness and situational awareness,

  307. 307

    विवित्तंvi·vit·taṃ सेनासनंse·nā·sa·naṃ भजतिbha·ja·ti अरञ्ञंa·rañ·ñaṃ रुक्खमूलंruk·kha·mū·laṃ पब्बतंpab·ba·taṃ कन्दरंkan·da·raṃ गिरिगुहंgi·ri·gu·haṃ सुसानंsu·sā·naṃ वनपत्थंva·na·pat·thaṃ अब्भोकासंab·bho·kā·saṃ पलालपुञ्जं।pa·lā·la·puñ·jaṃ

    vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.

    they frequent a secluded lodging—a wilderness, the root of a tree, a hill, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest, the open air, a heap of straw.

  308. 308

    सोso पच्छाभत्तंpac·chā·bhat·taṃ पिण्डपातपटिक्कन्तोpiṇ·ḍa·pā·ta·pa·ṭik·kan·to निसीदतिni·sī·da·ti पल्लङ्कंpal·laṅ·kaṃ आभुजित्वा,ā·bhu·jit·vā उजुंu·juṃ कायंkā·yaṃ पणिधाय,pa·ṇi·dhā·ya परिमुखंpa·ri·mu·khaṃ सतिंsa·tiṃ उपट्ठपेत्वा।u·paṭ·ṭha·pet·vā

    So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā, ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.

    After the meal, they return from almsround, sit down cross-legged, set their body straight, and bring mindfulness to the present.

  309. 309

    सोso अभिज्झंa·bhij·jhaṃ लोकेlo·ke पहायpa·hā·ya विगताभिज्झेनvi·ga·tā·bhij·jhe·na चेतसाce·ta·sā विहरति,vi·ha·ra·ti अभिज्झायa·bhij·jhā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.

    Giving up covetousness for the world, they meditate with a heart rid of covetousness, cleansing the mind of covetousness.

  310. 310

    ब्यापादपदोसंbyā·pā·da·pa·do·saṃ पहायpa·hā·ya अब्यापन्नचित्तोab·yā·pan·na·cit·to विहरतिvi·ha·ra·ti सब्बपाणभूतहितानुकम्पी,sab·ba·pā·ṇa·bhū·ta·hi·tā·nu·kam·pī ब्यापादपदोसाbyā·pā·da·pa·do·sā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti.

    Giving up ill will and malevolence, they meditate with a mind rid of ill will, full of sympathy for all living beings, cleansing the mind of ill will.

  311. 311

    थिनमिद्धंthi·na·mid·dhaṃ पहायpa·hā·ya विगतथिनमिद्धोvi·ga·ta·thi·na·mid·dho विहरतिvi·ha·ra·ti आलोकसञ्ञीā·lo·ka·sañ·ñī सतोsa·to सम्पजानो,sam·pa·jā·no थिनमिद्धाthi·na·mid·dhā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.

    Giving up dullness and drowsiness, they meditate with a mind rid of dullness and drowsiness, perceiving light, mindful and aware, cleansing the mind of dullness and drowsiness.

  312. 312

    उद्धच्चकुक्कुच्चंud·dhac·ca·kuk·kuc·caṃ पहायpa·hā·ya अनुद्धतोa·nud·dha·to विहरतिvi·ha·ra·ti अज्झत्तंaj·jhat·taṃ वूपसन्तचित्तो,vū·pa·san·ta·cit·to उद्धच्चकुक्कुच्चाud·dhac·ca·kuk·kuc·cā चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.

    Giving up restlessness and remorse, they meditate without restlessness, their mind settled internally, cleansing the mind of restlessness and remorse.

  313. 313

    विचिकिच्छंvi·ci·kic·chaṃ पहायpa·hā·ya तिण्णविचिकिच्छोtiṇ·ṇa·vi·ci·kic·cho विहरतिvi·ha·ra·ti अकथङ्कथीa·ka·thaṅ·ka·thī कुसलेसुku·sa·le·su धम्मेसु,dham·me·su विचिकिच्छायvi·ci·kic·chā·ya चित्तंcit·taṃ परिसोधेति।pa·ri·so·dhe·ti

    Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.

    Giving up doubt, they meditate having gone beyond doubt, not undecided about skillful qualities, cleansing the mind of doubt.

  314. 314

    सोso इमेi·me पञ्चpañ·ca नीवरणेnī·va·ra·ṇe पहायpa·hā·ya चेतसोce·ta·so उपक्किलेसेu·pak·ki·le·se पञ्ञायpañ·ñā·ya दुब्बलीकरणेdub·ba·lī·ka·ra·ṇe

    So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe

    They give up these five hindrances, corruptions of the heart that weaken wisdom.

  315. 315

    विविच्चेवvi·vic·ce·va कामेहिkā·me·hi विविच्चvi·vic·ca अकुसलेहिa·ku·sa·le·hi धम्मेहिdham·me·hi सवितक्कंsa·vi·tak·kaṃ सविचारंsa·vi·cā·raṃ विवेकजंvi·ve·ka·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ पठमंpa·ṭha·maṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    Then, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, they enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.

  316. 316

    एवम्पि,e·vam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That too is how exertion and striving is fruitful.

  317. 317

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu वितक्कविचारानंvi·tak·ka·vi·cā·rā·naṃ वूपसमाvū·pa·sa·mā अज्झत्तंaj·jhat·taṃ सम्पसादनंsam·pa·sā·da·naṃ चेतसोce·ta·so एकोदिभावंe·ko·di·bhā·vaṃ अवितक्कंa·vi·tak·kaṃ अविचारंa·vi·cā·raṃ समाधिजंsa·mā·dhi·jaṃ पीतिसुखंpī·ti·su·khaṃ दुतियंdu·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    Furthermore, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.

  318. 318

    एवम्पि,e·vam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That too is how exertion and striving is fruitful.

  319. 319

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu पीतियाpī·ti·yā चca विरागाvi·rā·gā उपेक्खकोu·pek·kha·ko चca विहरतिvi·ha·ra·ti सतोsa·to चca सम्पजानो,sam·pa·jā·no सुखञ्चsu·khañ·ca कायेनkā·ye·na पटिसंवेदेति।pa·ṭi·saṃ·ve·de·ti यंyaṃ तंtaṃ अरियाa·ri·yā आचिक्खन्ति:ā·cik·khan·ti ‘उपेक्खकोu·pek·kha·ko सतिमाsa·ti·mā सुखविहारी’तिsu·kha·vi·hā·rī ततियंta·ti·yaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti. Yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    Furthermore, with the fading away of rapture, a mendicant enters and remains in the third absorption, where they meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, one meditates in bliss.’

  320. 320

    एवम्पि,e·vam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That too is how exertion and striving is fruitful.

  321. 321

    पुनpu·na चपरं,ca·pa·raṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve भिक्खुbhik·khu सुखस्सsu·khas·sa चca पहानाpa·hā·nā दुक्खस्सduk·khas·sa चca पहाना,pa·hā·nā पुब्बेवpub·be·va सोमनस्सदोमनस्सानंso·ma·nas·sa·do·ma·nas·sā·naṃ अत्थङ्गमा,at·thaṅ·ga·mā अदुक्खमसुखंa·duk·kha·ma·su·khaṃ उपेक्खासतिपारिसुद्धिंu·pek·khā·sa·ti·pā·ri·sud·dhiṃ चतुत्थंca·tut·thaṃ झानंjhā·naṃ उपसम्पज्जu·pa·sam·paj·ja विहरति।vi·ha·ra·ti

    Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

    Furthermore, with the giving up of pleasure and pain and the disappearance of former happiness and sadness, they enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.

  322. 322

    एवम्पि,e·vam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That too is how exertion and striving is fruitful.

  323. 323

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te पुब्बेनिवासानुस्सतिञाणायpub·be·ni·vā·sā·nus·sa·ti·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward recollection of past lives.

  324. 324

    सोso अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति,a·nus·sa·ra·ti सेय्यथिदं—एकम्पिsey·ya·thi·daṃ जातिंjā·tiṃ द्वेपिdve·pi जातियोjā·ti·yo तिस्सोपिtis·so·pi जातियोjā·ti·yo चतस्सोपिca·tas·so·pi जातियोjā·ti·yo पञ्चपिpañ·ca·pi जातियोjā·ti·yo दसपिda·sa·pi जातियोjā·ti·yo वीसम्पिvī·sam·pi जातियोjā·ti·yo तिंसम्पिtiṃ·sam·pi जातियोjā·ti·yo चत्तालीसम्पिcat·tā·lī·sam·pi जातियोjā·ti·yo पञ्ञासम्पिpañ·ñā·sam·pi जातियोjā·ti·yo जातिसतम्पिjā·ti·sa·tam·pi जातिसहस्सम्पिjā·ti·sa·has·sam·pi जातिसतसहस्सम्पिjā·ti·sa·ta·sa·has·sam·pi अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टकप्पेsaṃ·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi विवट्टकप्पेvi·vaṭ·ṭa·kap·pe अनेकेपिa·ne·ke·pi संवट्टविवट्टकप्पे:saṃ·vaṭ·ṭa·vi·vaṭ·ṭa·kap·pe ‘अमुत्रासिंa·mut·rā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to अमुत्रa·mut·ra उदपादिं;u·da·pā·diṃ तत्रापासिंtat·rā·pā·siṃ एवंनामोe·vaṃ·nā·mo एवङ्गोत्तोe·vaṅ·got·to एवंवण्णोe·vaṃ·vaṇ·ṇo एवमाहारोe·va·mā·hā·ro एवंसुखदुक्खप्पटिसंवेदीe·vaṃ·su·kha·duk·khap·pa·ṭi·saṃ·ve·dī एवमायुपरियन्तो,e·va·mā·yu·pa·ri·yan·to सोso ततोta·to चुतोcu·to इधूपपन्नो’ति।i·dhū·pa·pan·no इतिi·ti साकारंsā·kā·raṃ सउद्देसंsa·ud·de·saṃ अनेकविहितंa·ne·ka·vi·hi·taṃ पुब्बेनिवासंpub·be·ni·vā·saṃ अनुस्सरति।a·nus·sa·ra·ti

    So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.

    They recollect many kinds of past lives, that is, one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details.

  325. 325

    एवम्पि,e·vam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That too is how exertion and striving is fruitful.

  326. 326

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te सत्तानंsat·tā·naṃ चुतूपपातञाणायcu·tū·pa·pā·ta·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the death and rebirth of sentient beings.

  327. 327

    सोso दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णे,dub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति:pa·jā·nā·ti ‘इमेi·me वतva·ta भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायदुच्चरितेनkā·ya·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā वचीदुच्चरितेनva·cī·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā मनोदुच्चरितेनma·no·duc·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā अरियानंa·ri·yā·naṃ उपवादकाu·pa·vā·da·kā मिच्छादिट्ठिकाmic·chā·diṭ·ṭhi·kā मिच्छादिट्ठिकम्मसमादाना,mic·chā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā अपायंa·pā·yaṃ दुग्गतिंdug·ga·tiṃ विनिपातंvi·ni·pā·taṃ निरयंni·ra·yaṃ उपपन्ना।u·pa·pan·nā इमेi·me वाvā पनpa·na भोन्तोbhon·to सत्ताsat·tā कायसुचरितेनkā·ya·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā वचीसुचरितेनva·cī·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā मनोसुचरितेनma·no·su·ca·ri·te·na समन्नागताsa·man·nā·ga·tā अरियानंa·ri·yā·naṃ अनुपवादकाa·nu·pa·vā·da·kā सम्मादिट्ठिकाsam·mā·diṭ·ṭhi·kā सम्मादिट्ठिकम्मसमादाना,sam·mā·diṭ·ṭhi·kam·ma·sa·mā·dā·nā तेte कायस्सkā·yas·sa भेदाbhe·dā परंpa·raṃ मरणाma·ra·ṇā सुगतिंsu·ga·tiṃ सग्गंsag·gaṃ लोकंlo·kaṃ उपपन्ना’ति।u·pa·pan·nā इतिi·ti दिब्बेनdib·be·na चक्खुनाcak·khu·nā विसुद्धेनvi·sud·dhe·na अतिक्कन्तमानुसकेनa·tik·kan·ta·mā·nu·sa·ke·na सत्तेsat·te पस्सतिpas·sa·ti चवमानेca·va·mā·ne उपपज्जमानेu·pa·paj·ja·mā·ne हीनेhī·ne पणीतेpa·ṇī·te सुवण्णेsu·vaṇ·ṇe दुब्बण्णे,dub·baṇ·ṇe सुगतेsu·ga·te दुग्गतेdug·ga·te यथाकम्मूपगेya·thā·kam·mū·pa·ge सत्तेsat·te पजानाति।pa·jā·nā·ti

    So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

    With clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understood how sentient beings pass on according to their deeds: ‘These dear beings did bad things by way of body, speech, and mind. They denounced the noble ones; they had wrong view; and they chose to act out of that wrong view. When their body broke up, after death, they were reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. These dear beings, however, did good things by way of body, speech, and mind. They never denounced the noble ones; they had right view; and they chose to act out of that right view. When their body broke up, after death, they were reborn in a good place, a heavenly realm.’ And so, with clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds.

  328. 328

    एवम्पि,e·vam·pi भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That too is how exertion and striving is fruitful.

  329. 329

    सोso एवंe·vaṃ समाहितेsa·mā·hi·te चित्तेcit·te परिसुद्धेpa·ri·sud·dhe परियोदातेpa·ri·yo·dā·te अनङ्गणेa·naṅ·ga·ṇe विगतूपक्किलेसेvi·ga·tū·pak·ki·le·se मुदुभूतेmu·du·bhū·te कम्मनियेkam·ma·ni·ye ठितेṭhi·te आनेञ्जप्पत्तेā·neñ·jap·pat·te आसवानंā·sa·vā·naṃ खयञाणायkha·ya·ñā·ṇā·ya चित्तंcit·taṃ अभिनिन्नामेति।a·bhi·nin·nā·me·ti

    So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.

    When their mind has become immersed in samādhi like this—purified, bright, flawless, rid of corruptions, pliable, workable, steady, and imperturbable—they extend it toward knowledge of the ending of defilements.

  330. 330

    सोso ‘इदंi·daṃ दुक्खन्’तिduk·khan यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खसमुदयो’तिduk·kha·sa·mu·da·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधो’तिduk·kha·ni·ro·dho यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ दुक्खनिरोधगामिनीduk·kha·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा’तिpa·ṭi·pa·dā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति;pa·jā·nā·ti

    So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;

    They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering.’

  331. 331

    ‘इमेi·me आसवा’तिā·sa·vā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवसमुदयो’तिā·sa·va·sa·mu·da·yo यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवनिरोधो’तिā·sa·va·ni·ro·dho यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति,pa·jā·nā·ti ‘अयंa·yaṃ आसवनिरोधगामिनीā·sa·va·ni·ro·dha·gā·mi·nī पटिपदा’तिpa·ṭi·pa·dā यथाभूतंya·thā·bhū·taṃ पजानाति।pa·jā·nā·ti

    ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

    They truly understand: ‘These are defilements’ … ‘This is the origin of defilements’ … ‘This is the cessation of defilements’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of defilements’.

  332. 332

    तस्सtas·sa एवंe·vaṃ जानतोjā·na·to एवंe·vaṃ पस्सतोpas·sa·to कामासवापिkā·mā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti भवासवापिbha·vā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति,vi·muc·ca·ti अविज्जासवापिa·vij·jā·sa·vā·pi चित्तंcit·taṃ विमुच्चति।vi·muc·ca·ti

    Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.

    Knowing and seeing like this, their mind is freed from the defilements of sensuality, desire to be reborn, and ignorance.

  333. 333

    विमुत्तस्मिंvi·mut·tas·miṃ विमुत्तमितिvi·mut·ta·mi·ti ञाणंñā·ṇaṃ होति।ho·ti

    Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.

    When they’re freed, they know they’re freed.

  334. 334

    ‘खीणाkhī·ṇā जाति,jā·ti वुसितंvu·si·taṃ ब्रह्मचरियं,brah·ma·ca·ri·yaṃ कतंka·taṃ करणीयं,ka·ra·ṇī·yaṃ नापरंnā·pa·raṃ इत्थत्ताया’तिit·that·tā·yā पजानाति।pa·jā·nā·ti

    ‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.

    They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’

  335. 335

    एवम्पिe·vam·pi खो,kho भिक्खवे,bhik·kha·ve सफलोsa·pha·lo उपक्कमोu·pak·ka·mo होति,ho·ti सफलंsa·pha·laṃ पधानं।pa·dhā·naṃ

    Evampi kho, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.

    That too is how exertion and striving is fruitful.

  336. 336

    एवंवादी,e·vaṃ·vā·dī भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागता।ta·thā·ga·tā

    Evaṁvādī, bhikkhave, tathāgatā.

    Such is the doctrine of the Realized One.

  337. 337

    एवंवादीनं,e·vaṃ·vā·dī·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतानंta·thā·ga·tā·naṃ दसda·sa सहधम्मिकाsa·ha·dham·mi·kā पासंसट्ठानाpā·saṃ·saṭ·ṭhā·nā आगच्छन्ति।ā·gac·chan·ti

    Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, tathāgatānaṁ dasa sahadhammikā pāsaṁsaṭṭhānā āgacchanti.

    Saying this, the Realized One deserves praise on ten legitimate grounds.

  338. 338

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā पुब्बेकतहेतुpub·be·ka·ta·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of past deeds,

  339. 339

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतोta·thā·ga·to पुब्बेpub·be सुकतकम्मकारीsu·ka·ta·kam·ma·kā·rī यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā अनासवाa·nā·sa·vā सुखाsu·khā वेदनाve·da·nā वेदेति।ve·de·ti

    addhā, bhikkhave, tathāgato pubbe sukatakammakārī yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.

    clearly the Realized One has done good deeds in the past, since he now experiences such undefiled pleasure.

  340. 340

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā इस्सरनिम्मानहेतुis·sa·ra·nim·mā·na·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of God Almighty’s creation,

  341. 341

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतोta·thā·ga·to भद्दकेनbhad·da·ke·na इस्सरेनis·sa·re·na निम्मितोnim·mi·to यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā अनासवाa·nā·sa·vā सुखाsu·khā वेदनाve·da·nā वेदेति।ve·de·ti

    addhā, bhikkhave, tathāgato bhaddakena issarena nimmito yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.

    clearly the Realized One was created by a good God, since he now experiences such undefiled pleasure.

  342. 342

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā सङ्गतिभावहेतुsaṅ·ga·ti·bhā·va·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of circumstance and nature,

  343. 343

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतोta·thā·ga·to कल्याणसङ्गतिकोkal·yā·ṇa·saṅ·ga·ti·ko यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā अनासवाa·nā·sa·vā सुखाsu·khā वेदनाve·da·nā वेदेति।ve·de·ti

    addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇasaṅgatiko yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.

    clearly the Realized One arises from good circumstances, since he now experiences such undefiled pleasure.

  344. 344

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā अभिजातिहेतुa·bhi·jā·ti·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of the class of rebirth,

  345. 345

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतोta·thā·ga·to कल्याणाभिजातिकोkal·yā·ṇā·bhi·jā·ti·ko यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā अनासवाa·nā·sa·vā सुखाsu·khā वेदनाve·da·nā वेदेति।ve·de·ti

    addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇābhijātiko yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.

    clearly the Realized One was reborn in a good class, since he now experiences such undefiled pleasure.

  346. 346

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā दिट्ठधम्मूपक्कमहेतुdiṭ·ṭha·dham·mū·pak·ka·ma·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति;pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti

    Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;

    If sentient beings experience pleasure and pain because of exertion in this life,

  347. 347

    अद्धा,ad·dhā भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतोta·thā·ga·to कल्याणदिट्ठधम्मूपक्कमोkal·yā·ṇa·diṭ·ṭha·dham·mū·pak·ka·mo यंyaṃ एतरहिe·ta·ra·hi एवरूपाe·va·rū·pā अनासवाa·nā·sa·vā सुखाsu·khā वेदनाve·da·nā वेदेति।ve·de·ti

    addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇadiṭṭhadhammūpakkamo yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.

    clearly the Realized One exerts himself well in this life, since he now experiences such undefiled pleasure.

  348. 348

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā पुब्बेकतहेतुpub·be·ka·ta·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो;ta·thā·ga·to

    Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;

    The Realized One deserves praise whether or not sentient beings experience pleasure and pain because of past deeds,

  349. 349

    नोno चेce सत्ताsat·tā पुब्बेकतहेतुpub·be·ka·ta·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो।ta·thā·ga·to

    no ce sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.

    (Pāli only)

  350. 350

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā इस्सरनिम्मानहेतुis·sa·ra·nim·mā·na·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो;ta·thā·ga·to

    Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;

    or God Almighty’s creation,

  351. 351

    नोno चेce सत्ताsat·tā इस्सरनिम्मानहेतुis·sa·ra·nim·mā·na·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो।ta·thā·ga·to

    no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.

    (Pāli only)

  352. 352

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā सङ्गतिभावहेतुsaṅ·ga·ti·bhā·va·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो;ta·thā·ga·to

    Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;

    or circumstance and nature,

  353. 353

    नोno चेce सत्ताsat·tā सङ्गतिभावहेतुsaṅ·ga·ti·bhā·va·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो।ta·thā·ga·to

    no ce sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.

    (Pāli only)

  354. 354

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā अभिजातिहेतुa·bhi·jā·ti·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो;ta·thā·ga·to

    Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;

    or class of rebirth,

  355. 355

    नोno चेce सत्ताsat·tā अभिजातिहेतुa·bhi·jā·ti·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो।ta·thā·ga·to

    no ce sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.

    (Pāli only)

  356. 356

    सचे,sa·ce भिक्खवे,bhik·kha·ve सत्ताsat·tā दिट्ठधम्मूपक्कमहेतुdiṭ·ṭha·dham·mū·pak·ka·ma·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो;ta·thā·ga·to

    Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;

    (Pāli only)

  357. 357

    नोno चेce सत्ताsat·tā दिट्ठधम्मूपक्कमहेतुdiṭ·ṭha·dham·mū·pak·ka·ma·he·tu सुखदुक्खंsu·kha·duk·khaṃ पटिसंवेदेन्ति,pa·ṭi·saṃ·ve·den·ti पासंसोpā·saṃ·so तथागतो।ta·thā·ga·to

    no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.

    or exertion in this life.

  358. 358

    एवंवादी,e·vaṃ·vā·dī भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागता।ta·thā·ga·tā

    Evaṁvādī, bhikkhave, tathāgatā.

    Such is the doctrine of the Realized One.

  359. 359

    एवंवादीनं,e·vaṃ·vā·dī·naṃ भिक्खवे,bhik·kha·ve तथागतानंta·thā·ga·tā·naṃ इमेi·me दसda·sa सहधम्मिकाsa·ha·dham·mi·kā पासंसट्ठानाpā·saṃ·saṭ·ṭhā·nā आगच्छन्ती”ति।ā·gac·chan·tī

    Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, tathāgatānaṁ ime dasa sahadhammikā pāsaṁsaṭṭhānā āgacchantī”ti.

    Saying this, the Realized One deserves praise on these ten legitimate grounds.”

  360. 360

    इदमवोचi·da·ma·vo·ca भगवा।bha·ga·vā

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  361. 361

    अत्तमनाat·ta·ma·nā तेte भिक्खूbhik·khū भगवतोbha·ga·va·to भासितंbhā·si·taṃ अभिनन्दुन्ति।a·bhi·nan·dun·ti

    Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.

  362. 362

    देवदहसुत्तंde·va·da·ha·sut·taṃ निट्ठितंniṭ·ṭhi·taṃ पठमं।pa·ṭha·maṃ

    Devadahasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.

    (Pāli only)

Sources. Sanskrit: Satyavedaḥ, the New Testament in Sanskrit (Calcutta Baptist Missionaries, 1851; J. Wenger’s revision of W. Carey’s version). Digital text © 2018 SanskritBible.in, via eBible.org, licensed CC BY-SA 4.0; changed here: arranged by verse and every word linked to the dictionary (links made automatically). Old Testament Sanskrit: the Old Testament in Sanskrit, Calcutta Baptist Mission Press, 1848–1852 (public domain), read by OCR from the Internet Archive scans of the Boston University School of Theology copy; unproofread, with machine clean-up only. Pāli Canon: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 (based on the Vipassana Research Institute’s Chaṭṭha Saṅgāyana edition), from SuttaCentral bilara-data, CC0; Devanagari and pronunciation made automatically from the Roman text. Pāli English: Bhikkhu Sujato (suttas) and Bhikkhu Brahmali (Vinaya), SuttaCentral, CC0. Pāli word meanings: the Pali Text Society’s Pali-English Dictionary (Rhys Davids & Stede), corrected reprint © The Pali Text Society, CC BY-NC 3.0, digital text from BuddhaDust; word matching automatic. English: King James Version (1769), public domain; words the translators added are in italics. Word meanings and pronunciations: Monier-Williams, Sanskrit–English Dictionary (1872), via this site’s Sanskrit dictionary (CC BY-SA 4.0); English↔Sanskrit word matches made automatically and may need checking.